장음표시 사용
321쪽
tur decimam si ram fatentium: secunda est optinio Thebit quam recitat ibi: Thebit uero duplice
Prima pars in qua declarat opinionem primam in tres secatur partes:secundum st huiusmodi positio tribus motibus deferri octauam speram an, nuit. In prima nan* primum motum qui ei inesta decimo orbe& primo mobati: secunda secunduna qui eidem a nona spera causatur ibi. Alter ahonarin tertia uero tertium notificat qui ei sperae proprius est 6e naturalis ibi. Tertius autem. Nota dum pro prima parte i motus primus quo mo uetar octaua spera procedit a primo mobili seu decimo corpore secundum i uult praesens opunio. Mouetur nata mobile primum motu sim plicissimo de uelocissimo: supra polis mundi ab oriente occidentem uersus in spatio diei natura Iis complendo totum circuitum: θc hac de causa eius motus diurnus est nominatus hoc est motus qui completur in die naturali. Et quia circuit Scomplet omnes speras inferiores ille secu ducit& eadem ueIocitate rapit: ut demonstrant omnia
astra &sensibilibus solic luna qui singulis dieb'
oriuntur occiduntque:& hac ratione motum raptum appellauerut nocest motus quo singula corpora caelestia rapians & mouentur non rapiuntur quia mouetur uiolenter ur uocabulam Enat: qa nullum talium mouetur uiolenter: sed quia mouentur motu ad quem:& si habeant naturalem inclinationem: non tamen in eis causatur ab inteLligentia propria immo a corpore alio idem raptus dictus est ratum respectu sperarum aliarum a prima: quia prima mouetur eo motu & proprius est eo st causatur ab intelligentia ei unita.
Deinde eum dicit. Altera nona spera quae secundum mobile uocatur:qui semper est secundum sucγccllionem sisnorum contra motum pri
naum sup pals zodiaci resularis: ita ut in quibuslibet ducetis annis p unum gra
dum*uigintio sto minuta flare progre
ditur .Hic motus augium ae stellarum fi xarum in tabulis appellatur: Et est arcus zodiaci primi mobilis iter caput arietis primi mobilis ob caput arietis nonae spe xae. Superficies nant eclypticae noae spe
rae isemper est in superficie eclypticae primi mobilis.
Notificat motum secundum quo deferturua a nona circunducta Pro quo primo est aduer tedumst anteaqua praesens opinio clareret: erat
priorum astrologorum certissima sesentia octauucceium tantum duobus motibus deserri motu scilicet proprio modo explanando: de diurno quem a spera superiori cmret:quare cum ultra motum proprium non haberet nisi tantum diurnum. unicam tantum super eam ponebant speram non amseu primum mobile quod moueret praedicto mo tu. Postquam autem posteriores inuenerunt terti um motum octaui orbis: ultra nonam decimam
speram posuerui: quae haberet motum dictum diurnum id nonam speram secum raperet: quare cum nona non amplius moueret mona simplicinfimo quia ultra proprium habet motum raptus
nem suprema sit sperarum ex quo superior est de
cima:non amplius primum mobile:uerum secun dum nominata est meretur nant nomen mobLlis si quidem mouet speras iteriores octauum cce Ium lx deferentes auges planetarum: non tamen
primi nome n dictum est sed secundi propter di, stas causas. Cuius sperae mot' fit super polis eclypticae succesione lignorum & contra motum pri. mum:& regularis est: mouetur nanm nona spera fingulis ducentis annis gradu uno. 28. minutivοῦ circulum perficiendo in. . 'ooo. annis:uelocitas autem dies secundum tabulas est. oooΟ q. 2o.' .ia notandum se fecundum opimonem antiquam nonam tantum speram ponente .s.spera mouebatur motu proprio in longi tudine zodiaci seu secundum ordinem signorum siue contra secundum diuersas opiniones enarraistas: S. sicut saepius dictum est omnium planeta rum auges secum capiebat: qua de causa motum augium 8d stellarum fixarum eum nominaveru Posterior uero opinio motum umidationis ad.
inuenit. Quem proprium dixit esse octaui orbis in motum dictum augium stellarum fixarum in nonam speram transtulit: propter hoc st rardior
est motus hic quam accessus S recessus ideo con, uenit sperae superiori:eiusq; nomen non uariauit: immo:S: si stellae fixae non mutentur eo tanquam motu proprio eodem nomine appellauit:& in ta balis eo modo adhuc dicitur. mi incipit ab ini. tio arietis primi mobilis ad caput ris 3 arietis ninae dirae secundum ordinem lignorum. Inueni
inr nanm quantum caput arietis nonae remotum
est ab ariete decimaeSemper nan*principiu arie tis nonae est in eclyptica decimae:& tota eclypticassub eclyptica primi situatur.
