장음표시 사용
121쪽
M Vnda sequitur, in medium sero Jumi
promont0rij latus effluens ut Mel itrardidit.Inter Duriurii, atque Tagum, aequis ab ultoque spatijs separatus. A Duxi signi inquit Plinius . C C . Μ.ipass. interuedientu
Non longe pritur, aurifer & ipse, minori-bΗΤΦn uigiji aliquatenus,cymbis vero fluuiaticis, usque Cmajmbrigam'odiernam, & su'pra nauigabilis . Abundat Alosis, Lampetris autem ubique, state Rudatissimis , tu si xperioribus etiam bractis mapax est,ac modicis imbribus excrescit ad insaniam. Agros foecudat tiricico,hordeo, secate,Olyra, milio, panico, & praecipue lini magna copia tenuiuinii, & cum quouis optimo conferendi Non procul Catina opppidum sita enim
122쪽
lagendum , vulgo Catim x dictum, etiam ad huc exx t, id cuius agro sontes illi sunt Pholo
libro secudo memorati, alter omnia respues, alter ab*rbens, ille quia sere c5munen, uni reliquis natura habet, miraculo nequaquam est. Hic propter mirabilitatem quotidie a vi sentibus stequentatur Fςruentiam vulgus
Vidi egomet culta illo issem cum Alphonta. Cardinese principe meinorabili,caesam arborem bene magnam in lacunculum arenae, in . quo ebulliens sons diffunditur pedali altitudine, inieciam, paulatim inter arenas λrberi, & post paruam moram non comparuisse . Amnis Straboni Muliadas appellatur . Sic enim libru quarto circa medium sere scribit. Deinceps post Tagum nobilissima flumina sunt Muliadas, paruas habens nauigationes.
Itidem Vacca fluuius. DE VACCA FLUVIO. MEdio sere inter Mundam,& Durium inis Ieruallo, Vacca in mare influit & ipse,
ut Strabo ait, quemadmodum,& Munda paruas habens nauigationes . Nec longe ortus, alosarum, lampetrarum, troctarumq. seraX . Vacuam illuni Strabo vocat, Vacum Ptolemaeus . Oritur non peregre, sed paulo supra Alcobam mon in collectus, indeq. leni al-
123쪽
sere parem Agithaimn se condit. Iamq. lintra modum imaguus miscetur mari . Errore putauere quidam Vaccaeos popu- Ios ab eo denominatos,cum intra Lusitaniani: latissimis Vaccaeorum Tarraconensis prouinciae populis dare nomen non potuerit.
Potius igitur a Vacca oppido, quod fuit Jux-
ta P, renaeuni Vt refert nono etymologiarum libro Isidorus, Vaccaeum nomen est factum & sate per citeriorem Hispaniam propagatu. Sed de Vaccae fluminis ostio, maritimoq. tractu, inter recensendas urbes, quod ad rem
monio celebratissimus, aquasum mole Tagum superat, nisii quod compressiore, ut fere inter montes, alueo fuit, Tago per liberos,& planos campos ad ostentationem se diuatate. Hinc apud nos vice prouerbij v sulpatu . Tagus tulit fama, sed Durius vehit Du'. Ceteris amnibus , Minio excepto, gradiores fert alosas, Lampetras, & Troctas, quas iure praeserunt delicatioris guis aestimatores, Salmonum parcior, & Asturionu .. Nauigatur aduerso amne M. past. sere centum, usque ad cataractam ade ex rupe l nunc
124쪽
Ira E R fg cv N. Dus s nunculorum adscensum impediente, magno fragore praecipitatur . Ingens ibi lampetrarum rupi sub cadente in arcum aqua oribus adhaerentium captura est. Locum cum oppudulo, sanctum Ioannem ad Piscariam, vulgo appellant. Nobis adolescentibus Martinus Ficaretus iurisconsultus: Latinarum litterarum non imperitus, quibus operam non ignauam sub Politiano Florentiae dederat, cum intellige ret, amota cataracta, posse cymbas usque ad maxime frumentarios Sarabris , Senticae agros paruo negotio subvehi , & frumento onustaS prono amne redire, non minima laxioris annonae praetenta spe, patriae emol mento, rege permittente, priuatus ipse, & impari tantae rei censu, moliri opus attent uit, bonamque obstaculi partem summo labore irruperat
Verum illudentibus optimo viro, vel qui ex vetere forte simultate nondum illi erant pacati, vel quibus mos est, facilius aliorum
egregios reprehendere conatus, quim egregium aliquid ex se conari, hominemq. tamquam semidelirum, apud Regem criminanti bus , neque modo principali munificetia non iiuuandum, sed coepto temerario etiam prohibendum obloquelitibus. Cataractam enim illam, & meatum subterranemn non procul a ivrigantia urbe , ubi terrae, & rupibus mersus G amnis
125쪽
s3 Da. ANTIONI T. g. vso. amnis aestiuo tempore fere per mille passus subterlabitur, diuinum non sine prouidentia esse opificium , negata Hispanis in mediam Lusi niam usque ex V accaeis ea illabendi facultate Quasii vero una illa rupe totius patriae securitas niteretur,tandem familiari sitare attenuatus, interuersoq. aemulorum malignitate regali fauore, desperata perficiendi spe destitit.
