장음표시 사용
271쪽
suppliciorum notas , quas manifeste Perpessi sunt, ad dignitatem civium
si , in Latini ante Romam conditam apud Latinos fiebant) nunquam per teStamentum , sed per epistolam libertatem Sumentes. Inde quia per
testamentum non fiebant, nec eX tes
tamento aliquid capere , nec Suos haeredes facere poterant, cives Romani Postea sub ConSulibus per testamenta in Urbe Romana effecti sunt. Dicti autem cives Romani, quia teStamento liberi effecti in numerum Romano-Tum civium rediguntur. His primum aditus erat in Urbe Roma commorari, caeteris autem libertis prohibebatur, ne vel in Urbe Roma , Vel intra Septimum ab Urbe milliarium comm
census seris, 'Τin solvit enim tributum auctoris. In hoc enim Vocabulo prima successio est haereditatis, S generis, Ut sunt filii, & nepotes.
fungitur quasi pro haerede : est enim,
aut institutus , aut substitutUS. 3 Pater est, a quo nascitur ini'tium generis: itaque is Paterfamilias Vocitatur. Pater autem dictus, eo quod patratione peracta filium procreet. '' Patratio enim est rei venereae con Summatio. in Lucret. Et bene par 3
in Genitores autem a gignendo,& parentes, quaSi parienteS.5 Iidem , & creatores. M Cre
mentum enim eSt semen masculi, ui
de animalium, & hominum corp0sgconcipiuntur. Hinc creatores parent i
6 Mater dicitur , quod exin ς efficiatur aliquid e m mater enim qu/
Si materia , nam causa pater est
7 Paterfamilias autem dictui, quod omnibus in familia sua post 'ββerViS tanquam pater filiis patria di lectione consulit, servorum que c0β ditionem a filiorum affectu non discζs nit , sed quasi unum membrum am plectitur: hinc enim exortum eSt s0 men Patrisfamilias. Qui autem Mque dominantur in servis hoc Se sqmine nequaquam reputent appellJi j 8 '' Materfamilias inde voca β' quia per quandam Iuris sollemnitat in familiam transit mariti. Tabiit
enim matrimoniales instrumenta emp tionis suae sunt. Alias sicut 'in matrQβδ
272쪽
est mater primi pueri , i. quasi mater nati; ita Materfamilias illa est, quae
Plures enixa est. Nam familia ex duobus esse incipit. 9 Avus patris pater est, ab aeVO dictus, id est ab antiquitate. Io ProavuS aVi pater est, quasi
longe ab aVO.12 Atavus ab aVi pater. 13 Tritavus ataVi pater , quasi
tetraVus, id est, quartUS SUPra aVUm. Sed tritavus ultimum cognationiS ΠΟ-men est. Familia enim oritur a patre, terminatur in tritaVO.1 'in Filius, & filia a familia dicti, ipsi enim primi in ordine naSCentium existunt: unde , & Cornelia familia stirps ipsa omniS a Cornelio orta.
is Familia autem a femore. Femore enim genuS, & StirpS ostenditur. Nam familia pro Servis abusive, non proprie dicitur. 76 Stirps ex longa generis signi
II Gnatus dictias, quia generam tu . Unde, & per g scribitur. I 8 Suboles, eo quod SubStitutio sit generis. I9 Quadripertitus eSi autem o d0 filiorum ita : Unigenitus, Primoge nituS, medius, noviSsimus. Unigenitus pQSt quem nullus. PrimogenitUS ante quem nullus. Alediu S inter omneS. Vissimus , post omnes. '' Idem, dc minimus a monade. NOVissimus autem propter quod noVus, quia caeteri praecedendo antiquioreS eXiStUnt. 2o uatuor etiam modis filii Rppellantur, natura, imitatione, adoptione , doctrina. Natura, Veluti cum dicuntur filii Abrahae Judaei. Imitatio ne , ut ipsius Abrahae fidem imitantes ex gentibus , dicente Evangelio : Potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae, vel sicut eoSdem Judaeos Dominus filios esse dicit diaboli,
a quo non nati, Sed quem fuerant imitati. Adoptione quoque, quod humana consuetudine nulli , licet nescire vel sicut nos Deo non natura , Sed adoptione dicimus: Pater noSter, quies in Coelis. Doctrina, sicut Apostolus filios suos appellat eos, quibus Evangelium praedicaVit.
