Bartholomaei Riccii De imitatione libri tres ad Alfonsum Atestium principem, suum in literis alumnum, Herculis 2. Ferrariensium principis filium.

141쪽

t: ne atque dis Osuione ag bat: r. Atat igitur quae sunt ab est dic si nobis,ut ab eo in dictu,integre, ZEt ali Ea otia mutatione, ut addendo , aut dedire bene , proferenda siti ni omnino . Ex ij autem,c: integra manent, sunt prouerbia, dicia sententire, j initiones, et caetera, ut si quis merces e aduexerit, tibi maxima earum rerum sit a , aliaue eum hoc prouerbio fultitiae notet, Noctuas Athenas aut si qui neget magnum in rem

vilem fumitam se facturum illud aptem facete

M Arpet, unum poenitere tanti non emo aut crini uir

probus ignipcabitur si qui dixerit, dignus est, i icum in ignebri mices aut cum nimis largum intra bene centiae lege retinendum Ube, hoc nil iam pud argat praecipiat Laurii fundum non labet. Qiue omnia, i quae sunt hum generis reliqua ηα merabilia, ilioniam uulgo facta sunt commuisnra, M o primum ab eo sunt accepta , eo modo sunt perpetrio ab omnibus communiter usurpanda . dicta Eero ire ridicula sim loci, fue quosa modo ηρα ne alio anpellentur magis, haec eo modo proprri solent integre, plomodo fiunt suis auctoribus Lia, Et cum nouum ominem in confessum amplis i. eo loco minime dignum sed i f. principumini a citum, locum sibi quaerentem luis adhlinc modum facete mordeat equidem reciperem

nisi M. te sederem . Item, si quem se mi iacian in iis es, tarentu, hoc modo , cimi et liatur lintre Item si qui in furacem feruum. lud Amphγboloni uult tu est, cui domi nil lites t

142쪽

DE IMITATIONE signatum , et occlusium. Ita in male olentem, is cunuentussum . si uero plures adsint, circunuentisiu=nus. Ita illud in adulterum, qui in facto deprehensuisit, cum q ii interrogarci lii uideretur e suis res on eret, tardus. Ita cum parem gratiam nos permittimus relataros, eo modo , siementem fecelaro ita metes Sementiaeqlioque is ipsis uerbis, eo ipso integro construat ordine, quo prius constructae sunt,recte rostruntur, ut Cicero illud Terenti prois D tulit, ob quium amycos, Veritas odium puritatem illud Ennij. D Homo, qui erranti comiter monstrat Elam, D Quasi lamen de suo lumine accendat furit 'Vinguli minus si luceat, cum illi accenderit. Neque id non ita,

Tite si quilego adiuto, curamuel: asponum te coquit uersalsu pectore fixa ' cs id erit praemi

nitio sententiam ouitur. xt illud dis naturae quo nobis uvinio, sed clatri rinnata uis affert, ut et 8 cm , pietatem , gratiam, uenducationem ueritatem , ita lis ciuile est aequitas constituta lima est habitus animi communi utilitat con eritat suam cuique tribuem dignitatem . Quas omnes harum etiam fmjici, rus de nitiones qui inte

Arni si irpet, non faciet mepte si tam n uid de

suo addat, alit etiam totam eundem e con cerit

143쪽

ducius, sic in de nivit. D usi res assecti animi sim ni cuisse tribuem,

D cietatem coniunctioni t manae muni cetuens.

Item atque eam d. nlam 2xit, qui ad inrannium cri

D Iustitia est clauitas, ius uniciu e tritatem pro lint, tale cuiusqu: Vt non addam multa alia, quisessisut scrtitur, aut segni catur haec uirtus non uno modo , Quin etiam in sententiis quoque a quid π commutari, mi odo remaneat entcntra , fermitti uidetur . Et si ud Platonis, Prino D e n civium beneuobntia non armis septum Ieo rtet, ad hunc modum quo sitium id stlocm ὀicat maxime tuti sunt Principes, qui magi suorum c um beneuolantia , ciliam drini sciti sunt. ennadmodum etiam Cicero facit in Terentio paues la tiam liberius, i lcζηjm ' nNon Apo , magis verum atque hoc res on uni est.

