Francisci Philippi Pedimontii Ecphrasis in Horatii Flacci artem poeticam

2쪽

HORATII FLACCI ARTEM POETICAM.

Cumpriuilegio Pauli III. Tone. Senatus Venere.

4쪽

DIGNIS s. CARDINALI NEAPOLITANO, PATRONO Qv E OPTIMO FRANCI. acvs PHILIPPUS PEDI. MONTIVS s. D.

Ι QV I unquam optimarum artium pr cepta

tradiderint, optimarumite reriim artes conscris pserint, Heros prsitantissime, laudem meruerui; unus est Horatius, mea quidem sententia, prius rendus . etenim poetica reliquis artibus tum excestentia , tum dissicultate praestat; metricaque oratio ut equestris solutam ab humilitate pedestris nomine uocandam antecedit. Qui, etsi natura ad heroitam illam Homeri Virgili jque maiestatem accedere uetuit, ut ipse ad Augustum ingenue fatetur, certo tamen acrique iudicio inter alios tanquam stella fulgens emicat. QSod quidem in huiusce artis pretceptionibus conscribendis planum fecit ut omne carminum genus penes absolui Gse, inque satyra non parum enituisse omittamus. Nam si nullum aliud monumentum posteritati reliquisset, omnibus uel conniventibus sumniam ingeni j vim, iudicijque pondus plane' hoc libello ostendisset. Qui semper est pro puluino a midiosis habendus, noctiirna manu uersandus ac diurna, maNimi emolumenti causa; tum ut obscuritas,quq a' lectione quaplurimos reiecit, pervincatur. Nemo enim Horati j mentem, sensusque abstrulos percepit meo iudicio, qui poeticam uim omnem non percalluerit; cum ars qu que eX cognitis, ac penitus perseectis rebus constet. At quid inde, quiret aliquis, seu tus omnibus profecto de scriptis non tantum carmine, uerum etiam& quandoque soluta oratione, exactu, rectum , acerrimumque Poterit iudicium facere qui opusculi pricepta huius assecutus. ii erit. Sed cum plerique grammatici in eius interpretatione desudarint, nullus eorum, quos adhuc legerim, scopum atti-

5쪽

git. Eruditiores enim ut de ineptis literato tibiis, quos gramniatistas uocant, perpetuum habeatur silentium )dum multa,quq niliis ad rem, allectarunt , lucem inferre conati tenebras fortasse obduxerunt. Quod nimis arroganter dictum haud prius existimes uel uri, quam nostram hanc lucubratiunculam cum aliorum commentarijs contuleris. Quam quidem dum coagmentarem, cunctos interpretes euoluisse non inficior; &plemnque corum eXpositioni adhetsisse, siquet arridebat; s; peuero ineam interposuisse sententiam. Sed utcunque studiosi conlident, id unum amrmare audeo ; clariorem lucem, amunquam antea illuxerit, hac mea eκ phrasi Flacco accessisse; multaque Priterea cognitu digna. Si uero offendes aliqua Parum accurate conscripta, quae ingeni j tui offendant magnitudinem, scito Patrone optime, quod hςc, dum familiaribus meis

poeticam explicabam, ad domesticum usum eXaraueram; nunquam sore prospiciens, ut ineruditorum manus, quibus perpenduntur ingenia, deuenirent. Nunc autem amicorum ius-1u foras dare coactus tibi dedico, cum haud nescius sim, quantum Farnesiorum ueteri, atque illultri familiae res literaria d beat . Paulus quippe Pontifeκ Λήκ.auus tuus literatistimos uiros, doctrinarumque studiis deditos in amplissimo dignitatis gradu collocauit; adeoque bonarum artium studiosos in dies

magis auget, fouet, atque eκtollit; ut merito eum ad consopitas literas excitandas, ampleXandasque, imo uirtutem omnem amplificandam, augendam, conseruadam que Deus Opt. Max. hominibus uiua iiiiii conitituerit. Adactus praeterea sum, ut ad te confiigerem, non tam uirtutis tuae sama, quam uirtute

ipsa, atque humanitate. Praesertini quod in literarum studio tantum profecisti, quantum ea aetate nemo unquam alius. Et, ut audio, poeticae huius lectione admodum delectaris. Quod

mihi ingenii tui pariter, atque iudici, clarissimum est indicium.

