Erasistratus sive De sanguinis missione. A. L.A.P

41쪽

Ruonis v ma decedunt

e sanguine s

dum animal

no, sanguine, aliisque , notari nequeat.

Cumque neque eadem , neque omnino

similia sint organa, aut renum, aut hepatis, lienis, pulmonum, cerebri, aliarumque partium 3 neque ubique, iidem , aut omnino smiles, & aequales inter se sint meatus, &pori, quorum innumerabilis est in universo corpore multitudo ;fit ut ex dissimilibus particulis sive fari-guinis , sive lymphae, sive alterius liquoris aliud decedat in hepate , aliud in liene , aliud in cerebro, aliud in pancreate, aliud in renibus , aliud in coeteris glandulis , & in aliis corporis partibus . Quod si haec non sussciat partium sanguinis, aliorumque liquorum a & constructionis organorum , & meatuum, & p rorum dissimilitudo et addere possumus mutationes , & alterationes, quas suscipere possunt substantiae ob varios motus, incursionesque ; & corporum permixtiones ad invicem . Quibus comprehendere etiam videri velim, quas appellastis sermentationes; de quibus tamen nunc minutius , &exacte quaerendum minime e strium quia huic quaestioni non sunt necessaria; tum ne nimis digrediamur. Illud autem ex his consequitur , quod dum animal bene: se habet, quacunque ratione aliquid decedat e sanguineaxem

pli gratia ; id , quod in vasis sanguiferis

42쪽

superest, non est omnino , quale suerat I bene se habes priusquam illud decessisset. Non scillim . ty varia ad- quantitas minuitur sanguinis iis substan. ήμη - , η'ntus, quae a sanguine,dum animal integru tam , semest, multifariam decedunt; verum etiam per similis. id, quod sanguinis reliquum est , non rein manet,quale prius fuerat: & ex hoc etiam non erit ejus similis usus . Hinc fit, quod sanguis arteriarum non sit omnino sinulis sanguini venarum.

Nam postquam sudor exempli gratia,

satis, atque satis prodiit e corpore; sub. santiae, quae in corpore sunt reliquae, uel non habent, vel in minori certe copia habent id,quod sub hac specie decedere posisit. Et postquam urina; & ea, quae cum urina commixta prodeunt satis, atque satis suerint secreta er vasis humori seris , jam quod in his reliquum est, non remanet, quale prius fuerat ante secretionem rvel quia decesserunt partes, quae congregatς in pelvim renum urinam constituunt; vel quia decesserunt illae,quae praeuiis nonnullis mutationibus, facilius quam reliquae in urinas abire, & transmutari po

tuerunt . - .

Plerunque autem accidit in Integra animante , ut etiam si secundum naturae

43쪽

I vasis in aliae, illud tamen, quod reliquum est eius, ex quo facte sunt decessiones, tale

omnino videatur , quale priuS erat: quo- niam eodem fere tempore, quo quaedam decedunt; alia adduntur sitniliter reficentia,& restaurantia, sive restituentia

illud idem , quod decesserata in cuIus locum succedentibus aliis similibus substantiis, videtur illud tale, quale prius videbatur a Sic cum ex succo uvarum, aut alterius

fructus aliquid decedit,quod vel in *ces,

aut in tartarum , aut in vini flores, vel in aliud quodcunque illud sit, congregetur gvel quod mutatum fermentationibus in Φces, aut in tartarum, aut fiores abeat; reliquum profecto succi uvarum non re manet 3 quale prius fuerat. Vet,ut ex iis deducere licet,quae me docuistis Helmon

ti, atque VVillis, dum destillatione phlegma, atque spiritus ab aceto,exempli gratia,decedunt 3 id quod reliquum est, non est prosecto quale prius fuerat 3 neque

acetum dici meretur. P se Cceterum,dum sanguinis, aut aliarum i ΣώQ.ia substantiarum semper cordis motu in cir-nis reliquum culum actarum secto vase aliquid detra- est in v λ; hitur, id, quod superest in vase , omninon Mis σμ' remanet, quale prius suerat: neque de tractione corrigitur, aut in melius muta-ιespitierati tur reliquum . Non minus ac si a musto

