장음표시 사용
341쪽
Mineralis, seundum principiu proxima digesti Haee
quamuis primas unice contineret lineas, rogatu Celeberrimi Prosessoris PERBER consignata, tanto tamen cum applausu recepta est, ut quinquies, intra duorum annorum spatium, partim translata,
partim repetitis vicibus edita fuerit p). Alterum admirabili diligentia praestitit in Actis Academia εScientiarum Holiniensis, et Societatis Scientiarum V psallensis, una cum quibusdam Eius sub moderamine editis dissertationibus q). Sed quum Y a saepiusque ete. Par ROTIER et ΜΟNGEZ Ι78 I. Tom. XVIII. Pag. 2 7, 467. p) Latine edita est et Lipsiae et Dessauiae I 782, 8. Celeberrimus FERBER, qui hane curauit editionem, in Novellis anni 1783 conquestus est, quod vix prelo subiecta haec esset, quum protinus quinque diuersae
versiones Germanicae annuntiarentur, quam ob rem ipse promisit accuratam et insigni lsr locupletatam edere versionem Germanicam, quam primum id sine danino editionis Latinaae fieri posset. Haec recusaest Florentiae I 783, 8. et Londini Anglorum I 783, 3. Versio Anglica Outtines os Minerat Ogy etc. by Dr.wIΤHERING, prodiit 1784, Gallica vero: Manuel de Mineralogiste etc. traduit et augmen te de Νotes par M. ΜΟΝGEZ le jeune, Parisiis 1784, 8. Hae numero sunt XXII, quarum XVII, et quaedam plurimis ditatae accessionibus, opusculis Physicis et Chemicis insertae sunt. Reliquae quinque hae sunt: De Docimagia set inerae Ferreae via humida 1777. Sueelee) Respondente A. SCHEDIN; 'Lmordia Chemiae Ι779. Respond. I. PAULIN; Chemiae progressus a medio Saec. VII. ad medium Saee. XVILP. I. Ι784. Rei p. P. AFZELIO ; Anam is Lithoma gae 178a, Resp C. D. Hjerta; Terra Asbestina I782. Resp. C. G. Robsalim. Differtationes: de Confectione Aluminis, de Mineris Ferreis albis et de Ar nico Germanice translatae sunt, et vltima quidem binis vicibus; de Niccolo, de Mineris Zinci, de Terra Asbestina et de Antimona alibus Sulphuratis Gallice translatae sunt in citata colle4tione: Obseruationa surl a
342쪽
saepitis significarent Eius inter eruditos exteros Correspondentes 16, se pro desiderio suo neque satis maturam neque lassicientem harum Eius lucubrationum consequi posse cognitionem, singula haec opuscula sua nouo subiicere coepit examini, plurimisque cum accessionibus integram eorum prelo submittere collectionem s . Illius tres editi sunt Tomi,
i, Physique etc. Tom. VIII. XVI. XXIII. XXIV; De Analysi Ferri seorsum edita est Gallice a D.
GRIGNON, PariS I784, 8. ete. ) Hi fuerunt: in Dania BRuNNICII, FABRICIUS,
voLI. Epistolae hae tria volumina constituunt et praeter notitias atque quaestiones de nouissimis in Chemia et Physica inuentis, tot manifesta continent indicia amicitiae et venerationis, ut a mobis legi non possint sine intimo sensu desiderii, ex iactura eruditi popularis, qui etiam extra patriam adeo amatus suit, dignus pariter, qui amaretur.
D Opuscula Physica et Chemica, pleraque antea seorsim
edita, iam ab Au fore collecta, reuisa et aucta
Vol. I. II. III. Holmiae I 779, Vpsaliae 178o, 1783, 8. Volumina I et II Gallice edita sunt cum Notis a
D. DTΜΟRUEAU, Diuion. I78o, I 84. Prodiit etiam versio Germanica, ab HENR. TABOR, Francos. I 78 a. seqq. quae cum mala sit, nouam, variis additionibus auctam parat LEONHARDI, Pros. Viteb., quam prOXime prodituram esse accepimus.
