장음표시 사용
71쪽
is nulla omnino consi ' lZ Irit couentio.' l.I.,. I. D. de paci .l. in venditionibus.D de cotrah. empl.l.in omni biss.D. de Oblig.& actio.T men fauore ipsius matrim6nij recte inductum est :ves non omnis error excludat consensium: i sed ita de anum,si error sit 'et in materia; ves in forma: quae in re apta quodam imόdo inherent: secus autem,si in iis,que communiter accidunt. s. si ego. D. si cert. petat.l. cum acquir. rer. dona. Quam ad rem meliu xo distinguendana, quatuor erroris species faciunt et Ca nonum inter' retes: Personae videlicet, Conditioni , Fortunae, & inalitatis: ut est in c.unico.29. q. I.&in c. Opposuit. de conius seruor. Quorum sane priora illa duo,inatetiae & formae: posteriora vero communium Saccidentium rationem habent: secudum Lonab L . Sent. . Cist. 3o. Quemadmodum autem ad silbstantia i rei conuituendam cauta ditae internae requiruntur, materia scilicet & forma:propterea quod materia Ve-
futilaadanaen tum quoddam est rei ipsus,sine quo ear: consis ere non potest: ' arg.l. adeo . . cum quis. D. de acquir.rcr. dom. Je 6. cum ex aliena.Inst. eod.tit.formata autena dat esse rei. i d. f. cum ex aliena.&l. Iuli: mus . .
si quis re , ad e hibe n. ex qua denominatur effectus: t exemplo l. iuris gentium . quod sere. D. de paci est. naturalidib. de prysiciis' r. vel b. Ita materia deiiciente, as deficit effectus:= exemplo l.si procuratorem. q.s liber homo.&k.mandati.D. Mandati.&M.I. in princ.Inst. de inut. sti Dul. cuius iiihabilitas pariter impedit effectu:
Is cXem .l. i. q.si quis terrenum. D. ieriti. Ac rursus desar ciente forma,effectu caret res ipsa, siue actio: texena. l.p:olatam. C. de sent.&rciuili z. St. no fiunt. D. de stat.18 hoin . quae mutata alia res c setur: t exemp.l. Iuliata'. q. 2.D.ad exhib.&l. Sela. D. de auri& au.leg.Sic nimiruerror personae et ut quum Iacobo pro Rachelea L . bane socero supponitur Lia) ouoniam materiam viatiat ipsius matrimonii: non solum impedit matrimoni iam cotrahenaum,sed & dirimit contractum. vdinot.
72쪽
2. emadmodum &cOn- Qitionis error, t veluti si pro libera per errorem nubat is serua, finii liter impe it matrimonium. d. c.Vnico. &s. Proposuit. ubi coniug seruor. & ibidem In nota Pan orni.&Hoss in sum. an matrimonium. & 37. 6.per tot. quippe tormae eius hoc r pugnat: quum in matrimonio alter alteri suu corpus quasi vie dum ad at: quo a facere non potest seruus aut ancilla,quq corpus in potestate sua inois habet. ' l.vit. D.de rit. nu- Ptiar,cum qua iure ciuili non potest esse connubium, sed contubernium duntaxat. t l. 3. C. deincest. nupt. l. r. D. de capit. dimin. At vero ei ror fortunae, aut qualitatis, ' quae accidentium numero sunt, quoniam ca xs
vel ad esse possunt,uel abesse, sine rei ipsius, in qua in
