장음표시 사용
131쪽
Ac Graecas in primis litteras tandiu in pre tio, summoq; in honore fuisse costat,quin diu dominata est cuncta Graecia. Amisso a tem imperio, litterae etia ipse statim exarue runt: ex quibus quod hoc tempore reliquuest, id videtur in libris supereile diuinitus Latinae vero linguet ratio fuit eadem. nam inuri, e Roma Latiui sermonis elegantia, qcum libertate floruerat,radicitus cusseruitute sublata est. Cum enim omnes olim vulgorion modo Romae, sed in tota etiam Italia Latine loqueretur, Romano iam labere ina perio, atq; ipsa Italia Barbaroru oppressaim
tu, omnis illa vis, & quasi flamma veterii
iussermonis extincta est; ac noua haequam vulgarem vocamuS, lingua, quae exi suis tantum Italiae finibus terminatur, subito est exorta. Sed quoniam perspicuum est, eos, qui rerum agendarum versantur in stu
dio, haud quaqua pone una, aut duabus linguis esse contetos, legato nostro omni opera, ac studio enitenduel se putamus, multa ut Caeternas lingam addiscat. Etenim, quena admodum apud antiquos no eodem modo
locuti sut Arabes, Indi, AEnptii, Graeci,at i i Latini, sic non eodem modo loquuntur hoc . tempore Itali, Galli, Hispani, atq; Germani. Est igitur in primis legato necessaria cogntitio Italicet linguae, deinde Latinae, quae apta l
132쪽
cica Has si nouerit linguas legatus noster,il quae magnos illi afferent usuS Vbi terrarum, atque ubi erit gentium, ad omnes res tracta- das, quae accidunt in hac communi,quotidi aq; vita non est dubium, quin suo Principi,& sibi quoque ipsi,multis magnis i in rebus,prodesse plurimum possit.
De his satis sere diximus: reliquu autem era ut ostenderemus, legato nostro no in tilem sutura poesim, necessariam historiam, i Mographiam, ac rei militaris disciplinam. Legendi sitiat quidem in primis poetae, quoi tum genus antiquissimum e doctis suisse a- pud Graecos, memoriae proditu est. Ceenim Poetarum originem vetustissimi quidam . icriptores reserunt ad Mosen. praeterea
ero multos ante Homerum fuisse poetas cepimus, Linum , Orpheum , & alios,
qui non sine diuino aliquo amatu, optima
rum artium principes,& inuentores exstitet runt. Quare meritosanctos Ennius,5 diuil nos Plato appellat poetas, quod quasi Deorum munere commendati nobis esse vide.
hantur. Debet igitur legatus antiquoru poetaru libros pervolitare, ad quos legendos iucunditate quadam sine dubio inuitabia. l. tur, quia illi res hominum gestas, mo- aes ciuitatum, variarum gentium nAturas,
133쪽
OCTAVIANI MAGDornatissimis, atque optimis versibus expri munt tuis, ex quibus fructum etiam capiet incredibilem , ad institutionem vitae communis. nam poetarum in libris, do effictos i , stios mores, di expressa vitae nostrae quasi cuidam imaginem intuemur: item, quae
fuat os scia non mod5 priuatoriani homini sed etiam Principum, Regumq; fadite peta poetas sop
spicere postumus. Itaque linero legat, & Graecos dc Latinos noster legatus. ac quoniam Graecorum poetarum optimos, Homerum, Hesiodum, ac Pindarum iudicauit Plato,horum praecipue libros
euoluat: Homerum autem praerer e teros;
in manibus semper habeat: nam grauissimi huius auctoris libri sunt civilibus negotiis, heroicitq; virtutibus reserti ; ac multa porro sunt ab eo conscripta, quae ad bellum, qua ad Remp. gerendam; quae ad summoruni munera principum; quae ad consuetudines
bonorum, & malorum si ectare videantur.
Idcirco iure Magnus Alexander Homeri poesim omni loco, & omni tempore, apud se voluit habere. Intelligebat enim, se ab Homero, ad omne virtutis genus institui, dc ad omne praestantissimi Regis officium ii :stitui optime posse. Sed iam ad reliqua pe a gamus, &institutum ordine persequamur. Cogia oscenda est etiam legato historia, quae quidem nihil est aliud,nisi vera rerum gesta
134쪽
ram narratio, ac memoriae veteris ordo.