343쪽
Tomi, quartus vero manu exaratus paene absolutus est, cui in publicam lucem producendo ut ultimam manum imponat eruditus aliquis in Suecia vir, exteri praecipue huius scientiae amatores princul dubio optabunt ij. Qui tantam apud recentiores Physicos et Che-mieos sibi vindicauit attentionem, Aer Mus,
HERGΜANo nostro accuratissime examinatus est,
quem essentiale acidum esse primus Ille rite explicuit eiusque coniunctiones cum aliis corporibus in pluribus antea cognitis casibus descripsit u . Celeberrimus P R I E S. T I. E Y , qui dudum anno
MDCCLXX κ) experimentorum Eius particeps factus est, plurimis suis fientaminibus veritatem conclusionum ΗΕΠἄΜANI confirmauit. Quod Acidum aereum esset inter principia Aquarum minoralium medicatarum, erudito huic Anglo aliis quo exploratum prope suit, nemo tamen BERGMA Noprior per analysio et synthesin chemicam rem ita se habere demonstrauit, methodumque natural bbus similes arte essiciendi ad eam redegit simplicitatem, ut quicumque voluerit eadem iam uti possit. Eadem causa eumdem quidem producere deberet
0 Primus dudum Tomus in Ephemeridibus: Journaldes Sqavans Sept. 1779 hunc in modum annuntiatus est. c 'est uia Recueil precieux et necessatre a tous ceuX qui flant une elude particuliere de la Physique, dela Chimie et de l'Histoire Naturesse. Mais nous de VonS Prevenir, que les recherches prolandes, donisent rempli tes Dissertations qui composent ce S cueti, supposent des connoisiances tari etendues dans ces Selences, et sans tesquelles on ne pourroities bien entendre, ni en sentix tout te merite. μά) Acta Acad. Scient. Holm. I7 3. Obseruations saria Physique etc. par RoZ1κv. Tom. VII1. N. ActgReg. Soe. Scient. Vps. Vol. II.
344쪽
effectum, BERGΜANUs tamen quatuor annorum experientiam, suam pariter ac amicorum quorumdam, exspectare voluit, antequam Patriae Commentationem exhiberet de Aquis mineralibus medicatis Seidschiitzensi, Sesterana, Syadana et 'rmontana, earumque vera indois et artifciosa confectione 3 .
Mirum non erat, si inuentum tanta dignum attentione, et cuius tam Oeconomiae, quam valetudini nostrae, tantum erat momentum, sine praeuio eoque
rigidissimo examine recipi non posset. Hoc idem DKRGMAΝo in votis fuit, quippe qui experimentasu a genuina esse et iudicibus a partium studio alienis adprobanda certissimus nouit, adeo ut prope diem in luce veritatis proposita, indubiam parerent conui bonem. Quod si quaedam, nescio quae, interna similitudo aquarum mineralium medicatarum naturalium et arte confectarum demonstrari non
post et, valde tamen est probabile, has, iuncta Medicorum et Chemicorum opera, quibusdam in casibus, ad eam utilitatem easque vires redigi posse, quae illas multum superarent. Honor ille metallorum numerum augendi, Mineralogis Sueciae quasi proprius visus est. Cobalti, Niccoli et Platinae characteres estentiales determinarunt Uiri Nobilissimi BRANDΥ et CRONSTED T. Sententiae illorum a pluribus deinde oppugnatae sunt, alii illas defenderunt, BERGΜANUS Vero primus suit, qui haec metalla debito modo praecipitationibus via humida subiiceret, et qua ratione pura obtineri possent, ostenderet S). Idem Magnesiam nigram ignotae cuiusdam metallicae indolis
3 In Actis Acad. Scient. Holm. Reuisa et seorsum edita Vpsaliae I 76, 8, etiam in Danicam linguam
345쪽
dolis esto significauit a), eodem tempore, quo Dominus T. G. GAH N, nulla a Nostro de sumta occasione, ope fusionis ex illa reuera produceret Munganeliussi. Domini HIELM et D EOIUYAR regulum obtinuerunt ex terris acidis molybdaenae et Lapidis ponderos, quos lapides calcareos ira Etallicos esse, non contemnendis fultus rationibus ΗΕΗa- MANUS pluribus annis antea suspicatus erat bl.
Breui etiam fieri potest, ut alius quispiam diligens
Chemicus occasionem nanciscatur sententiam Eius de Terra ponderosa per reductionem confirmandi e . Quod si Siderum Metallorum numero non amplius
accensere liceat, experimenta tamen BERGΜANT
nostri et Celeberrimi ΜRYEn, ad illud detegendum eodem tempore instituta, locum suum inter notatu dignissima inuenta Metallurgica semper retinebunt. Inter maximi momenti labores nΕΗGΜANI
nostri et qui perpetuas Eius sibi vindicauit curas, sine dubio illa suit, quam Attractionibus Electivis impendit, opera. Commentatio de illis ii ipsae.