Aurum vehere Duriu, si nos ignoraremus a Silio poteramus admoneri, dicente. Hinc certant Pactole tibi, Duriusq. TaguSqui. Terris tamen parcitum est,salutari legum iri-terdicto, quemadmodum de Tago ante dixi mus . Nomen. amnis Latini magno consensit Durium appellauere . Ptolemaeo Dorias est. Dioni Dorios , Straboni tum DurioS, tuin
Non bene quidam miscuerut Turiam cum Durio, idem ambobus nomen facienteS, cre do ob Hispanicarunt rerum ignorationem , quia Turia non tam celebris est. Fluit autem Turia iuxta Valentiam, de quo Pomponius libro secundo Selabin,& Turiam, & Sucromnem non magna excipit flumina . Et Plinius libro tertio capite tertio . Valentia colonia tribus in pass. amari remota. Flumen Turia.
Ita enim legendum, & apud Pomponium, re apud Plinium, eruditeo vere contendit He
126쪽
- Citat locum Priscianus lib. quinto, & sexto ex secundo Historiarum Sallustij, Inter laeuam Maenium, & dextrum flumen Turiam , quod Valetiam 'paruo interuallo praeterfluit.
CN. quoque Pompeius in epistola ad Senatum quae una cum Sallustianis fraginetis circusertur ex fide veteris codicis , quem apud me habeo. Recepi Galliam, ait; Pyrenaeum, Lacetaniam, Indigetcs,& primum impetum Sertorij victoris nouis quidem militibus,&multo paucioribus sustinui. Et pati Iopost. Castra hostium apud Sucronem capta, & proelium apud flumen Turiam, & Dux hostium
C. Herennius cum urbe Valentia, δ exercitus deleti satis clara vobis sunt. Vbi corrupte legitur apud flumen Duriu . Turiam enim vocari id flumen, de quo Pompeius loquitur, ostendit Plutarchus in Sertorio . Remedia, inquit, in rebus aduersis, magis claram eius virtutem faciebant, veluti in ea pugna , quae apud Sucronem contra Pompeium commissa est, & rursus in ea quae apud Turiana aduersus Metellii simul & Pompetu.
Et adducunt quidam Claudianum in laudibbus Serenae.. Te nascente, hunt,per pinguia culta tumentem Diuitiis νndasse Tagum, Callacia rilit, Floribus, roseis formosus Turia ripis x Vellere purpureo, passim mutauit ouiletis .
Plerisque ramuli visus poeta est non satis
127쪽
too Da ANTI UIT. Lusim reconomiae prospexisse . Nam cur suuiu paruum , & alias ignobilem, praetermissis Ibero, Baeti, Ana, Durio , ac Minio maximae rei, quam efferre gestiebat, tanta pompa seligeret, ac formosum roseis ripis vocatum Tago copularet, fluminum Hispanorum famae vulmgatissimae, & dotem, quae peculiaris Batti est , ut ait, Martialis . Aurea qui nitidis vellera tingis aquis, illi tribueret λ Quare lectionem emendarunt, & pro Turia substituerunt Duria , quasi acceperit Claudianus hoc ex Strabone , qui ut dixi Durion & Durian appellat, videturq. congruere sensui . Nam dixerat Callaecia risit floribus, adnexuitq. fluuiu, qui Callaeciam ,&Lusitaniam dirimit. Primam autem nominis syllabam propter Graecam diphthongon produxisse creditur, videlicet homo Graecus . Nos tamen Silium
praeponimus , qui nomen id non tantum cum flumen signi sicat, veru metiam cum virorum.
proprium est prima syllaba breui semper e- nunciat, ut libro quinto. Γuam victor sub moenibus ille Sagunti abnuis'
Et libro decimo sexto. bilis hunc Duriussimulabat in aequore curru. Claudiani vero Turiam mutare non audemus , potiusq. circa oeconomiam labeculam illi condonandam, quam audaciae nimiae, tum circa declinationem, tum circa mensuram
128쪽
. LIBER SECUN Dus. Ioasyllabae, adspergendam tam bono poetae notam existimanaus. Turia igitur, Turia sit, de Durius suo fruatur nomine, ut Latinis placuit . Nam Graeci, in recensendis Latinis virorum,fluuiorum, & urbium nominibus,mire variant, neque sibimetipsis constant .
