장음표시 사용
141쪽
x- D s. RVT QVIT. Lu IT. di non posseta ego . rbitror. . At Hasdrubal vicum forte parum prius cultum propter loci commodi talem,in urbis dignitatem auxit , atque muniuit, Cartha nemq.vocatam ad imitationem patriae Poenissabitatqribus si ςquentem reddidit, ut meri
.-Is ergo Hasdrubal consilio magis , quanti ut regulorum ae principum conciliandis per amicitiam animis Pusticum valde auxit imperium , dux arte mira,& Romanis formid Iosa, adeo, ut missis ad illum legatis, scedus percusserint, in quo inter cetera cauebatur, ne Carthaginiensibus liceret Iberum fluuium cum armis trajicere . per Hispaniae reliquum, ab Saguntinis tamen abstinentes, qua vellent progrederentur, Ut libro secundo retulit Polybius, &in initio decadis tertiae Liuius . .Q Sub hoc Imperatore Hannibal vixdum puber, triennio meruit clitteris accersitiis Car, thagine. Sed obtruncato Hasdrubale a seruo quodam ob iram intersecti ab eo domini, sicut superius attigimus, , cum de Tagi nomine ageremus, dux ab exercitu Hannibal est declaratus .s, Is non modo eam Hisparitae partent, quae propius. Asricam est, sed'etiam . Lusitaniam suo iunxit imperio. Fuisseq eum Mi Lusitania testatur, vel oppidum ab ipso dictum , portu& Hannibalisin promontorio sa
cro, apud Melam, vel illius verba, quae re
142쪽
sert Liuius primo tertiae decadis libro e Satis adhuc in vastis Lusitatuae , Celtiberiaeq.
montibus pecora consectando , nullum emolumentum tot laborum , periculorumq. --
strorum vidistis. il l il l l .
Coepto quoque iam terra, mariq. bello militasse pro Hannibale Lusitanos , ossendit Liuius decadis tertiae libro primo his verbis Creati C5sules Cn.Seruilius,& C. Flaminius. Ceterum ne hiberna quidem Romanis quieta erant, Vagantibus passim Numidis equiti bus, & quae his impeditiora erant, Celtiberis.
i Quin Hasdrubal Hannibalis frater,cui reli erat custodieda Hispania, ut eodem libroe inquit Liuius,in Lusitaniam ac propius Ocea
Cumq. postmodum ad fratrem in Itali bellum gerentem se contulisset, ac duo alij Hasdrubales cum Magone, ac Masanissa in Hispania rem punicam gererent, alterum sex iis Gisgonis filium ultimam Hispaniae oram , quae ad Oceanum ,& Gades vergit, hoc est, Trans aganos, & Turdetanos Lusitanos tenuisse apparet. Magonem autem reliquos . Vnde cum ambo ad Hasdrubalem alterum , post factum cum Scipione ad urbe Baetulam praesium, auxilio iam sero deuenissent, capto in c'mmune costio, ut Hasdrubal ad Hannibalem in Italia cum exercitu iret, imminu-ι Hia tumi
143쪽
tumq. quod erat Hispanis militibus repler tuta Mago traditis Hasdrubali Gisgonis, quibus praeerat , copiis, cum grandi pecunia ad conducenda ex Balearibus auxilia est prosectus. Hasdrubal vero Gisgonis cum exercitu penitus in Lusitaniam abiit, ut ad ultima Hispaniae traducti Hispani milites , a transiti uibus ad Romanos prohiberentur. Haec ex: Liuioseptimo tertiae decadis libro, & in initio octaui. Et post praelio victi Carthaginien ses , duce amistis in ultimam Hispaniae oram, Iusque ad Oceanum compulit erant. I a Hannibalem secutos fuisse Lusitanos in , Italiam non modo ex Liuio colligimus,sed id etiam confirmat Silius libro tertio in catalo Lm popuIorum, quos ad Italicum bellum Poeta
.i: Hos Viriatus agitiLusitastumq. remotis ii ii. extractum luItris, primo Viriarur in aevo i
144쪽
Lra ER TERT avsi rarnuoctuque ipsa manus gestabat missis, quidi Praebebat tellus, sparsis non pervia telis, Iniecit pariter pluresq. in corpore nullo . - . Libro quoque decimo in memorabili illia Cannensi pugna, C N. Servilium a Viriato Lusitanorum duce interfeci um ait, Viriatum vero ipsum ab Aemilio Paulo Consulo.
