장음표시 사용
301쪽
Quamquam duo Londinensia Oscillatoria , ejusdem structurae , quam fuse dea . scripsimus, ad temporis mensuram pro quolibet Observationum casu sum ciant; reliqua tamen, quae adsunt, saepe utilia sunt, & adjumentum aliquod subsidiumque suppeditant.
CAPUT I. De Horologiis, hic Hennae constructis.
f. I. Oscillatoria, Londineisibin plane similia.
Duo pariter habentur ab hisce artificibus confecta. Horum alterum in specula servatur, ad usum quadrantum, tuborumque mobilium : alterum in inferiori observatorio, in vicinia Quadrantis Borealis fixi. Utrumque dirigitur juxta Londinense contiguum.
Horologium fructurae Uulgaris.
Hoc vel ideo lubens recenseo, quia in Specula primum omnium adhibui , & usu deprehendi ab egregio artifice fuisse constructum. Lentem habet exiguam , cujus oscillationes eXcurrunt ad arcus longiores, quam in Londinensibus nostris, quibus locum cedere debuit. Cum iisdem tamen in mutuo adhuc , ubi nunc extat, detinetur consensi, ad annuncianda tempora observationum , praecipue noctumna , opportuno strepitu aptati sitstitatorii. Horas & earum quadram res selummodo putat, quando provocatur tracto funiculo.
f. III. Horologium sonans ad gula scrupula, prima uesecunda.
Hoc etiam adesse juvat, quando deest Socius, qui alta voce num rei scrupula secunda. Ex auditu enim licet uni vel pluribus o serVatoribus prosequi numerationem, inchoatam ab elapsi, minuto primo, quod seno duplici nunciatur. Quia vero stibsidiarium hoc hor logium non nisi paucis horis movetur, ante tempus observationis aptari debet, ut primario consentiat, protrahendo nempe Vel contrahendo pendulum, donec aequa eadem prodeat minutorum duratio.
302쪽
DE ORGANICO APPARATU ASTRONOMICO. 18a
Diurna Solis revolutio, quae ab Astronomis dies vera, sive naturalis appellatur, incipit eo momento, quo centrum Solis ad Meridi num pervenit, in sequenti meridie completur, Solis centro ad eumdem Meridianum redeunte , sicque habetur in Meridiano terminus Sxus, ad quem aptissime referri possint initium, & finis diei naturalis. Quia vero Sol non ad idem, sed ad alia Meridiani punisha reveratitur: & quidem ad aliqua tardius, ad aliqua Vero celerius, inconstans de vaga est duratio integrae diurnae periodi ; eaque augeri debet vel munui diurnis, & plerumque inaequalibus incrementis , aut decrementis, pro ut exigunt Eclipticae obliquitas, & excentricitas orbitae Solis
Ut huic inaequalitati mensurandae consulerent Astronomi, alium
excogitarunt aequabilem motum, quem Vocant medium , quo nempe
fictus alius quidam Sol, motu proprio in circulo AEquinoctiali progrediens, adeoque in ejus plano , annuam suam orbitam describens, iii, gulis diebus motu mixto ex communi nimirum & proprio ) eandem
circa centrum AEquatoris, & una cum ejusdem plano , reVolutionem
instaveret, rediens ad idem Meridiani punctum, a quo pridie discesserat. A simultaneo autem utriusque Solis, veri scilicet ac ficti digressu a plano Meridiani, non nisi post aliquot menses, ambo simul Meridiani planum, etsi non idem ipsius plani punctum attingerent. In hisce namque diurnis ficti Solis revolutionibus transiret per Meridianum imteger AEquinoebalis circulus, & ipsi concentrica integra Solis orbita, &praeterea pars ejusdem eXigua s9 8 comparanda cum diurno motu veri Solis in Ecliptica. Porro fidia hujusmodi revolutionis duratio constituit diurnam periodum temporis medii, cui aptari selent horologia oscillatoria , ut illud metiantur & indicent. At selaria repraesentare debent tempus
