장음표시 사용
111쪽
1 III res TI TR LIB. I. l principales con titutiones, quili fiam quasi cirsrensa dederant peculia,ct borum quibusdam permissism fuerat etiam in potestate degeutibus c.a testara . vostra id constitutio ' latius extendens tuom. tec permiserit omuibus tu huiusmodi peculiis testari quidesed iure communi. Cuius conLὶitutionis tenore perspecto licentia est. nibit eorum,quae ad praefatum ius pertinent, ignorare.
cere testamentum.. T I T. XII. A R G V M .
In parentum potestate costituti etiam si paternus accedat co sensus iure testati.nea uelintritis tamen demptis qui castrense,& quasi castre se peculium habent, id est, qui vel in castris uel bonis literis militant: quibus super eo haud secus quam si sui iuris essent etiam inuito patre, testandi libertas data est.
Non tame' omnibus licet fatere testamentsi. Statim enim j qui alieno iuri subieriti sunt testam Oti facie adi ius potestate no habent adeὸ q: ide, ut qua nuis parentes eis P ςod permiserint,nihilo magis iure testari possint:exceptis sis,quos antea enumerauimus et praecipue militibus, qui tu potestate parenis sunt, quibus de eo, quod tu castris adquisiersit, ermissum eri ex constitutionibus princψῶ t Elametitiam facere. Quod quidem ius ab initio tantum militan tibus datum est tam ex aut boritate diui Augupi, quam Neme, necnon optimi Imperatoris
Traiani: poL3ea uero subseriptiove diui Hadrian etiam dimisis a militia, id est ueterauis cora
112쪽
cessum est. itaque si quidem fecerint de eostr
peculio teHamentum : pertinebit hoe ad eum, quem haeredem reliquerunt. Si uero int lati decesserint, nullas liberis ues atribus superstiti-ἷus,ad parentes eoru iure communi pertinebit. Ex hoc intelligere possimus quod in coris ad quiserit miles, qui tu potestate patris est,ueque ipsum patrem adimere posse,neque patris creditores id uendere,vel aliter inquietare,neque patre mortuo cum tribus comune esse: sed scilicci proprium eius esse,qui id in castris adquisiexit quanquam ιure ciuili omnium, qui in potestat e parentum suu peculia pertude in bonis parentum computentur,ac semorum peculia tu bonis domiuorum numerantur: exceptis uideliceters,quae exsacris conssit utionibus, ct praecipue noniris propter diuersas causas non adquiruntur. Praeter hos igitur, qui caHrense peculium ,
Mel quasi eastrense habent, si quis alius filius
familias testamentum fecerit, inutile est, licet suae pol estatis factus decesserit. Adnota, ab initio nullum,iractu temporis no conualescere': & uersa uice, rem legitime factam, etiana si ad eum casum ueniat a quo initium sumere non potuit nequaquam irritari. Pro primo dicto est te T. in. l. quod initio.&I.pe. & utrobiquegi.& Philip . Dec. D. de reg. iur. Pro secundo cap. quod sicut. de elect. in antiq.