Vincentum Consul: pereundi Martius ardor , t 4Atque animos iam so et dabat fiducia mortis.., cum Viriatus agens telis, regnator iberae , Magnanimus terra uxta, atque ante ora furetis Obtruncat Pauli fessum certaminis hostem . - Heu dolor, heu lacryme, Seruilius optima belli, Post Paulum belli pars optima , corruit ictu - Barbarico,magnamque cadens leto addidit uno. Inuidiam Cannis , tristem non pertulit iram . Consul ,.insani quamquam contraria νentidi i Exsirmat vis , atque obtendit puluere lucem , . Squalentem rumpens ingena toruus arenael digi editur nimbum, ac ritu iam moris Iberi Carmina pulsata fundentem barbara cetra Invadit, laeuaq. fodit vitalia mammae .
Et ne quem turbet lisc Silij de Viriato Narratio,aduertat alterum suisse Viriatum hunc, iterum magnu istium , qui cum Lusitatiis a uersus Romanos, annos quattuordecim pumgnauit. . la Nam hic regulus a poeta perhibetur ille alter ex pastor ς, - venatore. latro, & inde
145쪽
tis Da ANTIO IT. LVsIT. dux exercitus ab omnibus qui de eo scripsere, sui e narratur. Hic a Paulo Consule Cannensi pugna occisus est, ille alter Seruilij Caepi nis dolo atque insiidijs perijt. At inter momtem unius , atque initium bellorum alteri uis fluxerunt anni circiter septuaginta,videlicet ab anno conditae urbis D x L . ad annu D C ' itiΙterum siquis urgeat, quonam modo Silius Viriati nomen mox factuna nobile Romanorum damnis asserat λRespondebo non reserendum hoc ad priorem Viriatum, quamquam,& ad hunc, qui & ad Trasymenum,& ad Cannas,Romanorum damnis inclaruerat,sed petius ad posteriorem Viriatum ducem maximum . Ideoq. poeta non dixit ducem factum nobilem , sed ipsum nomen Viriatum, ignotum prius, inox, idest post paucos annos,Romanorum damnis factum nobilo. Fuisse vero idem nomen duobus Lusitanis ducibus,diuersis temporibus,non mirabitur, qui una tempestate, tot Hannibales,& plures aduerterit extitisse Hasdrubales. Praeterquaquod Viriati nomen, nempe a virium magia
tudine dictum,utrique indictum a suis esse potuit,eadem gratia .Vnde & Lucilius Hannibalem Viriatum appellauit,ut est apud Nonium
Finito Punico bello, & a P. Corn. Scipione puris Hispania Carthaginiensibus, cum non
dum perpacat essent prouinciae , stequent Θ
146쪽
LIBER TERTIvs. IIsbus easbellis Romani attriuerunt, interduis, victi, maxime intersectis intra mensem duoabus fratribus P. & Corn. Scipionibus, saepius
od ad Lusitanos attinet,M. Portius Cato,is qui Censorius cognominatus est, ex Hi- spania citeriore, quam suerat sortitus, ad ulteriorem descendisse videtur,si Polybio apud Plutarchum assentiamur. ἀLusitaniam certe in officio continuit, m tune an beneficijs iao scio. Reperi de eo stag- . menta marmorea duo, sed ex quibus nihil certi diuinare potui Alterum Olysippone in gradibus Palati j, quod est in summa arco. . . . M. PORTIVS. M. F. M. N. C ATO ...
Marcus Portius, Marci filius, Marci nepos Cato'. Alterum in agro Sin triensi , in vico cui nomen est Fanum, de quo alias, & est cir
pi stacti superior pars.M: PORCIO. M. F. CATONI
Hoc est. Marco Porcio,Marci filio Catoni ob singolarem eius. Post Marci Catonis ex Hispania prosectionem, cum multae in citeriore pro-
147쪽
gis quam digna dictu proelia secit, & adeo pleraque aduersa, inquit, Liuius in initio libri quinti quartae de cadis, ut vix dimidium militum , quam quod acceperat successiri tradiderit . Nec dubium fuit quin omnis Hispani sublatura animos fuerit, ni alter praetor P. Cornelius. CN. F. Scipio, trans Iberum multa secunda proelia fecisset . Quo terrore non minus quinquaginta oppida ad eum defecerunt . Praetor haec gesserat Scipio . Aeidem postea Propraetor acerrimu illud proeliu cum Lusitanis gessit, de quo superius muruta diximus, cum qualisnam gens Lusitanorum esset disput remus. . . L.Corn. Scipione, qui postea Asiaticus appellatus est,& C. Laelio nepote coss. Circa v vis annum' a Lxi v. Lusitani L. Aemilium Paulum propraetorem, cum uniuerso exercitu ceciderunt, in qua pugna ipsum Aemilium interij e dicit Orosius,qui eum Proconsulem
vocat. Nescio quem secutus auctorem , .