Neque frustra fingitur haec revolutio Solarisse; expedit quippe durationem ejus ad scrupulum usque horae secundum, definitam cognitam, & ubique terrarum constantem atque in Variatam haberi. Habetur autem quam exactissime per diurnam revolutionem fLXorum siderum, quae sunt totidem puncta sphaerae coelestis , ad hunc quoque usum Opportune conspicua. Quum enim careant sensibili duurno motu proprio siquidem motus annuus non eXcedit SI' circuli maximi) eoque magis careant diurno motu in declinationem , liquet eorum diurnam revolutionem non disserre sensibiliter a diurna revolu-
303쪽
LIBER II. tione sphaerae coelestis ; adeoque ad Meridianum redire cum iisdem Iniquatoris punctis, cum quibus pridie, vel pluribus aliquot antea diebus
Quum itaque in singulis diurnis revolutionibus ficti Solis transeant per Meridianum gradus AEquinoctialis circuli 36o s9 8 in singualis autem revolutionibus fixi cujuslibet sideris Meridianum pertranseat praecise integer AEquator sive 36O', patet tempus medium revolutionis diurnae selaris ad tempus itidem medium diurnae revolutionis fixi
cujuslibet sideris esse ut 36o' - 59 8 ad 36O, sive ut 81ao3 ad
Ut itaque dies selaris media compleatur praecise 24 horis cujuspiam horologii, motu aequabili progredientis, revolutio cujuslibet stellae fixae compleri debet horis 23 s6 ejusdem horologii 3 adeoque diurna fixorum siderum acceleratio, sive praecessio reditus ad Meridianum , Vel ad quemlibet horarium, constanter esse debet o 3 s6 ejusdem horologii. Facile igitur hujusmodi horologium aptari potest tempori medio: facile quoque potes: egaminari, an recte aptatum su rit , praesertim si adsint tubi fixi, dioptris instructi, ad sidera culminantia & diurnis etiam horis conspicua directi, quorum aliquot supra
Diebus autem fere singulis diurna periodus hujusmodi horologii, tempori medio aptati, differt aliquot secundis horariis per excessum, Vel per desedhum ab horis 24 diei naturalis. Haecque discrepantia successivis incrementis vel decrementis augeri debet ac minui, ut supra innubmus , & hic repetere juvat, ne imputetur automati Vitio necessaria reis tardatio vel acceleratio horae duodecimae.
Si etenim hujusmodi horologium die prima Novembris quando nempe Sol quam maxime retardat) incitetur ad motum, ut cum Sole conVeniat, sequenti meridie tantillum discrepabit i quia Sol jam rursiis accelerans, ante 24 horas temporis medii Meridianum attinget. Singulis autem sequentibus diebus hora Ia' ' sive meridiana horologii, magis atque magis recedet a vero instanti meridiei, usque dum die 11 Febr. anni sequentis , maXima retardatio excreverit ad 31', sive ultra horae dimidium. Deinde Sole motum suum denuo retardante, differentia temporis veri ac medii successive decrescet, & hora Ia'' hor logii propius ac propius accedet ad momentum meridiei ; donec iterum die 1'' Novembris conVeniant. ia Vero plerumque utimur tempore vero post: meridiem vel post mediam noctem, scire oportet, quantum ab hora Solis meridiana differat hora Ia'' horologii, tempus verum indicantis: & haec disserentia vocari selet aequatio ipsius horologii ue ea siquidem dempta , vel addita, tempus medium convertitur in verum, vel si opus fuerit, V rum permutatur in medium. PON
304쪽
DE ORGANICO APPARATU ASTRONOMICO
18sΡorro haec differentia elici potest conserendo locum Solis meduum, vel mediam ejus longitudinem cum ascensione recta veri loci Solis ; siquidem quando longitudo media minor est ascensione recta, subtrahi debet aequatio . quando autem longitudo Solis media αcedit ejus ascensionem rectam, aequatio fit additiva. Ut vero hujusmodi supputationum molestia evitetur, adsunt tabulae, quaesitam temporis aequationem exhibentes ; & quidem duplici forma digestae. In prioribus enim, die prima Novembris, stipponitur