Tertius autem e sibi proprius: qui mo/
tus trepidationis adcat siue accessus c
recei ius octa tax sperae: ec fit sup duos cir
culos paruos in concauitate nonae liq
uae aequales sup principia arietis do librae eiusde descriptos:sic se duo puncta certa octauq sphς ae ρος capita arietis ec librς
eiusdem uocatur: diametraliter opposi/
ta circunserentias talium duorum nonae
sphaerae regulariter describant:cum hoc
322쪽
pLANETARUM quod clyptica oetanae sphaerae semper
intersecet eclyptica nonaer dum interse
cat saltem in capitibus Caneri e Capri corni nonae diametraliter oppositis. Unde sequitur cum unus eorundem pudio rum octauae sphaerae est in medietate sui meridiani: alter erit in medietate sui cir
euli septentrionali . Eclyptica quoque
octauae sphaerae semper eclypticam no nae in partes aequales dum secat secabit: atque portiones circulorum paruorum alteratim aequales .V elocitatis uero motus istius regula est ista ut quilibet duorum punctorum circunserentiam sui povi circuli 1 quo circufertur:1 septem ms libus annorum precisepficiat. Q uam quam autem hoc motu predicta puncta scilicet capita Arietis ec Librae octauae
sphaerae: duas aequales circulorum cir cunserentias describant inulla tame alia puncta eius circunferentias circulorum describere contingit. Capita uero Ca,
cri ec Capricorni octauae sphaerae quasi figuras conoidales habetes pro basi line
aS curuas utrinque a capitibus Cancrita Capricorni nonae peragere necessee: Vnde ec quandoque prscedent ea: D doque uero sequentur: quandoque au
tem coniunguntur et coniunguntur enim
capat Cancri octauae 5c caput Cancri nonae dum caput Arietis octauae fa erit in maxima latitudine ab eclyptica no nae: quod accidit in circulo magno per
polos zodiaci nonae dc centra circulorutranseunte. poli autem eclypticae oeta
vae improprie dicti poli: quadoque ac
eedunt ad polos eclypticae nonae: quandoque sunt subsist quandoque uero ab eisdem remouentur: talis tamen accessus e recessius semper est super circulo ma ino per polos zodiaci non oc centra circulorum paruorum eunte. Patescit tertium motum proprium ipsi .8. spe. rae. Et quae inde sequuntur declarat antecedetia
Et duo facit primo theorice agit de eo: secundo
magis practice nomina-operationem quibus itabulis uruntur pro eius uero motu reperiendo ibi explicans. Medius itaque motus. Prima Re rum in duas secatur partes.in quorum prima motum propria orbis octaui manifestat: in secunda eum cum motu nonae componendo quae de octaua spera uidentur saluat apparentias ibi. Ex his autem stellarum. In prima parte iterum duo agit. primo nant motus.f. sperae qualitatem do clarat de aequalitatem. secundo ex eo expolito imiere correlatia ibi. Contingit itaque.ut eclivi ica. Ponit primo qualitatem motus de plurima an recedentia quae inde senuutur quae Omnia distin stae patebunt. Motus hic tertius abis insitum tonisi quis sublimis&exceesse sit imaginationis nunquam imaginari poterit nec sianiciet antece dentia quae i littera ponuntur capere mente absique ab extrinseco ostentione. Tame ergo ut ima ginario moueas uel dis natur salte omnia quae hie dicuntur in plano depingere & demonstrare conabor: ut habito appropriato insinamento spe
rico quilibet per se posset operari in illud faciam plures figuras secudum quod oportebit: de ne io, tiens replicetur. Quod declaranda ponunssindi, Iis uicibus ad figuram reuertar i qua melius item rum fateri possit ideo eis ordinem dabo εἰ quota sit in ordine inseriptu demonstrabiti pro prima figura describo eclypticam nonae sperae fixa apperi latam eo D non mouetur i latitudine ceu miratica octauae a b c d: cui' DIus borealix e:Et quico ab ea uersus e:decclinet septettionalem:extra uero illam australe habet latitudinem. Sit a: initium Arietis nonae: b:principia eancri:c:Librae εἰ d: b
323쪽
pricorni imagines in Guperficie concaua nonae super a: pnncipiu Arietis circulum fγh i: sicribi: alterum uero χ l in n: cuius centrum c: principium Librae adinvicem aequales lira quam nonam spe, ram imaginetur octauam taliter situ atta: q, initiuArietas , in circunferentia circuli a: & in ea sena, per circulariter circunferatur: caput uero Librae eiustem in circunferendia circuli c:3e eam in mo tu nunquam deserat. Talique modo oportet diis
spositam esse st uno in latitudine existente septentrionali austrinam reliquum possideat: eclyptica octauae sperae eam nonae secante in capitibus CL.cti & Capricorni nonae: quod & si in plano ee nopolla: quia hi circuli no possiant super centro eo dem depingi in spetico tamen uerum est: Exempli causa caput Arietis in puncto fi ponatur parui circuli septentrionali. erit initium Librae in puncto k australi: eclyNuca omni orbis quam mobilem
fixam secante in partes uidelicet aequalex: 6c quia fi septentrionale est tota medietas dfb: eandem habebit latitudinem & b k d: australem: M in isto casa capita tacti de Capricorni octaui orbis erat
coniuncta cam capitibus eorundem nonae in pu ctis b: 6 d:eo se Aries&libra octauae cum Arie te: 8c libra nonae sunt secundum longitudine uniri:ς, manifestabitur II per polum elypticae fixae circulum quis duxerit e fa: per utriusque Arietis caput transeuntem&e m c: per principia librae.Hie caput Arietis mobile in circunfierentia patui circuIi motum perueniat in g: ecbpricam fixam: & ini. tium libra i ldiquia moues uesocitate aequati: nulla erit latitudo eclypticae mobilis a fixa imo unae fit sub alia. Caput autem Cancri mobilis in o: si quidem tantum distat a: b: Cancro fixo: quantumn ab a: 3t caput Capricorni in p: ut notum est: qygo: oportet esse quartam aequalem quartae ah: Ab hoc autem loco caput Arietis fiat uersiusati strum in h: & Iibrae ad boream in m: ecI ypticam cibilis h b:m d secabit fixam etiam in b: Se d capitis Cancti&capricorni: in quibus semper eam intersecat: ita peius medietas d h b: ad meridiem: S reliqua b m det uerget ad boream: & quia iteruest coniunctio longitudinalis capitum Arietum ad inuicem: M librarum productis circulis priori, bus usep ad h:de inerunt etiam capita Canai in b:& Capricorni in d secundo limul iuncta. Post hoc caput Acietis mobilis fiat i 1:& librae in n: erit sese cundo tota eclyptica mobilis posita sub fixa: quare nusquam declinabit ab ea & caput Cancri mo, bilis propter rationem superius politam in q:Capri comi uero in r: mutatum erit: ab hoe autem loco in scapite Arietis mobilis de librete i k: redeunte prior reuertes dispositio: Hoc igis modo ima, ginari oportet motum octauae sperae: qui trepidationis dicitur propter hoc o non est in Iongitudi,
ne zodiaci immo ad quattuor positionis differe, tias. Qualiter sit trepidatio. Ad quas de Terenti
as eo ς, accedit & recedit accessius quoque motus& recitas est nominatus. Comphetur autem motus iste regulariter continue procedens in . Too .
