Punica

251쪽

nensque dum ea nascatur ad rasilinusessurus sum exclamaset: ni uan antra pactionem auribuet admiserar tuni demusecvagi passus ederedemptione liberoye capita. Obluctatus:ipe Annibal cidiu obluctatuς eet his: q defendebat.obluctor tibi dicimus.i. pugno liue conor intra te.Hin.Genibusque aduenis obluctor harente. Iniqsumparibus:qis pauci cran tantuscoparatione hostiu. admouerat Annibal urbi uuams:cuniculosque fieri iussit: seducasilinii defendebat trasueriis cuniculis hostia cuniculos interrupere. Egre:cum difficultate. Asta:astutia:q1n auro eos dimisit. iv, scapos:diffusos Samplos. Petilia: -za P L o C, D efendentum armis aegre reseruauexata urbs codita a philoctete. Virgi. Parua philoctete subnixa petilia muro, Liui. ait: Petilia ibrutiis aliquot post mensi, huSqccepta oppugnari erat ab himiumne placio annibalisexpiugnatale:multorsique sanguine ac uulneribus ea poenis uictaria fuit: nec ulla magiSuis ob. sessos si fames expugnauit : absumptrs .n .alimetis: carnibusque omnisgeneris quadrupedu: scutoruque postremo coriis:hernisque&radicibus&corticibus reneris uescebans: ideo ait poeta: Ins

Iix fidei: ppter fide id passi sunt petiliani: ut sagunthini. Herculea ph retra: .ppter Philocteten conditore: et habuit sagittas herculis tinctas saguine hydrae. sup mobilis clara. Verterat& mete:nuco' taretinis agit: qad annibale desecept.Philomenus&nicota retinipditores fvecti:& cu portae anibal appropinqret . ditus ex coposito ignis ad annibale e. id e redditu a Nicone signu extinctae:deinde utrinque fi mae sunt. Annibal siletio agmen duce, bat ad eorta.Nicon ex improuiso sopiλtos uigiles 1 cubilibus suis obtrucat portatque aperit. Annibal cit peditu agitiise ne ingreditur. Equites si absistere iubet ut quo resipostularet occurrere liberocapo poment. Arce corusca:alta. Manus:multitudo arx ta retina i modu peninsulae maiori parte circii tui praealγtistirpibus ab ima urbe muro:&fossa ingeti separas. Salinator urbis praefectus primo exercitus tumultu in porta effiigit.indeacceptus scapha in arce consus t.5 romani oes v aedibus ipfuerata arce se receperui. Postea Fabius Maximus Taretu recuperauit: cui cu Salinator dicerenuta atore Cic. i Catone maiore mea opera. l. Fa. Tarentu recopisti: certe inqt inta s. na nisi tu amisis/ses nunq recupera stem. Hic mirandana ories:nauesta retinosus sinu exiguo interclusae erat.claustra quippe romani tenetat: Iarce cola gerat mec inde euadere poterat:quas annibal pIaustris trasvexit: iatracta.n. ex te Io undique plaustra:iuctaque inter sese.S machinae ad subducedas nauesadmotae: munitumque iter: quo taciliora plaustra:minorque moles in trasitu tet inueta inde.achores cStracti Alopus impigi ecceptu :paucos due post dies clatris instrueta:atque parata circitu chisarce:&ante ipsunt portu ancoras iacit. Grada:rem mira. Faucibus: Iaustris ipsius portus:ubieratam. Recessu patulo:amplo receptaculo Asinu. Potu secreta: aqua diuitam. Errare:exiret mare ultra fauces:qdusarx imminebat. Portatus plaustrusiue uehicula tulit nauespopposita mole. substrantiza:dicus ora:quae alicui rei sub sternun f. Lubrica substramina: rotae S lapsus. Uir.Pedibusque rotaru subiiciut lapsus. Niici' interea: dum haec tarenti agerentur. unciatum est annibali:qui terrebat maria nauibus uectis: nomore: ides praeter consuetudinem: obsessam esse Capuam a romanis. Dum procul Oebalios: haec fuerunt uerba nuncti. Oebalios: rentinos:qui habuerunt originem ab oebaliis: idest lacedaemoniis.Oebalii dicti stant lacedaemonii ab oebalo puero:& retus coloma lacedaemoniorum fuit. imina:et obsessis uitam pensaverat auro.

. amque in damiuagos per tandes agmina capos lectebat rabiem:quo praeda uel ira uocassetumabat uersis incensa petilia tectis. nfelix fidei:miseraeque secutata sagunto. t quondam herculeain seruare sumta pharetra

V erterat:et mentem tyria ad conata tarentus:

P ortisque intrarant poeni: sed enim arce corusa F isa loco manus ausoniae stipata sedebat H ic miranda mouens classem: quae condita portu A stabat:namque angustis e faucibus aequor E rumpit scopulos inter: tutoque recessiusi flandit campis secretum gurgite pontum. I nclusas igituEquibus haud enare dabatur A rce superposita claustris maris extulit astu:

P etque auersa tulit portatus arua carina&L ublica roboreis aderant subiti amina plaust is: A tque recens caesi tergo prolapsa iuuenci A equoream rota ducit per gramina puppim. E t iam per colles:damosque ad littus:ad acta I nnabat pelago ueniens sine remige classis.