consensus temporis medii cum Vero 3 hincque habetur aequatio , prumum crescens, deinde decrescens i semper autem subtractiva. In tabulis posterioribus, tempus medium ponitur quater in anno concors tempori Vero: nimirum die IS' Aprilis, 16'' Junii, 31'' Augusti & 23'μ Decembris, quoniam in hisce quatuor epochis vel in earum vicinia, hora duodecima horologii, tempori medio aptati, completur in ipse meridie. Reliquis anni diebus tempus medium , altern tim vel praecedit vel sequitur Verum i ita quidem, ut in meridie aberret infra quadrantem horae, quando maXime accelerat: & parum ultra I 6 minuta prima, quando maXime retardat ό quamquaha omnis haec inaequalitas ad tempus Verum pertineat, ob celeriorem vel tardiorem reditum Solis ad Meridianum. Ad hodiernum perfectionis gradum nondum pervenerat horologium temporis medii, quando insignes Astronomi & industrii Artifices cogitare coeperunt de horologio temporis veri componendo, quod apparentem Solis motum prosequi posset, adeoque Verum tempus, aut medium simul & verum ostendere. Illustris D '' du Fay, Parisiensis scuentiarum Academiae secius, Varia recenset hujusmodi tentamina, quae laudari approbarique meruerunt. Ipsa Vero nimia, & nimis complicata motuum compositio eXpectatum eXitum nondum permisit; neque accuratior alia, facilior , aptiorque temporis mensura sperari potest, quam per simplex hodiernum Oscillatorium 3 si tamen contenti esse volumus immediata mensura temporis medii. Huic itaque Horologio a quiescere consultum fuit : atque si cuipiam libet in eodem Automato tempus medium cum vero conferre, addi Qtet in lamina frontispicii curva Hiriana, ) nunc ad faciliorem & ampliorem usum redacta. Nimirum annulari mobili limbo, qui fixum minutorum circu .lum concentrice cingit, insculpti sunt mensium dies: & laminae si ori . tispicii adhaerent duo indices fixi. Ad horum alterutrum si adducatur dies proposita, index ipse minutorum ostendit accelerationem Vel reis
tardationem temporis medii ; ut in sequenti descriptione patebit.
305쪽
VB. Princeps Carolus de Arente , . nunc magnus Hannoniae Boisi Cius N F narisae legionis Tribu Aan. 1736 dum hic degeret N in Ma..ibes pro ceret, Eberaliter hoc aequationis horologium Pari is ad meum usum in ossicina Faucheueriaua mismitti,jmquec iam metallico infructu, st opere vermiculato splendide
Lens eum A librarum 3, scillatio nem integram peragit prope ad emi Pondus appe um librarum 9 attollitur ope trochleone, ferreis aculeis a m po tinguli Herum decades. Amtomato ade Haterium ad primandis horas : reliquas internas partes altim gere nihil refert,Iedmagis expedit adiitutam aquationis truserre.
quo temporis aequatio indicatur. fixum frontispicii annui,
rem limbum A B D E in quo tres indices C F, C A, C G ostendunt horam, minutum & secundum temporis medii) volubilis est in eodem plano contiguus alter e ternus annulus A I L D, innixus circulari laminae I Η L, cuirere cogitur a limbo interni ad id eXcaVato.
dimidiam partem sui ambitus denticulatam habet, ut ad gyrum i pelli queat a dentibus occultae rotiniae sub H, normalis ad laminam fron tispicii, ibi excisam pro transitu eorundem dentium.
306쪽
DE ORGANICO APPARATU ASTRONOMICO. it Axis hujus rotulae, ipsi cohselidatus, detinetur a duobus fixis brachiolis, & in ipsis volvitur, quando clavis, aXi simulque rotae intrusa, manu gyratur.
In hac gyratione clavus cylindricus p occultus, annulo mobili normalis, 3c ad posticam ejus faciem adstrictus , percurrit Crenam in ii piess. circulari lamina excisam graduum Ι8O. & ultra. Dum clavus p descendit usque ad aXem rotulae sub H, vel ad alterum crense terminum oppositum, limitatur utrinque circumvolutio limbi mobilis.
Ipsi circulari laminae I H L, in postica ejus facie adstricti sunt duo indices IK, LM , directi ad centrum C, & parum dissiti a plano limbi annularis At L E.
Margines hujus mobilis annularis Imbi.