s. patet igitur huius motus qualitas: quo eclyptica mobilis diuersiam S ad partes oppolitas a fixa acquirit latitudinem. Atiete alterum uersus polorum: de Iibra ad reliquum declinate: quinimmo quantum eorum alterum habet latitudineWalterum aequaIem: ut in prima figura declaratur: po, natur nanque Aries in fi S libra in k: erit mobilis eclypticae polus s:& quia conce tripe mundo sunt ambae. Arcus e a: & sse quartae circulorum aequa les sunt dempto arcu communi e frestante si de clinatio poli mobilis a polo fixae: M a fi latitudo Arietis mobilis a fixo aequales: eadem rationesiae c: S inaequantur dempto ta: communa: arcst remanct aequales se: it c k: quum igitur a fi Arietis
latitudo & c k: librae aequiparentur arcui e si eruta dinuicem aequales. Eodem modo potest demostrari st quandocunque mobilis eclyptica secat puos circulos portiones eorum sectae in partibus oppositis erant aequales: Pro quo demonstrando fiat secunda figura dscribatur nanque zodiacus fixus a c: cuius polus h cum paruis circulis d e:
fg: eclyptica uero mobilis d e: is: cuius polus h dc circulus per polum h: de innia Arieti vi Iibrae ducas a b c: Gpplicam mobilem secabit in duobus punctis i: de k: erunt ut demostratum est duae
declinationes ad partes oppositas a i dc c k: aequales: quare per secutam partem .s3.τduae lineae sper ales d a18c la: ex quo a centro aequaliter remotae sunt aequales: quare aequalium circulorum super
aequales lineas e d: si fg:aequales:quod est propo, situm: cum d e: sit uersus austrum:& fg: uersas boream: quibus demptis remanent reliquae portiones ed: septentrionalis:&la: australis aequales. His declaratis consequenter tria uel quattuor motui accidentia in obescit i illa pie .Qus quam autem hoc motu. Quorum primum
si principia Arietis εἰ librae mobilium persectorucirculorum scribant in motu eorum circunse en
tias: illius sperae punctas nullus hoc agere potessiquod materiale instrumentum patens satisfaciet: se patet etiam in prima figura in qua caput Arie, iis in fi & secundo in h:existente:eclyptica mobibiis angustior fit: si fit in a magis uelsius b: quare qailibet alter punctus a principio Arietis S librae describet figuram cuius diameter in longitudine aequatur diametro pariti circulit in latitudine M. ro propter dicta angustiam minor est: quare non faciet perfecti circuli circunferentiam: Secudum accidens est se capita Cancri εἰ Capricorni faciet figuras piramidales qru bases erunt Iineae curisae
ut in eade prima figura capite Arietis ih dicta edi demostratu: caput Cancri mobilis iunctum css
324쪽
Cancro fixo in b nde Ariete motouosus uti. tum quando erit in g: eclypticae unientur: de tunc caput Cancri faelium erit in O:ut supra patuit:motus igitur erit Cancer a: b: m o: lineam illam mouam describendo quod si aries in h: Cancer in b:
iterum reuertetur reliquam lineam curuam des
gnando describit igitur figuram cuius piramis estb: in principio Cancri nonae sperae 8e balis linea curua i orut patet:& itapportionalr uersus q: alia desicribet similem figuram &Capricornus eciem
modo. Tertium accidense quod i huiusmodi motu necesse est Cancrum mobilem moueri a Cacro fixo ad ambas partes:eum scilicet quandoque praecedendo do quandoque sequendo: de ei quan doque coniunctum esse ut in eadem priori figura Ariete mobiIi in spatuit Cancrum mobile eum fixo in b:coniunctum esse: si quides circulus e a:de monstrat Arietem utrunque secudum longitudLnem unitum: inde uero si Aries fiat in g:Cancer mobilis in o: transmutatus praecedit successione signorum Cancrum fixum. Post hoc Ariete per h: in i: deuento: de Cancer mobilis in q: sequetut QXum: quare patet propositum. Gartum ac
dens est quod poli.8.sperae improprie tamen dicti
poli:tria nanque sant de ratione polorum: quoruprimum est quod aequaliter distent a circulo cuiqsunt poIi: secundum quod talis circulus uoluatur super eos tertium quod ad motum circuli immoλbiles permaneant: poli autem .s. circuli poli dicti sunt propter primam conditionem. aequidistant nanque ab eclyptica eius orbis. sed quia orbis nomouetur super eos motu proprio at patuit: nec Lmobiles sint motu orbis octaui improprie dicum tur poli mouentur igitur super circulum magnuper centra circuIorum N polos nome sperae tramseuntem praedictis polis accedendo oc recedendo visique coniungendo. Ut in figura prima rapiti Arietis in fi S librae in k existentibas erit se polus Gypticae λ k d:Ariete uero ing:de Libra in I: Δ.ctis ec*pricae mobilis Sc fixa unae :& polus mo biIis in Caccessus erit: & cum eo unitus. Elidem uero inh:&m: translatis: eclyptica mobili existente h b m d: & e: recedet polus eclypticae praedictae in re Iiqua reuoIutione pere: iterum in si reuertes:
quod in propositum semper igitur appropinqua
hit & remouebitur per circulum ce a: omnia tae men haec antecedentia cIarius instrumento man
Contingit staq; ut eclyptica octaaς ψους
rae subdiueisa eius habitudine successi ue in diuersis suis pa1 tibus aequinoctia tem primi mobils intersecet:atque intersectio talis nunci ipso capite Arietis primi mobilis accidat: nunc citra:nunc ut tra: ita ut in temporc quo centrum paI ui circuli reuolutionem unam pcrficit: quae in quadragintanouem milibus an norum contingit loquendo naturaliter:
quilibet punctus eclypticae octauae sperae aequinoctialem prope caput Arietis atque etiam a pe caput Librae primi mobilis secuerit: quae quidem sectiones inaeq inoctiali accedere quandoque ad ca
pita A rietis de librae primi mobilis:qua
doque autem ab eisdem remoueri uidentur: aliquando quos secundum: aliqua do contra successionem signorum pro grediendo.