N uncius interea uectis non more catinis. Τ errentem freta curarum femoribus implet D um proculcebalios amet expugnare nepotes

E t primus rostiis sulcet naualibus arua O bsessoscapuae muros:claustra ipsa remelli P ortarum.ac totum miseris incurrere bellum

252쪽

Haud secus:anibalis serociam &celeritate parati Aridi motae raptas catuIis.regris e uelocitatis tremendae lege Pliniu:&Aristotelem. Emicet: alter&currat. Ganges:fluvius indidi. Cententus: hic o stomilia holum accepit a senatu S in Iucama plactuSest&abannibale oppressus. Prauus audedi:audax sine prudentia. Facilis periclis:qui sese iacile pericul Is exponebat.M. centenius cui penula cognomen centurio militauerat inter primipili centuriones insignis&magnitudine corporis: di animi perfunctus militia P. P. Cornelium praetorem Tenatum introductus petiit ut sibi exercitus

L inquit ceptaser pennasque addete pudole A tque ira simul immani perproxima motu

E uolat et minitans auida ad certamina fertur

H aud secus amisso tigris si concita fetu.

E micet:attonita paucis lustratur in horis C aucasus: et saltu transmittitur alite ganges.

D onec fulmineo partus uestigia cursa C Olligit et rabiem prenso consumit in hosteo buius huic sparso centenus agmine raptim P undatticaudendi prauus facilisque periclis. S ed paruum decus annibalisnam uitis honore P etfunctus latia subito stimularat agrestis

S emermeque mansi sternenda obiecerat hosti.

B is septem demis a neci nec substitit agmen. M ilia bis septem quae non sollertior ense S ed genus insignis iustis ducebat in armis

F titulus asteque per corpora fusa iacentum R aptum iter est uictorque moram non passus cutis

E Requiaetantum fama nomeque uolentem H orrificae mentis tenuerunt funere leto.

N amque per insidias infandum et ab hospite celas C olloquium et promissi petit:dum perfida gentis

L iacanae gracchus ceco circundatus astu

o cciderat:laudequeli s rapiebat humandi.

S ed non ut scitum celerare ad moenia penurΑ stabat res ulla loco:ia consul uterque P raeopites adcrant molauis omnis et arpis.

nisi imperatoris et eiusdem hospitis proditi capite:ac sanguine foedus cu hoste sanxissere funeris gracchi uaria est fama autore liuio.alii in castris romanis sepultum a suis tradunt: alii ab annibale ea

uulgatior fama est:quam poeta sequitur.lnaem to punicorum castrorum rogus cxmictus suit:&armatus exercitiis accurrit: cum tripudiis hispanorum motuque armorum Scorporum suae cuique genti assuetis.ipsoannibale omni rerum uerborumque honore exequias celebrante. Hortist metis:idest quaerebat laudem humanitatis: , pietatis erga mortuos quamus haberet mentem horreficam 8 quasi ab omni humanitate alienam. Laeto funere: quoniam cum tripudiis: Smoribus militum annibal funus gracchi celebrauit. Hospite: flauio lucano. Caesus:ductus ad locum insidiarum ubi caesus fuit nam flauius non interfecit gracchusolus.lmmo gracchus hospite irritui cognita fraude:cui parculine multorum sanguine non potuitilege Iiuium. Ceco astu:insidiis nam niago pedites: equi, resque armatos in latebras occuluit monitus aflauio. Libys .annibal. Ad moenia: capuam. Vterque consul consules erant fulvius Flaccus:&appius claudius a quibus capua obsessa est. P tores autem GneusFuIutusFIaccus:cIaudius Nero.M.Iunius Pyliaritas, P. Cornelius. Vis omnis:omnes milites qui notae erant ad consulem uenerunt.

de annibale uictoriam. Agrestis: mdata essent centenio pro quinque mili/buso milia militum pars dimid1a cibiles:pars socii re ipse aliquantum uosuntariorum 1aereddam ex agras asciuit ac prope duplicato exercitu in lucanos peruenit. Ubi. annibal nequiquam cIaudi Um sequutus substiterat. Honor uitis: quoniam fuerat cetario. Nec substitit agmen .i.annibal uidior cum suo Vm ienon substitit:sed celerrime ad altos opoptimendosaduolauit. Milia bis septe: haec suit Iadesaltera quai cursu an ibal raptim per it. Gneus Fulvius praetor male aduersus anitate pugnauiti quo praelio ut ait Livius. .milia hosum ceciderunt ipse cu aequitibus ducentis aufugit. No sollertior ente:no clatior prudentior celenio in re militari. nam maleataex instruxit:etenicii animi prisema luce in acie copias eduxisset fulvius non tam sua spe si impetu malit si fortuito tractas pugnam non detrectauit ita/que eadem temeritate qua processum iaciem est instruic ipsa acies ad libidine militum sorte procurrentium consiste tiumque quo Ioco ipsorum tulisset aius deinde per libidine:aut metum deleretium locum dux stultitia: & temeritate

centenio tar.animo nequaquam Copa/randus.Vbi &rem inclinatam ac trepi/dantes suos uidit equo arrepto effugit. In armis iustis: quoniam erat praetor. Insignis genus: nabens clarot natales: S maiorum stemiarum. Aeque :similiλter ut fuerat centenio fusio. Exequiae tatum. T.Semproniusgracchusab hospi te suo lucano deceptus a magone inter fectus est hospesautem erat Flauius Lucanus Liuiussit.Flauius mutata repete Moluntate locunt gratiar apud penum quaerens neque transire ipse: neque traλhere au defect5ne Lucianos satis habuit

