장음표시 사용
21쪽
quod quidem ut alios omittam Gaza graeci pariter ac latiui sermonis peritissimus in Aristotelis animalium interpretat ite recte secit. sed haec licentia habet suos praescriptos fines,quos V asegredi nequaquam licet. Novi enim grammaticum,qui haec Horati j lege adductus, Aristotelisque decreto nomina Meia σε - , hoc est eta compacto, uel, ut uulgo loquuntur qui eius dogmata profitentur, ad placitum, asserentis, quoties latii uim uocabulum non succurrebat, quidquid in linguam, ut aiunt, discipulis dictabat. Idcirco auctor subdit libertatem hanc sumenda . Tecmn pudore, & modestissime, non nisi impellente necessitate. Nam quod inquit Aristoteles nomina esse secundiun conuentu, . non ita liberam dedit potestitem , ut liceat omnibus uerbum quodque pro suo arbitrio eisnsere. ibi enim nomina:non i natura indita asseverans , uetustissimos illos, qui ea rebus imposuerunt,inter sese coijsse, ac, prout ratio postulare uidebatur,ua res communi consensu appetitisse statuit. Necessario quippe dicendum est non es coelo in terras rem uocabula defluxisse; sed cum homines ad loquendum idoneos natura procreasset, ipsos sibi,
caeterisque animantibus, ac rebus omnibus nomina indidisse. Sed in huiusmodi nouarum uocuin compositione monet auctorgraecis adhaerere, a' quibus multa noli manarunt,ac,ut maiores obseruarunt, ita S posteros oportere. Nam si apud Graios uerbum erit, quo latinus sermo careat, eniti debet unusquisque latinum uertendo reddere; quod quidem diligentissime fecit Cicero ; uel si latine reprimere non poterit, Staecum utendum accipiat. ut philosophiam, ephippium, aliasque uoces quam plurimas ueteres receperiint ; quia clesantius ad uerbum romanae
reddi non poterant. Vnde iure asserit Quintilianus nos graecis uti uerbis consessis, ubi nostra desunt; sicut illi es nobis nonnunquam mutuantur. atque eo,magis quoniam, eodem auctor no omnia nos ducentes eκ g co fonte sequutur; quemadmodum
ne illos quidem, quoties suis utique uerbis signare nostra uoluerunt. Quis enim apte latino sermone anti penitisin illam ab Aristotele tantopere celebratam explicabit aut Aristophanicum illud Σφρκη χοento ram: innumera ue alia qua quidem de musa interpretatio illa Plauti essentia atque entia nimis dura uid
22쪽
tur. Hinc M. Varro in latinae linguae fragmento , quod opus ad Cicerone scrip serat, uocabula asserit partim esse nostra; par
tim terna , quorum profecto maior pars a' graecis defluxit. n mo enim inficias ibit graecam linguam inuocabulorum conglutinatione artificiosiorem esse romana, copiosioremque; ut uno
comprehendat uerbo quod pluribus latinis erelicandum foret. haec idem Quintilianus Varroni adhaerens uerba item censet aut latina esse, aut peregrina; S peregrina eX omnibus pro pe' gentibus, ut instituta etiam multa, uenisse, Thuscis, Sabinis& Praenestinis. Vnde ut eorum serinone usum Vinium Lucilius insectabatur; quemadmodum Pollio in Liuio Patauinitatem deprehendit, quinimo m Gallia plurima uenerunt, ut rheda, ct petorritum. Quod uero Horatius parce detorquenda isthscuerba P grico fonte asseuerat, boni ciuis ossicio fimgitur. Nam
cum latinus sit , sermonem patrium merito locupletandum tramdit; tacite praecipiens ab aduenis uerba mutuanda non esse, nisi nimia cogente necessitudine, cum secus fieri non poterit; imo certatiin conandum latine loqui. Eo quippe sermone debemus uti, qui notus sit,ue ut quidam grica uerba inculcantes iure optimo irrideamur; inquit Cicero qui alias linguam latinam graeca uberiorem esse affirmauit. nescio an uere. Demum ut ratio eorum, quae pauloante dicta , assignetur, locus admonet. Si enim noua nomina effingere ob linguae egestatem, ut Lucretius inquit,maioribus concessum filii, posteris cur denegabitur priseritin quod semper licuit,licebit , Cum oportuerit, nouum aliquod proferre nome a communi sermone haud omnino alienu, uulgarisque consuetudiuis nota signatu; perinde atque numisemata regi tantis principis facie, uel alio quovis charactere publice signantur; posteaque temporis decursu, aut regni uicissitudine abolentur. consuetudo quippe certissima est loquendi magistra; utendumque plane sermone, ut mimo ; cui publica sorma est. Nam uetustissimis temporibus in Latio rudes gentes serino cultu uitam degentes siluestri sermone utebantur; cuius quidem reliquiae ad eosteros non emanarunt. Successit inde Latini regis aetate latina locutio; quae asperitatem illam priscae linguae leniorem reddidit. Hinc sermo Romanus lenis, purus,
