Commentarii de rebus in scientia naturali et medicina gestis

311쪽

spiritum vini gaudent assini fatis gradu, nullum praecipitatum praebere, eas vero, quae hoc respectu inter se differunt, pulverulentam materiem deponere, cuius copia tanto maior est, quanto maior differentia inter assinitatis resnarum erga menstruum gradus obtinet. Ceterum non una tantum, sed utraque soluta resina ad formanda haec praecipitata

conferre videtur; nam, etsi Noster ingenue fassus est, se has enus eo nondum peruenisse si is laboribus, ut problema de vera eorundem natura recto soluere possit, nonnullis tam Bia tentaminibus se esse edo flum addit, materiem, quae re g. EX Commi X-tione essentiae alae foetidae cum tinctura aloes orta fuit, non unius tantum solutae resinae proprietatibus gavisam esse , sed fuisse aliis charactoribus, quos ab aloe, aliis, quos ab asse foetida haberet, conspicuam. Plura experimenta ad hoc Chemias put illustrandum alio se tempore instituturum et cum lectoribus communicaturum esse sub finem diatribes Auctor fidem fecit. II. Experimenta super mercurii viui cum fusis p. Io. arido eoniunctione per attractionem plicem, auctore ΜΑΠΕΥ. Etsi magna est inter hydrargyrum et sal; s acidum assinitas, hunc ipsum tamen spiritum, utut concentratissimum, metallum illud sui dum haudquaquam aggredi constat, ni si illud prius vel in vapores mutatum, vel alia ratione ad dissolutionem aptum redditum fuerit. Qua itaque experientia nixi chemiae cultores in praeparando corrosiuo illo sale, quod ab utroque hoc corpore inuicem mixto ortum habet, methodo tali ulphirimum usi sunt, qua Vapores alterius Corporis vaporibus alterius veluti oceurri et inter se comun Stionem inire possent. Etenim cum hydrargyro et communi sale aliud quoddam corpus commiscuerunt, cuius virtute non posset non minerale alcati ab salis acido seiungi et aes-

312쪽

di ipsius evaporatio adiimari. Iam vero, licet, experientia teste, hac methodo essici possit hoc, ut acidum metallo egregie nubat, Cum eoque in Vinrum sal, ill idque ad medicos usus aptissimum abeat, tantum tamen abest, ut ea via ca sit, ut alia, eaque p. I a. veluti simpliciori, eo ipso fine potiri queamus, ΜΑ-

RETUS namque expertus est, mercurium uiuum,

quem per se igni in vitreo vase exposuisset, ut in vapores alio quodam vase Coilligendos abire posiet, cum muriatico acido itidem per se in peculiari vaso calefact o et in vapores mutato libenter coire, et ita metallicum sal, illudque albi et crystallini pulveris forma insigne, constituere, qUod, cum a subnigra materie, quae simul fuerat producta et album sublimatum velliti obducebat, esset probe separatum, mercurio sublimato corrosivo, sollemni alias ratione praeparato, si nil limum fuit repertum. Hoc proinde experimento probatum omnino est,fmercuriale eiust nodi sal per simplicem etiam attra- P. I . ctionesn, quae dici solet, parari post ει - Alius labor, quem ΜAusi et os instituit, minus feliciter ipsi cessit. Quum enim mercurii viui unciarn v tim curri semisse in retortum vas immisisset, et huic excipulum, cui duae unciae spiritus salis fumantis inerant, appli cui siet, vehementis ignis vi prodia flos mercuriales vapores aliquam quidem coniunctionem cuna salis acido iniisse, maximaria autem eorundem portionem in excipulo vel globularem formam induisse, velingris eum puluerem abiisse, in quem non magis, se in illos globulos, aliquos acidum errectus exserUit. Ceterum utramque hanc sidis mercurialis parandi methodum , quae videatur attentione non prorsus indigna esse, Auctorem pluribus obseruationibus illustraturum speramus. p. ar. III. Dilyutatio super origine aquae guttarum, quae e salis montanae, aliisque quibusdam corp0ri' buCr