beri appellantur, ut iSto Vocabulo Se-
cernantur a ServiS: qilia Sicut Servus
in potestate est Domini sic filius in poteState est Patris. Inde etiam filio sit emancipatio , ut sit liber a Patre: sicut fit sei Vo manumisSio, ut Sit liberatus a Domino.
et a Item liberi dicti , quia eX libero Sunt matrimonio orti. Nam silii ex libero, & ancilla servilis conditio nis sunt. Semper enim, qui nascitur deteriorem parentis Statum Sumit. 2 3 Naturales autem dicuntur in genuarum concubinarum filii , quos
24 Adoptivus filius est, qui aut a
patre juSto, aut aVO, aut proaVo , in cujus potestate est, per emancipati Ο-nem est traditus in alienam pote Statem, qui utriusque fert nomen : ut Fabius 2Emilius, vel Scipio Paullus. 2 5 Gemini sunt, non duo tantum Simul nati, Sed etiam plures. De geminis autem uno ab orto, alter , qui
lii Filius Filia. masi familius, ne hac quidem rejicienda.
λὶ Fenture enim genus. Silan. Gotth. femor enim, haud dubium quin e , cum alterum sequeretur , omissum iis a I 'ri . Legendum ergo femure , vel femore , quando utroque modo conit x veteres locutos. l Suboles , ed quod sit substit. Ergo suboles , non soboles, ex hAc 2 Qque notationς rib nilum flaret. At Idem, minimus a monade. Vid. lib. seq. liti. M. Ratuor modis. Ex Aug. lib. contra Adimant. cap. ct I. Retractis cap. 22.
273쪽
legitime natus fuerit , VopiscuS nominatur.
α6 . IIJ PosthumuS Vocatur , eo quod post humationem patriS nascitur , id eSt, post obitum. ISte , & defuncti nomen accipit: Sic enim leX VO-luit , ut qui de defuncto nascitur, defuncti nomine appelletur.
2 7 Nothus dicitur , qui de patre nobili, & matre ignobili gignitur,
Sicut eX concubina. Est autem hoc nomen Graecum , & in Latinitate deficit. 28 Huic contrariuS est SpuriuS,
qui de matre nobili, & patre ignobili
nascitur. Item Spurius patre incerto, matre Vidua genituS , VelUt tantillo spurii filius , i quia muliebrem na
tris nomine. 'in Eosdem, & Favonios appellabant, quia quaedam animalia, favonio spiritu hauSto, concipere eXiStimantur. Unde , & ii, qui non Sunt de legitimo matrimonio, matrem pomrius , quam patrem sequuntur. Latine autem Spurii, quasi eXtra puritatem, ad eSt, quasi immundi. 9. Nepos est, qui eX filio natus est. Dictus autem nepos, quaSi natus post. Primum enim filius nascitur,
deinde nepos. Gradus enim SubStitutionis est. Hinc , dc posteritas , quasi POSteia aetas. in Nepos autem utriuS-que SeXUS est. Nam , ut neptis dica IDUS in iure eSt propter discretionem succeSSioutS admiSSum.
30 Pronepos est, qui ex nepotet conceptuS , natusque est. Et dichis pronepos, quaSi natus porro post. EX hoc quoque gradu incipit vocari,&Progenies , quasi porro post geniti Nam filii, & nepotes non sunt prog nies , quia non est in eis longa posteri taS. Sicut autem inferius longe editi Progenies dicuntur , ita superiuS pro Vi , ataVique progenitores appellan tur , quaSi porro generantes. PronepQ dictus , quia prope nepotem. 3I Abnepos, quia sejungitur nepote. Est enim inter illum, & nepo
33 Adnepos, abnepotis filius 33 Trinepos , adnepotis fisui, quia POSt nepotem quartus in Ordi0ς
3ψ Μinores autem non dici mus , nisi quoties graduum deficit no men e ut puta filius , nepos, pron pγ' abnepos , adnepos , trinepos. Ubi ii φgradus defecerint: merito jam dicim iniminores, Sicut , & majores dicim inii PQ t Patris , aVi, proavi, abavi, δὴδ vi , tritaVique Vocabulum.