elegans, di candidus, quem tantopere clarissimi scriptores illis
23쪽
stratum , expolitumque reddiderunt; neque statim ab initio . sed paulatim ab Andronico, qui primus fabulam docuit, Ennio gradatim, Plauto, Naevio, Pacuuio, C aeci lio, Accio, T
rentio , ac deinde cieteris eκcultus sitit; donec addita Varronis, Ciceronis, Vergilii , reliquorumque eruditissimorum uirorum qui tunc floruerunt , lima, reiectisque quam plurimis vocibu obsoletis, quas maiores illi as starunt,quibusdam uero noue eκcoiitatis, perpolitus, ac, ut ita dicam, perseele consit matus euasit. emum cum barbarorum saeuissimi ad Italiam deitastandam diripiendamque confluxerunt, non sine latinae linguae pernici cito tiusque Reipublicae literariae calamitate, amisia romani sermonis una' cum imperii maiestate, lingua barbarie deprauata prorepsit;
unde ortum duNit ea, qua nunc utimur , uulgaris nuncusata. Nec est mirum si locutionis usus , ac rerum uocabula curul temporis mutantur; cum S res ipsi , quarum sunt nomina,intereat; nosque homines, qui loquimur, morti tantopere simus obnoxij, & quotidie tanquam solia decidamus. Praeterea quoniam
aliqua eX usu plerunque recedunt, hominum tertia multa in dies excogitat , quae priscos latuerunt . Nemo enim, quod ego sciam, apud ueteres bellorum scriptores mentionem inuenit de aeneis tormentis, quae posteri ad hominum interitum perniciose inuenerunt; alijsque rebus quam plurimis, ac diuersis instrumentis aetas nostra utitur, luce prisca ne somniauit quidem. Cum itaque res & nomina quaeque ueterrima extincta deleri, nouaque renasci uideamus, ab usitata loquendi constetudine non erit discedendum, atque usu ; qui est cio torii consensius, optimusque dicendi attifex; & ut auctor decernit,penes quem arbitrium cst,
uis & norma loquendi. Quapropter quemadmodum nunc hire uitio daretur, si quis latine scripturus Enni j vel Plauti uerba nimis antiqua potius,quam Ciceronis aut Vergili j seligeret; ita
sertasse non reprehendendus qui res notias, dum a romano graeco ue sonte artificiosiorem compositionem non habebit,atit perplura uerba commode eXplicare non poterit, eo nomine, quo ullgus, nunctipabit. Adhaec scii romanae locutionis deprauatione, seu scriptorum consensu uerba quaedam latina a' sua nobilitate degenerarui, inque aliam significati mena demigrarunt. Cuiusinodi imperator, qui prius ab exercitui imperando nome
24쪽
ARTEM POETICAM. ta habuerat, nunc autem supremus est titulus, ac supra reges; Princeps apud priscos qui primus erat. DuX qui ducebat alios, unde dux exercitus; comes qui comitabatur. Nunc autem recentiores pro regulorum nominibus utuntur. quorum .equidem duo prima similitudinis ratione quadam in ea significatione recepta sunt. quem enim principem hodie uocant primum inter regulos obtinere dignitatis gradum constat. Dux quod ducere & moderate regere eos debeat, qui ipsius imperio obtemperant; bonique pastorismore suum pecus conseruare; quippe Homerus hac de causa reges atque ductores uocat ποιμώα: λαχν; potiusquc tondere quam deglubere. Comes uero cum comite quid habet commune 3 Idcirco cum haec eringendi noua nomina libertas latiores habeat fines, quam Brtasse opinantur, nullo pacto admittendi sunt, meo tuaicio, curiosi quidam; qui Iovianum Pontanum tanquam parum romana iura seritantem damnare conantur; quippe qui suis lucubrationibus nernaculae linguae sordes insperscrit. neque animaduertunt id eum consulto secisse, minimeque latini sermonis, peccasse ignoratione . percallebat enim uir ille naris emunctae quantum loquendi conluetudo polleret; adeoque in sanctissimae romanae linguae adyta pe-uetrauit, ut sacris initiatus a Cicerone sacerdote cerimoniarum beneperito, omnia eius deae mylteria didicerit.