Historiae autem, antiquitatum persectam cognitionem ita statuimus ad legatum pertinere, ut sine ea, tam grauem unquam personam sustinere quenquam negemus posita etenim necessariam putamus esse in primis veterum temporum notitiam iis omnibur, qui vel in Reip. administratione, vel in rebus gerendis aliquando debeant versari, quibus nota esse debent,non modo vetus iatis exempla, sed etiam quae sua, patrumque memoria, singulis annis , acciderint in toto Orbe terrarum: ac maxime quidem histori, pertinet ad Reges, summosq;priticipes:qui cum sint eius prorsus expertes, nihilplanescire, nihil ex iis, quae ad ustim vitae, & ad res magnas in imperiis gerendas attinent,intelligere possunt. seniper enim videntur esse pueri qui nesciunt ea, quae, antequam nati iant, acciderint apud omnes gentes. Merito igitur Graecos carpit AEgyptius ille sacerdos apud platonem, cosq; semper pueros Vo eat, quod nihil gestarum rerum, nihil antiquorum temporum cognitum, atq; animo compraehensum haberent. Itaque legatus memoriam teneat oportet omnis antiquitatis , unde hauriet in primis, ta lurim λ fonte, prudentiam ;hauriet scientiam maximarum , 6 pulcerrimarum rerum, hauriet demum praeclara quaedam in omni genere vir-
135쪽
x3s OcrAVIANI MAn rr . tutis exempla, quae plurimum solento .ctoritatis habere adprobandum, &iu ditatis ad audiendum. Exemptavero praeci- .pue haurire ex historiarum fonte poterit, continentiat,grauitatis,iustitiae, fidei, ac for titudinis , quibus quasi ardentibus facibus, ad omnem virtutem& ad omnem laudem, incredibili quoda gloriet studio,atq; immor letalitatis amore,inflammabit .Praetereau
roco gnostet ex historiis bellicosissimarum
gentium, potentissimorum Regum, ac G
tissimorum virorum gloriosa facta, intellia set originem, & principia maximorum regnorum. Ac quibus de causis tot in imperiis A Assyrioru, Persarum, Graecoru,ac denique
Romanorum commutationes,tot Rempublicarum conuersones acciderint, cui Romana Resp. terrarum omnium domina toties afflicta silerit,toties recreata, quae de mucausae sint Rerumpublicarum salutis, atque . . interitus. Notabit item consili acta,euen-J: .
tus varios, unde ille & consiliu de futuris re bus quq ex praeteritaru similitudine geruntur, certum dare, & agere similia negotia multo commodius poterit, atq; prudelius,
sic, ut dubitandumilli minus sit, se posse &in dandis consiliis,& in agendi publicis negotiis, & in dicenda sententia, siue de bello, iue de pace,selli, errare, ac decipi. quod sine dubio minime unquam prieliabit qui ex
136쪽
Dt L se Aeto Lia et A. II. iis
asinalium vetustate ea, qtue a me dicta sunt, non eruerit. Legatus vero noster non m
do memoriam colligere debet antiquitatis sed legere etiam historias suorum temporu. Quis enim optime unquam consulet suot principi, si & prin cipis eiusdem, &ceter rum legus, mores, instituta, bella, paces, foedera, opes, vectigalia, pedestrem, nau i lemque apparatum ignorauerit quete omnia .ex historiarum lectione cognoscere facit poterit: quapropter non une causa paulo ante dictum est nobis, historias ad Reges, α principes potissimum spectare. In historiis enim notandae simi illis res praeci re gestae, & obseruandi mores bonorum
Principum, atque etiam tyrannorum, pro-
, pter quos illi felicissime, ac diutissime fue- runt in imperiis; hi, breuissimo temporis spatio regnis pulsi, ac trucidati sunt. Itaq; egregie Thucydides, que fer ut rei militaris disciplina piaestitisse, nistoriam seripsit esset thesaurum regium. hunc igitur, quem mo- do nominaui Thucydidem,sincerum gest rum rerum pronunciatorem,quimiro quo- dam ordine scripsit historiam, atque etiam Herodorum, Herodianum,Polybium,Dio- nysium Halicarnasleum, Liuium, Appianu, Sallustium,Iustinu legat noster legat', quorum historiae omne prorsus continet veterε memoriam. Res vero nostroru temporum
137쪽
torum doctissimorum hominum, qui res omnes singulorum annorum diligentista 'me mandarunt litteris. Sed quo ordine sint legendae historiae, quae in iis praecipue no- , tanta, ac quae potiuimum colligenda, alius
erit fortasse dicendi locus. Nunc ad Ge . Paphiam, ut estpropositum, me couertam, cuius cognitio est utilis in primis legato, cu ad multas alias res, inm ad historiam maxume,cum saepe in historiis regiones, prouinci ciciuitates, montes, & fluuii describituri . quarum rerum notitia ad ipsam pertinet
Geographiam quam si legatus percipiet,
terrae situm, formam, locorum intervalla, sine dubio, cornoscet ,& campos, ac montes, agros,& nemor hieme,& aestate, domi manens, poterit quodammodo peragrare.'