253쪽

Aeuissoridior Fabius: ilius labii maximi dictatorisq filio costaIi legatus fuit.

Arpis texapulia ubi constri pugna uorat. Huic nem:claudianr Neroneptaetorem a suessula ex claudianis castris exciveritimam claudio neroni petetori suessula obuenit M. Iunius syllanus p ror ptiinciam hebat inter consules: ut quo usuS uocaret presto per. Ductores: cola Ies&praetores. Vni iuueni:Annibali tatae molis erat eo tepore annibal

Arduus: id est Annibas locum arduit

occupauit:ti fata s.collem prope capua. Ot stantum: manorum. Auia colitia:uaria & liuersa. Aristatis: obsessis. o mens egra uoca :dubitabat annibal sidnam saceren&ipssus mens lubiatim saerat: inopsque consilii Periacula:debeo ne iremum subire pericula iliae locorum difficultate ut feci adia Iam cu dedecore. Non aequus. impar qui romani iuuatur loci oportunitate. No ita me experti:ab eo qlfecit icuore Fabii sumitatos annibal qui ab illo claususeuasit ut dictum e. Magister: minutius qui fuit magis crinalium fabio dictatori. Turbarum explor: qtri

meas perturbat se expertus.turba hic

significat perturbatoem tui apud Teretium.Tuni illi turbae sient: indepturhare:expertor e deductum ab experior utamatorabamo:&sequitora sequor: sed inusitatue:oc poeta sterdum nimis affectate loqtur. Colles:ad silinum scilicet&ca inpum stellare. Victor: copoSuoti . in agmen concionem Sunamultitudine ut mentem apiret suam. Perge age:uerba annibalis hortatis suos ad iter quo roma perituri erant: pre/mium lab rum &cuius ca transcend rant alpes. l liacis:romanis mo romam uideamus&ca plaus de rumata ar cur indum non esic M irtialis:Nuc&dana iuuant sunt ipsa pericula tanti. Statia no poterant tecta dabare deos:no. n.

possumus ad magna premia fine laboribus Sin modis peruenire oc quocun/que piculo res diu optata bene emitur: cadat igitur inqt capua dii roma potiaγmur. Aptius id ceptum:commodius esse institutum hoc iter ad urbe nuc q statim post pugna canneium. Sollertibus actis: rebus ab ann ibale Estis magno cosilio resecudo eventu. ratali:pernici, oso romanis. Vulturna vada: uulturnas fluuius non longe a capua qui casilinum alluit:quem annibal ratibus sipso fluuio comprehensis traiecit

A eui floridior fabius rapida arma ferrebat. H incnero et hic uolucres syllanus nocte dieque I mpellebat ages properata ad bella cohortes U ndiquecor nitit pariterque opponcre clictos U nidustores iuuet placet:arduus ipse T ifata tuadit opistiqua moenibus istit. C ollisaei e tumulis subiceta despicit urbe. V erum ubi tot sese circusudetibus armis V allatas sociu portas:unaque negari

I ntrauisse sibi capitaeque crapere cernit A ngius aduetusmuc ferro fragere cc tu O bstatum meditatur: et huic nucauia cepto

C Ofilia: atque astu qtierit tot milia portis A bstrahere arctatiscuctosque resoluere murossi S ic igitur secu curasque ita corde fatigat.

JIo S aegra uocas rursusne pericula sumi N on aequus regioe loci capuaque uidete. T erga dabo an resides uicini uertice motis.

E Mindiate oculos patiar otialia tecta N onita me eypti fabius fabioque magister T urbarii expertor ca clausos milite colles B uasi uictor. sparsosque p arua Huccos I actare accessis stimulaui cornibus ignest H aud duoes abiere doli: desedere nobis

S ic capua ereptu e dabitur circudare romat

H aec postu placita:et tenuit sentetia metem N on expectato tita du gurgite luce S pirates proferret aequos: pellitia eU oce manuque uiros: et cepta immania paditi P eige age: uice in miles uirtute labore

E t quatum humai possin se aedere passus.

A aduus acceleia.romam petis hoc iter alpes H occanae statuere tibi:eia laute muris V m ne iliacis: puaeque repede ruinas. uam tali fuerit cadcre:ut palatia cernas

E i demigratem tarpeia sede tonatem I nstructi glomerat gressus:roma auribus haeret u oma oculis:credatque ducis solertibus actis

A ptius id ceptum: si dixisset ab ipso

F a tali aeneadis campo uultuma citata T ransmittunt aluo vada:postremique relinquunt.