CAPUT UI. De Agnatis, Cognatis
i Λ Gnati dicti , eo quod ac φ c, dant pro natis, dum de Wy filii. Qui ideo prius in gente agno β'
tur, quia Veniunt per virilis sexus pς
274쪽
ronas, Veluti frater eodem patre natUS, vel fratris filius, neposve eX eo , item
2 Cognati dicti, quia sunt, & ip-
i propinquitate cognationiS conjuncti. Qui inde post Agnatos habentur, quia per foeminini SeXuS perSOnaS veniunt : nec sunt Agnati, Sed aliis naturali jure cognati. 3 Proximus propter prOXimitatem sanguinis appellatus. ψ Consanguinei Vocati, eo quod
eZ uno Sanguine, i. eX uno PatriS Se-imine nati sunt: nam Semeia Viri Spuma eSt SanguiniS, ad inStar aquae in .copulos colliSae, quae Spumam candidam facit, vel sicut Vinum nigrum, quod in Calice agitatum Spumam albentem reddit.
3 ' Fratres dicti, eo quod sunt
ex eodem fructu, i. eX eodem Semine nati.
6 Germani vero de eadem genitrice manantes: non , ut multi di-Lunt , de eo te germine, qui tantum fratreS Vocantur. Ergo fratreS eX eΟ-dζm fructu, germani eX eadem gem iurice mananteS. 7 Uterini vocati, eo quod Sint ζX diversis patribus , & Uno Utero editi nam uterus tantum mulie
8 Quatuor autem modis fratres dicuntur in divinis Scripturis: na- Vr , gente, cognatione, affectu. Na- ζψr , ut Esau, & Jacob. Andreas , dc in Pirus, Jacobus, & Joannes . Gente, ut omnes Judaei fratres inter se vocantur , ut in Deuteronomio: Si autem emeris fratrem , qui est Hebraeus. Et Apostolus : Optabam , inquit, ego anathema esse a Christo pro fratribus meiS, qui sunt cognati mei secundum Carnem, qui sunt Israelitae. Porro cognatione fratreS Vocantur, qui sunt de una familia, i. patria: quas Latini paternitates interpretantur , CUm eX Una
radice multa generis turba diffunditur, ut in Genesi dixit Abraham ad Loth:
Non sit riXa inter me, & te, & inter pastores tuos, & pastores meos , quia Omnes fratres nos Sumus: Et certe Loth
non erat frater Abrahae, sed filius fra tris ejus Aram. Quarto modo actini fratres dichi, qui in duo scinduntur; spiritale , & commune. Spiritale, quo omnes Christiani fratres Vocantur , ut Ecce quam bonum, & quam jucundum habitare fratres in unum. Commune , Cum omneS homines ex uno patre nati pari inter noS germanitate conjungimur. Scriptura loquente: Dicite iis, qui oderunt VOS : fratreS DOS-tri vos eStiS.
9 Germana ita intelligitur , ut
1o m Soror autem , Ut frater: nam Soror eSt eX eodem Semine dicha, quod sola cum fratribus in Sorte agnationis habeatUr. . ΙΙ Fratres patrueles dicti eo quod paties eorum germani fratres inter se fuerunt.
Con :Jl CRp. VI. Fratres dicti Fest. prater a Graeco dictus est Φρήαι ι , vel quod sit serὶ alter.
f. 'ςxm di d. e. g. m. non V. m. d. J de cod. germine. Vides a vocis veriloquio significatisnem deerrare : ut aliud τη σου μαινομ - ἔτυμον comminisci necesse. Saltem, ut res magis patefieret, fraterque a germano distingueretur. 4 tem Servii υerba AEn. s. ad υ. Hate germanus Eryx. Germanus est secundum Varronem in libris de Gradibus
ii '04ςm patre nati fratres agnati sibi sunt, qui, & consanguinci vocantur ι uec requiritur, an etiam camdcin ma- , hQbuerint. Sed hos quoque germanos vocari advertit GHac. uterus tantum mulieris. e Serυ. AEn. i. ad υ. Uterumque a. m. c. udatvox autem modis fratres. Ex Hieron. adυers. Helvid.