Ex d1etis inseri correIarium: ex quo declarato alia tria cocludit ibi. Unde fit ut maxime. Pro correlario declarando fiat tertia figura cum eclyptiocis&circulis paruis ceu prima:& aequinoctialis opq r cuius polus borealis Γ: addatur fitque o put Arietis in fi& Librae in in punctis paruorum circulorum eclyptica mobilis o sq k: aequatorem secabit in duobus puniris oppositis o & et contraordinem signorum a capitibus Arietis de librae primi mobilis & nonae sperae distantibus: fiant dein de capita praedicta in g S l:ecliptica mobilis cum fixa unietur. δἰ cum eadem aequinoctialem in ceca secabit. Ad capita igitur Arietis εἰ librae secum dum ordinem signoram erunt sectiones appro quatae S unitae: capitibus aure Arietis εἰ librae inh 8e m:transatis:mobilisaeclyptica h p m: aequinoctialem intersecat in p dc s. erunt Wis remotae ctiones secundum ordinem signoram ab ariete M
325쪽
libra primi mobilis. Inde uero in i &n praedieti
transsatis secundo unita erit mobilis cu3 fixa eclyptica & sectiones in a & c: contra ordinem signo, rum punctis aequinoetiorum erunt factae propin quae: ultimo inf&k redeuntibus illis: sectionestient io 8cq:& remotae sent ab a & c:cotra successsio et signorum. vate patet quod eclyptica mobilis semper secat aequatorem in capitibus arietis& librae primi mobilis uel prope ad ea accedendore recedendo utrinque.lta quod tempore quo no nassipera sua uolutione; com ebit.q oo.annis secundum naturales phylo phos loquendo qui confitentur motum S tempus aeterne duraturu3:& nonam speram infinitaς perficere circulati squod abnuendum est a fidelibus. Dato nanque quod motus duraret tanto tempore eclyptiea mobilis perque libet eius punctum aequatorem secabit in capitibus arietis delibrae primi mobilis uel prope hinc inde ad certos limites quod secet i his
locis manifestum est per probationem in hac ter tia figura.Quod autem quilibet punctus eclypti, I tanto tempore secet mani sestum est eo quod inlato tempore mouetur nona spera in longit dine.
Vndest ut maxime zodiaci declinatio nes uariabiles existant.Hinc itaque contingille creditur a diuersis astronomis: diuersis temporibus eorundem maximarum zodiaci declinationum quantitates suille non aequaliter inuentas. Maiores .nanque reperis sunt a Ptolemaeo quam
ab almeone: quod utriq; cum similibus uiis α modis processerunt uix aliter quatali motus diuersitate uel simili sicut di,
elum est modo euenire potuit. Ex dietis iti hoc correlario tria alia concIudit
secundum ibi. Variationem autem tertiu3 ibi. Ex quibus quide3 primo. Dicit igitur primo quod ex quo dictum est ecbpticam mobilem aequatorem non semper in punctis secari eisdem: sequitur maximas declinationes zodiaci uariari ut in praeducta tertia figura quando eclyptica mobilis unitur cum fixa aequatorem secat in a εἰ c capitibus arietis α librae primi mobilis: εἰ eius maxima declinatio est i b cancro: & d capricorno. At quado aries minitis ein fi& libra in k hut praetactae semonex . in o & q:& punctus medius ecINticae maxime declinans ad boream erit t: qui magis quam b decii, na Rex quo maxime S punctus ei oppositus ad austrum maxime declinabit quam d: ecce modo Umaxima declinatio quae prius erit in b: uariata est cum in puncto i lit incla maior. Eode' modo ariete in li:& libra in m:mutatis sectiones praedictae fient in p:8c r:in quarum medio punctus magis declinabit quam h: de punctus hametraliter oppositus magis quam d: non igitur maxime declinationes zodiaci invariabiles lant 8c aequales semper. Quare non est mirum si diuersi astronomi in hum iusimodi discordati fiant Ptolemaeus nanque prs
mo alma gesti capi.11. 23.graduu; & si .ih. reperit. Asmeon autem ei pol terior minores. s. 23. DoL3 3. m. diuersitatis naiam causa haud aliud q uam motus huiusmodi esse potuit. Eisdem nanq3 uti;& similibus ingeniis processerunt nam cu sol semper gub eclyptica feratur: declinatio solis eadem
est cum ea eclypticae: eo igitur in maxima ad au strum remorione existente in meridie: eamque notarunt. ecundo uero eiusdem eleuationem meduum coeli possidentis: polo quoq; arctico propin-qssimi itero latitud1eς disterentia dilutia e dua,
ram declinationum maximaru3 meridionalis.scilicet S aquilonaris:quae cum sint aequales erit aeqtor diei in medio ab utraque aequidistans: medie, tas igitur earum est maxima solis declinatio & zodiaci. Ptolemaeus igitur hac uia procedens disteretiam inter duas maximas declinationes inuemt.g. 7.m. 2.Cuius medium. 23.g. . m. dxit esse ab aequatore maxima; solis & eclypticae remotione: almeon autem reperit eas simul.q .g .m. o. cuius medium. 23.g 33. m. ab aequatore eclypticae dixit maximam dstantiam. nanque Ptole maei pancta declinationem maximarum ad sein, uicem&ab aequinoctiali magis erant elongata: quae tempore almeonis appropinquata sunt ma gis ab enarrati motus caustam.Quare patet quod uariantur maximae declinationes. de quia per eas transeunt tropici: ipsi etiam uariantur: unde maxima declinatione existente in b: si tropicus aequi-
distans a polo. scilicet i b: designetur quis dubitat
326쪽
s, numas declinabit quam tropicus descriptus int uel in v piunctis magis declinantibus. R eodem modo uersus d Capricornum quia cu declinatio cancri uersus articum aequetur declinationi capti comi uersus antarii cum polum quando altera est maxima & tesiqua.