254쪽

T ardandis italis corruptas igne carinas.

T um fidicina legunt pernicibus arua maniplis. X hreiciamque talen uestras a nomine nauo tithsa domos:hinealisanus iaccho H audinaratus agem misque habitat acasini

R ura evastantur: imox et uicinus aquinas

E iquae firmantem texere giganta fregellae A gmine carpuntur uolucri fert concitus inde

P er iuga celsa gradum: duris qua rupibus haeret. B ellator frusino et surgit suspensa tumenti D orso: frugiferis cerealis anagnia glebis. I amque adeo est campos ingressius et arualabici

L. inquens telegoni pulsatos ariete muros. H aud dignam inter tanta mora: camoena reiciat

A lgida: ciuxta iunonis tecta gabinae. P raeceps ad ripas immani turbine fertur S ulphureis gelidus qua serpit leniter undis A dgenitorem anto labens sine murmure tresim H icut signa ferox dimensaque castra locauit B t ripas tremefecit eques perterrita Palsis I lia prima vadis sacro se coniugis antro C ondidit et cuncti fugerunt gurgite n3mphae. A t matres lati eccumcenia nulla supersint: A ttonitae passim furitiandisgressibus errant.

Ante oculosastini lacerae trepidantibus umbrae Quaeque grauem ad trebia quaeque ad ticina sueta O ppetiere necem paulus gracchusque cruenti F laminiusque simul miseris ante ora uagantur. C laesit turba uias:stat celsus et asper ab ira.

I mentemque metum toruo domat ore senatus.

I nterdum tamen erumpunt sub casside fusae. P et tacitu lachr a quidnam fortuna minetur.

Q .uid ue parent superi pubes dispersa per altas

S tat turrestatque huc uentum sub cori te uolutat. V t iam roma satis credat defendere muros. P enus ut ad somnos uia totam cursibus actae.

I ndulsit pubi noctem uigil ille nec ullam A d requiem facilis:credensque abscedere uitae.

uod sop eripiat tempus:tadiantibus misI nduitur. madumque iubet prorupere turmas.

Corruptas igne:Liuius ait fulvium po

ma mpperatem uulturnus tenuerat an μ

nis nauibus ab annitate incensis. Sidicini populi carpaniae de qhus dictve. Legunt: praetereuntiae Iocibusnaaniplis. Calen threiciam: ditam aeteto Sco

aGOnaurarum ueneruntii taliam & boreas flat ex thraciaiothreiicia calen apb pellat.Aliis oppidum Campaniae cuius ager uitibus consitus est: ideo dicit ipsa

baccho haud laratum catinum oppidii campaniae subcasinu biduo stativa habuit annibal 5e passim populationeseiae: utiquit Liuius, FregeIlar oppida: non procul abaquino quod tingit potata denominatum fuisse a fregello gigante illic ab hercule interfecto ac sepulto Cerea Iis: frugifera anania est in aedito Ioco Lita. labica oppidum fuit uia praenestina uia labicana incipiebat ad portasti laurentii supra Spicti scuta Iabici. . Thelagon muros tusculum concla tua thelegono filio Ul,ssis. Pulsatos arie/te:quoniam annibal tusculum cocessitur urbe potiretur quod cum non successisset gabios descedit. Algida amoena: sh tua prope ariciam algidum est sylva

amoena iter tusculum N ariciana Mar.

5 quodciaqueiacet sub urbe simus. Gahinae ivnonis:quonia ivno agabiis colebatur. Sulphureis undis : qin in agrotiburtino aqua est sulphurea. Ad genitore ut erim supra dixit. Qita ppter

acceptis amoenis ditior undisin pontuflauo descendit gurgite tibris. Ilia perterita pulsis vadis:ilia rhea mater romuli nupsit amoeni utpoetae fabulans: scdno si neca fictum vi na demersa fuit in anacene ilia iussu amulti ut scriptit enius autos porphyrio horatio interpretc. Atmpestatiae: Liuius ait ploratuymulierum no ex priuatis soli1 domibus exλ audiebas en undique matronae myu

blicum effusis circa desi delubra discutrunt crinibus passisaras uertentes nixae genibus. supinas manus ad caelii:ac deos tendentes orantesque ut urbem roma emanthus hostium eriperent matresque romanas: ac liberos ruiolatos seruarcr. Stat celsus: erecto animo te magno i tatis periculis. Toruo ore:scroci a spectu supabat timore. Stat P turres:luu .ac stantes collina turre mariti Senamginquit Liuius magistratibus praesto est: si uid consulere uellet. Puta actae curibus: militibus defatigatis celeri cursu.a,capua romam. Abscindere uitae putabat an ibat illud tempus amitti quod notribuis. Nomadii turmas:Liuius ait duospius hostis accedebat maior caedes fiebat fustetu secedet ibon uidis. pluresque olum genem atq; aetatu capiebas

