Legatus, seu De legatione, legatorumque priuilegiis, officio ac munere libellus. Ad titulos de legatione et legatis in II. et C. Franc. Le Vayer I. C. ... autore. Accessere eiusdem argumenti. Octauiani Magii de legato libri II. & Alberici Gentilis de

151쪽

e oeravi Ar i . MAca riae regiones , multaeq; prouinciae terra, mari peragratae ; non enim satis habet pruden;ia a litteris adiumenti, nisi ad ea accederit usus re- ru,quino aliunde facilius, quam ex longa per Cgrinatione comp'ratur. multa vidit, is si auribus accepit, qui peragrauit cuncta Itali- ama ispaniam, Galliam, Gemaaniam, Graeci mnes deniq; p rtes Europ cornplures Al

qui in iisde regioni s notauit ini tuta, vi

acges, imperia ; exuditissimos viros cognovit, nobilissimos quosq; est aliqcutus,prudentiam

tres humanae .vite duces ptastantissimae: QUver prudentia maxime versatur in iis, quae in consultatipne, & deliberationem cadunt,pru

deliti alime o ictum esse dicim' recte delita l raro in quo quid possitaccidere in utraque

Lattenti considerandu est. Prii dens igitur eritteratus noster si multo aute prouidebuζ 'κ i possint aliter euenire, si de iis omnibus reti. delibe is in omni cosilio capiqndo ea sibi primu inproponet, quae honesta, &utilia suo principi futu a sint, in Axio maxime requiri ii ciscunspectio quaedam, accurata consideratio, summaq; diligentia. nunqua autem moueat faliqua cupiditate, seu mςtu , nihil amori tribu-α nihilq; odi in aliquς; nullis propriis cψm c dis

152쪽

DE LEcΑτο Libili II. Lis j dis consillat, sed publicae tantia utilitatiserviata Atq; omitis quidem ipsius cura evigilet in eo, ut nihil iiinprouisum illi accidat; quicquid aceru

dere possit, praemeditetur; ac cognoscat,&ii

uestiget omnia, ad quae plurimu seimpermadii conserat: nihil elaina est, quod maiores habeat suspiciones,qu in imperia. Elpropter hac ca ' sani sum ima tum prudentia, tum diligentia a Ll hibenda est in negotiis, atq; in iis rebus omnibus, quae ad publicas actiones quoquo moilo pertinent. Vt igitur perfecte, planeq, prudens dici queat legatus, quem quaerimus, in eo sint

prudelitiae comites diligentia, tertia, iudiciu,

naemoria,&c5moditas tu damitigenii, quae δρὶατηι appellatur a Graecis, quam in edis prς-cipue negotiis desideramus. diligentem vocabimus, si sit paratus ad omnia, quae intelligat: esse e Res .ii ad causam publicani sustinendani sit animo, de col1lio promptus, aqua oculos nunquam deiiciat ; si ita unum illud incumbat, hanc unam rem spectet, ne quid detrimenti Resp. capiat; liuturnis laboribus, maximisque periculis nullo modo parcat, sed illinealpotiti, iis quasi in vigilia quadam perpetua;atq; onmesbidiunt; citram, cogitationem hucpotissimuconferat. Ea cognoscat, & observet, quae sp Etant ad principis, ad quem missus erit, vires, dc potentiam, ditionem,&imperium;vectigalia Omnemq; formam administrationis;atque eo

tum maxime Ibi animos onciliet, qui surru

153쪽

s o e Y A v I A N i MA c si mumin aula locum teneant, quoru opera uti consueuerit princeps magnis in rebus. Cyne- am PyrrhiRegis legatum ad Romanos, quδA

tantam diligentiam adhibuerit ; vel tantapotius memoria fuerit, ut Senatoruunumquςmq; in salutationibus appellaret nomine , historiae mirabiliter laudant. Is autem in institariis Romanis cognoscendis euigilauit, sic, ut in renunciatione legationis, Senatu Romanum dia xerix multorum Regum sibi consessum videri. solertem vero legatum nominabimus, ides, acerrimo virum ingenio, dc industria,si staci tus ad ea excogitandassuq condacere siro prin-

cipi videbuntur, in quibus aeredis inire quoq;

ratione maliqua sacile postic quodcunque Vo-

luerit adipisci. Industriam in agendo, in con- ficiendo celeritatem adhibeat necesse est, Mi- Euando autem, si opus erit,&res ita postulet, l

artificium excogitet, quod faciet is, in quo sit acumen ingenii, &perspicacitas. Excellentis cuiusda ingenii, summaeq; grauitatis suit illud Cn. Pompilii, qui cum Senatu Romano is satus esset millias ad Antiochum Rege, ut Pt

exigui pr scriptione temporis, omnia quae v luit, obtinuit. Quid autem erit de Quint Fabio dicendum, qui in Senatu Carthaginiensium se bellum, & pacem in sinu afferre assi minuitὶ Prose multa legato accidunt pro-