' Res geriae regum i ducuml , Er trina bella
Quoscri bipossent numero, in Ararit Homerus. I sibus imposter functis queris fa prinum , No ἱ etiam inclavi eri votisententia compos . - Quis tamen eriguos elegos emiserit octor , . Grammatici certarit; er ad bub mice lis eri. inrchilochum Proprio rufes armore iam ; Hunos sceperepedem, grandes cothurni
xxitum tenues, antmolles interpretatur Panhasius an pol rastum appellauis ad heroicum magnit nem rest iciem' Propoecis comoedora
25쪽
sternis aptum fermonibus, populares
rum B accis dominCur ego s nequeo , fgnoros , Torta lutor ines eludenspraue , quam discere malo '
Proem a L, A mactenus de inuentione poetica , dispositione, elocutionisquem α.uel quὸd libeνει artificio abunde disseruimus ; nunc uero de numeris ad rem ido- animos . curis. unde nee S congruenter aptandis, quo ue pacto materia quaeque sui Deruiue liber dictui. rhythmis, qui serinam indunt , tanquam pictura sitis coloribus decoretur, ordo postulat ut praecepta dentur. Ac primo res gestas, aut bella uersu heroico, quem Plutarchus uocat τε ---πον, μετρον, conscribenda argumentum enim, quod longam rem quirit seriem, non nisi heroico metro recte pertractari Aristot les tradit Homerus est optimus testis. Qui, etsi unus ex omnibus quid ipsum poetam deceat percalluit , in hoc praecipue, ruod sua poemata huiusmodi carminis genere absoluit,maxima ignus laude Hidem peripateticorum principi uisus est. το λοδηρω
argumentum heroica tuba canens , sit blime ite tenui fistula . aut rebus abiectis carminis maiestatem , arduis te abiectio- nem addens, materies congruentem figuram apponere nesciet, iure irridebitur; non secus atque pictor; qui, lugubrem hominem , moestum, sordidatum, α quodammodo lachrimantem eκ primi cum deceret, purpureos ac splendentes colores insperse- rit; eumque laet um, hilarem , ac Potius ridentem reddiderit.
Elegos autem uersus; quamuis adhuc non satis liqueat, quis pri 'mus inuenerit alij quippe Polymnestum Colophonium, alij Naxium Etheoclem burentem eXcogitasse asserunt ad res sun Ras, luctitissasque adinventos esse nomen ipsum ostendit . quod
26쪽
es commiseratione, uel potius Iuctu , questitue, auctore Suida,
α πa τροῦ ε ε λεὶμν, emanauit. Vnde lachrimans Ouidius docte
- xlebilis indignos elegeia solue capillos, Ah nimis ex uero nunc tibi nomen erit .
illud Propertis; o me felicem, ὀ nox mihi candida ,&δ tu Lectule delicijs facte beate meis. Ac rursus Ouidij. t Dicite io Paean, & io bis dicite Paean,
Decidit in casses praeda petita meas.
Demum Tibullus, Propertius ut graecos sileam Ouidius que,
amoris ardores, amantiumque feruetes assectus suis elegis depinκerui; adeo a' proprio moerore elegia ad laetitiam demigrauit. At m quorundam aliorum sententia lociis hic ponitur, non tantum ardentes amores elegis suisse conscriptos , sed materiam omnem . Et sic conclusa fuit sententia compos uoti; nam pro ut cuique libitum, diuersas res eorum concentu cecinerunt. Conuitia uero . probra , maledicta, contumeliasque iambico carmine ita, Aristotele teste, nuncupato, quod eo ueteres buιρί - ,
hoc est conuiciari inuicem soliti fuerint,recte explicabit,qui rhy. thmos materies accommodare conabitur . quippe quod Archilochus in Lycambem socerum Neobolem filiam desponsam denegantem acerbe,& columeliose inuectus adinvenit; tantoque maledictorum ueneno inspersit, quod eum , ne viperino morsu amplius ulceratus uiueret, ad laqueum compulit. Vnde Cic ro ad Atticum Archilochia edicta columesiosa Suirulenta nu-cupauit. Huiusmodi autem uersus ab inuentore Archilochius dictus comicis Pariter, tragicisque gratissimus, dc tanqua aliis metrorum generibus ad suu negotium magis idoneus, acceptus est. Siquidem , cum comoediae tragoediaeque ab interloquentibus personis suum decus recipiant, uerbisque ultro dc citro absoluantur, hoc rhythmo ad alternos sermones explicandos aptissimo summopere gaudent. Qui quidem adeo in scena bene sonat, ut etiam perstrepente, atque e ibilante populi circu
27쪽
EcIHR As Is rN HORATII spectantis corona exaudiat tit; uel ex quorundam interpretatione, nunquam satis laudarus; nam quamuis ei populus assenti
tur, vulgi tamen laudes eXcedens maius praeconium ineretur. Praeterea huiusinodi metro consilia rerum uaria,deinde acta,n got iorumque diuersi eventus, quales comoedia ac tragoedia pertractant, apposite conscribi intur. Sed ut melius structura ex acetur, magisque sensus eluceat, repetedo rursus auctoris uera meam intereo nam sententiam.