minime idcirco aut impediunt, aut ditioluunt con- : tractum matriam6nij. d. c.unico. Nam si vel pro diuite Pauper alicui nupserit,valet 'Liusmodi matrimonium: oco pure di simplicitet hoc ita contractum sit.) d. c. unico .c.I. despons .iubesnus'. C.dcrepud. Sectis autem, si sub conditione duntaxat: C. eulis. de cGndit. oppos qua pendente,aut desciente ipsum 'quoq; sus -- renuitur, aut deficit matrimonium P copu)am non tum confirminatum: c. quemadmodum. ubi illos in verti cotiditio.&Panorm .nu. io. de iureitri . Vci si pro et forinosa alicui nupserit deform s pro motagora,capi tosta pro nobili gnobilis: pro virgine, coi rupta: qui sane error ' qualitatis ut consensum non excludit. ita 27 aio vitiat matrinioni uni: ut est texi in d. c. mico in siti. . z9Al. I. ubi in terminis expresie dicitur: Si quis in uxor em duxerit meretricem, aut corruptam: ' quam vi ginem es e putat,aut pibbam: non hi test eam postea dimittere, & aliam ducere. Et not. Dd. in c. quemadmodum. de iureiuran. Quod simili etiam declaratur. in .l.c.unico. de vinea ubere ac sertili, bona fide sic em, Pta: quam postea minus uberem, ac sertilem emptor esse intelligit quo casu non zmplius rescin litur ena
73쪽
nus scribit: si quis virginem se emere istimeti ques,
Io ea si mulier: tametsi eum sciens hoc modo venditor patiatur: nullo tamen modo ex ea causa redhibitionem esset secundum tex.¬.in l. alibqui. D. de contrata .empl.l.sisterilis.q. quam uis. &Lexempto.f. fi quis virginem. D. de act. empl. Neq; enim error hic ullus est,uel sexus, vel personae ipsus: seinpotius con- Tenta liber, atque legitimus: ut perscit contractum. . si ' s. D. de contrah. empl.l.cu testamentum.l.non idcircd. C. detur.&sact.ignor. &sic ipsas quoque ni ptias,quas consensus iacit,no concubitus. I nuptias.
quarum eadem est caus & conditio,que iurisiurandi, aut libertatis,aliarcinue rerum spiritualium: ut quum. semel eae persectae in &ipso iure valen amplius resa scindi no possint tu redhibitionem, aut restitutione,
& c.in prin de trans .episse. Qubd si ex causa amissi pii , doris, fecundum Ambros sponsa sponsum repudiare IF n6 potest.' c.quicquid.32. q. 6. sicut nec publico iudiario mulier habet adulter a accusationem coli a virunt: 6 l. r. C.ad leg.Iul. de adulter. nec marito prosectb ex eadem causa repudiare licet coniugem: quum,seeun-37 dum Scholasticos, coniuges ad paria iudicentur. 'c.siquis Uxorem. 32. l. I.& quod non licet sceminae, id nec
3 viro licere: et c. apud nos. 32.q s. sed quod quisq; iuris 39 in alterustatui' eodem iure ipse uti debeat.' l. I.& tot tit. D.quod quisque iuris. Nam tunc culpam sibi potius
imputare debet,quod cum ea contraxit: cuius condiationem,aut vitae probitatem non satis antea explora-4o uit: t I.qui cum alio. D. de reg.tur. Quoniam qui cum alio contrahi vel es Vel celth esse debet non ignarus
coaditionis eius. t darici cum alio. θ l.quod te.