255쪽

Circa serct aniba I statiuis positis ad

anienem cum duobus milibus equitua porta collina usque ad temptu hercuIis progressus estatque unde maxime poterat situm urbis contempla f. Portas: nam pulsauit portam collina S hastam ut ait Plinius in urbe primus hostium intorsit. Causias locope:unde.Lnomina accepissent singula urbis Ioca: ct imprimis colIes, Fulvius: cum nunciaretur.Qu.suluiu flaccum proconsuIem romam aduentare post annibalemne minueretur imperium si in urbe aenisset decreuit senatus ut . u. fulvio par impertu consulibus esset ca tumuI

tus romae esset:fuluiu porta capena ro

mam ingressus media urbe per carinas in exquilias tenditunde digressus inter exquilinam &collina porta castra posuit consules senatusque in castra uenerunt. Haud relicta onsidione:nam remanserunt duces ac militum magna uis ad obsidione capuae elegit fulvius xv.milia peditu ct mille equites. Turmas ovantes: suos milites sudentes tari speeticulo reduxit in taura. Effundit rupto:postero die transgressus anienem annibal in acie copias omnis edumt pugnaturus nec flaccus consulemepugnam detrectauere inquit Liuius inurumsutrinque exercitibus in eiuspugnae casum in qua urbs roma praeimiuuictori eis. Perplurima nostra:hor/tatur anibal suos ad pugna ις praemia cuius causa tot labores difficultates superauerant. Milibus senonu: quos

non gloria beIli non cura imperii propagandi sed orice ac dulcia uina in italiam traxerunt. Fortasse curulibus: historiam tangit gallis properantibus ad urbem senes relicti sunt in domitatum iuuenes in arcem confugiissent qcovi inquit Liuius curules seuerat magistratus ut infortunae pristinae hon que aut uirtutis insignibus caderet mmedio aedium curulibus se Iis sederutquos tandem ad unu galli trueidarsit Oenotria pubes:iuuetus romana non expectabat ducum exhortationes.

Ι nde leuis fremis circupauitantia fertur

in uadrupedante sono perculsae moenia romae.

N unc aditus lustrat clausas nunc cuspide pulsat

Ι nfesta portas:fruitur quod timore pauentum. N unc letu celsis astans in collibus intrat V rbem oculis:discitque locos causasque locoruA clegeret uisa cuncta et penetraret in omnis S pectando partesmi magno turbine adesset F ulvius:haud tota capuae obsidione relicta T iam demumstristi irinas infoeliκ ouantes S pectata ductor satiatus pectora mina.

A tque ubi nox depulsa polo primaque rubescit

L ampade neptunus reuocatque aurora labores:

E flandit rupto persultans agmina uallo E t quantu clamare ualet:per plurima nostra O socii decora:et sacras in sanguine dextras V obis ite pares:et tantum audete subarmis Q uatum roma timet: reliqua hac excindite molim N il quod uincatis toto restabit in orbe. N eu populi uos martigine tardarit origo. I nuata 1enonum capietis militiis rubem: A ssuetaque ca fortasse curulibus altis I am uos exeso proauoru ac nobile letum E xpectat de more senexmortique parantur. T alibus hic penus sed contra notria pubes N onullas uoces ducis aut prMepta requirit. S at matres stimulammatique et rara supinas T endentu palmas lacita maliaque ora parentumo stentat paruos:uagituque incita pulsant C orda uirum:armatis infigunt oscula dextris I reuolunt:et pro muris opponere densi P ectora respectatque suos: fletumque resorbenti V t uero impulso patefactae cardine portae E t simul erupit vinctis exercitus armis: F undituri latus gemitu praecibusque per altos A d caelum muros clangor. sparsaeque solitus C rinibusexululant matres:atque ubera nudar F ulvius anteuolas agmen:quis nesciat inquit N on sponte adnositi penum uenisse penatest A portis fugit capuae subnectere plura . C onatem tristis celi cum murmure uasto

T urbauit fragotiet subita de nube procellae

256쪽

I uppiter aethyopum remeans tellure minantem

R omuleo poenum ut uidit succedere uallo :C celicolis raptim excitis defendere tecta D ardana et in septem discurrere iusserat arces I Dee tarpeio sublimis uerticem chaE t uentos simul et nubes et grandinis iras

F ulminaque et tonitrus et nimbos conciet atros C oncussu tremiere polixosumque tenebris C laudituriet terras ceco nox condit amictu.

I nstat tempestas oculis:hostique propinquo R oma latet.iactar in turmas per nubila fiammae S tridorem seruantimesbris insibilat ignis. H inc notus mine boreas: hinc Liscis africus alis D ella mouenti quantis animos et petitora possint I rati satiare iovis:qui tamen aquarum T urbine confusum piceo emigrante procella. A tque omniscirca campos spumantibus undis. I nuolui elsus summo de culmine montis R egnator superum sublata fulmina dextra L ibrauit:clypeoque ducis non cedere certi I ncussit summa liquetista est cuspis in hasta. E t fluxit ceu correptus fornacibus ensis. A mbustis sed enim ductor sidonius armis S istebat socios et cecum e nubibus ignem M urmuraque auentis misceri uana docebat.1 andem post clades socium coelique mina N on hoste in nimbis uiso non hoste referri S igna iubet castris: moestasque resuscitat iras. V entis debebis nimirui remisque procellis V nuroma diem: sed non te erastina nobis L uκ ungeripiet:descendaticippiter ipse I n terras licet infrendens dum talia fatur

E cce serenato clarum iubar emicat rata

P utgamsque nitet discussis nubibus aether A eneade sensere deum telisque repostis S ummissas tendunt alta ad capitolia deXtras.