Hunc socci cepere pedem, grandesque cothurni Alternis aptum sermonibus, ct populares Vincentem strepitus, & natum rebus asendis. Primo carmine archilochiu metru in comoedia, tragoediamque admisi uni tradit; duobus inde posterioribus rationem addit; ac primo utriusque communem. idcirco scilicet comoediam iure accepisse, atque tragoediam, quod alternis colloquiis, & familiaribus explicandis sit peridoneus; quibus ambas refertas uidemus. Et quod iambicum metrum maxime sermonum uicissitudini accommodetur, illud esse argumento Aristoteles tradit; quoniam indisserendo, collocutionibusue plurimi sane' iambiore facilitate quadam, ac ut ita loquar naturae instinctu em
nant . Secunda ratio ad tra uediam tantummodo attinere uidetur; ut intelligamus iambu ltrepitus plebeios eXcedere,seruorumque ac uitium personam, quales comoedia amplectitur, discordias; & ad serias grauioresque res tragicas assurgere. Quae
genus itatem aspernaretur, tragicam ue sibi uendicaret altitudinem, quonam pacto socci accepissent cum eiusdem decreto uersibus Iragicis rem comicam exponi nunquam deceat. Nisi fortasse tragicocomoedia esset, ut quidam arbitrantur, utroque stilo teperata, nobilibus aeque permixta personis, atque abiectis . Cuiusmodi Plauti Ainphitruo. Quapropter confii se rationem assignare arbitror; cur comoedia tragoediaque pedem hunc tanquam peculiarem assumpserint. Quia uidelicet sermonibus aptus sit alternis, natus quodammodo Dramatico poemati , uincens populares strepitus; hoc est, optime reprimus, persecteque
28쪽
absoluens populi rumores, lites, atque iur a. ambae enim uarios populi mores continent, uitaeque imaginem quasi quanda ostendunt. Nam qui aliquid recte eXplicat, absoluitque ad ungitem, uincere S superare uidetur. Qua quidem significatione
Nec sum animi diibius,uerbis ea uincere magnum Quam sito angustis hunc addere rebus honorem. Sed iam ut ad reliqua traducatur oratio , ecphrasis admonet; a'
cuius quandoque linibiis egredi impune liceat, dum auctori lux inseratur. Laudes Deorum, S heroum, qui eorum fili j habetur, uocanturque semidei, uersu lyrico deontandas esse ex antiquorum hymnis patet; tum athletarum, pugilumque palmas;& eorum , qui uictores ab olvmpico cursu reuertissent. Iuli num quoque amores, ludos, comessationes, compotationes te fidibus celebrari oportere, ut graecos omittam, testatur Horatius ipse . Quae quidem metrorum genera, quoniam lyra canebantur , quemagmodu Sc nunc fortasse numeri hetrusci, odas nuncuparunt. Demum concludit auctor has descriptas uices, hoc est rhythmorum uarietates, quae prout materia requirit adhiberi debent ab eo,qui inclytum poetae nomen consequi studet, tanquam leges aere incisas , esse seruandas. Cum alioquin iure exsibiletur, ut qui eruditionis minimum, arrogantiae uero
plurimum acquisiverit. Unusquisque enim de lii dare in ijs,
quae nesciat, ac summopere elaborare debet, manumque etia,
si oportuerit, fertilae supponere . Nam qui caeco sui ipuus amore irretitus, falsaeve existimationis crimine praepedilus ea,in quibus haesitat , addiscere repudiarit, merito tanquam stultus, in lens, rerumque omnium inscius accia sabitur. Quod quidem. hac aetate pluribus usu uenire quis est,qui nesciat Vix enim re metrica, utcunque potuerint, degullata statim altius euolaucondendisque poematis sese accingunt. Quod si tria,uel quatuor ad cinimum epigramata absque pedum claudicatione ediderint , digito coelum attigisse sibi uidentur. Atque utinam