EX hac ejus delineatione patet dividi a concentricis arcubus in quinisque spatia sive margines, plerosque incompletos. In primo margine, qui fixo alteri limbo proximus est, sculptassent singula minuta prima horaria temporis Veri sed minoribus notis, quam alia contigua temporis medii, ut facilius distingui queant. Quando haec minuta prima utriusque limbi, positione conveniunt: quando nempe numerus 6O , ad quem praecipue respicitur, praec,st imminet fixo alteri 6O', tempus verum & medium coincidunt. Si numerus 6o limbi mobilis evagatur ad dexteram horologii, tempus medium retardat, si vero ad sinistram, prout iconismus exhibet, medium tempus accelerat respectu diurnae Alaris periodi. In sequentibus, secundo & postremo margine incisa sunt nomina mensium, aliqui ordine directo, aliqui retrogrado ; prout numerorum distributio exigebat.
Supernus index Ι Κ pertinet ad menses Martii, Aprilis, Maji, Junii & Julii ; alter infimus index L M spectat ad reliquos menses Augusti, Septembris, Octobris, Novembris, Decembris, Januarii &Februarii.
Di ributioi dierum in singulis men sibus.
EX arbitraria, quantum res patitur, positione fixorum indicum I LM, & ex datis in Ephemeride variationibus diurni motus Solis, elicitur in singulis mensibus distributio dierum , qui redi e ad supernum , vel infimum indicem, pro ut ad alterutrum spectant, adduci possint. Ι' Namque quando limbus mobilis ita sistitur , ut ejus pune una 6, sive meridies veri , praecise immineat horae Xli. completae sive 6o' horologii, comparent sub iisdem fixis indicibus quatuor Epochra
307쪽
m LIBER M. temporum aequalium 3 nimirum stab indice superno IK, dies 14 Apri
lis, & 16 Iunii ue sub indice autem infimo L M, dies 3o Augusti, & 23
Decembris ; ut in Ephemeride V. gr. an. I724. assignantur. Datis itaque hisce locis, numeri dierum & nomina mensium in eorum mariaginibus notari poterant. 2' In eadem Ephemeride meridies verus die I Martii ponitur es
Ia 47' temporis medii. Quare illuc volvendo punctum 6o limbi mobilis, index fixus ΙΚ ostendit locum diei I. Martii: ad sinistram diei 14 Aprilis. Pergit autem a die I Martii usque ad 9 Maji acceleratio Solis 3 adeoque in Ephemeride retardatio temporis medii, nempe usque dum meridies Verus contingat S6 , a. m. Ad hunc itaque si tum adducendo punctum 6O , habetur sub eodem indice I K dies 9Maji: & eo usque directus ordo numerorum pro diebus Martii, Aprilis & Maji. A die 9. Maji ad I9 ejusdem, pereXiguae fiunt vari tiones. Hi duo itaque dies & intermedii, fere coincidunt in eodem radio 3 dies autem I9 poni debuit in margine subjecto, qui mensibus Junii & Julii communis est. ' Post diem 19 Maji tempus medium rursus accelerat usque ad et ''' Julii, nempe usque dum meridies verus contigat o S SO' p. m. Itaque si ad hunc situm adducitur punctum 6o , subesse debet indici I Κ ipsa dies et '' Julii: & ex revolutione limbi mobilis ad partem oppositam, sive deXtrorsum, liquet numeros mensium & dierum in hoc secundo margine sculpi debuisse ordine retrogrado, sive a dextera sinistram Versus.
' Post 27 Julii tempus medium retardare incipit ; ideoque limbus mobilis ad partem oppositam converti debet, ut punctum 6o suci cessive appropinquet ad horam XII. horologii, & postquam illam attigerit die 3I Augusti, ut in antecessum innuimus, ab ipsa evagetur ad sinistram usque ad finem Octobris. Porro a die 27 Julii usque ad inutium Augusti diurnae variationes exiguae, utpote simul 8 nihil fere alterant f itaque manente die a Iulii sub indice l Κ, sub infimo alio L M ad quem transeundum fuit apparere debuit dies I Augusti, &retrogradus esse ordo numerorum pro diebus hujus mensis, duorumque sequentium s quoniam eo usque progreditur horologii recessus a vero meridie.
