Nomologia, qua eloquendi ac disserendi ratio ad vsum forensem ciuiliumque causarum procurationem, pergrata studiorum omnium vtilitate, accomodatur Iacobo Omphalio iuris. authore. A P. Iusto Gaillardo in senatu aduocato recognita, & scholiis cum praef

61쪽

DE RATIO. ELO EN Da. . L 2.eia. rei defensionem excludith.& contra rod. plicatione datur duplicatio , contra da- plicationem triplicatio, contra triplicat D. .d xion ςm rursus quadruplicatio , & dein-diae d. de seps multiplicatur ut ait Vlpianus i. no- excre . mina, dum aut reus aut actor obiici . . .

Hanc autem ciuilium actionum partem , ut omni in iudicio imptinus necessariam, ita usu & cognitione dignis-isimam,quoniam a r Letoiibus sic leuiter attingitur, quasi non maximarum i ea .

momenta rerum Versentur, visum est in

stituendae iuuῶtutis gratia Paulo ampli'

us de Iurisconsultorum ententia expli- care. Nam ut redha illa institutione ad

hominum mores informandos,ad citii- lium rerum procurationem suscipien-l dam,praestantius nihil esse potestata in inliciter & nullo ferε cum studiorum fructu : rhetorum praeceptiones, nisi ad certum fori usum cogantur, in scholis iuuentututi traduntur. Um . f. Est autem exceptio, quetdam ' eluti ,rbi a. actionis exclusio, ex quadana defensio- de exce- nis ςquitate proposita, ad infringed 'm ptio.l.Pi impugnandumque id ,quod in iluuntio aequitate nerri Condemnationemque est deductur de.doma l: ut si actor intendat Clodium inimia exceZ L. a Miloue occisum esse, reus coema so

62쪽

AC DISSERENDI. IO factam esse fateatur, sed tamen per ex- m l. ixi ceptionem se defendens , vim vi repul- 3. delusi. sam esse dicat m. Sed exceptionum non et iure.χ

simplex est distinctio.ὶAliet enim deest se repar

natori et appellantur, qu ς et,qui vel fori tu . f. I. prescriptionem habet, vel supra iurisdi- de eo Chionem suam ius dicit, aut procurator 2μεψ me.. legitimus esse non potest,ante litis con- causic testationem opponuntur n: nisi tamen j. vim visententia litigatorum errore a non suo de vita iudice dicta sit o: aut eius arbitri, qui no- arma. bis inimicissimus est, sententiam retra- c temus p. Quo modo nihil vetat eius. nc D modi opponere exeeptiones,etiam post prime c. factam litis contestationem. Animad- de excep. uertisse has videtur. Quintilianus lib.s. LVemst c. cap 6. Discat igitur ante omnia, inquit, Ginrisit. quadripartitam in omnibus causis esse murum rationem , quam primum intueri de. - . beat, qui acturus est. Nam ut a defenso- o.

re potissimum incipiam, longe fortissi- F- ηεν ma tuendi sς ratio est, si quod obijcitur, ορ ζω. negari potest. Proxima, si non id quod μι obiicitur, factum esse dicitur Tertia ho- ρ ιηρῶ nestissima, qua recte factum defenditur. D': e-Qujbus si liciaciamur, ultima quidem, mi F. scd iam sola superest salus , aliquo iuris P μ δε

63쪽

DE RATIO. ELOQUENDI adiutorio elabedi exerimine, quod nec negari,nec defendi potest: Vt non videatur iure actio intendi. &c. Aliae sunt te- porales & dilatoriar; quae & ipsae ante contestatione interponuntur, quibus a- ctor ad certa & costitutum tempus iussu urn differre, nec prius quam dies ex conuentione venerit,quod sibi debetur, iudicio experiri cogitur, Ut si conuenerit,quam mihi pecuniam credidisti, eam ne peteres ante biennium , agenti tibi

cri. ex e. obiiciam pacti couenti exceptionem. ptioes. de Porro exceptiones perpetuae atque pe- rep. d. remptoriae sunt, quae rem de qua con- f. tepora trouersia est, perimunt: semperque ageri . les instin tibus obstant. Tales sint apud Cicero C ti .l. ex nem in orationibus pro L. Murena, Proceptione Cn. Planco, pro Annio Milone, ut dixi, dos 'OD. interfeci,inquit, Clodium: sed iure,quo C. niam vim vi repuli eumque occidi, quil vitae meae insidiabatur. Huius quoque - generis sunt, exceptio rei iudicat , quς talia ψbstat, quoties eadem qu stio inter easdem personas in iudicium reducitur ri