Variationem autem sectionis eclypticae octauaemaequinoctialis rospectu arietis primi mobilis necessario sequitur ut noetia similiter sol statia continue diuer sificentur. Unde non semper eum Sol in capite arietis primi mobilis suerit: necesse est aequinoctium aecidere: sed stat an tea fuisse uel postea secuturum esse: cet cum fueris in se stione praedii ta. Ex quo nanqae sicut sapra dictum est orbes autem Solis deferentes super axe ecly placae octaus sphaerae ad motum eiusdem sphaerae mouentur:& orbis Solem des rens super axe praedicto ari aequi distan,
timecessario sequetur: ut centrum cor
poris solaris semper in superficie eclypti
cae octauae sphaerς reperiatur.Haec autesuperficies saepe Immo frequenter est ex tra caput Arietis primi mobilis: quare sequitur illarum:similis de uariatione solo
Est quod lstitia& aequinoctia non contigui
Gle in eodem loco existente: immo continue di uersantur:est nanque aequinoctium sole aequato rem possidentciat patet ex principiis huius scien, tiae:sed non semper in eodem puncto aequator ut patuit ab eclyptica secaturmon enim secatur semper in capitisus arietis S librae primi mobilis:immo ante uel post saccessione; lignoru3 quare Sol qui mouetur etiam ad motum 8.sperae & semper eclyptica possidet ad aequatoris perueniet no semper eundem punctum:non enim semper aequino, etiam est quando is est in capitib' arietisalibrae primi immo contingit tunc esse:stat quandoque secuturum:& aliquando praecessisse. Exempli causa cum caput arietis mobilis est in g: uel i: unitur
ceu saepius dixi cum fixa mobilis eclypticae sed fiuxa secat aequatorem in ariete & libra primi:quare& mobilis: & consequenter sol in eisdem locis de aequinoctiali existens ubique aget aequinoctium. At in eadem tertia figura capite arietis in f constituto eclyptica mobilis diuersia a fixa aequatorem parcietur in o dc ψin quibus punctis cum sole mouebitur aequinoctium Mi:sed tune adhuc non p. uenit in capita arietis 5c libraxin quibus nunqua; erit nisi sit in is in ut paret omnibus: quare conis secutum est aequinoctium priusquam ad arietem re libram primi mobilis perueniret: Eodem aute 3 mobili ariete in h morante: mobilis ecbptica aeq. torem secabit in p 6 r: quare sol cum existit in di& m primi mobilis arite de libra:non adhuc aequa
torem adeptus est: neque aequinostium causauit
uniuersiale: immo Qturum est. si Propter aurem motum eundem S sectionum uariationem solstitia diuersantur quando nant sectio fit i a c ecly.pti .smobilis in ariete S liόra secat aequatorem maxima solis declinatio fit i b cacro primi mobi .lis 5 d capricorno eiusdem.quare in illis locis solstitium fiet. istionibus autem in o 8 q factis fiet solstitium int: ubi maxima declinatio reperitur: antequam sol perueniat ad cancrum: dc eodem modo in loco opposito inteIligedum est. At dum sectiones contingunt in p S r maxima decIinano zodiaci di soI:in v contingunt A loco opposito reliqua: quare solstitium fiet post recessum solis a Cancro εἰ Capricorno primi coeli: est ypositu.
Tertium correlatium ibi. Ex quibus quidem primo concluditur non esse necessarium existentem Solem in capite arietis uel librae primi mobilis rnullam habere declinationem ab aequi noctiali. Secundo similiter non esse ne cessarium in capite Cancri uel capricor ni primi mobius Solem existentem ab aequinoctiali declinationem haberema. ximam.Stat enim solem esse in circulo p
polos eclypticae primi mobilis N eaput
Arietis eiusdem transeuntem dc tamen
esse extra superficiem aequinoctialis. Similiter stat eum esse in circulo perFolos
zodiaci primi mobilis ec caput Cancri
eiusdem euntem: ec tamen tunc ab aequinoctiali declinationem non habere maxi
mam:sed antea in ipsa fuisse: uel post in
ea esse saturum. Haec etiam sequitur tropicos Cancri ec Capricorni continuere spectu equinoctialis uariari :nunc quideuersus cum propinquando: nunc ab eo elogado:certos tame limites quos exire non potest habet illa uariatio.
Per eandem figuram ostendetur quando nanmmobilis eclyptica extra fixam siluatur ut fit ariete mobili constituto in h: εἰ omnibus aliis pun,
327쪽
ctis eius parui praeter mam in g & L tunc thi exi.
stens in f M h erit in principio arietis primi mobi Iis N in k5l in in principio librae eisdem:& tamen magnam possidet declinationem: quod si in hoc casu sit in initio Cancri b maximam quam possit habere declinationem non possidebit: immo uel habuit in puncto tuet habiturus est eam inpuruu: tunc enim quando eclyptica mobilis unitur cum fixa quod contingit ariete mobili tantum in duobus punctis g&i parui circuli constituto lexistens an ariete &libra primi mobilis declinationem nulla; habebit:& in cacro& capricorno ma, rima continget:ut patet ex multis dictis:quae si Lstrumento materiali proprio ostendans luce clarius percipientur,
Deinde cum dicit Ex his autem stellarum motibus satis aptum est motum aggregatum ex motibus nonaeoc trepidatione octauae quandoq; secundum successionem: nanc quide ae lociter nunc tarde: quandoque autem istationarium 8c quandoque contra fac cessionem contingere: secundum diuer.