Ab initio Novembris usque ad II ''' Februarii, tempus medium accelerat 3 proinde singulis diebus gyrandus est limbus ad oppositam partem, sive ad sinistram, ut punctum 6, tendat ad horam XII, Mab eadem recedat post diem 23 - ' Decembris, usque dum perveniat ad 14 so . Tunc enim sub indice L M apparere debet diesvi Febru rii , ubi fere terminatur evagatio pineti 6o ad dexteram ρ quoniam in
308쪽
in sequenti triduo variationes non cedunt in secunda horaria. Dies mensium Novembris, Decembris, Januarii usque ad Io' 'Februarii, ordinem habent directum in quarto margine, nimirum
sub diebus praecedentium Octobris, Septembris, Augisi ὸ sequentes
vero dies 18 a3' & 28. Februarii occupant reliquam. partem tertii marginis, & ordine retrogrado, i quum post ejusdem mensis nova
sequatur retardatio temporis medii. 3 . trist finem Februarii. cessit usus indicis LΝ 3 ideoque reditur
ad supernum ΙΚ, sub quo tunc apparet dies I 'Si ad numerum revolutionum, &ad quamnam fiant partem a tenditur ue duae fiunt sub indice superno I K: & in prima volvitur ad sinistram ab initio Martii usque ad 9' ' δί 19' ' Maji pars annularis limbi graduum Ioa 3 contra vero gyratur ad deXteram pars altera graduum 63, a die 19'' Maji, usque ad finem Julii. Sub infimo indice LM tres revolutiones contingunt: in prima transeunt ad dexteram gradus 13a a die 1''' Augusti usque ad finem Octobris 3 in secunda, gradus 189 ad sinistram, ab initio Νovembris usque ad Februarii i in tertia de .mum gradus Is ad deXteram, usque ad finem ejusdem mensis. Hactenus recensiti sunt dies, quibus adductis ad alterutrum LXorum indicum, vel nulla contingit evagatio puncti 6o , sive meridiei veri, ab hora XII horologii temporis medii Vel utrinque limitantur agationes, quae alternatim progrediuntur ad dexteram, & ad sinu strana: Reliquos dies mensium, n singulos ne oriretur confusio sed intermediis aliquot omissis, ut figura ostendit, Artifex suis quoruque locis apposuit, eo, ut opinor, modo, quo supra usi sumus , eodem nempe, quem celeberrimus Fayus Machinulae a se inventae applicuit. a) In ea quidem , ex duobus soliis chartae, densioris ad hujus sequationis indaginem facile parabili, subjectus circulus, amplior, ut limbum suum Gerat, in partes 6o divisus repraesentat minuta horaria temporis Veri ; alter autem, super ampliore illo volubilis, continet in extremo suo linabo 6O minuta temporis medii. Qui superest interior margo, assignatur dierum numeris, & nominibus mensium: alia tamen ordinatione, ut in ejus figura conspicitur. Sed eadem est in ejus mobili circulo, quae in nostro Faucheriano annulari limbo applicatio evagationis, quae desumitur eX Ephemeridum tabulis, eademque ratio ducendi lineas dierum sub utroque indice fixo, ut ibidem ex eleganti Machinulae descriptione colligitur. Denique quo ad usum , quando dies proposita sistitur ad congruum indicem fixum, nihil interest ubinam appareat aequatio, in limbo ne interno, an in eXterno. Commodius tamen apparet in frontispicio ipsius horologii, quam in sep rata Machinula, ut Auctor ipse sistetur, eam in subsidium proponens, ut absque sumptibus haberi p*sse hanc temporis aequationem ostenderet.
309쪽
lm nisi pos quadriennium recurrunt aequatiunum numeri , qui am non antur in tabula Ephemer m , ad dimoibnem limbi annua lupis adhibita ; proinde, I de minimis curandum foret, aliqua, etsengua, desiderari postet correctio inlumio di ili, Me Medii ordi ius pos bilissextilem. Suincit intem aequationem tempori ab horologio per Uproximationem ostendi 3 nec enim ab numma o eLigeia es in omnibus ea praeciso, juae obtineri potes a calciab