. . I eXceptio doli mali & metus ne cui sirus dolus per occalionem Iuris ciuilis contra naturalem aequitatem prosit. Proin

de si crediturus pecuniam stipulatus simeεm mihi reddi, nec tamen numeraue

64쪽

AC DISSER FND i. II rim:& si causa stipulationis, quae secuta

non sit,certa mihi fuerit, nocebit tamen , exceptio non numeratae pecuniae s. EY- :

ceptio item pacti conuonti, ne omnino pςςVnia petatur, & si quid contra lege, ς' ' ' '

senatusque consultum factum esse di cetur. t. Sunt & aliae odiosae exceptio p nes ut Macedoniani: aliae fauorabiles, ... 'γt Velleiani. De plerisque etiam non '

fatis conuenit perpetuae ne, an tempo- Quam disceptationem Pru' . . dens omitto,ne iurisconsultorum com- .

mentarios in eo praestertim opere, Quod rudi ita uentuti proponitur, excutere po- /''q- 'rius quam facilem aliquem rhetorices ysum ostendere videar voluisse. Oppo *ς Buntur autem peremptoriae hae exce ptiones vel plures simul, vel una aliqua, eodem vel diuerso tempore ante x Accutarem iudicatam , & quamdiu ipsi' litiga- 'gUM l-tores omnibus facti atque iuris exce- ωu ver ptionibus non renuncia uerint v. Post bo qum sententiam vero dictam exceptio fere 2 iam C. nunquam interponitur, nisi in inte- sententia grum restitutio interueniat, aut prouo- rescin beatio interpos ta, impetrataq; imperato oris ibi ris benignitas supplicatione fuerit, aut AE ι prquaricatio iudicuq; corruptio,&id ge n' alia facta Bbetur x. Sanc exceptio ob

65쪽

nes. de excepi. d.

DE RATIO. ELO Q E N DIscure inrerposita causae defensionem facit deteriorem a. Liquet igitur ex his, quam vim habeant causarum firmamera, quq Vlp. replicationes vocat easq; nihil aliud qlam exceptiones esse scii-bit. Iam quando huius generis omnia aut iure defenduntur, aut quod oportuerit, vel fuerit necesse, vel factum ut imprudentia, vel casu, rhetores duplicem fecerunt qualit*tem, absolutam Sc assumptiuam.

ABSOLUTA qualitate Hermagorei αντίληιν vocan0 quod obiicitur honestum ac iustum esse delandimus.

Iustum continetur Natura.

ciuit Naturae, quae rei dignitatem habet, partes sunt: religio,pietas, fides, continentia,&c., Est enim quoddam antiquunaturae ius , quod Iurecon. ius gentium primarium a. Graeci enn Oeas μι-l ste, Cic. inchoatam intelligentiam , Seneca dc Quint. sensium communem , alii informationem vocant, cuius beneficio

adducti homines humanae necessitudini

66쪽

rectὸ consultum cupimus b. b l. i. g. . Constitutio est in lege, more, aequo Iμs natac bono, quod Arist.το ἐπιακες appella- demst. Utur, iudic.ito item & pacto c. Atque in iure. . his uni uersa iurisprudentia versaturi cu- ei. Ius au

ius cognitio in ciuilibus ac forensibus teritum

causis agendis imprimis est necessaria. in iuri

A S S V M P T I V A qualitas est, qua Ost. 3 factum infirmum & parum , probabile Scriptum

assumptis externis probationibus tue- ius c. Lmur. In ea versatur Cicero ubi Clodiu is quibus ex usu totius Reip.& interfectoris glo- ι Naim- .ria oppressum fuiste multis argumentis peratori probat. Graeci προο ἡκην , Iurisco n. de teg. d. personales constitutiones nominant d. dl.Quacum princeps sine exemplo ac praeiudicio admissi criminis impunitatem alicui si Plane. propter praeclarum illius in Rempub. dec in beneficium,aut causam aliquam conce- B0rim t.

- Concessio.

. Loci huius sunt Transatio.