74쪽
i geri. t.l.magna. C.de contrah.stipes. Quumq; mul- , to sit grauior animi labe , quam corporis: i neque ob ψ hanc repudiaro viro uxorem liceat: visi nimirum ea sithaei etica, aut infideli , aut alio laboret animi moibo intolerabili.' c.2. de uiuoit. M.vit.ubi Ri in verb abo- Mitto. C. de repuli. cum ibid.es legat. multo minus pro secto ob corporis aliquod vitium, cuiusmodi est stu-Prum,reputiio aut diuoitio locus esse potest d.c.vnico. 29. q.i. i dὸ quod ne ob errorcni quidem conditionis, aut ignorantiam, si alicui seruo decreta sit M
sistrata. alicuius dignitas,quu pro libero homine ii
eretur,publici commovi causa, & humanitatis in tui ea, quae *b eo gesta sunt, reprobarisblent i l. Bam Baiius.vbi Dd. o. ce Ois. prael. Loniam ut Accutatbidem monet,quod bene gestum est,non debet ex alio euentu rexractari. t ψ. in d .l. 3. in verb. reprobari. p ra.sancimus. C de admin. tui.&l.I.in fi.S l ι C. de iΠu. 3ctuque pri.&l si non pedierit.*.l C. debon .aA t. iiuoi pos &l. iin. Cod.de rebus eor.qui sub tiit cu' . ccedit illud, quod stupri non potest accusari mulier, quae in uxorem postea ducta est: t quando liti dunt, et sVlpian .loquitur,serd accusat more mulieris,quoi ducetido probauit. t l.si uxor. 4.fin. D. te adulter. Quin immo potius, si quis mulierem publicam de lupanari extia tam in uxorem ducis rem gratam, & ccepti facit Deo: vexeso Salmonii illiva ducis, & Os e Pro- 3
s sit impulsiva duntaxat: ex cuius cnore ne IeSatinu
75쪽
quidem minuitur: quippe quum ratio legandi non' 13 cohaereat lcgato. huic proxima. Instit. cie legat. . cum tale. q. falsa. D. de cond.& demonstr. ar l. Da l. i. vem. causim. D. de postulan. arg.l. si mulier. C. de iur.
di t. Qua de re plura videre licet apud Tira l. ita tract. reg. Cessante causa,cessat effectus: ubi di cst, in dubio semper impulsua potius, quam' finalem causam prae sumi. Et tradit Bald. in l. ceneraliteri colurn . C. de
episc.& cler. Bait in cYtrauag. ad reprimendum .verb. nec ex eorum absentia,&c. Caetcrum his rationibus omnibus no obstantibus contrariam ego sententiam
veriorcita esse puto: nimirum in hoccasii,quo pro vi sine nupsit alicui corrupta, aut ab alio copressa: om nino posse dirimi, aut dictolui matrimonium: modo constet ex certis signis, atque argumentis: eam planἡ suillis corrupta, & ab alio vitiatam: siue ex utero pra
gnante, siue ex partus tempore, siue deritq; ex ipsius mei mulieris confestione: ' quae&ipsa probatio, ut Baldus loquitur, probata est: ' in l. Deo nobis. C. de episc. &cler. & in Auth iud lain necesse. C. de donat. ante nupt. ut locuna lilatiori habeat leuis aliqua, auti etiam satis grauis suspicio, vel praesumtio: cuiuS cau- 17 sam mani ste probari oportet: ' arg. c. cum stiperi de
concessi.praeben. c.I. de iis, quae sunt a malo. parti Et not. pl. in c. non est . doctinstit.lib. 6. &ini. . in princ. D de vi bon. rapi.&ini. I.iri Prin. D. si quadrmaup.sec. dic. k in l.si prius .verb. egi siet. ubi Curi.& Dd. not.D. de Oper. nov. nunc. Bartan l. ait praetor. q. si debitore. vers. quaerit diuus. n. lugin fravd.Ged.&in extratias. ad reprimendum. vel b. asseratur. Gud. de Cuneo in I. literas. q. nepotetitiores. D. de Ossi c. praesid. p q. neque .cum ibi not. Auth. de mandirinc.Alex. conf88. col. . lib. s. Praesertim si certum lit, eum, qui contra--s xit,lia virgine duntaxat consensisse. ' d. c. quemadmo-
dum .vbi glos de iureiur. nec 'onte, aut culpa aliqua sua, quae magna est negligentia, ' aut salua quadam credulitate, quae doli poenam tollit, ' deceptu ibisse. I magna negligentia. D. de verb.signifSoare in verb.