313쪽

bus, v. g. resinae coVal, nitro, fati gemmae, cet. in esu fue quandoque ob seruantur, auctore LE CAYUS. Vt a Quae quicquani in huiusmodi crystallis et bitu-ihinosis corporibus remanere possit, atmosphaerici

potissimum aeris, iudice Nostro, es sectus est; hoc enim elementum' si ipsi quocunque modo aditus ad crystallos nondum penitus formatas ct induratas fuerit apertus redditus, aliquam aquae crystallisationis portionem, earn inprimis, quae super ciet crystalli inhaerebat, in se recipit, ita ipsam si per sciem, aut epiderm idem, quam No ster dicit, et proxime sub ea positam lapideam, aut aliam materiem, exsiccat, poros exhalationi inseruientes Obstruit, atque adeo prohibet, quo minus reliqua aquae portio evaporare posit. Tandem haec aqua ad interiora hoc magis se recipit, quo profundius

exsiccans aeris ambientis virtus penetrat, menitque inde, Vt aquea gutta terrestri aut se lina aut bituminosa materie undiquaque circumdata supersit. Hunc autem essectum aer in eiusmodi substantiam, quae dura est, aut viscosa gaudet natura, tantum exserit; nam si calcarea est materies, ea propter raritatem, aut porositatem, qua c'nspiciua est, exhalationem humoris impedire nequit, qua de re

nihil unquam spati fuit repertum, cui aquae aliquid

inclusum es et, cet. IU. Commentarius super zinti tum sulphure con piunt Iione, auffore OR hi ora VEAII. Quaestio, virlam sulphur cum Unco chemicis artificiis coniungi possit, nec ne, quae diu iam inter chemicos agitata et nuper rursus moda fuerit, huic tractatui scribendo, et vero etiam experimentis quibusdam, de quibus Noster in eo refert, instituet dis occa Sonem suppeditavit. Neque enim consultum Auctor zensuit, semet immiscfre iis, qui sup er hac re nuper disputa-xunt, nisi ipse pericula fecisset, atque adeo ad sol-V Ven

314쪽

m te

vendum illud problema se aptum reddidisset. Recenset autem primum ea tentamina, quae Cum sulphure et χinci storibus, iisque vel solis, vel cum martis limatura commixtis, instituit, et deinde DRΗNii ') obseruationes, quibus sulphuris erga metallicum I in cum affinitas omnino demonstrata Nossaeo videtur , addit. Nos de illis modo resere-mUS, 'Uum DKHNII obseruata chemicis iam satis cognita esse, haud ambigamus. Ac primum quidem Auhlor miscelam ex drachmis duabus florum 1incipiarissimorum, drachma martis limaturae et duabus drachmis sulphuris sublimatione depurati in crucibulo, cui aliud simile vas agglutinatum fuit, per integram horam igni satis vehementi exposuit, et deinde massam, quae remanserat, accurate disquisiuit. Inuenit autem, refrigeratis vasis, metallicum, illudque satis compactum corpus, quod insuperficie subriibro, interne autem gris eo gaudebat colore et Omnino ita erat comparatum, ut pseudo galenae gris eae speciem prae se ferret. Pondus huius mastae a scoriis probe separatae suit granor. 233; hinc eam, cuius grauitas maior est et, quam martis et sulphuris ad experimentum adhibiti pondus, utique aliquid χinci in se continuisse patet; neque enim pyriten sulphureuna ea referebat, a quo cum duritie, tum colore atque figura prorsus differret. Ceterum, etiam absque ferro. sicca via et inci sores sulphuri uniri possunt; nam Cum viriuS-que huius corporis pares portiones inter se miscuisset et deinde vehementi igni exposuisset Auctor, itideminas am obtinuit, quae pseudo galeneta artificialis nomine dignissima erati Artem ergo, hoc respectu,

