Erasistratus sive De sanguinis missione. A. L.A.P

91쪽

Suffcit tibii

unquam evacuatione indigent, competa diofissima sectionis via, liberalique missione evacuabimus. Atque ex me discere lpotuisses, o praestantissime a neque hydropicoru aquas affatim, & liberali missione esse evacuandas, & morti serum esse pus Omne quantumvis corruptissimum essu.disse. Eo perniciosior existimanda erit coinpendiosa haec tua per sectionem vasorum evacuatio, quo sanguis pure, & hydropicorum aquis utilior est 3 & magis necessarius ad vitam conservandam, & proroga-

dam; & quo facilius sanguis insensibiliter

absumitur. Secta vena sanguis affatim,& sine discrimine eorum,quae in vasis continentur, sequitur. Secus cum natura, vel urinis , vel insensibili corporis transpiratione vasa evacuantur 3 neque consertim e vasis humoriseris 3 neque sine particularum disi crimine fit evacuatio. Eaque licet in minima copia singulis momentis , perpetua tamen cum sit, & multipliciter remediis sollicitari possit, ut saepe ipso morbo sollicitatur; sola satis quoque erit, & tutior,& commodiori nisi magnum illud ex supposita non impossibili repentina humorurarefactione disruptionis vasorum, in quibus nihil restagnat, proximum immi-veat periculum .

92쪽

DIALOGUS

I. Xperiar, Erasistrate,an verbis tantum admittas sanguinis

missionem , re vero eandem

semper damnes . Nam casus ille, ut praescribebatur, si ex repentina sanguinis rarefacti e vasorum, in quibus nihil restagnat, proximum immineat disruptionis periculum , est ut Lunae in terram occur- .ias qui, impossibilis quidem mm est,

sed tot seculis nunquam obstrVatus Nisi δε-- ω,δε peculiare adsit parte in aliqua vitiums ut golisis ram meatus alicurus angustia, vel obstructis , factione r vel tunicae infirmitas; nunquam , aut per risimὸ con

quam raro vasa disrumpentur. Siquidem μην humores rarefacti velocius traiiciuntur per eos ductus , in quibus nulIum inest impedimentum a sinὰ tamen distuptionis metu , propter indifferentiam vasorum ad disruptionem. Ac nisi a particulari aliqua causa determinetur locus; nulla ratio est, cur hoc potius vas, quam aliud diserumpatur 3 & in unum sinum potius,quam in alium humores effundantur . Nequo .asa omnia simul disrumpi possunt 3tqψς o nue suis ideo eonsentaneum est nullum disrumpi aDF,btii, in Praeterea in febrium , & paroxysmorum qiaibtis l. anis febrilium statu , in quo humores maximὀ-

rare a

93쪽

iei me rarefactus secunduplerosque usi

convenit s grainem mitinterea

e. Celsi. 2. cap. Ioa

rarefiunt, & ampliorem sibi exposcentes

locum vasa maximer distendunt. 3 propter alias rationes minus convenit, quam aliis temporibus sanguinem mittere.

VVillis. Quin in statu morborti omnium , ut etiam in declinatione venae minime sunt aperiendae; vel cauter admodu . φρὰ a inflatu dum natura erisim moliens maximὰ occupatur I adeὸ ut Diri tus summὰ laborent , sanguis vates fermentescat , in

supremus ejus nixus perturbari non debet. Similiter in statu paroxysmi: tunc enim natura maxime etia Occupatur; & spiritus summe laborant. In b declinatione vero morbi , aut natura victrixsubsidio isto non indiget; aut Picta talem evacuationem 1 3 feret.

Helm. Si vehemens febris urget, e in ipso impetu ejus sanguinem mittere , hominem Iugulare est, dixit Celsus. Is itur si sanguinis missio non convenit,cum sanisgvis est maxime rarefactus; nunquam profecto conveniet. Gal. Sed in omni inflammatione sive am facta, sive incipiente, magnus disruptionis vasorum , & humorum extra vasa effluxus , imminet periculum: suntque inflammationes frequentissimae. Si igitur il .lis circumstantiis hanc addamus , insam mationem nempe,vel inflam'ationis metum; frequentissimus, erit usus mittendi sanguinis .

94쪽

Erasis Iam video, Galene, nos esse illeo casu, in quo non ea tantum inspicienda sunt, quae continentur in vasis , in quibus nihil restagnat a verum etiam id, quod alicubi infixum , & impactum haeret: ut est id , quod stpe in vase aliquo, vel meatu, vel sinu, vel inter fibras partis alicuius restagnat, aut coactum est; aut aliter ipsi inhaeret, & morbum sagit: de quibus omnibus agendum est.