44쪽

mustum austras ; a vino vinum; vel ab aceto acetum I reliquum mustum, vinum, aut acetum erit 3 quale prius erat. Neque

aliud detractione prestiteris , nisi quod

reliquum minus eri Et praeter hoc,quod reliquum minus est, nihil omnino aliud necessario consequitur ex quacunque consula, & sine delectu partium detractione. Helm. Sanguis igitur, aut alius humor per vasa suens, & nullibi stagnans si bonus est, sinendus , sin malus sinendus etiam et quoniam coa fusa sanguinis a sanguine detractione reliquum minime corrigitur. Nunquam igitur mittendus sanguis . Verum enim vero ego multorum hominum , sive aegrotantium , sive benevalentium curiose sanguinem examinavi. Ac tandem cognovi sanguinem invenis nunquam putrefieri; quin simul ipsa vena putreat I ut in gangrsna , & in mortificationibus . Nec non etiam cognovi vana

esse Medicorum de sanguine judicia ex vario colore sive viridi, sive flavo , sivo subfusco, sive nigro de sumpta: necnon vana esse, quae ex maiori, aut minori consistentia ejusdem , crassitie, & viscositate , aquositate,& tenuitate indicia desumuntur. Sanguines enim ejusmodi colore , materia, consistentia valde dissimi

Vana sunt

secundum mim. Pler rumque de al

45쪽

Medicamentorum vires,neq.ex odore neque ex colore, alitisne similibtis diagnosci possunt a. Gal. de simpl. mediis cam. facult.

b. Diocles apud Galenum de alimen. facult.

lib. I. OI

26 medicamenta mihi dederunt aeque utilia, ac quilibet alius sanguis i qui medicis videri posset optimuS. Gal. Memini me aliquando docuisse,

neque o ex colore; neque ex odore ἔ neque ex consistentia , neque ex conglaciatione I nequσex duritie I neque ex asper rate, aut leυitate,

aliisque similibus de medicinarum facultatibus rectὰ Medicos ratiocinari posse . Sunt enim nonnulla in pleiisque ex his dissimilia ut vina quaedam alba, quaedam ni gra) quorum tamen vires ad nos sunt similes. Hoc idem docuit Clatissimus Me dicus Diocles in primo ad Plistarchum de sanitate tuenda libro ; ubi haec scripta reliquit: si qui ergo omi ia sapore eodem, odore colore,aut alio id genus praedita vires easdem obtinere existimant; haud rem opinantur: nam multa osteni re quis possit disimilia fieri lab his , etiam se, quo ad praedicta attinet, in-ιer sie conυenia t. Nequesne si quid amhm, aut tirinam movet, aut quamlibet aliam ba-betfacultatem a ideo tale esse quodque est putandum , quod vel calidum sit, vel frigidum, vel falsum: quaηdoquidem non dulcia omnia, aut acria, aut frisu, aut cortera id genus easdem habentfacultates. Sed heu per quam facile illa Omnia concludis Hel monti l Licdi sanguinis natura ex colore, & consistentia; aquositate,& tenuitate etsi multoties aliter pronun

46쪽

elaverim cognosci nequeat 1 nunquam is Sanguis in tamen, quantumvis mente contorquearis, / pq ut ostendes. sanguinem in venis non possω .is a is bograve aliquod vitium concipere 3 & inde di illime . non posse animantem extingui. gnosci po/est. At si sanguis sit sane optimus ; sed superabundet nimis in veniri cur quaeso non erit evacuandus 'UVillis. Audacter profecto de his omnibus decernit Helmontius. Sed neque tu places Galene 1 qui scrupuIum injecisti ad ea, quae apud te notata Iegi,quae ve ego etiam servavi; attendendum sanguinis coIorem, ut de sanguine di1udicemus I attendendam in sanguinis missione

coloris mutationem. I. Et haec, quae refers; & ea ,

quae retuli, a me quoque scripta sunt, i Villis. UVillis. Neque solum cum supera-hundat mittendus sanguis est 3 verum etiam cum sulphure , aut sale a fixo , velsis a.b. VVillis mul utrisque exaltatis in aerem falsum, aut p i 'salin sulphureum degeneravit: vet. cum . I ζ1,. astro percitus in partes modo has, modo illas

impetuosὸ irruit 3 aut materiam noxiam transfert. Siquidem cruoris portione detracta, nova statim ejus fermentatio oritur, σ non

rarὸ partieularum omnium ejusmodi sit meta- thesis, ut deinceps spiritus eam sale volatili paulum emergant; O domicium Dum recuperent ;

47쪽

Erasis Ad miranda quidem, & tumi

da sane verba 3 non tamen pulchra nimis lUUillis. Neque illud tibi admiserim. Erasistrate , ex sanguinis per venae sectione detractione necessario consequi ejusdem in venis diminutionem . Quin imo saepe

detracto sanguine, non solum tantundem Temanet, ac ante detractionem erat 3 sed etiam crescit in venis sanguinis copia. Erasis. Nihil omnino est, quod de tractione crescere possit Confusa sanguinis a sanguine detractione ς ut etiam consula particularum omnis generis a vino detractione non mutatur reliquum sive ssanguinis,sive vini: verum post detractionem remanet mimis sanguinis; remanet minus vini. VUillis. Paradoxa tamen illa facil8 probari poterunt. Primum constat experimento .