154쪽

omni cunctatione, dicendum aliquid,siue x sponsiam dandum videtur ; vel coniectura, aut iudicium faciendum est alicuius rei. Nisi a tem sit ille sagax, in errores maximos potestisse

cidere. Mihi quidem sagaci homine,si optima sit mente praeditus, nihil videtur esse melius; sagire enim estacuit sentire, id est, ante quam oblata res sit; qui autem pr sagit,id est pr sen- tit in posterum, diuinam quandam habet vim, . qua& statim percipit omnia, & repente eligit

quod est melius, aut honestius, aut utilius.cognitas autem res illi efficit intelligentia, selemti iudicium.Deiudicio vero legati non est cur nobis hoc loco dicatur multa. nam cum prudentem illum facimus, &acre, & graue iudiciuum illi necessario tribuimus: Ratione autem primum, non sensu iudicet ea, quae eueniunt;

falliit enim plexunque sensus, cuius non est e quirenda fides sine ratione; ad cuius certa qua- si normam res omnes simi perpendendς.Cum prudentia coniunctam esse memoriam ante dicebamus; prudentia enim multarum xerum memoria quaedam est. Memoria igit ' primum vigeat legatus noster, ne clarorcin res gestas virorum memorabiles; ne actionea, seu

verba principum illi ex animo unquam exes dant : visciat quid, quatenus, &quomodo diacturus sinut recordetur quid respoderit; vivet secum commentatus sit, verbis eisdem mem

155쪽

iso OCTAVIANI MAc irriter reddat. Multum enim refert in rebus ge rendis id praemeditari, quod volumui ornate,

prudenter, enucleate dicere. Legati vero Or

tio grauis,ornata, illustris omnino sit, qui quiude utatur breuitate, quoad fieri possit, nihist,

nil solet esse molestius. Ac Spartiatae quidem Samiorum legatis, qui copiosissimam oratio- nem habuerant, responderunt, se oblitos esse ea, quae in principio orationisiςcitauerant,&Propter hanc causam ultima quoque minime percepisse. Prudentiam sequitur ingenii co-i moditas, quae in agendis negociis maxime per- ' spicitur. hoc autem ornamento qui erit praedit tus , maximi ponderis negotia trassigςt;& ace bitatem multorum superabit. Caveat igitur legatus in trimis, ne importunitate, vel auda. cia, seu verborum impetu quodam, ac temeritate,principis animum, quod summae leuitatis est, ira incendat. hinc enim multa saepe mala' orta stat, multae sit iciones, inimicitiae,bella denique teterrima, & periculosissima. Eornmenim animi, quir una potiuntur, maxime solent esse elati, & vehementes; ac dissicile est, ut sic affecti placari breui tempore possint. Qua eum igitur pondus debeat esse in verbis legati; quanta in eodem circunspectio; qua; ta grauia. ras,quam nihil non coiisderatum ex ipsius ore

156쪽

Det L s c a et o L 3,k II. HI A ac perspicuum quidem omnino esse missimo,

Gum ipsas prudentiae partes quaero, prydento

lefato nihil esse Reip. salutarius, nihil laudabulius. Nos aute in primis in Azorsio M o-CE NIC o equite amplissi viro omnia esse si cile perspeximus,quiet cadere in hominem pruindentissimumPossunt. Nam in difficilimis negotiis , quo tempore apud Caesarem, &Pont. Max. legatiunem obivit, tam sapienter agebac cum principibus viris i sic orat in omni officio diligens, ut, sileratis impedimentis quibus

curaque, omnia tandent facile consequeretur

ret. Idem eso verissime possum affirmare da clarissimo viro Q arco Antonio Barbaro , stavo quidem singularem prudentiam,&acerrumumiudicium nouerunt omnes. Quid enim

ipsius officio primum conueniret; quid Regis, Epud quem legatus erat missis, ni testas; quia Reip. dignitas postularet, optime intelligebat. Cum vero formidolosissimo intestino Dello, propter ciuilis discordipe flammam ,&religionis dissidium, flagras let cuncta Gallia, quious

quidem poriculis nos intersuimus , dum serpe- ret in regno sorentissimo in itum malum, ' circunspexit ille multo ante omnes procellas, quae impendebant. Haec ego tam illustria dΗ-

orumprudentissimorum legatorii, apud ba

157쪽

rii oe vovi MΑeri lhii per multos menses, & quos summasemper obseruantia colui,exemplaponenda dux cum de praestantissima illa virtute verba facerem, quae sic legati propria, & praecipua esse debet, ut sine ea legatus esse nullo modo queat. Sed iam loci huius finis siti Sequitur ut de Fortituatae,sicut erat propostum, dicendum siti haec

enim virtus ere maxime propria legati, qui se periculis omnibus, si res ita postulet, offerre iro sto principe, proque patria debet;quis Min laboribus, doloribusque versatur, quorum conteptio ipsa videtur esse sortitudo. nisi enim

quianimi excelsi magnitudinem, in adeundo Mpericulo; in labore, aut distorepatiendo; vel rotius in oppetenda morte prae 1 tulerit, sor

iis nullus prorsis erit. Sed consideratam imtelligo sisceptionem periculorum, laborumque perpessionent; atq; honestam ipsam mo tem, quae pro patriae salute, pro legibus, pro lprincipis dignitate, pro religione silpotissimureddita. Immortales quidem apud Romanos decreti sint honores omnibus iis, qui in bello, aut in legatione fortiter mortem obiissent. .