sKRGΜANU Μ inuenisse Methodum praecipitationis Teriae ponderosae per Aleali phlogisticarum, tque adeo persuasum fuisse, illam metallicam esse. Et quamuis fracta Eius valetudo impediret, quominus illam publieo notam redderet methodum, tam ea primus sorsitan habendus est Noster, qui saepius re-Peutu tentamine viam inuenerit, hane esseelui dandi praecipitationem. ἀὶ Inserta haee est Nouis Actis R. Soe. Scient. Vps Vol. II. una cum duabus tabulis; in Germanicam lin- suam postea translata. Gallior in compendio inserta est laudatae collectioni: Obseruations fur la Physique ςtc. T, XIII. in Supplemento. Cum accessionibus
346쪽
que attramoniam tabulae, ex iudicio illorum, qui
has res rite aestimare norunt, virum produnt lucis et ordinis amantem atque amore veritatis etiam
ingratissimum laborem non defugientem. Rem hanc sine triginta millibus experimentis ad pe fectionem perduci non posse praevidit, quum vero manifestus esset eius usus, alia non fuit quaestio, quam quomodo tempus suppeteret tantum hac in re essiciendi, quantum fieri posset. Iam ille viam pandit eamque ipse ingressus est, et quum Supremus rerum humanarum Moderator Illum gradum sistere iuberet, illis, qui lassicienti alacritate et patientia ad Eius calcanda vestigia praediti sunt, optimam reliquit occasionem hac via magnam a posteritate ineundi gratiam. Peritior harum rerum interpres Vobis, Auditores, exponere posses, quam copiosam HERGΜA. adiis consignauerit historiam coniunctionum hydrargyri cum acido salis e), qua ratione probatas emendationes confectionis aluminis proposuerit etiam aquas medicatas calidas parare nos docueritg aquas mineralis medeuienses et Lohenses probauerit h); terram gemmarum explorauerit i plurima ignis subter-bus et tribus Tabulis recusa est in opusculis Vol. III. Tabulae seorsum aeri incisae sunt Lond. Angl. 1781,
hulam edidit attractionum simplicium, in forma maxima, ea ratione, ut loco signotum Chemicorum significatus eorum exhibuerit.
haec Gallice translata est in Obsese. svr la Physique
347쪽
subterranei producta Chemice considerauerit h) ; inieximium Metallurgiae incrementum multiplicium ope experimentorum diuersum quantitatem phlogi si in metallis determinauerit I); et fragilitatis ferri frigidi tam chusam ni) quam medelam inuenerit ;optandum, ne haec cum Ipse perierit. Sed meas vires haec singula valde superant. Ne omnium quidem argumentorum, ad quae suam Ille extendit attentionem et diligentiam, recensionem in mo
suscipere possum n). Neque Vestra, Auditores, Υ s patien-
k N. Acta R. S. S. Vps Vol IlΙ. Gallice Observat. suria Physique T. XVI. Dissertatio de quantitate phlogisti diuersa in metallis, publice ventilata Vpsaliae 178O, Resp. A. N. TUN-BORG. Gallice translata: Obseruat. sur la Physiquo Elc. T. XXIm) Noua Acta R. S. S. Vps Vol. IV.n In Actis Acad. Scient. Holm. praeter dudum nominatas, sequentes etiam inueniuntur commentationes: De Eladtricitate Crystalli Blandieae 1762. Teniamina Electrica cum taeniolis serici diuersi coloris et lamellis vitreis inter se frictis 1763, 176S. De indole Electrica Turmalini I766. De Decialibus tonitruum efferitibus 177o. Obseruationes de Montibus Mestro. Gothiae, eum adiuncta Mappa Geographica I768. Mantiducitio ad lapides lateritioi durabiles conficiendos I77 I. Experimenta Chemica in calaulis vesicae in situla I776 Mamen aquae pelagicae ex profundo desumtae; do Magnesia Nitri; De Plathra, Gallice translata inobserv. fur la Physique T. XV.) De lapide, qui appellatur oculus mundi 177 I. De Turmatinorum fuscorum partibus constituentibus 1779. De Stanno ALPhureo ex Siberia 178 I. Hanc commentationem in Gallicam linguam vertit Domina ν' de Duon inobseruat. sur la Physique T. XXII Obser tiones Mineralogicae I 784. In Nouis Actis R. Scie. Scient Vpsat. Vol. I. Experimenta Electrica transtum commotionis per aquam illustrantia. Translata in observ sex la Physique T. XIV . Aurorae Boreales obser -
348쪽
patientia abuti fas est, illa congerendo, quae Vobis non ignota sunt, quaeque peritissimi harum rerum arbitri sui ducent ossicii, posteritatis commendare memoriae. Laudatissimi Chemici et Mineralogi
BERGMANUΜ nostrum ea iamdiu prosecuti sunt veneratione, quam adeo raris ingenii dotibus et
singulari diligentia promeritus est, sed quae simul illis valde est honorifica, qui verum eius pretium non solum perspexerunt sed etiam publice agnouerunt o). Celeberrimus D Anc si1 Sueciae de hoc Chemicorum Ρrincipe gratulatus est, et Nobilissimus DR ΜoRvRAU scripta eius in linguam Gallicam transtulit, se vix aliquid utilius ad Chemiae progressius conserre posse adseverans p .