Cicero autem silc v. ε

, scitum iri credit, tantii e cauet; serutfore dam, Arsium si ingenium redit

144쪽

DE IMITATIONErimere desisse, si item te futurum tu, sed quo

nium casu, quod artis fuerret, in ipse commutandi rationem incidimus, quae propositionis no strae tarserat altera, eam pergam voluere . Aut igitur, quod si eloquimur alienum, id nobis erit omnino

sinitum, aut etiamsi is perlicrum s prorsus ignorabimus ijs,erbis, meo ordine, do ius

protulerit prilis, nunquam a nobis profer Utr. Sin autem in eorum uestigia omnino dicedo incurremus,ma num tam orationis nostrae testimonium habere poterimas, eam minime esse contemnendam, quae ea dempit cum optimorum . Si Mero in per lecto uero bimur, nos una haec multiplex commutandi oratio

Mi ratio prorsus ab omni furti accusatione iterabit quam iam C. Carbonem tenuisse, Cicero scriptum rect Si quidem hic cum si exerceret ad dic da qua exprobra sim aliquo, aut poeta, alit orat rare memoria comprehendere posset, idem suo modo rimere eique proferre conabatur, Videbat i licet industrius orator hunc exercitationem maxim ad escend copiam portinere . Neoue mihi nunc cro quantacunque auctoritas fit, hoc linquam et M ut quod a bonis omnibus feri uideam illi concedam turpe esse ad imitandum , cum Cicero

D que ille ipsi, qui sub crassi persona ea improbares mulabat, C aliter senserit C fecerit semper hoc igitur ius acquirendae alienae sinisti osse ong iam commutatione, addisione Lisci b le consequemur. Commutandi autem genu oldu-

p x, unum resnis, norborum alterum , cum alite

145쪽

1ic ordini, dic , intelligo tantum ordinem , t cmmanentibus uerbis in aliam faciem reducti . huius autem smutandi ore iras rati triplex est, una cum dicitur retro quoi 'rsum uersius idem, quod directe dictum prius fenderis. Altera cum intercisie, tertia cum uerba omnia , e cola ipsa Eo arbitratu permi centAr, cris retro ordine tit ad Terentis, , Saluum te duenire Demea gaudemus quis jam sic, faciat mutando laudomus Demea aduenire te sal , uum item illud : Nun sani rem facies, abi, nescis, ine care homines Sannio si sic item commutetur, Sanni homines in care nescis, abi, cies rem nura

s ama semadmotum ipsit paulo stipra dedita feci

mus opera , si in hac commutatione 'tribuenda ex ipsi Cicerone locum pene integram retro ordine per singula uerba remens trans tulimus Intercisi autem permutare tum intelligo , cum periodus incidi tur, ac orati per cola ipsa in ordinem alium componitur, ac ipse ambitus partibus integris commutatis in alium orbem , atque in quadrum nostrum concinnius digeretur, ut illud Ciceronis in Oratore Cur illi ius ciuile docere semper pulchrius fuit' o minum s clarissimorum discipulis domus foruerunt' ad dicendum si cuat, aut adiuuet in eo iuuenes tutem , uituperetur si mercisi inuertatur sic, ad dicendum sit, is acuat, aut diuuet in eo liuentliis tem, ultuperabitur Cti igitur ius cinge docere semper pulchrius 'it, hominum tirly orum dies scipuli domu foruerunt ' Ad hunc autem modum erentius se ipsum con ertit, Ait enim in sto