Nam in literis non postremas obtinet partes, qui Horatium cX poetis peculiarem sibi auctorem sumpserit. imo doctus uir, aut eruditus nequaquam est uocandus, qui in tali arte perdiscenda

non elaborauerit; contraque ineruditus, indoctus hie minime

nuncupandus, qui in ea profecerit. Agnoscis & hanc ponti clam sententum ingenue fateri per quem prosecerim malo , quam

6쪽

quam in furto deprehendi. QNod si es tanto uiro id opus

probabitur, in eandem sententiam omnes ituros certo scio. Sin autem secus eueniet, inclyti saltem nominis clypeo munitum contra malevolos tuto exibit. Caeterum haud ignoro, quam munusculum hoc amplitudini tuae non conueniat, qna ite paupertate sordescit sua . Ad te enim potius spectabant quae maiora ab hominibus dicari solent. Quippe qui a' generosa me Pe ortus, atque praestantissima,omni bonorum genere excelsis ς animi inquam, corporis, utque nil amplius ad laudis cumulum dcsideretur, externorum; quae a' philosophis fortunae tribuuntur. Tibi nanque omnes animi pariter, & corporis dotes ii

sevit natura abest prosecto adulatio, adestque ueritas. Tibi

Praeterea sortuna,quae plerunque uirtuti ac bonitati aduersatur, mirum fauet in modum. idque merito, &non absque Dei nutu. sanctissimi enim, & uert Christi religioni adeo addictus es; ut jure eum disiaitatis obtineas gradum, quo inter principes ccoesis fulges. Ecquid pri terra Z ea liberalitate itingeris, ob qua

Aristoteles erectendas opes fere censebat. omitto comitatem, qua animos allicis; omitto optimos mores; omitto, quod raro cuipiam contingit, seniles cum grauitate curas in iuuenta . omitto denique accuratam circunspectionem , circii nspectamque cosiderationem inire quaque obeunda. spero tamen, quod laeta fronte, ut soles, munusculum hoc admittens animi ardore coinpensabis; mirumque agnosces desiderium mea omnia imo dignitati tui; me testim dedicandi. Quod si tantillum uoluptatis apportasse intellexero, maiora moliar, novosque partus in dies edere conabor. Vale.

Quoniam Pedimontius doctor& pr ceptor meus Ecphrastica lege astrictus multa omisit, quq alioquin ad textus eXplanatione attinebant; idcirco oper pretium secturus milii uisus sum scholia quaeda adiungere. tu uero aequi bonique consule dc Vale.

7쪽

I mano capiti ceruic pictor equinam b Iungeres velit , er inducere plumas ad T '3- nis collatis membris, ut turpiter arom

Dessirim piscem mulier firmos sperne:

Spectatum a si risum teneatis amici Credite nes Ili fabulae sere librum ' Persimilem, cuius , uelut aegrisomnia , va e Fingentur decies , ut nec pes , nec caput mi'Reddam mae. Fictoribus arque poetis Quidlibet audendi per fiat aequa potiatis.' Scimus, er harac veniam petimusp dum 9 vaesim ,

. . . Sed non ut placidis meant immuta non ve

Serpentes auibus gemmentur , t Pius sim.LAΤΟ, diuinus ille philosophorum princeps undi' P opificem Deum rerum omnium, quas creat, species formarite ita enim interpretatur Cicero quas ille ideas uocat) penes se habere, easque tanquam Pictas tabellas,& quodam, modo exemplaria quaedam mente inspicientem inferiores hasce diuinitate sua proferre Verebat . necesse enim est artificem earum rerum,quae es se fiunt, priusquam manum admoueat,pricognitam habere notitiam; animoque praeuidere formam, ius emplo opus quodque inserinet. sic itaque in omni arte .pingendi maxime, fingendi, atque scilipendi; quae quidem eodem imitationis tramite cum poeli Aristoteli incedere uidentur; primnm est animo prospicere quid quisque facturus sit. siquidem pictor nunquam tabulam aliquam pr clare depinget,ni sormam . illam animo praeuiderit ι neque fictor imagunculam es cetra argil

8쪽

lasve, aut sculptor saxo recte sermabunt, ni cogitatione prius estinxerint. Mut citioque, Priusquam calamum sumat, nocesse est, ut pectore operis concipiat tormam , jpsumque poema disponat. Igitur Horatius noster de arte poetica pri-cepta daturus praecieit id, quod primum ac praecipuum est, Ne, cum totius operis suturi speciem, & viasi imaginem quandam prς paramus, ueluti aegroti cum somniant, uanas ideas mente concipiamus. Irridebitur quippe Poeta, qui uarias species commiscebit, cuiusque animus in condendo poemate uanis somnijs, ct ut ita dicam delirationibus dii trahetur haud secus,ac pictor; qui in tabella monstrum aliquod praeter naturae, a' qua nulla ars discedere debet, imitatione exhiberet. cuiusmodis caput haberet humanum, collum equi, reliquum corpus plumis obsitu,tandemque superiori parte uultu muliebri sermolum, inferiori in turpem piscem desineret . quemadmodum Homerus

monstruose chimaeram expressit.

uel potius de Scylla aut Charybdi poetς fabulantur. Nam

eiusmodi monstra innuit auctor, mea quidem sententia, dum inquit ι Vt turpiter atrum Desinat in piscem mulier formosa superne. Quippe Maro consulto eius scopuli naturam poeticis pigmetis coloratam exprimens ita Scyllam depinxit. Prima hominis facies, S pulchro pectore uirgo Pube tenus , postrema immani corpore pistriRDelphinum caudas utero commissa luporum.