Praeterea testamentum facere non possunt νmpuberes: quia nullum eorum animi iudicium es. Item furisiequia mente carent. nec ad rem
pertinet, impubes,postea pubes, aut furiosus , postea compos mentisfactus fuerit, ct decesse rit. Furiose autem per id tempus fecerint te- Ramentum
113쪽
possc. ii INSTIT. LIB. II.mmetum quo furar eorum tutermissus est iure
restati esse uidentur: eerte eo , quod ante furor rem feceri si, testamento ualente . Nam neque testamentum recte factum, neque ullum aliadnegotium recte e lum, postea furor tuterue niens perimit. item prodetus, cui bonorum suorum administratio iurer dicta est, testamentum facere ua potest sed id, quod ante fecerit, quam tuter dictio bonorum suorum ei fiat, ratum est. Itemsurdus er mutus no emper testamen tum facere possunt. Utique autem de eo surdo loquimur, qui omnino non exaudite non qui tarde exaudit. nam ct mutus is intelligitur, qui
eloqui nihil potest : non qui tarde loquitur. Saepe t enim etiam literati ct eruditi homines uar s casbus O audiendi ct loquendi facultatem amittunt. Vnde nostra eonstituti etiam bis subuenit, ut certis casibus O modis secundum normam eius possint testari, aliaq: facere, quae eis permissa sunt. Sed si quis post testameutum factum, aduersa ualetudine,aut
quolibet alio casu mutus aut surdus esse coeperit : risum nihilominus manet eius testamen tum . Caecus autem non potest facere testamentum,nis per obseruationem,quam lex diui Iastini patris nostri introduxit. Iure postliminii qui ab hostibus rediit,retrd fingitur semper in ciuitate fuisse: lege uero Cornelia qui apud hostes uita functus est : fingitur hora captiui-
cessisse. Eius,qui apud boΠes, est testamenta, quod ibi fecit,non ualet,quamuis redierit.sed quod, dum in ciuitate fuera fecit siue redierit,valet
114쪽
T I T. XIII. Quisquis filium habens inpotestate, rite testari uult,operae pretiu est ut eum aut instituat aut nominatim exhaeredem faciat, illius etenim praeteritione usque adeo nullum fit testametu. ut etiam si uino patre decesserit non conualescat: in filiabus autem caeterisq; per uirilem sexum descendentibus longe diuersiuri ratione tenuit antiquitas.
habet,curare debet,ut ese haeredem instituat,vel
extarede eum nominatim faciat alioqui si eum sientio praeterierit, inutiliter isabitur . adeo quidem,uis uiuo patre situs mortuus sit, nemo heres ex eo testamento existere psit: quia scilicet ab initio non constiterit testamentum. Sed nou ita de filiabus, ct aliis per uirilem sexum desiendentibus liberis utriusques xus antiquitati fuerat obseruatumseds no fuerant scripti
haeredes scriptaeve,uel exhaeredati extaretitave,testamentum quidem non infirmabatur, iustam e , t adcrescendi eis ad certam portione prae t tem batur, sed nee nominatim eas personas exba redare paretibus necesse erat,sed licebat' inter i ct caeteros hoc facere. Nominatim aute quis exta redari uidetur,sue ita exheredetur Titius ' extare filius meus ex haeres esto: siue ita, Pilius daretur. meus ex haeres esto, non adiecto proprio nomine ciliceo aliusfilius non extet i lexistit.
115쪽
infiri natur testamentum,sed ita demum cu n tus fuerit poli humus: quo non nascente firmum anet test toris i inliciunt.
Po Rumi quoque liberi, uel bae redes ins3iatui debent, uel exhaeredari. Et tu eo par omnium conditio Ei, quod filio post mo , t quolibet ex caeteris liberis su effemiuiui si xin iue masculini, praeterito,ualet quidem te- Liamentum , sed postea adgnatione poLibumisiue psbumae rumpitur ea ratione totum infirmatur. Ideo, si mulier , ex qua posthumus aut postsumasperabatur, abortum fecerit, nihil impedimento estscriptis haeredιbus ad haereditatem adeundam . Sed formiuiui quidem
sexiis personae, ' uel nominatim, uel inter cat ros exhaeredarisolebant dum tamens later ea-teros e aeredarentur,aliquid eis legaretur, ne uiderentur praeteritae esse per obliuionem. Μascuus uero posthum os, id eri lios, ct deluceps,
placuit non aliter recte exta redari, nisi nominatim exhaeredarentur,hocscilicet modo, Quicunque mihi filius genitus fuerit , exhaz- res esto. A R G V M .
Ex filio nepos uiuo patre suis haeres auo noest,quamuis in eius sit potestate,sed si uiuo auo patrem mori contigerit,ethis patris locu subintrans,quasi ad nascendo situs haeres fit, idcirco institui uel exhaeres fieri debet, ne illius praeteritio aut testamentum infimet.