natuis

315쪽

naturam imitari, eam que essicere posse, ut 1in cum sulphuri nubat, ex his non minus, quam UT DEHNIs eXperimenti Si manifestum esse, Noster colligit, . additque simul, humida via, aquae fixi aeris pleiaste auxilio, fortassis eundem effectum produci posse. U. Obseruntionum ad naturalem hytoriam spectan p. 49

tium continuatio, auctore P Asti Moae. Continuat

Cl. Auctor in describenda natura sali atque lapidum montes per Burgundiam constituentium, notatuque dignarum rerum naturalium, C. g. seaturiginum, aliarumque. Oppidum Vbilenny, quod Cl. G A Ν- P SI DELO 1 in cratere extincti Uuleani situm esse ait, in valle potius ab aquis excavata exstructum esse inuenit; etenim nulla vestigia montis olim ignivomi, neque lauas, sed potius strata horitontalia sabulosa integra inuenit. Copiose de phaenomeno, instantem pluviam praesagiente, agit, quod in eo

consistit, ut interdum ex urbe Estnune omneS montes comitatus Francici, et alpes nonnullae conspici queant. VI. Obseruationes se variis posit Vis tumoribus, p auctore AN A UY. Variae polyporum variorum historiae ab auctore proponuntur, in iisque polypi intestinatis historia prima est. Decesserant iam polypo si quidam tumores, medicinis purgantibus D

tioribus datis: at tenesmus tantus perstitit, ut novum partium examen Cl. Auctor institueret, in eoque tumorem polyposum intestino resti, adhaerentem ab ani orificio aliquantulum distantem invenit. - Ligatura, quam tentandam statuit Cl. vir, plurimum dissicultatis habuit, ob contractum admodum ani sphin flerem. Contigit tamen, ut ligaretur chorda rnusica polypus,dezederetque. Rena' scens autem tumor iterumque ligatura interueniento deciduus sebrem excitauit cum virium languore,

316쪽

quo aeger fandem decessit. Inciso cadauere infestinum rei una crassius, quam in statu naturali cicatricul res quasdam iis in locis, quibus polypi ad hae serant, exhibuit. In hepate praegrandi tumor prae' ternaturalis XI librarum inuentus est, psumque hepar cum tumore XI V librarum pondus habuit. Poly-p0rum intestinatium causia hepati tribuitur, iri arctus in vusis haemorrhoidalibus inducenti. Altera obseruatio polypi uterini historiam exhibet, ligatura chordae musicae ope sublati; tertia historiam similis polypi ex utero in vaginam cum intensae irritationis symptomatibus delapsi et post operationem, ligaturae ope sublati. P 76. VII. Disputatio super quodam carbone fossit in-

combusibili, a flore Dκ Μosv KAU. Repertus fuit hic carbo in subterraneo quodam loco, Rive de Gier dicto, ex quo olim carbonis fossilis aliud genus, cui Petrae nigrae nomen a minera logis datum est, essio sxima sui . Gaudet ille quadam duritie, estque satis compas iis, parum ponderosus, et hoc potissimum habet proprii, ut, dum igni exponitur, haudquaquam comburatur, sed potius, ut ferri frustum, Candeat, neque tamen nigredinem suam perdat. Ponderis circiter sextam paxiem amisit, quum per dimidiam horam igni tam vehementi, ut Candere posset, fuisset expositus, ratione structurae autem nullam mutationem pasi iis est; cum nitro valde detonauit, et phlogisti ita diues suit inuentus, ut decem eius grana sussicerent ad quadraginta quinque nitri grana in alca linum sal conuertenda, Cedi Hunc carbonem reserre veluti sulphuris in ephitici, aut

plumbaginis speciem Noster existimat, quippe quae pariter incombustibilis sit, quanturn uis inflammabili materie ea admodum abundet, colligitque simul ex quibusdam obseruationibus, alios carbones, eos potissimum, quos animales substantiae,

V. C.

317쪽

V. e. Cerebrum, sanguis bovinus, materies caseosa, cet. largiuntur, illi quodammodo esse, in quibus phlogiston cum alia substantia, quae eos incoinbitIsbiles reddit, coniunctuna reperiatur. Alias Obseruationes, quas Alictor recensuit, silentio prae

terim US.