76쪽
li coni. opin.num. Ita. nec denique rei cognitae pere'ncubiti in postea acquievisse. t arg. l. si uxor. D. de adulter Nam siquidem ab altero corrupta sit, aut vitiata mulier ante sponsalia, dolus malus est: quo in sciuna Sc ignoratem ea circumuenit maritum: cuita
quam virgo adhuc proba, & integra, fidem dedit ni trimonii l. I. o. de dolo mal. qui proiecto ubi adest,ibi
enormissima esHaeso: t ut est comunis opinio secun- σα ni Soarez. in verb. dolus. num.io9. &Riminald .in consit. ii num. Iza. Per dolum autem malum,si legiti-ime is probetur in iudicio, non modo contractus bonae fidei ipsis iure vitiatur. 1 l.& eleganter. in prin. ubi QBart. D. lepus. Sed & stricti iuris contractus et per exce 6 ptionem rescinditur: l. peti. C. de inut.stipui. l. si quis cum alter. D. de verb.oblig. & priuilegium quodcun-qVe amittitur. 'l. 2. verba itaq;. D.ad S.C.Velleian. adeoq; infamia irrogatur,t aut certe existimatio eius, qui dolum commisit, auatur apud bonos Viros: arg. l. I.Vbi Dd. not. D. de liis qui notan . infam. &sic ipsum quoque annihil atur matrimonium. c. tua. in hii. despontal. quod contractus est bonae fidei: t ut vult Ias εν post Fabr. 'Instit. deamon.q. suerat. num. I2.&I3.Ac merito illud quidem, quum, secundum Vlpian. non sit requii in dolum suum quenqua releuare: )l .verum oest. q. tempus autem. D. pro socio. aut ex eo quequam lucrari: ti non debet. in sin. D. de dol.mal. bicut nec Popar est, simplicitatem cuiquam obesse suam,aut fraudem patrocinari: t l. I.in princ. & l. ne ex dolo meod. 7itit. l.n in fraudem. C.de legat. Qubdsverbea demupost sponsalia,sed ante nuptias corrupta sit, aut viti ta, omnino rea fit adulterij: t quippe quq adhuc spoli 7
s uxoris loco, tuc habetur. l. si sponsa. D. detur. dot. . 7sq. lex Iulia.D.demia d. dot.l. item apud. q.sponsa. D. de iniur. l si or. &l. non sine. C. de bon. quae lib. l.assi duis. C. qui pol in pig.hab. l. r. . si sponsi.C. depriuil. cred. quibus in locis eiusmodi sponsa expresse nominanir uxor: scut&in sacris literis Deut. Σ1. ut si cuni altero interim concumbat, vere tunc si in cha, ci ci M.
77쪽
τε adultera. gl.in c. quemadmodum. verb.teneatur. iureiur. Patiorna. in rubr.&clen . de sponsal. & 9 in Lesi qui duas. in verb. ores. C. de adest & ibid. Salicu&Bald Schurs consi. s.cent.3. quam qui retinet, stul- tus es.&iniquus: ' auctore Salomone, Prouerb. c.I9. N Siracide c. Σs.ut refert diuus Hieronymus in cocinit.
32.quaest.I. Quomodo &Hermes,Pauli Apostolidiscipulus scribit, maritum esse reum peccati uxoris suae, Sparticipem adulterij ipsius, si eam retineat, quam scit
6 esse adulteram t ' & late de hoc fractatur in Cya.'a. 'per tot. Nam&Iosephus apud Matthaeum a iustiti, commendatur: quoa cum Maria sponsa, tuam ab leto grauidam suspicatur, clam semigrare constituit: cum qua alioquin,c res non fuistet integra,iudicio experiati potuisset: non sine infamia ipsius, aut periculo. Et apud Terentium hi Hecyra Pamphilus recusat eam in ' uxorem ducere, qua ex alio impraegnatam esse putat:
sicut& Creusa apud Eurihi dem, quae grauida alte i nupserat, ab ipsa Pallade fingitur eripi supplicio : ex quo apparet iure gentium capitale hoc crimen suis..