sum situm capitis arietis octauae sphaerae in circunferentia sui parui circuli. Diffi/elle igitur ualde sula huius motus an quis reperire qualitatem. Unde diuersimode inhoe fuerunt imaginati. Aliqui nanque diecbat auges de stellas fixas moueri per noningentos annoS uersus orientem continue usque ad gradus septe. Deinde per alios noningentos annos taPudecconuerso uersus occidentem. Albate,
autem putauit quod in centum annis unum gradum semper uersus orientem perficerent. Quia per se ledisti, omnes quibuς octaua
spera defertur motus stipra declarauit: modo eos aggregando stellarum fixarum quae uidentur sal uat apparentias:motus nanque qui uidetur in stellis fixis comixtus est ex motibus in longitudie nonae sperat & trepidationis octauae: quo fit ut a quando stellae fixae directe uideatur moueri S utalociter: quandoque uero & si directe tarde tamesunt in motu:tertio uidentur stationarie:& quam doque retrogradari.Quoma cauta reddi possunt tam in prima quam in tertia figura: ex quo nan
ii uero dicebat eas moueri uno gradu sexaginta annis de quattuor mensibus raper uersus orientem . Alpha oranus
es,utica fixa a b c d:mouetur seeundam ordinet signorum semper 5: uniformiter ut a uersus b&piletus Arietis mobilis in ficonstitutus uersus gferatur ad orientem mouebitur&secundum oris dinem fignorum:quare duo motus nonae scilicet& octauae sperae aggregati ad orientem uersus notantum directas veru etiam ueloces efficient stet las firmas: ex g uero moto Ariete mobili: incipit ad occidentcm deferri: tardius tamen qua; nona ad orientem: quare non aget ut stellae fixae regre, diantur: uerum in motu directo tarde reddantur:
at quando idem ex g ad h magis procedet ad occidente 3 motus octaui orbis aequiparabitur motui noni ad oriente Quare stellae fixae ad ear a neutra partem delatae stationariae iudicabune. Quando uero . e h:caput Arietis mobilis existes retrograde & ad occidentem uelocius moueatur quam nona sipera ad orientea: firmae stellae regredientur: de ita habemus: qualiter per diuersum situm Aripti in suo paruo circulo & Librae in suo: has omnes
stellarum passiones saluare non est dissicile. Et si
per sectionem eclypticae mobilis Cur aequatore de per uariationem illis aliter possunt dictae passio nes saluari per motum stellaru; ad latitudines australlas de septentrionales sicut credidit Ptolemae..us ut dicetur in recitando opinionem thebith Aries nanque mobiIis in fseptentrionalem habens
latitudinem: australem adipiscitur dum in f, fiet: S simili modo plurimae stellarum fixaru. iis Huc quidem motam antiqui non comprehendentes diuersa opinati sunt secundua quod diuersas dispositiones tempore suo consipexerunt i motibus stet
larum: Albategni nanque astrologorum si1mmus comparans loca stelIarum ab eo inuenta eorumdem locis de considerationibus aliorum uidensis uelocissime esse translatas: dixit motus stellarum semper esse ad orientem bo. annis de quattuor me sibus uno gradu:ut copleta circulatio fiat as 'ro. annis Ptolemaeus aute.'Alman de Alphagra ς differentia uidentes tardioti motu esse transsa tas:dixerunt motu; octaui coeli compleri. 36ooo. annis centum scilicet singulis annis gradu unu3 transeundo. Alii uero uidentes loca stellarum fixarum suo tempore: eaque comparantes ad conside. rationes priorum inuenerat stellas fixas regressas ad occidentem motas: cum antiquiores ponerent moueri ad orientem Sc secundum ordinem signorum putauerunt eas diuersis temporibus a bus motibus moueri: quare octauam speram nonin gentis annis ad orientem gradibus .' δἰ in tem pore aequali totidem occidentem uersius deferri protulere: quae quidem diuersitates qua Iiter trepidationis motu cum eo qui est in Iongitudine sauuentur palam est ex dictis. .
Deinde cum dicit. Medius itaque motus accelsus id recesse
328쪽
sus octauae sphaerae: est areus circulli parui a puncto supremo quartae secundum succestionem signorum usque ad caputatietis octauae 6haerae compuratus.
Determinat de motu ste IIarum fixarum pracsti.
ce magis terminos: terminorum rationes &cano
nes exponendo:& quia octaua spera mouetur motu diurno qui regularis est & non pertinet ad par tem istam de eo terminare immo ad doctrinam de motu primi mobilis: seu de ortu&occasu si moria coelique mediatione: fmur secundo motu in longitudine zodiaci ab nona sperae qui quia reguIaris est secundum ordinem lignorum: facili, ter per tempus reperitur ficut 6c omnes motus aeqks: est nanque simul medius M uerus motus augi um 8c stellarum fixarum nominatus:ideo de eo nihil oportet dicere:at quia tertio mouetur mota trepidationis capitibus arietis Sc Librae eiusdem paruos circulos describentibus ut patuit: si mos di si fit reguIatis Quia tame no est na ccinaticatapparet alun tardus S uelox qfim. Quadoes dire ctus 5 aliquando retrograduς oportet hac diueta statem habere & equationem Et qualiter ea inos perae octauae habeatur declarare canonice diuersitas & iIIe motus in zodiaco fit S causetur pter motum capitis arietis incirculo paruo: i quocum regulariter moueatur: medius motus appeblatus est motus ei Primo igie distinit mediu motum qui fit in paruo circulo:secundo uero aequetiationem 3c motum in zodiaco eorrespondentem ibi. uatio autem: notandum est pro primae paratis intellectu quod stellae fixae ceu innotuit supius mouens motu duplici scilicet trepidationis orbis
octaui de motu noni in logitudie: uir habito mitu noni oportet deinde inuenire motum trepida tionis: re quod ei in zodiaco correspondet uerbi gratia sit eclyptica primi mobilis ab: a: princi, pium arietis primi mobiIis:& b: arietis nonae: erit motus augium & stelIarum fixarum ar a b:at quia principiu3 atietis mobilis in paruo cir eulo defertur supra b: desciipto non manebit semper in b:cum ariete fixo quare ultra motum dictu oportet inuenire motu3 trepidationis S aequationem per medium motum: Unde si coponatur polus eclypticae nonae scilicet borealis a quo arcus cb: per caput arietis fixi ducatur secanς circulum paruum in d & e:erit per.8.3.punctus d propinquissumus polo septemonalic: eo dictus est suprem': ab illo igitur supremo puncto ad usio caput arie, tis mobilis secundum motum ilIius capitis arcus Accessus'recessus motus medius est dictus uerbi gratia si caput arietis fit in f erit medius motus d :& si in g:medius motus d fg: hoc nanque modo dictum est arietem mobilem moueri inceperunt nanque ab illo puncto medium motum quia ibi existens caput arietis mobilis cum fixo conluctu est ut demonstrat artus e b: per utrunque transse quare tunc habito motu augium 8e MIIarum fixarum non proceditur ulterius: sed quia eadem rabtione incipere poterant ab e puncto ad austrum uicinissimo: in quo iterum cum fit aries mobilis cum fixo iunctus est eodem arcu priori per utrunque transeunterinde non inchoarunt quia puctus
est insimus& a nobis distantissimus modo ilIudquod est septentrionale nobis propinquum dignius est preponere si australe α remotri a nobis.