PORRumorum' autem loca sunt O si, qui in sui bae redis locum succedendo, quasi adnascendo fiunt parentibus sui haeredes, ut ecce , si Pisflium,'ex eo nepotem,neptemve in potestate habeatequia sitius gradu praecedit, is solus rura sui haeredis habet equamuis nepos quoque, o ne
116쪽
. TITUL VS XIII. II ptis ex eo in eadem potesate t. Se is filius
Luiuo eo moriatur, aut qual bet alia ratione exeat de potestate eius incipit nepos neptisve in eius locum succedere,cteo modo iura Sorum luredum quas a natione nanciscitur', , Ne e o eo modo rumpatur eius testamentum esciu ips/mAmm , uel haeredem D ituere, uel nominatim extaredere debet testator , ne non rure faciat testamensum elisa ct nepotem ,
m tuere, vel ex redare, ne forte eo uiuo io mortuo μαεndo in locum eius nepos,nepti e SNas a'gnatione rumpat testamentum.
Iure ciuili silccursum non sit iure Praetorici licinorum possessio contra tabulas datur. Emancipatos liberos iure ciuili neque haereces Instituere, neque exta redare necesse est
quia non sunt sui hexdes . Sed Prator omis
ram em msexus, quam mas ulini, si haeredes non ι hau fu, exhaeredari iube:: uiri-ιu D . , nominatis,s: faminini uero, inter caeteros: quia si neque haeredes instituti fue- np, Ineque ita ut diximus haeredati
Vedeattituti lunt.haud secus quam naturales liboei iripituendDiel exhaeredandi sunt,adoptione uero
toluthimpua b adoptante patre praeis uti
117쪽
quo tamen ad naturalem patrem tanqua ab e emancipati ,haberi incipiunt.
Adoptiui liberi quandiu sunt in potestate
ροι ris adoptiui, eiusdem iuris habentur , cuius . A sunt iustis ni ptqs quaesiti. itaque haredes insit tuendiis et exhaeredandi sunt, secundum ea,quae de naturalibus exposuimus. Emancipati uero a patre adoptiuo,neque iure ciuili,neque eo iure , quod ad edictum Praetoris attinet, inter liberoseonnumerantur .Qrea ratione accidit, ut ex diuerso quod ad naturalem parentem attinet quandiu quidem sunt in adoptiua familia, extraneorum numero babeantur: ut eos neque hae- . t redes instituere,neq; exheredare necessest .cum
vero emancipati fuerint ab adoptiMo patre: tuc incipiant in ea causa esse,in qua futuri essent, si a naturali patre emancipati fuissent. i A R G V Μ.
sublata ueteri disseretia, recentiori iure saneitum est,ut iisdem testameto modis & mares, ct Reminς instituantur,uel exhaeredes fiat: idq; in reliquis liberis. utputa nepotibus,neptibus,& deinceps:necnon & in tu sthuinis,& emancis patis filiis obseruare conilinit.
i. misi hac quidem uetustas introducebat. --ma. C.de stra constitutio inter masculos, ct faemia lib. prae. nas in hoc iure nihil interesse existimans : quia Miraque persona tu hominum procreatione simit simili- li' natura bycio fungitur, O lege antiquater duodecim tabularum Omnes similiter adsuccesesionem ab intestato uocabantur, quod inpra tores postea sequuti esse uidentur e ideosimplere ac simile ius, inflηs,ct infliabus,ctis caeteris descendentibus per uirilem sexum perfnis non solum iam natis,sed etiamt humis, introduxit:
118쪽
duxit ut omnes ue sui ,sue emancipati sui, uel haeredes instituantur, uel nominatim eis redentur e ct eundem habeant effectum circa testamenta parentum suorum infirmanda, O haereditatem auferendam,quem filii sui uel emgeipati habent , e iam nati sint ,sue adhue in utero con lituti postea nati sunt. Circa adoptiuos autem filios certam induximus diuisionem ,
quae in nostra constitutione,' quam βper ς 'AE c elisis tulimus , eontinetur. Sed si in expeditione . 'occupatus miles,testamentum faciat, σ liberos suos iam natos uel posthumos nominatim no ex haeredaueris,sed sileutio praeterierit,no ignoras,au babeat liberos silentium eius pro extaredatione nominatim facta ualere, 'costitutionibus st l.sieue. principum cautum est. & l. si cu