Necnon huiusmodi somnia fingentes in aliud grauius peccatum

incidunt. nam duin opus uarii, resertum portentis per ins mafigmenta uariabitur, materiae series minime cohaerens nunquam

continuabitur; ac poematis primet partes cum postremis non conuenient; minime uetotum ipsum , quod ut inquit Aristoteles eX principio, medio, ac fine c5stat, absoluetur; eritque sermae persimile, quae capite & pedibus careat. Nam quod de poetarum nimia licentia uulgo fertur, eis licere quicquid libeat , non sic libera datur facultas, ut a'natura omnino recedat;

cuiusmodi esset serpentes avibus, tygribus agnos adiungere, ac mansuetissima immitioribus comparare. Quae enim fin-

9쪽

Ec PHRASIS IN HORATI Iguntur,conuenire debent cum natura, atque ab ea nullatenus discrepare. Verum in eκcogitandis fi entis Homerum inprimis omnis poet icae uirtutis fonteiri imitandum proponit Miloteles, qui maxime ante alios docuit, quonam pacto mendacium dici effingique oporteat. NON EssE M MATERIA DI sc EDE N D V M .

' Inceptis gravi splerungue magna professis Nurpureus , late sui mendere, unus aeter ' - potius , cumncus er ara Dianae,

in ' ut properantis aquae per amoenos ambitus agros,

. ' Vt fumen Rhenum, aut pluuius describitur arcui. Sed nunc non erit his locus. er sertasse cupressum Scis mulare , quid hoc 'si actis enatat expre P avibus , ine dato qui pingitur. πωτα coepit

BIntvi , currente rota cur urceus erit s

.Cauendum omnino est, ne magna proposita re in uarias friuolasque egrediamur descriptiones; ac ne, dum luxuriantis inge-Dij petulantia flosculos assectare admodum uelimus, imateria ipsa discedainus, nam etsi poetarum digressiones quandoque splendent, opusque ipsum decorant; unaque S altera descriptio sit commode Θc perapposite, tanquam purpureus Pannus, assuantur, plerianque coriistant; damnantur tamen, cum pro positae materiae non conueniunt. Nimium quippe erit indecens, si poeta magna professus S grauia,tenui tempestatum,pluuiarum, lucorum, amnitinnie descriptione occupabitur, tum Praecipue, cum res ipsa eNpetere non uidebitur. Similis quoque erit poeta, qui a proposito discedens nimis in parergiis im-

morabitur

10쪽

I AE RUTI E M E: O E T I si A M. I rmorabitur , pictori; Qui cum in laboris naercedem accepto aere nauseagum liominem disicin temone, abrupto malo, uelis antemnisque dispersis, mare momentent, ac sine ulla me enatantem , ips*m tamen ratem natantes uetabulas apprencnden- tem pingere deberet , qualem Homerus Vlyssem descripsi; cupressum ei gat; .uit alia id genus , quς res non postulat. Comparabitur etiam figulo i qui ctim amphoram inchoarit,sum Pta tralatione pro altiori materia, in urceum desinat, pro uilio iri S abiecta . . Pocina denique umim, simpleX, atque omnino proposito cogruens usque ad sinein esse oportebit; minimeque resertum implicatularite iis , quae nihil ad r .

Serpit humi tutus nimium , timidust macellae.

Animaduertendum in primis est ne specie boni decipiamur, dum scilicet stili breuitatem assectemus,in ob miritatena incidamus . Quod sortasse Horatio ex poetis accidit; ut ipsemet fatetur hic quorundam opinione , cum inquit, Breuis este laboro, obscurus fio . Hoc uideo, inquit Cicero,dum breuiter volu rim dicere, diruim a' me esse paulo obscurius. Nam id iiiiij non tantum equestri, uerumetiam S pedestri oratione plerunque euenit. S sorsan eiusmodi crimine maxime laborastent ii teres illi historiarum scriptores , Cato inquam, Pictor, S Piso; qui unam dicendi laudem putabant esse breuitatem ; nisi perspicuitati, quae a' Quintiliano sermonis praestantia habetur, adhς sissent; ac magnopere desudassent, ut intelligeretur quid i , si dicerent. Etenim multa saepenumero eXistunt, quae t nisi longo orationis contextu propter subiectam materiam e 'ita