E ifesta cingunt montis penetralia lararo. Τ um uultus modo non paruo sudore madentes:

N unc laetos lauis aspectant: da summe deor iiD a pater ut sacrolibys inter praelia telo C oncidat haud alia potis est ominabere dextra S ic adeo orantes pressere silentia:posta

Aeces: Reptem colles urbis de quibus

dictum est. sensere deum: iovem laseuentem romanas. PenetraIia montis: templum iovis capitolini.

257쪽

sacro telo: fulmine motum non porsit mortali manu sisti. Obruit:priuat splendore ipse sol exories. Lampada: mum splendorem cum oritur postero fite annibal iterum se ad pugnam expedivit. Vsius uitae: diesquo mortales se exercetad usum uitae. Enotria: romana. Hebescere: fieri nigrum. Dies, splendor diei. RIna caelestia: cognouit bella iovis tanqexpertus: nam fui λmine gigates deiecit iuppiter. Notus: auster qui coegit annibalem castra repetere: postero die eodem loco inquit Liuius acies instructas eadem tempestas diremit ubi recepissent sese in castra serenitas cum traquillitate oriebatur: in religionem ea res apud poenos uersa e . Tyrrhena stigna: trasimenus. Clv-peoque tremendum increpat:concutiebat clineum uocans suos ad pugnam 8 collicebat arma adstrepitum facieduut imitareturiouem tonantem, Ut uero accepit: dum annibal ad moenia urbis armatus sederet milites sub vexillis supplementum his qui erant in hispania prosectos audiuiti Oras betis:hiDpaniam.

A bstulerat terras nigrantibus hesperus tam Luem simul attollens tutilantem lampada litano bruit et uitae rediit mortalibus usus: P oenus adest.nee se castris Oenotria pubes C ontinet.hauddu enses stricti mediiique iacebat T antum ad bella loci:quantu transmittere iactae S fficerent lias :cu fulgor hebescere coeli P er subitum coepitudensaeque subue tenebrae. A tque dies fugere:atque armari ad praelia rursus I uppiter:incumbunt uenti.crassusque rotante A ustro nitri ru feruet globu& intonat ipse a uotaeinat et rhodope taurusque et dus et allas A udiuere lacus herebi.mcisusque profundis A gnouit tenebus coelestia bella irpheus

I nuadu notus ac piceam cum grandine multa I ntorquens nubem cuniantem et uana minante

C laeuagit.castrisque diacem succedere cogit. V erum ubi depositis sepsit sese aggere telis: L arta serenati facies aperitur Olmpi.

N ullaque tam mitem credas habuisse tonantem F ulmina:nec placido comota tonitrua Cela :D urat et affirmans non ultra spondet in ipsos V enturam crebroque diem modo patria uirtus I n dextras redeatnaec romam excindere poeni C redant esse nefas. ubi nam tunc sui initia tandeΙ nuicti iacuisse iovis cum sterneret ensis E tolos compos ubi cum WIThcna reatarent S tagna cruore uirum pugnat pro moenibus inae

S i restor superum tot iactis fulmine telis

Ι nter tot motuscur me contra arma ferentem.

A fflixisse piget uentis humique fugaces

T erga damus.remeet quaeso mens illa:uigorque Q ua nobis capacta paci ucii foedera adestent I ntegiare acies placitu.sic pectora flaminat D onec aequutitans mantia frena resoluit N ec nox composuit curas: somnus ue fremen in A usus adire uirum et redeunt cum luce furores. R ursus ia1ma uocat trepidosael γpeoque treme dul noee uatque armis imitatur murmura coeli. U t uero acccpit tantum confidere diuis

A usonios patres summissique betis adoras A uxilia:et noctu progressum moenibus agmen

258쪽

S ie agitare hemens obsessis ocia iamque

S ecuram annibalisminam uiolentior stae.' I amque propinquabat muro: cu iuppiter aegram I unonem alloquitur curis mulcetque monendo

N ulla ne sidonio iuueni coniunxque sororque C ara mihi non ulla unil sine fine feroci A ddes frena uirot fuerit delere faguntum. E Xequare spes imponere uincula sacro E ridano sedare lacus: etiam ne parabit N ostras ille domos nosti asperrumpere inar StS iste uirum.namque ut remisiam flagitat ignes. E t parat accensis imitari fulmina flammis. H is dictis grates agi ac turbata per auru D euoluatiet prensa iuuenis saturnia dextra

Q uomiso uecorsi maioraque bellaeapessis M ortali quam ferre datur iuno inquit et atram

D imouit nubem: ucroque apparuit ore.

N on tibi cu phrygio res laurenti ue colono. E nagenanque OMis amota nube parumper C ernere cuncta daboesurgit qua celsus ad auras, A spice montis apex uocitata palatia regi P arrhasio plena tenet et resonante pharetra I ntenditquearcumaet pugnas me tatur apollo.