i Est igitur legato nostro in primis retinesta con- stantia,firmitas animi, dignitas, iii rebus asperis, & formidolosis; quas quidem nullo modo extimescat, sed j iis consorvet stabile iudicium, repellat omnem metum, casu serat sapia enter aduersos ; ac nihil unquam timido animo, misi fractoq; sicuti Sed quoniam co- mites

158쪽

Da Lac Aτο Lia ER II. res sunt sortitudinis constantia, magnitudo

animitatientiagrauit vi sumanarum rerum δε- Picientia, legatum volumus esse constantem, magnanimum,patientem,grauem,humana Omnia contemnente. C.Fabricius ad Pyrrhum

Regem legatus non perturbatus elephante, qui missis a Rege fuerat ad eum terrendum. Non debet igitur legatus noster ullo terror vllis unquam minis, aut aliqua denunciatione rericuli commoueri, sed sortiter ferre quod euenerit, atque in ipsis rebus gerendis admurabilem animi tum firmitatem, tum praestantium perpetuo retinere. Diximus paulo ante, nullo metu frangi debere legatum, quem fit simus,ut sit sortis,& constans,nuncvero nulla eundem cupiditate incendi affirmamus, visit' moderatus, ac temperans. non enim est consentaneum, ut qui inuictum se praestiterit a tumore, Elabore, a periculis, idem a voluptate, Elibidine,ab intemperantia vincatur.Nos igituri legatum volumus esse praecipue temperante, id est, omnes cupiditates continere. turpe est enim homini in si1mma dignitate constituto, qui publicam sustineat personam, molliter, &delicate, libidinose, & incontinenter vivere. continentiae quidem laus requiritur in omni victu, atque cultu. Ac si luxuria cuicunque Personae videtur esse turpis, legato certe foedis

sima est; minimeque digna hominis praesta' Lia. nam praeterquam quod est ipsa libido

159쪽

rue cet/.1ANI MAc 1 rhistra omnis sceleris potentissima , a recta ratio P ne,& a tota mente nominem deducit,qui nitihil postea decore,aut constanter facit; nihil ap- , paret in eo ingenuum , inihil pudicum . nihil moderatum. Legatus autem noster domitas primum libidines habeat, cupiditates omnes coerceat,atque esse abstinentem,voluptatibus corporis non esse deditum, vel potius se ipsimi vincere, quibus rebus naultitudinis beneuolo 'tiani conciliamus, praeclarum putet. Se veri, ipsum legatus quidem, vita et egregie , quod ut rarissimum semper fuit;sic admirabile quoquc omni tempore, si vacabit perturbationibus G

nimi; id est, turbidis oncitatisq; moribus ipsi

rationi aduersantibus; ex quorum sedatione vera profecto laus oritur, veraque tranquilli-

tas, quae beatam sine dubio vitam essicit. Duae cutem sint affectiones maximoduo animi mo- .

tus praecipui, 'ad quos cohibendos omnem operam I ac diligentiam conserat necesse est is, qui legationem suscepturus aliquado siti hempe ira, & ambitio: ira enim in primis ipsa inimiaca consilio est; cum qua nihil unquam aget co- siderate legatus,siimmamque leuitatem prae se feret, unde manabit odium, atq; contemptio. huc accedit, quod per iram facere aliquid, auti, ac, si opus ei it; cum aliquo vehementer ad non tamen iracunde. Ambitio vero re

160쪽

Da LaoATO LIBER II. UIniciosissinia legato omnino est; cum enim is incidit in cupiditatem honorum,imperiorum, dignitatum, statim obliuiscitur aequitatis, publici commodi, officii denique sui: ad resinii stas facillime impellitur, at tuo eti in fidem , quam praestare p triar, filoque principi maxia me de Dei, facile violat, cuti litate imperandi: quo scelere,ambitione lapios, complures legitimus esse contaminatos. Et propter hanc causam ambitiosu nolumus vllo pacto esse legatu, quem in legatione dignitatis gradumve praemium, adi beneficium acceperit. Sunt igitur omnium affectionum flammae legato restinguendae , cui danda est quoque opera, ne 'elatus inani laetitia temere. gestiat, ne dolore fvnqua Oturi c ne metu aliquo stactus, seu debilitatus videatur: quibus omnibuS ania imi morbis meduri,ac perturbationibus moderari, ratione dominante, optime, accuratisi meque poterit. Haec, ux breuissime potui, de perturbationibus animi explic*ui; nunc reli-

qua persequar, quae sint in pyomptu, Ac primum modestia ornatum esse debere ostendam legatum nostrum. haec enim virtus per se quia aem laudabilis, & amabilis est; contra vituperabilis,& odiosa superbia.Modestissimis igitur moribus praeditus sit ipse legatus ; stiperbiam

fugiat, arrogantia, insolentiam sς in potestat