Matris aliorumve per lineam materna ascen 'dentium praeteritio, vim exlia redationis obtinet: idcirco ad eorum successionem citra quς Iam aspirare non potest praeteritus filius. Nater vel avus maternus, necesse nou b hent liberossuos aut haeredes instituere,avt --
heredare: sed possunt eossilentio omittere nam
silentium matris, aut aut materni, ct caetero-νum per matrem ascendentium tantum facit, quantum exbaredatio patris. Neque enim m iri filium , filiamve , neque auo materno ne
potem , neptemve ex filia si eum eamve haeredem no inRituat,exhaeredare necesse est: e de iure ciuili quaeramus , sue de edicto Praetoris quo Praetor praeteritis liberis contra tabulas bonorum possessionem permittit: sed aliud eis adminiculum seruatur,quod paulo post uobis mi- l promi nifestumset. tiι
119쪽
De haeredibus instituendis . . i
mentione secta,uidetur etiam data libellas.' l. 1. 1. l. I I 8 in institvere permissum os, tam nou mi il liberoi homines,quamseruos: - ta pro
nus. D.e. - - 'ios o quam alienos. Proprios autem
olim quide secundum plurium sententias no aliter, quam ci; libertate, recte instituere licebat horie uero et ili sine libertate, ex nostra constri' I. quida. ii tione' haeredes eos instituere permissum Ι.eEtL 'st per ismoVationem induximus,sed quoniam aeq1 ius e rat, ct Attilicino placuisse Paulus suis libris , quos tam ad Nasuri Sabinum , quam ad Plautium scripsit,refert. Proprius autem seruus etiam is intelligitur, in quo nudam proprietatem testator habet, alio usumfuctum habente. Est tamen casus, in quo nec cum liabertate utiliter seruus a domina lures institu
tur, ut constitutione diuort m Seueri, O Antonini cavetur , cuius verba haecsunt: Serasum
ta,rationis eH. Quare sequitur, ut in eundem a domina collata haeredis ii titutio, nullius mo
ram & domino necessarium haeredem facit:quin, uiuo adhuc testatore, libertate donetur,uolatarius efficitur, si aute a domino alienetur, Hecli 3er, nec haeres fit, sed nouo domino haeredit tem quaerit. Soaeuus
120쪽
III seruus autem a domino suo baeres institutus, squidem in eadem causa maliferissi ex telia mento liberitaresque ei necessarius . Si uero ὰ . uiuo testatore manumissus fuerit: suo arbitrio adire haereditatem potes,quia non it haeres ne cessarius, cum utrunque e simini testamento non consequatur. Quod si alienatus fuerit, iussis noui domini adire haereditatem debet, Cr ea ratione per eum dominus st haeres. nam ipse alienatus,neque liber,ueque haeres esse potest, etiamsi cum tibertate haeres institutus fierit .destitiJ- se enim a libertatis datione uidetur dominus , qui eum alienavit. Alienus quoque seruus --ves institutus,si in eadem causa durauerit, ius D eius domiui adire haereditatem debet. si uero alienatus fuerit ab eo,aut uiuo testatore, aueto λ mortem eius, antequam ad L. debet iussu noui domini adire . At s manumissus est uiuo testatore,uel mortuo,antequam adeate suo a bitrio adire pote st haereditatem . Seruub lotiam l αμ: alienus post domini mortem recte haeres instituitur, quia ct cum haereditariis seruis est testamenti factio. Nondum enim adita haereditas , personae uicem sustinet, non haeredis futuri, sed defuncti cum etiam eius,qui in utero est, feruus νecte heres instituatur. Seruus autem plurium , . eum quibus te mentifaritio est, ab extraneo institutus haeres , unicuique dominorum, cuia iussu adierit,pro portione dominii adquiritho reditatem. Et unum homi rem, ct plures usque
in isseisitum, qua qui, ' haeredes celsi facere 'quanto licet. quisque A R G V M.
Vnii ersa quaevis lubreditas in uncias xii. que assis appellatione cotinentur sttuditur: quaru