quod plurimum habet in se & iucunditatis, diutilitatis. ac turpe quidem est homini g
rendarum rerum usu praedito nescire ubirerrarum sit quaeque ciuitas, aut quodlibet oppidum. Idcirco Ptolemaeum perlegat lexandrinum hominem,eius liTabulas dili- enter inspiciat, & legat etiam Plinium, Sonum , atque alios, qui de situ orbis egregie conscripserunt; in quibus tamen maxima sς- ῆpe regionum, prouinciarum, populorum, fluminumq; & insularum varietas est. Sed
nos Ptolemaeum in primis in Geographia
138쪽
erat, ut ostenderemus,in legato inesse opor- tere scientiam rei militatis. nam ex iis aritibus, quae liberales appellantur, hanc unam in primis excellere, ex omni memoria, es
morum hominum consensu,tu dicatum est. Atq; in Graecia primumquae Persarum
sepissime copias profligauit, multi belli gerendi scientia excelluerunt. Romana vero gente quae fuit unquam gens bellica lauder stantiorὶ indicant hoc praeclara quae in
istoriis continentur, & gloriosa facta tot Graecorum Imperatorum; atque id etiam declarant tot belli duces Romani praestan-xissimi, Catones, usimiliani, Syisti Luculli, Caesares,ceteriq; sortissimi viri, quis inperi rei militatis praestantiam cum doctrinarum studiis coniunxere. Nos igitur quem his in libris quaerimus,& instruimus legatum,iure volumus esse peritum rei militaris. hanc ve- distiplinam accipiat ex veterum praeci Ptis, b& variarum gentium historiis. Cognoscat autem primum qualis olim ea sue. xit, quam quidem deinde conserat cum dulciplina militati nostrorum temporum. Ac quoniam omnia,quae sunt in imperiis, ab iis . defendi, & firmari putantur, qui militari virtute praestant, ea prorsus legato nostro sunt cognoscenda, quae pertinent ad hanc praeclaram scientiam,sine qua consultare M
139쪽
Oer Avi ANI MAcir bello, de exercitu, de castris, de signorum collationibus, de oppidorum oppugnati bus, de commeatu,de insidiis faciendis,atq;
vitandis, quae sunt imperatoris propriae la des, minime unquam poterit. Eu igitur ipsa Imperatoris ars, &scientia legato quodam modo necessaria, qua quide nulla,meo iudicio, est, quae maiorem desideret vim incenti atq: consilii. Cognoscere aute noster ilegatus debet locorum, monim,fluminum, villium n turas, urbium situs, multiplicia' oppugnationum, ac defensionum δenera: item loca idoneaad castra poneta, ad aciem linstruendam, ad manum conserenda, atque omnia prorsus intelligere,quq ad rei bellicae rationem spectant. Haec aute maxime nota lefato dobent esse; id est, quot sint genera militiae, in quo nos ducesexercitus in o dinanda acie, videantur esse dissimiles antia quorum, utrum pedestres copiae sint magis restimandae, quam equestres, utru exercitui uniuerse sit praeponodus unus an multi;qua: ies sint maxime in bello necessari quom do praesidiis, turribus,arcib',vallo,sossa, aut
re; quod denique sit optimi, acpraestantissimi Imperatoris ossiciv.qu fere omnia,cum ex multis aliis grauissimis auctoribus, turrima me ea Xenophonte,in eo libro,qui
140쪽
DE Lgo Aeto Lias R II. x - ας Κυρου inscribitur, facile eliciet. harii vero praecipue rerum si quis legatus erit M animo,&scientia copos,is &multis in rebus, magno sito principi poterit esse fili, &pe sectus legatus merito nominoitur. Sed de artib', ac doctrinis quib*ipse legatus noster debeat esse instructus,satisdictum est.
tis legatum oporteat este praeditum, C A P. M. O s i E A Au hactenus dem strauimus legato nostro onera dum esse, complendumq; pectus omnib' liberalibus artibus, optimisq; disciplinis , sine quibus non posse e
ci , quem quaerimus, admirandum legatum dicebamus; reliquum est, ut hoc loco de claretur,aenobis, eundem omni prorsas vi itute,& humanitate; omnibusque rebus orn tum; immo vero in omni virtute principem esse debere. quod si hoc tepore praestare me posse confiderem; ut eum lailicet hominem informarem,atq; exprimere dicendo, cuius persectsi simulacrum,atq;eximia sorma an mo compretinensam habeo, me sine dubio perbe tum putarem. Vtina id mihi salte se tuna elargiatur,ut in summotegato fingedo,