Coneessio peccati habet confessione, im Gquae. & ipsa ad misericordiam rectum 'iudicis animum flectit. Videntur enim quenta saluteque dignissimi, qui eonfi- Nομ' intendo erroris sui eulpam deprecantur 1. ς - ρη

67쪽

DE RATIO. ELOQUENDI.ius. qui Excusationem, male tu. Diuiditur autem in , & b.

I. nica. - , : Deprecationena.

C. de his sisedes. Excusatione Atemur nos peccas λ.

lib. Io. sed per ignorantiam aut fortunam : Vte secto de quae infesto potius casu, qd a fraude sunt iure . . com mi sta, fato non noxae imputenrur. . QNando eum , qui caedem a se factam non voluntate, sed casu fortuito , cum

si h gia ςδ ς;β-h minem linterimere consi - λ tetur, principum constitutioneS pericu- lo eximi volunts & Vlpianus reserre in omnibus delictis scribit, consulto ali- quid admittatur an casu Est euinsinn,ψ s pC libus iudiciis , Ut ait Paulus, aetatii dom prudentiae succurrendum Dςpyςς xio apud senatum, Principem do pium,& Vbicunque iuris clementia est, valet: rarius in iudicio, Animaduertir hoc quoque Bart. in l. 3 3 si quis ultro. Zφ' Ede quo est. Bald. iii l. seruos. C. ad i. Iul.

. . de Vi pub. Panor in ca. Cum te. extra de

68쪽

. -Ea precipuea: Omendatur.

In nocetia & ante actae '

sa non leuem commereationem habet: ma-

gu mque in grauibus ' causis aestimandi copia . probeti. 3. 3. Spe bona futurae vitae. e M pritis & amicorum V/7 My

Quibus succedunt, existimatio ma - gistratus, nobilitas, atque id genus alia, qm quae omnibus in causis obseruari debere in publicarum disceptationii libris seri in. 'ptum reliquit Vlp. L Nec aliud vel pota sttemius ad alleuandam quaestionum ca g - lamitatem , vel fauorabilius cum ad e 'mis Hemerendam gratiam , tum velo ad iudicis religioncm flectendam ipsa illa in praeclari Rempub. collatio ossi ij recen- Hegi

ii memoria m. Maico.

Transatione utimur, cu nos indigni- 3 . . e late rei compulsos crimen comis ile D. mmni 'temur. Cu enim pleruq; homines delin- ι

69쪽

DE RATIO. ELO OVENDI x t respi- ut aut proposito, aut impetu,aut carieaeo. II. su, ut ait Vulp. n. fit naturae quada con- delinquiis sensione, ut in eum, qui iniuria, conui- de paenis tiis, ac iusto animi dolute prouocatus illi. vari ulcisci se voluerit, simus aequiores o. e6o qui ci; que imperatores Marcus & Anto. dc Comaisrs. modus filius referente Modestino res ubere'. scrip serunt 'si maritus uxorem in adurusi spa- terio deprehensam , impetu tactus do- trudebo. loris interfecerit,non utique legis Cot-Mert. l. neliae de sicariis poenam illum accipe-q icquid re: quod difficillimum sit iustum animi calore, ibi dolorem temperare posse. G.rere: Remotio criminis est, cu in eum culi'r. i. g. pam transferimus,cuius impulsu pecca-Huus ad uimus. quem locum diligenter. tractae

sicari L HOC I N uniuersum sit praeceptum,ploia sui in simplicibus causis, etiam si variὰ deteriit. F. fendantur, singulos esse status. In con- imperato, iunistis autem diuersis quaestionibus, res. aic ubi aliud negamus, aliud iure factu de- Iul. de fendimus aut ubi rem aliquam multi acositori diuersi petunt, eodem iure vel diuerso et i J. et posse plures esse status. . gleno ere- His tribus rationalibus constitutio .

70쪽

AC D Is s E REN DI., I nibus subiici utur quatuor legales Cice. in Topicis legitimas disceptationes vo-

di uersia, & iuris ciuilis pars maxima ex 'illis dependent. Nunc de his quaesti nibus, quae actionis sunt.' Θεσεις in actionis atque ossi-- cij disceptatione versantur : contineni turque cohortationibus, obiurgationibus , consolationibus , & huiusmodi - aliis. Nam quid rectum faciundum sit - explicant hoc modo : Sitne ad Reipub. t administrationem accedendum . Sitne dissidium ciuile a Rep. propellendu r. r

Causarum genera tria - Demonstrativum. Deliberativum. Iudiciale.