146쪽

DE MIT A IONE in lividi persona, ob sitim .habro hic neminem,

neque amicum neque cognatum . In Adelphis aues

tem hoc idem agit per conuerisionem,ubi ait Nemidi nem habe , sola unius Getu autem hic non adest. Sed aptissime Cicero hoc genere conuersionis si usui est, cum id Gracchi per cola conuertit nam cum illen diceret, Abesse non potest, quin iusem hominis ' fu, probo improbare , qui improbos probet Cicero uatem sic, quin eiusdem hominis it qui improbos probet, probos improbare . Aptis ma est in postre

ni membro furit commutatio, Meus ratem Flames minius hanc conuertendi rationem tum egregie peres sicutus est, cum ait insiua paraphrasi Dum perper cuncta sursium , ac deorsum commeant, eram a generati , t interitus circuitum conscit, e quas orbem quendam. Ex terra enim sumor, ex limo ure a ritur aer, ex aere oritur humor, ex humore terra ultima quae Cicero eadem retro uerso ordine prius in hunc modum tulerat. Nam in terra acllia, ex aqua oritur aer, ex aere aether, Deinde retror sum uicissem, Ex aethere aer, ex aere acua, e a a terra in ma, sic naturis his, ex Albus omnia cones pam pusion deorsum , ultro citroq; commeantibus mundi partium coniunctio continetur. Tertium autem commutandi genus est cum eisdem uerbis nullo primo eorum ordine conseruato , necili colorum Lia ratione a bibita sed cum nos nolium ac liberum

nostrum efficimus ordinem, nisi qmsi lud. Tibi au tem id consilii , quod mihi et ipsi, ut uitemus D oculos hominum,si linguas mimu acile possumus

147쪽

temus . Quor lim trium commistandae orationi gene

rum primum nimis puerile, nimisus elabor tres stu dis atque inanis indus triae simpliciter at quare etiam maxime de litandηm . Secundum patito Ole esyabilius sed neque hoc quoque admossum seclitanes dum . nec e enim commode cadet, ut si pius feri possit. Tertium longe omnium est liberius propteis rea etiam commoditis, laodq; crebro usurpetur . modo illud etiam atque etiam diligenter attendatur , ne commutatione secta quodammodo dissoluatur , at α'Me emruetri oratio . nem enim iam pridem ne cit ut uersiam nunc omittam , qui hanc commutandi rationem j ad se admittere posse uidetur solutae quoque orationi silium certum numerum adesse, quaesii muteta ad eum modum magnum perieulum est,

ne quod apte compositum fuerat prius , dissolutum reddatur , a quod struetur ipsa ad numerum optime concinebat , ne absonum , atque acti erim quid

re ne commutatum , IAM 3 fortiter priore congruistinatione continebatis , recent , ac noua tota dehisbetur oratio is res ea nobis prorsis fit cum dissoluto lac parum composite loquenti , num Merba omni non ita sunt in quadrum confecti, a quasi affabre laborati, atque expolit , ut cilio quo compositionem tuam instituas , eam caue apte sequantur, atque in uter se quaque uersus ad mant ptissime . Verbo larum autem commlitandorum ait. Ilim erat genus.

I iij

148쪽

DE IMITATIONE hoc item a lex est unum cum xerba ipsa remanent, sit in e ipsa quodammodo commutant: r,alter Am cuiam positorum uersori loco alia, quae item signia ficet, aptissime reponzntur clim alitem remanent, sed non ita, ut erant o sita prius, multis id quidems modis ac quam commodis sim omnibus. alit enim per casias et, ut ubi alius dixerit iniuriarlim obliuisci, forti imi spe hominis si tu iniurias per casium commutaris item, sit ille summo honore dignum patriae liberatorem, tu summi honoris aut sit fit, Aio foedi causa aliquem , tu facias alicuius ita in caeteris aut uocibus, aut uerbis, quae diuerses sibi casus a iis fant Pan mutationem sequuntur etiam illa, te Mehementer m , tu a me uehementer muris sed mira illa, atque elegantissima in Caesare est casu, cnmutati in primo libro de bello gallico, cum ait, Equitum millia erant siex, totidem numero pedites uelocis imi ac fortissimi nam recita compsitio, si ad superiorem partem restondeat, haec erat totidem numero peditum velocis limorum, ac fortissimoram, semadmodum equitum dixerat neque i ad non ineliganter usitatum est, quemadmodum dixit eis