Deinde cum dicit Aequatio autem octauae sphaerae est an
cus eclypticae nonae sphaerae centrum
ui circuli dc circulum magnum a polis cclypticς nonς per caput arietis octa uς dranseuntem interiacens. Cum igitur medius motus accessius re recesius nihil fuerit atat semicirculus: nulla fit dictacquatio.Scdsi. lxxxx. aduS aut.ccl fuerit ipsa erit maxima Cum autem talis motus accessus&recessus fuerit semicir
culo minor: quatio erit semp adeda: sed
cum maior fuerit:erit mi mendae
si Declarat uerum laeum capitis arietis mobilis in zodiaco:seu diuersitatem inter uerum locu arietis fixi & uerua locu mobilis:unde si caput arietis mobilis fit in fiducto circulo a polo eclypticae per
eum c elypticam secante inh:erith uerus m rus eius: & eius arcus b h: qui capit ut inter b Iocauerum arietis fixi: & h uerum locum arietis mobilis:aequatio& diuersitas nominatur: cum habito uero motu arietis fixi per eius additionem ues de monem uetus motus arietis mobilis proueniat Mconsequenter loca stellarum fixarum. Praedicta aequatio reperitur mediante motu medio octauae
329쪽
sperar: ueIaecessus& recessius. Nam quum huius motus inihil fire fit quod denotatur ariete; mobule cisi i pueto supremo di aut semicirculus ti sex signa capite arietis mobilis puncturia eroppolitu mtenrnte: eo quod semicirculus a polo c: eclypticae cd be: transit per haec duo loca & centrum circuλIi ubi'caput anetis fixi: nulla est aequatio quare habito motu augium stellarum fixarum habe, tur motus octauae sperae nec aliud queritur. Ma niua autem est aequatio cum capud arietis mota lis disteterat a duobus dictis punctis quarta citau li: ut quod in puncto dc medius motus di 'o. grad. uel ik: & medius motus d i e k: apo. grad. uel nouem lignorum tunc enim aequatio dicitur esse tota circuli semidiameter b i: ul b k:quae non potest esse maior: ut per se notum e: quod autem medio motu existente.3.lignora; MI.' eaput arietis mobilis lit in i: uel in k: de quod haec duo pura, ista semota sint a d quarta circuli notu est: ex quo arcus c b perpendicularis est super eclyptica; quare omnes anguli b recti εἰ consequenter arcus eis subtenti quare partes sunt parui circuli. Sta talis medius motus non tantum dat aequationem praedicta uerum p ea aequare motum augium dclitibiarum fixatum instruit Nam quandocunque me, dius motus accessus & recessus minor fuerit semicirculo: rus motus octaui orbis maior est qua motus augIum od stellarum fixarum: uerbi gratia motu accessus& recessus di existente: maior erit motus abi: quam a b quare aequatio b i:ad, di debet motui nonae sperae te uerus octauae emerget.At quando idem motus merit maior ut d e k: motus nonae maior est quam octauae alc: quare aequatio κ h :demi debet a motu nonae ut habe tur inoiq.S. Nota pro complemento huius opinionis & maxime quod dictum est de aequatio Dc: quod cum aequatio nulla reperiatur ind&e: ab eis in duobus locis aequidistantibus aequatio reperitur aequalis:utfed: duo puncta capiantur
aequidistantia & l g per quae a polo eclypticae dubcatur arcus m fctg i & c erunt in spera aquidistates arcui c e: at quia arcus parui circuli d fi& d l: aequales sunt: erunt&corde eorum aequales per regulas arcuum & cordatum primo Almag. declaratas: sed quia b h & b n perpendicularis sunt i
per tres arcus dictos erunt adstinuicem aequa, Ies: quae sunt aequationes conrimentes capite
arietis mobilis in punctus de lexistente quod est propositu haud aliter deduci poterit capite acietis i duobus punctis aequidistantibus ab i & k pu
istis scilicet maximarum aequationum aequati scotingentes adinvicem aequari: hac de caussa in tabulis aequationum mot ' instauae sperae augme. tarur medius motus a d.'o.usis gradus quot sunt
a dii deinceps retrogradari praecipitur ad initiutabulae qa i arcu altero i e aeqtioes coli ut aeqles
eis q i d i. Deinde cum dicit.