275쪽
12 hin Consubrini vero Vocati, qui, aut eX Sorore , S fratre, aut eX duabus sororibus Sunt nati, quasi con- sororini. 13 Fratrueles autem materterae
filii sunt.14 Subrini consubrinorum filii. 1s A' Thius Graecum nomen CSt 16 Patruus frater patriS eSt, qUa si pater alius e unde, & decedente patre pupillum prior patruus SUScipit, di quasi filium lege tuetur. 17 Avunculus est matris frater, cujus nomen formam diminutivi habere Videtur , quia ab avo Venire
18 Amita est soror patris , quasi
alia mater. 19 Μatertera eSt Soror matriS, quasi altera mater.
2o Socer est, qui filiam dedit. 2I Τ' Gener est , qui filiam du- Nit : gener autem dictuS , quod adSciscatur ad augendum genus.
quod generum, Vel nurum sibi aS-
23 Vitricus autem, qui UXorem ex alio viro filium, aut filiam habentem duXit: & dictus vitricus, quasi novitricuS , quod a matre Superduca
2 Privignus est, qui eX alio Patre natuS est, & privignus dici putatur , quasi pri Vigenus , Vel quasi prius genitus: unde , & Vulgo ante-
videntur declinata; genitor , genitriX agnati , agnatae ; cognati , cognatae;
Progenitores, progenitrices; germani,
tibAS. i A Uctor mei generis, pater mi A. hi est, ego illi filius, aut filia
a Patris mei pater , mihi aVui est, ego illi nepos, aut neptis. 3 Patris mei avus, mihi proaVimeSt, ego illi pronepos, aut pronepti Patris mei proavus , mihi aba VUS est, ego illi abnepos, aut abnepid 5 Patris mei abavus, mihi ata
6 Patris mei atavus. mihi trit Vub est, ego illi trinepos, aut trincypi
Do Patruis.1 D Atris mei frater , mihi Θ ac truus est, ego illi st xi
filius, aut filia. a Patrui mei pater , mihi p magnus est, ego illi filii fratris lib.)i aut filia. 3 Patrui mei avus, mihi pr08 truus est, ego illi filii, aut filiae Π pqΤ'
4 Patrui mei proavus , mihi ' patruUS eSt, ego illi nepotis, aut η Θtis filius, aut filia.
I ID Atris mei soror, mihi assyla. ta est, ego illi fratris ii β'Τ
Consubrini. Et subrini, is conlubrini per u perpetuo leguntur in antiquissimἱs libris. non in elegantem ratio
276쪽
2 Amitae meae mater, mihi ami- 4 Avunculi mei proaVus , mihi ta magna est, ego illi filiae fratris filius, abavunculus est, ego illi neptis filius, aut aut filia. 3 Amitae meae avia, mihi proamitaeSt, ego illi neptis filius, aut filia.. ψ Amitae meae proavia mihi aba-mita est, ego illi nepotis , aut neptis filius, aut filia.
ororis filius, aut filia. 2 Avunculi mei pater , mihi RVunculus magnus est, ego illi filii Sororis filius , aut filia. 3 Avunculi mei avus , mihi ProaVUnculus est, ego illi filii nepos,
I tertera est, ego illi Sororis filius, aut filia.
2 blaterterae meae Soror , mihi matertera magna est, ego illi sororis HUOS, aut neptiS. 3 Aviae meae soror mihi abmatertera est, ego illi pronepOS SOroris, aut proneptiS. ProaViae meae Soror mihi pro-
matertera est , ego illi neptis filius, aut filia.
277쪽
238 D. IS ID. HISPAL.5 'l Stemmata dicuntur ramusculi, quos advocati faciunt in genere, cum gradus trinum partiuntur, ut puta: ille filiuS, ille pater, ille avus , ille agnatus, & cognatui, lcri, quorum figurae hae sunt. ii
Usque adhuno latercu tam immunes personae sunt.