77 Cuius poena ex lege fortassis Mosaicat 'rigine suam
traxit: quae eiusmodi mulierem,quae virginem se merititur, eadem lapidationis poena, post copulam punit,
atque adulteram ipsani: ac proinde repudium,aut cla luortium ante copulam multo magis conceo ere' turr de qua est Deuter.c.2I.& ar Sed &iure ciuili in ximis de causis expresse hoc cautum est a Leone Imp. const.9r. Et diui Inipp.Seuerus atque Antoninus re scripserunt,crimen lenocinij coni ahere eurn, q deprenensam in adultesio uxorem in matrimonio haia pheta. 2.C.adleg.Iul. de adult. Itaq; passim'hoc tempor
re in curiis &iudiciis Ecclesiasticis obseruari videntus: 'ut quoniasne magno non inodb dedecore,sed etiam 'scandalo, ab alio compressa, aut impraegnata iuriorε
duci nonpotest .non solum concedatur cliuortium. vi
CanonesJoquuntur,qud ad mensam, dctorum: sed otiscultas detur ei, si innoces est, ad secunda vota tran 9 eundi: tui not.Schur Al.cons'. cent.3.3c Melanthon
78쪽
in tract.de conivg. praesertim quum exitus serε tristes α dissiciles solliantur eiuslinodi matrimonia coacta.
et c.praeterea.c.cum locum.c.requisiuitide sponsNeq; 8. vero obstant argumenta contraria s.commemorata:
quae sanὰ refutare non est dissicile. Nam quod in d .c. Vnico: et '.q a.dicitur, errorem personae S conditionis duntaxat,i16 etiam sortunae & qualitatis impedire,aut dirimere contractuni matrinionij:verum quidem hoc esse puto: ' sed recte tamen, & dextrὰ intellectum: ut tas quidem si error peisinae, qui consensum no habet.' I. 2.D. de iudic.Suinino iure in hoc n6 semper uti con taueniat: maxime per eo uiam iam confirmato matrimonio : exemplo Iacobi illius Patriarchar, de quo I. dictum est, qui Liam sibi uxorem a socero Laban e pro chele suppostam minime repudiauit, Genes.c.38. emadmodum S si crror sit conditionis, Luore ma&-ipsius intuitu, ratum habere praestat eiusnodi mat imonium. argum .l. 3 D.de ossico praesid. nraesertim apud nos Christianos quibus inco- Cita est vetus illa seruitutis ratio: secundum glos & ud.in c.proposuit. de conivg.serv.& tot.lit., .q.6. Si Pyero error sit fortunae, quem vocat, sponsalia quidem Na praesens tempus contracta, ob eu no fiunt amplius irrita:sicut nec ob dotem non solutam, aut aliam cauram eiusnodi: t d.l.iubemus. C. de repud. c.I. de sponsalint in suturum tempus hoc modo, & sub coditione contracta, disssolui possunt: nisi coditio impleatur. t e. t 3. de cond.appos. Quod si deniq; si error qualitatis: forma aut substantiam non respiciunt,facile hoc admitto: sed in hoc in excipio rursiis illud, luod s. dictum est:s nimiarum c Hrupta inueniatur, quae pro virgine n errorem fuit desponsa: quo casti no modo sponsum ad ducendam sponsam eiusnodi cogi plane n 6 debere, sed dc matrimonio iam consumato recte posse feri diuortiuerissimo: ' contra d.c.unico .cum smil. 29. q. t. Nam si 8squidem proprie loqui volumus, no est in hoc casu vi
vum Mum qualitati ed substantia;)νt docti quida .r
79쪽
IVrisconsulti loquutatur. Ac vi concedatur sane subi ' lixate quadam imis, cui semper praeponderat veritas. O .errorem duntaxat qualitatis esse videri: nihilo tam enmnis ad substantia peisonae ipsius pertinet libertas, vel seruitus: q pudicitia&impliciciti aut fides,3 43s, iaconiugalis: quae&ipsa sunt quae cana accidentia peribnarum: ut liu e quis liber sit, aut seruus, sue vii So , aut ni ereti ix: salua uti obique maneat substantia porsoirae ipsius: sed error fit potissimum in qualitate, quae inter accidontia resertur. Quod igitur in i narca Rhinili valet, 'valeat etiam in altera:&vt xl. Cicero docet, aleat aequitas, ' que in pati causa paria iura desi
cum simit. Nec ad rem tacit similitudo de vinea a Gratiano adducta ind.c.unico. Quoniam nullum simile it 'o escidein,'ut vulgo dicitiir: & stiuile , ac dissi inite non usquequaq;, sed tantum ex parte dicuntur: t c.incausis. C. de re iud . c. a. de tralui. episcinc proinde quum' a separatorum separata strat;o: t nihil ex his recte in fetetur : quum de rebus plurimum differentibu idems3 tutelligi nequeat: texemplo l. Quinctus. 6. argento.