A tqui uicinis tollit se collibus altae M olis auentinus uiden ut latonia uirgo A ccensas quatiat phlegetontis gurgite taedas

E xertos avidae pugnae nudata lacertos. P arte alia cerne ut sevus gradivus in armis: I mplerit dictum proprio de nomine campum. H te ianus mouet arma manu: mouet inde grinus.

Q uisque suo decolle de .sedenim aspice quatuE gida commoueat nimbos flammasque uomete I uppitertet quantis pascat ferus ignibus iras. H uultus flecte:atque aude spectare tonantem Q uast, emes quantos concusso uertice cernis S ub nutu tonitrus oculis qui fulgeret ignis.

C ede deis tandemettit an desine bella. S ic effata uirum indocilem pacisque modique

M irantem superum uultus et flammea membra A binabit.ae pacem terris coeloque reponit.

R espectans abitu et castris auulsa moueri S una iubet ductonremeaturumque minatur.

Vincula:qm ponte traiecit padum ' Lacus:trasimensi. FIagitat ignem: quoniam annibal dolebat imitari iove sonitu armorum &poscebat iam ignes ut fulmina imitaretur ut de salmoneo canit Virg. Vecors:imprudens qui id audes quod mortalibus non concedis. R i parrhasio euandro qui fuit a cast& arcadia parrhasiia dicitum&palatium dictum est a phalanto urbe arca/dige ut alias opiniones omittamus. Latonia uirgo: diana cuius templum erat in aventino. Hinc: ex Ianiculo. Inde excoIle quirinali. Titania gigalea. . noli pugnare cum superis more giganserum. Modi:moderationis et mensu, Tae. Terris &coelo: hominibus&superismam romani paceadepti sunt profectione annibalis. &superi etiam qui urbem defendebant.

259쪽

Hammon:ldest ipsi nasamones milites. Lustratis: visi scirca: Iustrare hic significat circitire:sic Rigi.Et dum lu

strabimus agros. Petri marti interpretano in. Xui. .

lumen Siliit italici. ne iteremeso: Annibal deposita spe urbis potiundae ad templum seroniae illa tempestate diuitiis incli tum prose ctus est: capenates id templum accole μhant diuitias eo aliaque dona pro facultate portantes:hoc templa annibal spoliauit:inde in brutios magnis itinerari se recepit romani capua potiti sui duo fulmina belli scipiones .9. Ngneus in hispania ceciderunt quope casu Scipio P.scipionis filius ut par crat&filii pietatem decebat concussusad inferos d scenditur eatris patruique umbra aspiceret: tande ad superas dies oras poratum Cocio uereuisit. Segne iter: uannibal respiciebat ad urbem. Tutia:

est riuulus uia Fpia qui distat ab urbe sex milibus passuum. Tuscis undis:Wherinis. Iusta deorum:ipsius itinonis quae monuit annibalem ut non spera λret id quod iron esset fas homini. Pimmores socium ipses duces. Lydia stagna trasimenus. Creverunt: sanguine caelorum. s. Turrita figura: qm est inaediro loco sita Sin sumntitate habet Wrsam. Abitus:discessus. Illeis intactae uulneribus. Labena dedecussa:

mineum.

R edditur ex templo flagrantior aetherae lampas. B t tremula infuso resplendent cerula phoebo. A t procul e mutis uidere ut signa reuelli A eneiae: rsumque ducem tacita ora uicissimo stentant mutuque docent quodcredere magno N on audent haerente metu: nec abire uolentis S ed fraudem insidiasque putant: et punica corda A e tacitae natis infigunt oscula matres: D onec procedens oculis sese abstulit agmen S uspectosque dolos dempto terrore resoluit. Τ um uero passim sacra in capitolia pergunt Ι nque uicem amplexi permixta uoce triumphum Τ aspeii clamant iovis:ac delubra decorant. Ι amque ora pandunt portas: ruit undique lectam

N on sperata petens dudu sibi gaudia uulgus H i spectant quo fixa loco tentoria regis A stiterinthi qua celsus de sede uocatas A flatus fuerit turmas.ubi belliger asturA tque ubi atrox garamas scuusque terederit hamo

C orpora nunc uitia spargunturgurgitis unda. N unc anienicolis statuunt altaria nymphis. T um festam repetunt lustratis moenibus urbem. ne iter eme uix du tarpeia uideri

imina desierant:torii cum uersus ad urbem mistor agenoreus uultus

remeare parabat.

C astra locans nulla ledens ubi gramina ripa 1 utia deducit tenuem sine nomine riuum. E t tacite tuscis inglorius affluit undis. H ic modo primores socium modo iussa deorum. N unc sese increpitat.dico cuilrdia cede C reuerant stagna. et concussa est davnia tellus

A morum tonitru:quas exanimatus in oras

S igna refersiqui mucro tuu uae lancea tandem I ntrauit postus:si nunc existeret alma C arthago ante oculos tur ita celsa figurauas abitus miles causas illese dedisssH ymbres o patria et mixtos tu sanguine nimbos. E t tonitrus fugio:procul hanc expellite gentis P cemineam tyriae labem nisi luce serena

260쪽

N GMaeliquidamavortem agitare sub aethra

Τ error adhuc inerat superum:ac redolentia i armis F ulminaetante oculos irati pugna tonantis. P arendi tamen:et cuicunque incumbereiusso D urabat uigotiae sensim diffusus ad aures. S igna reportandi crescebat in agmine seruor.