Non enim interijt,cum post hanc pugnam, iterum collati. signis, ingeti clade Lusitanos affecerit , & postea bellu Macedonicum cum magna gloria gesserit, ut idem Or'sius fatetur eodem capite , nisi alium existimauerit, constat autem ex Liuio eundem fuisse. Nam
quod Orosius illum Proconsulem vocat, id
148쪽
sorte est quoniam in Hispaniam sibi decretam prquinciam, non cum sex tantum securi- . bus, aliorum Praetorum more, sed cum duodecim honoris causa missus est, ita ut dignitas consularis in imperio eius inesset, ut in ipsius vita narrat Plutarchus.
Sed pr'stat Liuiu audire lib. septimo quartae decadis. Huius triumphi videlicet M.Acilij Glabrionis de Aetolis) minuit laetitiam nuntius ex Hispania tristis, aduersa pugna in Vascetanis ductu L. Aemili j Proprstoris apud
oppidum Lyconem , cum Lusitanis sex miratlia de exercitu Romano cecidisse,ceteros pauentes intra vallum compulsos aegre castra desendisse,& ad modum fugientium magnis itineribus in agrum pacatum reductos. Quaesiuit aliquando a me Ioannes Vasaeus vir doctus, ac diligens, cum Hispanicarum rerum chronicon commentaretur, quosnam arbitrarer esse Vascetanos, in quibus tam i signem victoriam adepti essent Lusitani. Respondi, videri mihi lectionem nonnihil suis Oe deprauatam, litterarum commerciO,legeia mq. in Batestanis . Nam solebant non nulli B. eo Qno, quo. V. cum est consonans , pronunciare,ut etiam modo Graeci, & Hispanorum plerique . T, vero minutiore littera qua nunc utimur scriptum,sacile mutari potuit in C. Vascetanos enim in ulteriore Hispania populos, scire me nulloi, immo neque
149쪽
i x DE ANTI 'IT. LV SIT. iu citeriore . Vesci oppidum Fatientiam cognominatum legi apud Plinium, in Baetica,& apud Ptolemaeuin ex quo Vescitaui fieri potuissent, si de oppidanis, non autem de populis Rrmo esset. At Liuius populos intellexit, in Vascetanis, inquiens, apud oppidum Lyconena. Quod oppidum si extaret, aut saltem nominis usiligium exiguae esset operat lectionem veram agnoscere, interea placere mihi Batestanos pro Vascetanis substitui., Sed ut redeamus ad Liuium circa eiusdem libri finem de P. Iulato Bruto in ulteriore Hisp/niam mistb. C N. Manlio . C N. F. Vulλ-n . M. Fuluio. M. F. Nobiliore Coss. circa urbis annum D LX v. Profectusq. in Hispaniam est. P. Iunius Propraetor, in qua pro ἔ, uincia prius aliquanto,quam succestar venis.set, L.Aemilius Paulus,qui postea regem Pe sea magna gloria vicit , cu priore anno haud prospere rem gessisset, tumultuario exercitu collecto,sigius collatis,cum Lusitanis pugna' uit. Fusi, fugatiq. sunt hostes, caesa decem re
octona lilia armatorum,tria millia,C C C .cap
ti castra expugnata. Huius victoriae fama, v anquilliores in Hispania res secit. Lucium Aemilium Paulu de Lusitanis,proPter hanc victoria triumphasse opinantur nonnulli ex verbis Vellei j Hierculi libro priore. Tum Senatus,Populusq. Romanus. L. Aemilium Paulum, qui, di Praetor,& Consul ium M phauer
150쪽
phauerat,virum in tantum laudandu, in quantum intelligi virtus potest. Consulem creauit lilium eius Pauli , qui ad Cannas , &c. Sed Liuius post narratam hanc de Lusitanis victoriam, supplicationes, inquit, deinde suerunt,ex S.C. Quod Ludius Aemilius in Hispania prospere rem gessisset . De triumpho non meminit. Neque Plutarchus in hominis laudem mire propensius , neque ite ni Capitolinae. M. Verrij Flacci tabulae. Onuphrius autem Veronensis in commentario virorutia triumphalium, ex Paterculi a me modo citatis verbis, & basi Capitolino quadam,atque aliquot nummis non male videtur colligere illum triumphasso. Huius victoriae fama, inquit Liuius, tranquilliores in Hispania res secit,verunt no diu.
Nam C. Catinio, & L. Manlio in Hispanijs
Rempub. gerentibus, circa annum ab urbo condita DLxv III. in citeriore prouincia Celtiberi, in vite iore Lusitani armis Romanorum socios vexabant, eorurnq. agroS po Pulabantur . Sp. Posthumio Albino. Mar
tio Philippo Coss.C.ergo Catinius,qui cu bienio ante Praetor in ulteriorem prouinciam csset profectus, detum ex prorogato imperio eam PropraetorCobtineret, in Astensi agro cum Lusitanis si-
nis collatis pug au it. Ad sex millia hostium sunt caesa, ut refert Liuius libro nono quartae