VIII. Commentarius de plantis adfrangentibus in p- 87.d euis, auctore DURANDE. Catalogum multorum vegetabilium corporum, quae a longo inde tem pore inter adstringentia medicamina relata sunt, Auctor primum exhibet, et deinceps eorum adtrersus varios morbos vires breuibus laudat. Alia enim esse inter haec pharmaca, quae solum adstringant, et ea de causa in iis morbis conueniant, qui animia solidorum humani corporis laxitate, aut suidorum tenuitate atque aquosa natura ortum habent, alia vero simul ut bechica agere, aut propter diu- reticas, aut anthel, inticas, aut alias Virtutes, qui- , bus gaudent, abigendis aliis morbis, qui cum pe- culiari quadam aegritudine complicati sint, apta inveniri, DURANDi Us recte quidem monet, neque tamen sua placita propriis obseruationibus, sed potius argumentis ab aliorum medicorum experietitia desumtis, stabilire conatur. Interim tamen plantarum catalogo, quae salso pro adstringentibus habentur, plurima adnotata sunt ad vires medicatas harum plantarum pertinentia. Grana Syfimbrii sophiste LiNΝ. ad haemorrhagias uterinas admodum valere dicuntur, non ob adstringentem, sed ob antis corbuticam vim omnibus cruciformibus plantis

insitam. Achiilpae millefolii virtus antispasmodica summa maxima ex parte adstrictioni adscribitur. Asari europaei radices ipecacuantiae, ob adstringentem vim ipsis instam, substitutas esse a quibusdam, asseritur. Eidem principio adstringenti Bellidis perennis virtus ad pulmonum morbos tribuitur, fo-

318쪽

liorum Petulae alat rheumatismo assiectis partibus impositorum sedans vis ex eodem principio explicatur. Omnes radicum Frogetrice vespae, Cich rei fi 'Mestris, Fumarine scinalis, Geranii P0her- tinni virtutes ex adstrictione explicantur. Taraxac adeo vim non resoluentem, sed adstringentem, ines e salso putat Cl. Auctor, nobilemque hanc medicinam in omni casu, ubi irritatio simul subest, aut ubi insarctus admodum diuturni sunt, vetat. Ve mibus adeo tam aduersa vis Polupodii sticis maris soli adstrictioni tribuitur. Tandem de adstringentibus variis post iustam indicationem adhibendis

agitur.

D. Iar. IX. HOIN de stu, quem foetus in utero, grauiditate durante ut plurimum habet. Fuse admodum, nee concinne semper satis docetur, situm foetus in Vtero, a primis grauiditatis temporibus ad partum usque, hunc esse, ut caput, ceu pars ponderosa maxime, fundum petat. Quam ob caussam omnia, quae de situ foetus tali auctores ab HIPPOCRATIS temporibus prodiderunt ut caput primis grauid talis mensibus supremam uteri partem oecupet, omniaque, quae de capite se eius quinto, sexto, septimo ue mense inferiorem uteri partem petento dicta sunt, in dubium voeantur. p. is r. X. Descriptio meteori in Coenobio Curti anorum Diuionensi es et o Iulii, cla I ac CLXX ix obseruati, auctore MAREΥ. Phaenomenon, de quo Noster refert, quod turbinis quaedam species su i ste vi do-tur, et accurate descriptum est, et ratione vero non prorsus absimili explicatum. P. Is 9. XL Descriptio et Uus apparatus themici ad ten. tamina in siluenda fumme netessarii, auruire DE ΜΟR-vEAU. Portatilis veluti laboratorii construendi praecepta Auctor in hoc traflatu dat; nam primum Varios acidos, aliosque liquores, qui corpo