Ρ Ost Durium,quo Lusitanos a Callaecis se
parari supra docuimus per Crauios, qui Bracari postea dicti sunt, fluunt, inquit Pomponius, Auo, Celandus, Naebis, Minius, de cui obliuionis cognomen est Limia. Non seruauit ordinem Pomponius, sed satis habuit omnes nominare. Ordo sic habet .Celandus, Auo, Naebis, Limia, Minius, ita enim a Durio sequuntur. Est autem Celandus is fluuius, qui ad oppida Laeciam,& Matusinos mare ingreditur, aestu iuuante, etiam nauigijs aptus. Auo, siue Auus, ut Ptolemaeo placuit, notior
est, & nauigiorum capacior . Naebis is est, qui & oppido,& ponti Naebiae cuius menti nem facit in itinerario Antoninus nomen dedit, sed ubi Cadauo iungitur, sub Cadaui appellatione exit in mare,ad oppidum Fanu.
Limia nomen retinet. Strabo alterius nomimilis mentionem facit.
Obliuionis, inquit, fluuius, quem quid MIamaeam, alij vero Bellonem vocant. Deci
129쪽
io, DE ANTIQUIT. Lus Iripitur autem Strabo in eo, quod ait Limiani a Celtiberis , & Vaccaeis fluero . Non longe elum oritur , ex palustribus quibusdam locis inter Aqui caldensem urbem, & oppidu Montem Regium,Tractusq. ille vulgo Limia dicitur, & incolae Limici, ut ex columna Aquis autensi, quam supra posui, apparet. Cognominis obliuionis causam, Strabo ideprodidit, & nos ab illo, cum de Celticis ad Anam ageremus, summatim attigimus:quam tamen, quoniam huic loco propria videtur esse, etiam reddemuS. Celtici Lusitani ad Anam pertinentes, &vetcres Turduli, cum socijs armis ad haec loca perhenissent, traiectoq. Limia coorta seditione duce mamisissent, palantes ac dissipati ea in regione consedere . Quam ob causam flumen obliuionis est appellatum. Nempe quia expeditionis,. quam susceperant mutuae seditionis obliti, ibidem postea quieuere.' Alixit religionem vanitas, ut crederent a contactis fluuii aquis obliuione incurri, adeo ut cum D. Iunius B utus cum exercitu eo deuenisset, & milites fluuium transire nollent , raptum signi sero signum ipse transtulerit, &sic ut transgrederentur persuaserit, ut in Liui j epitome legimus, & obiter attigit Plutarchus in problematis sectione trigesima tertia , . Qua ex causa Plinius eum fluuium mul
130쪽
C Equitur Minius,quem Iustinus libro vitio mo a Minij frequentibus venis sic vocata prodidit . Strabo duo illi nomina tribuit ita scribens. Post hos Baenis. Alij autem Miniu dicunt . Veru ego duplicem errore inesse conij-cio. Alteru scripturae,ut non Barnis, sed Naeuis legendii sit. Alterum situs, ut vicinitas Strabonem fefellerit. Nam diximus ex Pomponio, Naebin fluuium esse Minio, Limiaeq. vicinum , qui mixtus Cadauo in Fanuensi littore erumpit.Verum qui velit suo fruatur iudicio. Ceterum omnes ij fluuij piscIum lautiorum seracissimi sunt, Lampetrarum, Alosarum, Troctarum , Troctis almonum, Iridum, atque Salmonum, inprihaisq. ipse Minius. Fert Li- mia Salmones, & Suillos, siue A sturiones,sed minores. Minius vero praegrandi magnitudine & excellenti praestantia. Atque omnes hinquos hactenus exposita,veteribus Cosmographis noti fuerunt . - D Ei' A L I O spuminibus .aim:
SVnt alij,& perquam multi neque igno biles. Qui quoniam in maiores influunt, nec siro alueo in mare egrediuntur . Geogramphiae scriptoribus, aut ignorati sunt, aut sup- . G 4 pressi.