Fatruus Amita Avunculus Matertera
Fatris, aut Sororis Filius, Filia Fronep0SProneptis
Patrus magni Amita magn. Avunculas maguus Matertera metua
Propatruus Propior subri-I roamitanus Proadunculus Promatertera Propior Su
ola Fratris , Sororis patruelis Consubrini consu
brinae, Amitini Amitinae Filius Filia
Fropatrui Fropatrui AoamIta Froamitae F amitae Abadunculus Froavunculi Froavunculi Abmatertera Promaterterae Promateric
Fratris Sororisque Pronepos Proneptis
Fratre is Sororisquc Abnepos Abneptis Trine
li in Stemmara dicuntur L Stemmata ri a in ala dibus. Funt autem in antiDissimis Dibuitu. lib=ii duo hac tantum 'ρ'
278쪽
Patrue- Patrue Frater Patruus lis. Iis. Soror Amita. Amiti- Amitia Patrue-
Tritati Pater. Tritaυi Mater. vii. Trita
brini. t Prop. su brinae. Filii.
Prop. I. brini. Prop. Iu brine. Nepotes. vi. M.f. subrini. Prop. su brini. Pron p. vii.
paullatim propaginum ordinibus diri-tra Xerit , & propinquitas esse desierit; perit, & quodammodo revocat f igien a is gradum consanguinitas constituta e St: hominis status finitur; ita propinquir
R teni ui ' sugientem. I s. de Civit. cap. I 6. Scxt. Cur usque ad sextum, cum intra quartum nunc
279쪽
vir ejUS. a Maritus Vero etiam Sine adjectione conjugem sonat, ' & a mare maritus, quaSi mas. Est enim nomen primae positionis, quod facit in diminutione masculus in derivatione maritus. 3 Sponsus a Spondendo VocatUS. Nam ante usum tabellarum matrimonii cautiones sibi invicem emittebant, in quibus spondebant se inVicem Consentire in jura matrimonii, & sidejussores dabant. Unde, & admiSSUm eSt, ut sponsum dicamUS Virtim , a Spondendo , & sponSam similiter. - Caeterum proprie Spondere Velle est. Ergo SponSUS non quia promittitur, Sed quia Spondet, & SponsoreS dat.
Arrabo dicta, quasi arra bona. Quod enim datur pro conjugio,
bene datur, quia conjugium bonum est. Quod vero CaUSa fornicationis, aut adulterii malum e St , idcirco arrabo non est. Dicta autem arra a re , pro qua traditur. FSi autem arra, non SO-lum sponsio conjugalis , sed etiam pro qualibet promissa re data , Ut commpleatur.
. 5 'Τ' Proci, nuptiarum petitoreS, a procando , id est, petendo dicti. 6 'i Pronuba dicta , eo quod nurbentibus praeest, quaeque nubentem viro conjungit, ipsa eSt, & Paranym'pha , nam nympha sponsa in nuptiis, ct nympha pro lavationis offici0, quod ad nomen nubentis alludit.
jugum , quod imponitur matrimonio conjungendis. Jugo enim nubentes subjici solent, propter futuram con cordiam , ne separentur. Conjuges ad tem Verius appellantur a prima de 'ponsationis fide, quamvis adhuc inter eos ignoretur conjugalis concubitus, sicut Alaria Ioseph conjux vocatur, inter quos nec fuerat, nec futura es ;carnis ulla commiXtio.