2 nil. Sic nec multum probat Vlpiani lex illa de emptione mulieris corruptae pro Virgine. d.l. alioqui. D. r. de conti ali. empl.cum similib. alleg. Propterea quod etsi stricto iure eiusmodi valeat emptio, nihilo minuus 4 t/men venditor teneatur, quanti interest. t da. alioqui. cui ob errorem ius uiri, ac legitimum agere licet ad resoluendam emptionem : ut precio restituto mulier tanquam inempta reddatur:vt idem respondit Vlpianus c.l. ex empto. q. si quis virgine. D. de act. empl.
Quod si igitur in emptione vilis ahcillae aequum & ix stum istud videtur, quanto magis hoc valere debet indi matrimonio: quod consortium omnis vitae,& perpe- , D iam, atque indiuiduam consiletuci'em,contineri ,
80쪽
tim quum in hoc casu nec damnum a simari, nec sol Di ullomod' queat: ut omnino aequum esse vide Hir, contraria rarione contra iuris huc matrimonii ii ritum pronunciari,& qui in tanto dolo est, grauissimel unirim exta aperiatur maletici sed & si quis.
inter. de litigio. l. ct in hi. si . cum lis. D. de transact. Ruie sane ne maneant impunita, plurimum interest ReipubL ' l. si a reo. f. sin. C. de poen. l. ita vulneratus. ., eg Aquil .l si longius. q. I. D. deludi.l. si opetis. D. ce Iolu.cum sina. Quuinque in contractu matrimonii semper intelligatur tacita conditio illa,si nimirum res an e' Perduret statu,in quo nunc existit 'fatua scilicet pudicitia, &castitate virginali, aut c6iupati c. caue. 28. sequitur necessario, conditione eiulmodi desciente, ipsum quoque descere matrina onium. d. c.quemadmodum. de iureiur.ut nimirta a retro trahatur ad tempus praeteritum: ' arg. l. po- or. qui po K. in pia. hab. licet alias futurum tempus, non praeteritum respicit conditio: d. c. quemadmo- uni sed nec obstat d.l. nuptias.&d. c. quos Deus .cii Vin .supra alleg. quae de iusta&lexitima coniunctione accipienda sunt: t quae hic proseab nulla est: aut ce u qua fuit, nesaite per adulterium ipsb iure ruinis parata Nam quod sancte Deus coniunxi malitiose Ita separat meretrix: ut ea amplius non duret coniun- io. c. quos Deus. 33. q. r. Iam quod ex Ambrosio aia fertur, spons, spons uni ex causa amissi pudoris repudiare non licere: squidem de diuortio agitur: saluinioliantiad puto. Nam contrarium verum est Christiana religi ena, in viroque sexu, pari ratione condemn re adulterium. ' in c. vlt.3i.q. s.Neque enim viro licet, quod intulieri non licet: suum eadem a viro, quae ab ore,debeatur castimonia: ut idem scribit Ambro- Iius in c.nemo sibi. ἰ2.9. . A c. praecepit. 32o. i. Sed
quoniam loge dissicilior est eius rei in viro probatio, a iam in scemina: tametsi par causa sit, & par in utroq; xu ratio:interduna probatione cessanthvindictet retra