Thebith uero duplisem tantum octauae
sphaerae motum ineste dixit: unum a pri
mo mobili siue sphaera nona diurnum scilicet: alium uero proprium scilicet trepidationis qui fit super circulis par uis: duplicem celypticam asseruit: si Xam quidem in nona sphaera: mobilem
autem in Oetauar ita ut capita arietis αLibrae mobilis circunserantur 1 duobus
circulis paruis quorum media seu poli sunt ipsa capita Arietis ec librae ecly ptieae fixae: dc arcus eclypticae fixς in
ter polos horum paruorum circulorum re circunferentias suas quattuor gra dus habet decemocto minuta. xliii. se cunda.Dixit autem capita arietis re Li, bis mobilia taliter circunferri:ut camcaput Arietis mobilis fuerit in sectione parui circuli dc aequatoris occidentali ipsum mouebitur in medietatem parui circuli quae ab aequatore septentrionalis est: caput autem Librae mobilis mou γtur tunc per medietatem sui parui circuli quς meridiana est ab ςquatore. Et cum caput arietis mobilis suerit in sectione squaloris dc sui parui circuli orientalii mouebitur in medietatem parui circuliquς ab equatore est meridiana. Caput aute Librae mobilis uolaetur tuncῖ me dietatem sui parui circuli septentrionale
ab aequatore: at cum caput arietis mobilis fuerit in alterutro duo' punctOF se. ctionis eclyptiepfix cu puo circulo: statuetur eclyptica mobilis directet supe, fici ς eclyptic fixς φ iuna reuolutione capitis arietis mobilis in suo circulo paruo bis accidet. In oibus autem aliis locis capite arietis mobilis in periferi a sui parui circuli locato: eclyptica mobilis secabit eclypticam fixam in punctis quidem capitum C acri ec capricorni mobilium. Nam haec duo paneta eclypticae mobi iis semper circunferentiae eclypticae εις
in hoc motu coberent ut nusquam ab ea
recedant. A capitibus tamen Caneri oc
330쪽
PLANETARU 6 1 Capricorna fixos per quantitatem quat
tuor graduum:deccmoeto minutorum. xliii. secundorum elongari uersas orien tena aut occidcnte contingit: Ubicunq;
etiam sectio harum eclypticarum fiat ipsam neccile est a pricipiis arietis librae mobilium per quantam circuli magni di
stare .Licet acro in una reuolatione capitis arietis mobilis in suo circulo paruo bis accidat ut capita Cancri e Capricorni mobiliu statuantur sub capitibus Caneri de Capricorni fixorum inunquata me capita arietis e librae mobilium sub capita arietis ic librae fixora perueniet. Nam dum eclyptica mobilis continget circulum paruum a parte septentrionis in puncto arietis mobilis: capita Cancri Ec Capricorni mobilia iuncta sunt cu capitibus fixorum. Similiter accidit in co/tactu meridiano: sed capita arietis dc librae semper a capitibus fixorum quanti tale quae dicta est:distant.
CompIeta determinatione modernae opinio, nis de motu octauae sperae in bac parte prosequi tur opimoem Thebith chore inter alias recitatae conformiorem.Differt nanque a diista quia ceu ilIa decima speram non fatetur: de in haec reliquis
omnibus conuenit: sed nonam dicit esse primum mobile:& octauam ultra motum diurnum apri. mo coelo ei commanitatem habere unicum moriam rantum accessionis S recessionis ab eo no, minatum supra duos paruos circulos in capite
arietis εἰ Iibrae primi mobilis descriptos aequales ut dictum e factum.Τantum quom duas annuit eclypticas fixam scilicet quam ponit in primo mobili seu nonas in & mobilem motu accessionis
de recessionis in orbe octavo. Conuenit autem cueadem ex quo motum trepidationis inter alias ta tum ponit:quinimmoeo ratum.8.spera uult mo
iam ultra motum quae habet a primo mobili: qd patet ab eo I primo capitulo operis eius quod motu octaui cocti construxit dum inquit. Nec orbis stellarum fixarum qui est orbis formaru de sigilo rum habet motum praeter huc sciIicet accessus Sraeelsus. Et subdit se est motus communis toti quod est sub eo secundum accessionem & recessionem.Et in capitulo tertio concludens in fine ba, bet sententiam eandem: de dicit. Et stellae fixae
non habent alium motum nem alio mota mouentur nisi isto accessionis de recessionis de est communis eis de omnium Maticatum augibus. Et necessitatur ipse Thebith hoe fateri si quid supra octa,
uam tantum nonam speram dicit esse a qua Oct ua motum habeat diurnum 3c motum huiusmo, di trepidationis ei est proprius. Et quia non da, tur altera spera alium motum non habet: habet igitur conuenientiam haec opinio cum opinione moderniori eum ab eadem reliquae serae in omni, bus discrepent primo in sperarum numero deci mam eam nulla annuens. Cudo quia motum a cessus 8e recessiis ut Thebith minime admittit laqad cognitionem eius non perueniens. Hac igitur
de causa opinion Thebith diffusius prosequutus
est.Ad quod concurrit altera causa:s, aliae opiniones non tantam requirunt declararionem: ex quo
dicunt octauam speram in longitudine zodiaci tatum deserti:qui motus facilis est εἰ notus ei qui in theoricis imaginatus est motus ec. lis S alioru3 planetarummon enim ei accidit imaginatast dissi, citis:ideo succincte&breuiter illas opiniones prosequutus est supra qualitatem motus de uelocita. rem manifes ado.Motus autem quem Thebith dicit esse octaui coeli difficilioris e imaginationis de plurimas habens proprietates occultas ut parebit quae declaratione indigent lucidiori: ideo hac opinionem prosequens ad summu declarat: unde ponit totam sentetiam Thebith in primo capitulo:& duo facit.ptimo agit de motus octauae speraequalitate theoricae.secundo uero magis praetacae operationem pro motu uero habendo notificans: dc apparentias saluat ibi. Aequatio itaque Partem primam iterum in duas seca .nam in prima mo ius declarat qualitatem in secunda uero proprie ratem ex motu isto sequentem dc diuexfitatem de, clinationum maximarum innotescit ibi. Ehlypitica autem fixa. Pro noticia εἰ completiori manite
statione eoru quae in pcima parte de in aliis dicem tur describo primam figuram plana in qua aequator diei a b c d e fcuius aquilonaris mundi polus R. uersus quem quicquid uergerit ab aequatore
septentrionalem declinationem teneat: 8e extra aequatorem constitutum fit meridionale:secundo clypticam primi mobilis quam fixam nominauit depingo a hi kd: intra quam quicquid repetatum fuerit borealem: extra uero meridionalem latitudinem possideat: secet quoque dicta eclyptica aequatorem in a principio arietis fixi & d libraesectionibus nunquam uariantibus: immo semper in locis illiς repertis oc angulos aequaleS . 23 g.&. 33.m caussantibus.Super a igitur & d sectioneses uti fixae cum aequatore duos circulos m no p: Super a: & q r st. Super d deligno:ita nanque uult praedictius auctor capitulo primo quando di/cit centrum cuiuslibet circuli est cois septio aequa. toris diei cum orbe decIiui hoc est in initiis arietis
S librae fixop.Qui me circuli adinvice ita aequetur eope cuiusq; semidiameter.q. gradus. s. N. 43. secunda eotineat ad quam tota diameter da