illud Solonis mente fixum haberent; ορα - M . . Reliquum est, quid Horatius per operum colores innuat, cum multi multa, ac diuersa tradant, enucleare. Quidam enim colores, operum proprietates interpretantur; quippe aliam tram
29쪽
goedia, aliam comoedia postulat. Alij uero inulas probabiles rure decus suum, ac poeticam dignitatem dant operibus; adiiciuatque eXempla quaedam comica . Sed harum opinionum utra magis uero lit propior, doctorum uirorum sit iudicium. . Non enlin nostrum est institutum quenquam subsannare.pro- main tamen quod sentio . Ac per colores operum rhythmos intelligo ; a quibus tanquam a forma, praestantiori parte, poetae cognomentum sortiuntur. dicuntur enim qui iambis utuntur iambici, qui etesias conscribunt elegiographi, qui eXamctris uero poemata absoluunt epici. Nam quemadmodu duo sunt , quae in pictura requiruntur; tabella inquam ipsa,ut materia figuram eXpostulans; ac diuersi culores, qui symmetria, beneque strum collocatione formam addunt , & nomen. Si enim Pirictum hominem conspeXero, hominem a specie, & non a' mat rie tabulam nuncupabo. Ita in poesi duo praecipua considerantur; rerum uidelicet, quae tractandet es poeta sumuntur,materia; ac numeri, es quibus informatur, ciliciturque suis coloribus distincta. Eum itaque locum habent rhythmi in poemate, quem colores in pictura . Nani, etsi a quibusdam grammaticis accipiutur poetici colores alia longe significatione, quam numerorum,
dicunturque apud rhetoricos orationis ornamenta: tamen recte
Horati j selisum perpendendo , deciis profecto atque ordinem nequaquam seruasset, si orationis colores, aut schemataindhuc de metris praecepto non absoluto, quae nihil cum ipsis habent commune , potiusque ad grammaticos spectare uidentur, intera
posuisset. eo' quidem magis quod statim subdit. i
reponi tragicis res comica non vuli ;eo regis. o i ille ro Undignatur item priuatis , ac prope se oa ἡ Dignis carminibus narrari coena The Le.
dos apposivit. notis'mm tragoediae Ma Nunc regulam eandem pauloante datam idem alijs uerbis repe-mtηtκm . tens dilatare mihi uidetur; ab hac uidelicet rhythmorum norma nullo modo esse discedendum, materiamque omnem appositis numeris conscribendam. Res enim comica humiliori metro,pri
30쪽
uato sermone, di quodanimodo seritili gaudens, altiore, turgia . do, atque regali nimquam decore taplicabitur; minusque coiri. mode tra ca grandiloquiit in requirens Iummisso S abiecio numero absol; etur. Qilippe tragoedia, Aristotelis sententiaipo . poetae est persimilis; quod metrico sermone ambae pristantium imitationem perGnarum complectuntur . adeo ut qui de uirtu 'te, uitio ue tragoediae bene diiudicauerit , idem & de exametris rechim poterit iudicium propalare . iii inamuis aliqui arbitren tur hic ait rem uersiis ponere pro stilo, ut sit sensus; comoediam tragico elatoque stilo, contra ue tragoediam comico & abliecto eκarari minime debere. Nam ut Aristoteles idem decreuit, eo'dissere tragoedia a comoedia quod cum omnis possis imitatio quaedam ut, liqc humiliores, illa Praestantiores imitantur . deos puta, atque heroas , quos antiquitas tantopere celebrabat.
Singula praequesicum teneant sortita decenter
Interdum tamen uocem comoedia tollit,
Iratus Chremes tumido deliregat ore;
' Si curat cor Dectantis tetigisse quere a. t fila, triuia, π
' mussaris VI pulchra ess poemata, Uincias to , ita re .m. - ββ 'Et quocunque uolent animum austoris agunto. me ridentibus arrident , ita sentibus adpune' Humani uultus . suismeflere, dolendum es. Primum istibi, tunc tua me infortunia laedor.