tUS SUOS Veient: translatum nomen δnubibus quibus tegitur Coelum. Und ν& nuptiae dicuntur, quod ibi primuim nubentium capita velantur. Obnub
9 Cui contraria Innuba, hoc est1 innupta, quae adhuc vultum Silus'
1 o δ' VXores vocatae, quasi β' XOreS. Μoris enim erat antiquitu nubentes puellae simul venirent ad ii men mariti, & postes antequam ings derentur ornarent laneis vittis, & Qt.' ungerent. Et inde uxores dictae, qu*' VnXOreS, quae ideo vetabantur lmina calcare , quod illic januM coeant, & Separentur. ΙΙ ' Μatrona est, quae jam p φῖ Sit, & dicta matrona , quasi maser βδxi, Vel quia jam mater seri potest, β' de , & matrimonium dictum. Γ stis guttur autem inter matronam xxcm, & matremfamilias. Nam is)
280쪽
ETYMOL. LIB. IX. 2 Itronae, quia jam in matrimonium com putandi nuptiae. Conjugium dictum,
Venerunt : MatreS, quia genuerunt:
Matresfamiliae , quia jam per quam dam juris sollemnitatem in familiam
uni tantum nupsit. μι- enim apud Graecos unum dicitur, γυρε nuptiae interpretantur. J3 Bigamus autem , trigamus a numero UXOrum Vocatus , quasi duabus , vel tribus maritUS. I Vidua vocata, quod cum viro duo fuerint , nec circa ConSOrtium alterius Viri post mortem primi Conjugis, adhaeserit. Nam quae alteri post mortem prioris Viri nupserint, viduae non dicuntur. Item Vidua dicta, quod sola Sit, nec circa ConSO
tium viri conjugalia jura custodiat.15 Τ in Fratris uxor, FratriSsa VO-
uXOres , Ianitrices Vocantur , quaSiς mdem januam terenteS, Vel per eam dein januam iter habentes. 8 Viri soror, Glos appellatur. J9 Sororis vir , speciale nomen non habet, nec uxoriS frater. 2o I in Μatrimonium , eSt nobilium justa conventio , & conditio. 21 Conjugium est, legitimarum porsonarum inter se coeundi, di cO-
quia conjuncti sunt, Vel a jugo, quo
in nuptiis copulantur, nec resolvi, aut separari poSSint.
nupta, Sed a nubendo formatum. Dicitur autem connubium , cum a quam les in nuptias coeunte ut puta Cives Romani, pari utique dignitate. Connubium autem non est , cum Civis Romanus cum Latina jungitur. Quotiens autem connubium non est, filii
2 3 Hymenaeus dicitur a quodam
Hymenaeo, qui primus proSpere Usus est nuptiis, Vel οι ο τὼ υμένος, quod membranae Virginitatis est clauStrum. 2 Contubernium est ad tem-PUS coeundi conventio: Unde , &tebernaculum , quod modo huc, mo
do illuc praefigitur. 25 Repudium est , quod sub
testimonio testium, Vel Praesenti, Vel absenti mittitur. 26 Τ Divortium est quotiens dissoluto matrimonio , alter eorum ab teras nuptias Sequitur.
27 Divortium autem dictum a flexu viarum, hoc est, Viae in diversa
si 8 Fribolum est, cum eo an, mo Separantur, ut rurSum ad Se invicem reVertantur. Nam frivolum est velut quaSsae mentis, & essiuXae . nec
Istrum seri iura. Quidam ex Rabano ita legebat s quρή ςμφ λ virq ήivi Dςrit, circa consortium ulterius .i,i n.nariaserit. 9 Item vidua dicta , quod sola sit. Quasi sine duitate, ut enim L best Hin Vidua sic dicta quasi vecors, vesanus, Ri sine eorde, aut sanitate est. Aut merius fortassὸ quasi vatile divi H , V m τι augere solet : ut in mehemens, te , iduere autem dilidere , aut findere , quo videtur respexisse Hor tiμ . Idus tibi Iunt agendae. Qui dies mensem ve--ςris marinae findit Aprilcm.s J Fratris uxor fratrissa. Festus. Fratria uxor fratris. Non. Fratriae appellantur fratrum inter se uxores. φὶ Levit glos Janitrices. Modestin. in I. Non facile. D. de Gradibus. Viri stater levir. Is apud Graecos Aaήρ appeti Φῆ vr. Viri soror glos. dicitur, apud Graecos duorum statrum uxores janitrices dicuntur, apud Griecos Mναν- , - Gloss. Janitrices δύω ἀδελφων γυναῖ r. I in Matrimonium est nobilium. A. August. Cur nobilium An quia ciωium tantum erat Romanorum t Rel quia auspia ' ρ fiebat, o, plebejorum nulla erant antiqua auspicia , ut est apud Libium , εὶ Vel ἀκο ἡ ἴλ .... Donat. in Aile h. ad υ. Missa haec face, Hymenaeum, &e. Alii quod νμην dieatur mem. RR quaedam , qua est munita Virginitas. sit Divortium ά siex. viar. Se . AEn. q. ad υ. Objiciunt equites sesς Rd divortia nota. Di Ortia , inquit, divertieuI, militaris. . . '