S icubi perrumpit stagnantem calculus undam E riguos format per prima uolumina gyr . M oxtremulam vibrans motu gliscente liquorem M ultiplicat crebros sinuati gurgitis orbes.

D onec postremo laxatis circulus oris C ontingat geminas patulo curvamine ripas

A t cotra agrippaehaud paruu decus inclyta naque S emina ab aenei ductoris stirpe trahebato et olidas interfuit:haud ignobile nomen: 'L aetus opum: sed clauda fides seseque calensi A ddiderat e latiae diffsius habenae.

I s uoluens ueterum memorata antiqua parentuL ongo miles ait quateret cum teucria bello P ergama:et ad muros staret sine sanguine mavors

S ollicitis calchas nam sic fortissimus heros

P oscenti socero saepe inter pocula da uno. N arrabat memoridiomedes condita mente.

S ed calchas danais nisi clausum e sedibus arcis

Α rmisonae curent simulacrum auellere divae N cinnunquam affirmat theramne is ilion armis C essurum:aut tedae rediturum nomen amicta S.

Q uippe deis uisumme cui perrumpere detur E ffigies ea quasvnquam possederit urbes. T um meus adiuncto monstratam euasit in arcem Τ Uidesithaco: et dextra molitus in ipso C ustodes aditu templi celeste reportat P alladium ac nostris aperit mala pergama satis. N am postquam cenotris fundauit finibus urbem

A eger dilecti inrugium placare colendo

N umen:et iliacos parat exorare poenates I ngens iam templum celsasti rgebat in arce. L aomedonteae sed ingrata mineruata C um medios inter somnos: altamque quietem: N ec celata deam:et minitans tritonia uirgo: N Onhaeet dide tantae prolatidis honore

D igna paras non garganusmee davnia tellus.

LiqMastra:puro ac sereno aere. Cui tuque tu .i. parere annibali optabat in Oibus quae ille iussisset: quis adhue timerent fulmina Iouis. Sicubi perrupit feruore militu paulatim diffusum

per osa castra: comparat circulo Q sit iacto Iapide in aquam:& di Iatat sese quo

usu ad extremu perueniat margine.

Calculus: lapillus. Gyros: circulos. Vibrans: mouens aqiram. Sinuati: aquae uoluetis sese a sinu. Laxati sotis: diffusis extremitatibus. na.dilatant sese circuli usque ad ipsum marginem.

A stirpe tene1 duetoris:Diomedis filii

Aenei .supra dixit: Aeneae miserael mus iae Iaque tyde. Oetolidas:appuIos: Qbus imperauit Diomedescetolus.

hic Agrippa docuit annibale roman5 posth capispter pal Iadium, poeno:

anni Ii: et tunc prospera fortum ute, hacdesperis i romano imperio. 8 narrat militibus historiam de paIladio. Herox:Diomedes. socero:Dauno. Inter pocula:in ip a mesa. Esedibus arcis:uaria e opinio de palladio. alii, stratus S Satyrus dicat aurore Diony,

fio palladiu accepisse dardanii achrysae si Ita paIIatis:qua duxit uxore. Sex

samothracia secu i phrygia asportauito que oraculo accepit urbe iIIam laetet num duratura: r qua palladium seruaretur.postea illesesilium traduxerint: Sin arce locauerunt.capto Ilio serunt aeneam ex adytis sustulisse. a Ii qui stribunt noctua Diomede ac VIVxe furto ablatu. Arretinus ait palladium datii fuisse Dardano a iove:ac locatu in loco inaccessibili: sed fabricata alia in eius similitudine:& posita in aperto: Shaec graecos eripuisse. Illud accepisse aenea: quod Romae uirgines vestales custodie har:& ignem troianum. Diue:dianae deae belli. Teramn eis:Iacedaemoniis:

quorum tunc reges erant Agamem no:

SMenelaus. Nomen lenae:helena fi liam Ledae. Amyclas:urbem laconiae: ex qua rapta fuit Helena a paride. Daγpinius soluerat oebalio classem de ii tore pastor.Dardanus incautas Nande populatusam las. Meus tydides: Diomedes a quo e mea origo inquit agri γpa, Molitus: uinterfecisset.Vir. Caesis summae custodi sarcis. Nostris fatis:di positioni fatos. : quae Sraeci expe/habat:nostris at cicit: qm ipe agrippa:ypter Diomede graecum sessitebas. Napostq: narrat agrippa ut diomedes pallastu aeneae fistituerit. Urbe .argiripa. Aeger delesti: moestus in palladiura puerit. Phri ginnume: palladiutroianis datu . Si ipam pallada. Ingrata:

qui illic noluit pallas lotari palladiu.