Ae primo determinemus, quid pro in ' mia otis δsammatione accipiamus; & an id, quod Rinflammatio vulgo dicitur, in aliquo ex iis . ' his consstat. Vox enim ipsa ignem significat: & ut cum domus comburitur, pretiosiora quaeque extrahuntur, vel per senestras, & quocunque facultas est, foras eiiciuntur; & aquis accurritur ad extingue dum ignem; sic plerique , cum audiunt inflammatione quempiam laborare , sanguinem mittendum esse existimant;& corpus esse refrigerandum. l. Inflammationis notae praecipuae quatuor sunt;tumor,& robur,cum calores nurina.& dolorer alii febrem; alii dolori addunt. ut is sit pulsatilis circa partem assectam ;a ui neque febrem, neque dolorem requi-rahi, ut morbus dicatur inflammatio. Erasis omnes retinent, quod sit tumor : ac si placet addere velim ; quod in eo mutationes sint celeres. Nam si tumor

95쪽

tidis,angina

assectionum

lis de perip.& de pleuro& in aliis locis haec &similia ha

bet.

non habeat celeres mutationas , etiam si rubeat,non dicitur inflammatio. Et morbi nonnulli, inflammationes quidem dicuntur a Medicis, sed occultae, & indolentes: inter quos etiam sunt peripneumoniae , &pleuritides pleraeque licet hae ex dolore definiantur quoniam nonnunquam adest tumor ceIeris mutationis sive in pectore, sive in parte alia; sine tamen aut doloris, aut caloris notabili ,' vel gravi perceptione . Qqae perceptio doloris , si adsit, vel sit perueniat; adsit item , & febris , erunt

effectus potius tumoris celeris motu S,

quam quod morbi essentiam constituant. UVillis. In pexipneumonia, pleuritide, ψ angina, aliisque similibus insam. mationibus obstructio aliqua requiritur in parte affecta a sanguinis, aut aliarum substantiarum lentore, Acrassitier adeo ut Feraeque particulae per angustias vaso

rum libere meare nequeuntes turgescentiam in illis, & inter eorundem interstitia,& phlegmonen, sive inflammatoriam obis structionem creent. Requiritur b etiam in sanguine fibrilis effervescentia avel saltem , quod is sit ad sebriliter esservescen dum paratus, atque dispositus. Quae duo c sanguinis lentor, & febrilis effervescentia simul concurrere debent ratias a peripneumonia,pleuritide, simili

busque aliis inflammationibus immuniras

96쪽

est . Quorum a tamen modo unum,modo Med. VUil- alterum in actu prius est a &quodammo- sis de perip. do alterum alterius causa, aut saltem oe- Νμές' 'casio existit. Nam b interdum Duvis in is laeis haeege febrem conestus obstructionem pulmonarem . similia ha- pleuriticam, aut aliam facit: c quandoque bet. item ste in pulmoηe, vel in alia quapiam, parte remoram offendens a a propria obstructione essemescientiam febrilem concipit. At tamen ad morbi hujus stroeata in constituendam sanguis una ad effervesceno; simulq;ad vasa pulmonaria obstruenda aptus esse debet . Erasis. Vt omnes inflammationes co- sesammatio prehendantur x mihi videtur, si vobis' V

placet, sic definiendum : Inflammatio est is.,s Te

tumor, cuIus mutationeS sunt celeres. terra.

ReIiqua omnia, quae de his dicuntur, aprpellari 'velim , vel causas , vel effectus tumoris celerem habentis motum;five,quod idem est , celeres habentis mutationes :mutationes enim , quae fiunt in tumore salieubi fixo quales sunt resolutiones;sup purationes; disruptiones ἴ effusiones humorum 8 vasis; separationes ejus , quod alienum est; mortificationes , aliaeque similes vel motus sunt is vel sine motu minime sunt.

Quod si dolor, maxime pulsatilis, ea. lor, & quid aliud molestum alicubi percipiatur ; & cordis etiam motus perturbe tur, ut in febre fieri consuevit, certiores

97쪽

ex his sumus de inflammatione celeres mutationes habente i di in ea corporis Parte consistente , in qua molestiae illae Percipiuntur: praecipue si locus assecuis oculis conspici nequeat . Quae quidemia molestae perceptiones, licet dici possint

animi ashmis , ut re vera sunt 3 attamen non fiunt sine mutationibus, sive sine motu nonnullarum particularum corporis. In hususcemodi tumore adest etiam obstructio. Et rubor in eo, si oculis cerrinere facultas sit, facile conspicitur: propter meantem minus libere sanguinc ,

Per eam partem 3 S propter luctam inter ea , quae circulationibus ibi resistunt; dieas substantias , quae in circulum Propelluntur et Ex qua lucta saeper etiam dolor Percipitur pulsatilis. VVillis. His quidem sic expositis , excepto, quod non denotas aliquando praecedere febrilem esservescentiam, & lento-xem in sanguine , omnia comprehendi videntur .