Erasis Abstineto hac vice ab experimentis a ni velis omnibus te onerem observationibus a quibus constat decrescere ea, ex quibus aliquid aufertur; ea autem crescere , quibus aliquid additur. millis. Adducam tum experimenta,

tum etiam rationes .

48쪽

29 Erasis. Sive experimenta , sive rationes adducas, non erunt meliora iis,quas quis afferre posset ad probandum Helenae potius raptu , aut ligneo Caballo 3 non autem Pyrrhi, Vlyssis , Machaonis, aliorumque Graecorum manibus concidisseis

Ilium : vel ad probandum , quod Pyrrhi potius , aut Vlysis ira,quana Troja arserit

igni . Cum contra ego videam potuisti post Helenae rapium melius esse Trojar:

ac potuisse equo illo exognari potius, quam excindi pergama . Sed audiamus

rationes, & experimenta ista tua. Argumenta,

V Villis. Con- Erasis. Nihil ratione/ ,sans is obseruatio est magis inconstans gaemore parcius de- & quamplurimi vix dere conatur, tracto tota illi δ mas inflicto vulnere a qui essectus, Iam ejks insigniu i chirurgo animo lin Ur myu c tiservescere ; noυaQ. quuntur, frigent. & j q in partem assectam pulsus ipsis deuctu hem . nihil

Cujus ratio est , b Sed in magna ris, Ur mlatqMos in magna pie' aliqua plethora, ex ' v :μ ibora plures, fan' vini potione, exemia μ' 'Ininis oe seri portio' pu gyatias omniα- ὰλe. V Vil-nes in recessus, m an Velocius moventur iis de phle- rustias protruis illic usque ad insaniam, botomia peri dere cogantur. N furorem hominis gina . nubi

uapo vafaper- Cur non potius k77 paulum c inanita in placide regurgitati musam sanguineam Cur non potius il-im- iliis

49쪽

3 impetuos regurgitat, ipsamque valia exagitant ; ω huc illue impetuosius adigunt.

AE.b.c. V ViI- rauapropter bor alis de phle' etiam respectu vosqbotomi pδ' in mustum deplerim μ' opus est ; videlicet ut,

praeter ιaticem priorem ab angustiis liberandum,etiam fue- eo ab exιlio reduci, spatium concedatur. I ius servorem compescunt ι Cur huc , illuc impetuosi HS .& non placidissime.& percosuetas vias sanguinis massam adigunt tCur redux iste ab exilio succus est in majori quantitate φnon in aequali , aut potiriS, ut aequum est, in minori copia quam sanguis, qui tunc effluit per se -ctam venam t

tauisecus h eruori minus congru8 adueriniens tumultuatur ; sum in efervescentias , eruptiones

concitat. Hine ς advertere

licet, quoscuηque se homines statim a phita' hatomia magis incalescere; qui tamen

fa rvine fuscienter

Cur hoc etiam tCur tumultuatur re

dux iste exul l qui

cum ob restitututam civitatem gratari potius debeat concivibus succis ,

turbas excitat lFrequentius Cori-trarium accidit: ac

si aliquando statima phlebotomia incalescunt homines . est ista eorum Calefactio

50쪽

s Iet acuato Raulo possea factio , veluti Dii temperatius habent. excidium abHeleni

raptu is

Attamen a hujus Necessitati , nec evacuationis per ve- resistit Marspiter na s.ctιonem necessi ι as,qua licet, evitari

debet . i

adsoniani b exiηde Nullam video ne-μMυis fit magis sul- cessitatem , qua cxpb- ι , o minus detractione reliquus salsus. sanguis fieri debeat magis sulphureus,& minus salsus. Proinde . homines Homines quidem ferὸ qui Dis ad febri- facit morbidos: sed citandum pingue - , neque febres nequescendum dΦponii. pinguem habitum certo promittere i i Potes ex sang vinis detractione Porro 4 vens se- Igitur grandes mο,magnum sinὸ re' affectus no sana9tur medium, si ad parvos sanguinis missione rvascunque occasio s sicuti neque raptu prostituatur , quando Helenae Ilium ever- ορβι erit ad grandes aitur a licet occasio- ω ius minas Ocax ne raptus hujusmoe 4det. ' di puertar iudicatur.

Neque puer lupi aspecta, sed ex semetipso terretur ; licet dxsumst s: casione . γ

lis de phle botomia Pagina mihi