rentius, populo ut placerent quas fecisset fabulas. Ar per nZmerum , ut ubi ille ego omni of cia i si escat ego omnibus sic s. , ubi ego si nos. item in verbis, in illud quemadmodum paulo supra

dicebamus cum tinus fit, qui loquatur . illa uero numeri permutatio per quam uenusta est, iis uti tur Terentius in Eunuchi prologo sic enim in ipsciit initio. ι

149쪽

, Quamplurimis, reminime mulio sedere In ροδεα hic nomen F rofitetur suum . nam cum qui dixisset, ac d mmi: merson pari numero reus'ondendum esset, u ljudinis tamen numero,

est, perinde is e si qui sint, non autem sit qui rq :am est, ini:io fi protulisset item in eadem desbula . . , 3 Adeon homines immlitarier Em more, ut non como cus eundem esse 'In e: ndem numerus m statur. proprius enim erat

dixisset eosdem . item a ibi. Cuilis mos maxime est consimili Melirum , hist ad uos applicant ubi ad , cuius, hi postea intulit clim aut dicedum fuit, quo xlim mos aut si, ut est, cuius, hic se ad uos appli. cat, magis si biendum erat item si j cendi causa

amicos, tu Asendorsum amicorum causa dixeris.

Alit per personas, ut si quis Iu d conuertat quid igitur faciam' quid igitur faciat' aut etiam simul Mir: di sinerum personam . ut qui in

tu sciant s Ita in nomine, ut, ubi ego , alius A, , ita in conis, ex φι genere qui est, cum emi, de se loquitur, tertiam tamen personam loquendio tem inducit, ut illud Parmenonis de se ipso, is eis stram dem quantam, e quam ueram Ludem caespiet Parmeno. sam per Onae commutationem Caesar modestissime in suis commentariis perpetZo Xec itus. t oui cum de se geret semper, nunquam tamen a se quicqv ni rotisti Aut per genus. At illum diem Ji tu illam rem, ut citium stantam suauita:

150쪽

I MI IM N Elii, si quanta suauitas. Aut per modos, ut, fac istaec yedi curentur isi a fucia, dixeris ut illud, spium est uos cognoscere, atque igno cere, si tu squam est, ut o cognosicatis, atque in cutis, aut per temopui, ut ipsi uiderit pro idebit tituer. in Eunucho. ' Nisi ego me tur iter hodie hinc dabo , pro dedero alit per interrogationem, aut negando, aut j mansi quae eius generis siunt elisua

Alterum autem commutandorum uerbarum geonus erat, cum uerbi, uerba alia subiiciuntur idem signi cantia cuius generi quantalis fit in hoc ipse, quod alienum si, commode usiuvando , nihil attinet dicere, quando pene oratis ipsa nihil aliud sit, quini ad hunc modum loqui Id autem statuor modi feri potest, ut cum propriam atat proprio dat figurato , figuratum aut figurato , aut proupri commutatur . Nam cum omnis oratio fit aut

propria, aut figurata , cum autem ego nunc es glirallim dico, mutuatum , translatum .inte sto ac plura sint in vir que synon a , horum utralueaut in suo, aut cu alterius genere comulantur facillime . Ita uerborum ἴmutandor Dint quatuor,utsi in propriis quis diues dixerit, alit in guratis, mi unde sit, tu in propriis aut locupletem , aut copiοessum, ac pecuniosium reponas in gurati autem procu abunde sit si tu dixeris, cui ampla sint fortuis

nae, cui ingentcs, cui magnae locupletes copiae fortunae aut si forentem Omnibus copiis, aut qui uini in omnium crum abundantia , aut cui rerum omnium copiis suincitant, aut cui innumerabilis est