Cele-e Spatho ortae Hanc Germantee vertit wEI-G,EL , editam Gryphis . I777, 4to una cum: Hem Iuch einer Crustallographie durch den H. DE ROME DEI ISLE). Vol. IV. Meditationes de systimare Fossilium Naturali. De ferro et stanno, igne commixtis. Opuscustiis Physicis et Chemicis Vol. Il. inserta est noua Comis mentatio: de Praecipitatis metallicis. In Rev. Episc. A Tuo in Descriptione Itineris sui ad Isiandiam, invenitur ampla BERGΜAXI epistola, de clectibus ignissam in Vulcanis quam fontibus feruescentibus , et de Basello. Praefationem etiam scripsit Noster commentationis D ni ScHEELE: Abhandiung von der Lusit und
p) Verba eius haec sunt: hJ'at entrepris la traductionde ces opuscules parceque je ii'ai Pas cru P0uvoir
349쪽
Celebratissimae Societates Scientiarum BERG-ΜANUM nostrum propius secum coniungere desiderarunt. Regiae Societates Londinensis Anglorum et Upsaliensis summo quidem iure in numerum Membrorum suorum illum retulerunt, quum plura fertilis eius ingenii documenta Acta illarum continerent q). Eodem etiam honore Nostrum decorarunt Societas Naturae Curiosorum Berotinensis, Academia Medicinae Parisiensis, Societas scientiarum Gottingensis et Academia Diuionensis, quae singulae eumdem diligentiae eius fructum per- Cipere cupientes, BERGΜΑNUM sibi socium elegerunt.
Societas Scientiarum Montis Pessulani anno 17 73 quaestionem publice proposuit: Quinam praecipui essent characteres terrarum, respectu Agriculturae r), quam adeo persecte enodauit BERG-
rien Dire de plus utile pour les progres dela bonne Chymie; clast a regret que je leur at conserve celitre trop modeste, mais la gloire de M. BRRGMAN nya pas bes in du suffrage de ceux, qui sent dupes des titres. Et postquam methodum BERGMANT descripserat, addit: hIl me sembleque Pon nepourraser tout syempecher d'admirer que ce celebre Pro- fenur ait reunt a uia si haut degre la sagacite poux Dite des decou vertes, et cette froide constance, quis'obstine a retrou ver jusquaux fractions necessat resa restimation des doses.
q) Transactionibus Philosophicis sequentes insertae sunt
vations made on the Tranisi in Venus, 176 I. Observations on Aurorae Boreales in Smeden, 1762. Obse vations in Electrici and on a Thunder florm. 1763. A Leiter containing some Exneriments in Electricit I764. Commentarius de indole Electrica Turma. lini. 1766.
H Quaestio erat: Pueli sont les caracteres principauxias uror en generat' Alinguar ter de aut de cessis, qui
350쪽
ΜANus, ut responsum eius non solum duplicitum promisso praemio remuneraretur, Verum etiam Societati tam gratum redderet Auestris nomen, Vt, quum post decem annos venia superio
rum numerum quatuor membrorum exterorum
duobus nouis augere ipsi liceret, hos inter inclytus hic Sueciae Chemicus locum omnium suffragiis sortiretur. Academia Scientiarum Parisiensis, cui neque stabilitum octo membrorum extra Galliam numerum supergredi integrum est, usque ad annum MDCCLXXXII illam sibi denegare voluptatem coacta est, qua BERGΜANU Μ nostrum illo honore ornaret, qui jnter maxime conspicua Orbis Guditi insignia habetur H. Academia vero, Auginsae Taurinorum anno sequenti instituta, Nostrum, a Serenissimo Sardiniae Rege nominatum, ab ipsis primordiis, suis adnumerauit Membris, sed fructum, ex socia eius opera exspectandum, eheul nimis cito funesta dies abripuit tin. Tentaverat, quae Berotini floret, Academia, reliquas praeuenire BERGΜANuΜ que sibi quasi
unicusoni peu propres o la production des gratus, et hymogens, db remedier' Responsum BERGΜANI editum est in Collectione: Assemblee de la Societe Iloyale des sciences des Monipellier te 8 Dec. 1773. 6 Anno 1776 in numerum Correspondentum huius
Academiae relatus, illi commentationem transmiserat, hoc titulo conspicuam: Ana se et Examen Chiamique de I 'Indigo , tel quil est dans te commerce, quais inserta est Tomo IX Actorum eius: Memoires, presentes a PAcademie par divers Savans 178o. ) Praeter nominatas Academias et Soeietates BER MANUM etiam Membrum elegerunt Reg. Societas Scientiarum et Litt. Hum. Gothoburgensis, SocietasPhysiographica Lundensis, Reg. Societas Patria