Erasis. Nunquam tamen dixeris fe-hrilem effervescentiam, & lentorem in , sanguine, utcunque praecedant, pleuritidem constituere ; sed tantum pleuritidem facile, non tamen necessario, ex illis fieri

Posse : videlicet si aliquid per angustias

vasorum minus aptum ad permeandum a Pleurae haereat.

98쪽

Neque dissicultates omnes, circa haec, l qtas , ut verum fatear, nimis confidenteri amrnias, aut negas, UVillis, ne nimisi orgrediamur, enumerandae nunc sunt. l . Helm. Ne vulgus audito inflamma. t tionis nomine faciter decipiatur, & ne proi tumore accipiat ignem, Operae pretium quidem esset, malum hoc deinceps appel-s lare tumorem , cuJus mutationes sint ce-Ier S . Pro mutationibus autem in pleuritide, in peripneumonia , aliisque similiistitis morbis accipio cruoris extravenationes; dolores, quorum comes, & causa est convulsiva, & spasmodica contractio partis,in qua dolores fiunt; accipio e3uia clem cruoris grum e factiones, coagulationesque 3 & nisi cito succurratur putrefaetiones, transmutationesque in pus. His tamen addendam censeo potissi- Inflammatiomam tantorum malorum effectricem is num cous in

causam 3 quae est peregrina aciditas eon. μμ 4 ei cepta in Archeo, & in cruorem deposita. TQDod sic brevi ter explico. Accidit iapeis Archeo aci- numero, ut dum quis limonem acidum , vel fructus alios acidos,& acerbos,& immaturos avidius devorat , intuentibus dentes obstupescant, & gingivae rigeant gnora minus ac si ipsimet acidum limonena dentibus contrivissent, & devorassent. Id .. .. π autem nulla alia ratione explicari potest σ nisi hac, quod intuentium Archeus tu .

99쪽

go autem, Erasistrate sorte diceres intuentiuanimus aciditatem in semetipso occasione illius aspectus concipit ut puer terrorem ex aspectu concipit Lupi quam, postea deponit in dentes propriOS,& in proprias gingiva S ; quae nihilo minus ob supescunt, & rigescunt, ac si ipsa acidum Iimonem masticassent . Quod si nullam

Archeus, fi ve animu*. Erasistrate, conci .

piat aciditate, licet oculi aspiciant alios , atque alios acidum quidpiam avidissime

devorantes, & masticantes , nullus tamen fit in intuentium dentibus stupor. Ita simi. Iiter,inquam, si Archeus occasione aliqua peregrinam concipiat aciditatem, quam in cruorem deponat, moibi sunt: nam exsuscepta aciditate grumescit cruor. Hus e ιν Vbicunque autem aciduS cruor appel-

facit vost Iat, est veluti spina parti infixa; & ejusm' estque generis apostema parit Erasistrate,qualop is iis is denotasti. Et ex illo apostemate , sive tu secundumis more ea omnia postmodum fiunt,qus a te

mimontium enumerata sunt.

Quod si major cruoris portio acescat Ieaque non eiiciatur a venis, pestilens ali. quod pathema insurgit . Idque videtur primus medentum Hippocrates sensisse ;dum scribit libro de veteri Medicina :a.ΗeI.pleu idum Hsigidum. buraudam,scctim era furens f. morbi sunt o sed sicre, amarum , acidum , smihi aM. sterum est.

Erasis

100쪽

tur Hippocrates in illo libro; & eaedem sunt de amaro, & acido , & de calido, &frigido dissicultates. Neque meo quidem

Iudicio ea tantum, quae aciditatis sensum excitare apta sunt: sanguinem,uel aliquas sanguinis particulas coagulare valent. Gal. Nescio an his omnibus assirma. In parte in

di occasionem mihi praecidere volueritis, flammm est saepissime insammationes fieri ex humoribus calidiorem naturam adeptis 3 & vasa 'isΣ is sita nimium replentibus, atq; distendentibus. plenitudine Erasis. No quidem omnem sic dicen. aliquam fa di occasionem tibi praecidimus. Semper ς enim alieni quidpiam est in parte affecta; quod illius loci vasa obstruat: meatus, &porulos aliquos occludat; & inter fibri l. las statuatur: ac si omnia desint; no deest

id, quod ab Helmontio spina dicitur. Atque quodcunque hoc sit, quod vel resta. gnet in parte assecta, & in circulum miniis me rapiatur a vel eidem sit infixum ; semis per partem illam magis, minusve replet ;& membranulas divellit & fibrillas magis , minusve contendit: ut dubitandumno sit de aliqua in loco assecto plenitudine. Ntilla tamen In aliis vero partibus, quae nihil simile necesaria est patiuntur ;& in aliis partibus in quibus in toto corponihil coactum stagnat a nulla plenitudo re os necessaria est , ad hoc , ut Illa pars, quae mori einis male habet, inflammatione laboret. Et smano ti