319쪽

rum mixtioni reuelandae inseruire possint, recenset, deinde tubi serruminatorii adhibendi rationem cognitam reddit, simulque fluxus quosdam laudat, quibus uti queant, qui tubi illius ope corporum,

eorumque potissimunt terrestrium, naturam detegere velint, et tandem alia, reagentia dicta, corpora, eorumque usum commemorat. Qui AER GNAΝNi, viri summi et de chemia immortaliter meriti, libros versaverint, vix noui quicquam in hoc MOR VE AU Vri Commentario inuenient. Neque tamen nos propterea operam, quam Auctor in eo conscribendo posuit, inanem atque superuacaneam putamus, . qui certissime simus persuasi, con- terraneis Nostri hunc laborem fore gratissimum, qui multa ignorent, quae a septentrionalium regionum eruditis inuenta sunt atque detesta. Ceterum apparatus destillatorius, quem Auctor depingi curavit,. repetita Commendatione nobis dignus videtur. XII. Tentamen juper duratione et pr0babilitate p. 177. vitae, auctore ΜARET. Ex natorum, defunctorumque urbis Diuionensis tabulis obseruationes varias, easque notatu dignissimas Noster condit, quarum aliquas transscribamus: durationem vitae semibnstrum maiorem, quam marium, esse, et in omni aetate, anni S S -IO, So - SS,7S - 8o et So - 8s exceptis, illas magis vitales reperiri, quam hos; primum lustrum utrique sexui admodum fatale esse, sere ut lustrum 7o - 7s; dimidium marium moriante vicesimum sextum, dimidium feminarum ante tricesimum quintum annum; duas tertias partes il- illorum ante quinquagesimum, harum ante sexagesimum annum vivere desiisse, cet.

XIII. De hismuthi in vini areto soluti0ne, auctore p. I 8

DE ΜOR NE AU. EXperimentis nonnullis, quae in hac commentatione breuiter recensentur, edo Stias

Auctor fuit, bismuthum per duplicem, quae dici .

320쪽

coiisueuit, assinitatem in vegetabili acido dissolui et cum eo lii liquorem salinum mediae veluti indolis abire. Etenim cum terrae foliatae tartari qui e quam his muthi in aqua sorti solutioni adimi scitisset, turbidam eam primum euadere, neque tamen Verum praecipitatum oriri anini aduertit, quum alba materies, quae producta suit, quoad maximam partem rursus euanuerit. Affudit deinceps huic misce lae communis aquae aliqUam portionem, et vas, in quo ea inerat, igni exposuit; ita ortae sunt crystalli quaedam, quae lamellarum splendentium sorma conspicuae erant, et sedativo seli simillimae inveniebantur. Harum crystallorum accuratius examen nitri histituit Auctor; forte, quae desunt, alia occasione additurus est Ceterum eadem fere phaenomena Obseruauit, cum terrae calcareae in vini aceto soliationem cum bis mullio in nitri acido sollito commiscui illat; at vero cum liquori huic, asua communi affusa turbido reddito, acetum vini

destillatum infunderedi praecipitatum tomne statim di s afuisse, atque adeo senat metallurn cum vegetabili acido coniunctionem inii sse, euentus docuit ;Ditrosum namque acidum phlogistoli aceti vini sibi unire, eoque ita debilitari Auctor iudicat, ut non possit non vegetabile acidum metallicam ipsi

basin eripere. Ρ. I9I. XIV. BERTRAND Commentarius de integratione ferierum, quarum termini simi potentiae miles furuum aut consinuum pro arcubus, in ratione arithmetica se progredientibus. P. 2O4. XU. Historia meteorologica anni I 783, auctore