장음표시 사용
131쪽
Curatio iis innitur indicantibus, quas in se stu MAE,
bre catarrhali a) posuimus. Generatim ConVe- curemur. nientissima i unt, quae dii L nt, lentorem solvunt, congelliones digerunt, acritudinem temperant e spirationis vias aperiunt, atque a capite , naribus que revellunt; uti venae sectio, cucurbitulae tam siccae, quam 1 cari si catae, balnea pedum , eccoproti'ca ex manna, pitulae de succino Cratonis , diluta soliarum thee, scordii, cardei benedicti, florum ti liae, aut fambuci, decocta hordei, radicis scor ZOnerae, Chinas, graminis, ligni scissas ras, pulveres temperantes nitrosi, atque alia hujus generis. Naribus quoque inspirari potest vapor aquae calidad, CX herbis emollientibus decoctae, imo aqua ipse tepida attrahi ; &, si acrimonia humoris exigat , etiam lac aqua dilutum, vel aliquid mucilaginosi. Lenes quoque sufetius ex mastice , succino, ben'zoe, baccis juniperi laudantur, in primis ad cubiculi aerem frigidum temperandum . Ita graViori capitis a sectu , aut contumaciore malo, epit pastica ex Cantharidibus, quae vesicam excitent, collo , brachiisque, aut pone aures, imo temporibu S ad moventur utilissime. Si malus humor pituitariam exulceravit, decocta, vel di otabat viae, menti,M,
132쪽
sa' CAp. XI. DA GRAVEDINE, milleselli, sauiculae, roris marini injicien a sunt. Mel etiam subinde addatur, ut magis absternant. Si haec non susticiant, decocto guajaci, in primissi sordidum ulcus fuerit, mundari etiam opori t. Sed potissimum ad caussam interiorem, luem Vene Ieam nimirum , scorbutum, cacochymiam , aut aliud mali genus conjuAcbim respiciendum est . Victus quoque mitio causiis accommodetur. Aernimium siccus vapore aqueo ; humidus , atque in 'purus resinosis, bali amicis qua sumtibus, ct lucu lento igne emendetur . prictiones totius corporis, moderatumque exercitium, quia humorum circui tum, atque exspirationem adjuvant, summopera
DE NARIUM H PEMORRH AGI A. ἰ . CCCXXXV.
N '- mo risu ia I sanguis insigni aliqua copia praeter naturae in ' Sς ὲς ς- sti utum e vasis prorumpat, quaecunque sit corporis p rS, ex qua effluit, generico id haemorrhagiae nomine desit natur. Pro varia vero sede, unde ma nat , peculiarem denomi uationem distinctionis caussa accipit. Effluere sanguinem e suis vasis quintu plici ratione posse, veteres docuere: I aa stam i)imirum, si re extremorum musculorum, quibus do n4ri ultimos arteriolarum fines putabant dilatatio
G, sive cana iculorum divitione; III. 4 opides, sive exsudati ne ; IV. ylaxi , si Vς rdptib
133쪽
H cie M o R R II A G I Ararne; V. dii prosi, si re erosione. Arteriolarum egali alantium , quae fortasse solae in finibus hiant, di
latatio si vel impe in sanguinis irruentis, vel canaliculorum laxitate, vel orificiorum atonia . D -νos contingit a caussis, quae incidunt, pungunt, aut quocunque siniti modo continuum solvunt . Di adesim efficiunt nimia ut plurimum sanguinis tenuitas, aut aquea ejus di sibi utio, & fibrarum laxata compages , & pororum inorganicorum , quibus Vala omnia, ct membranae scatent, dilatatio. Ruptioκδm, sive rhθxim plet hora tam Vera, quam appareris, ictus, casus, nisus, auctus motus, obstructio, ligaturae, compressiones , i ai muS, membranarum debilitas, ct similia . Diabro- fm acritates variae, a quibus tunicae vasorum tam interius, quam exterius erodi possunt, donec per forentur. Sed quinque har haemorrhagiarum rationes ad tres redigi commode posse videntur , ad amissam vi , rhexim, & diabrysim, nam diae velis cum rheYi, & dia pedes s cum an ista mosi fere conveniunt, aut certe viae distingui possunt; cum tam in punctione, quam in ruptura continuum
solvatur, & in dia pede si aeque, ac in an stamosi sanguis sine continui solutione exsudet, dc exstillet.
In quavis igitur harm Irrhagla investigandum maxime eli, qua ratione, & qua ex caussa fiat. Id circo & quae eam Matecesserunt, tu quae comitan'tur , & ipsa sanguinis diathesis consideranda sunt diligentissime. Ictus, attritus, vulnus , immodicum ercitium, aliaeque caussae extrinsecae per se facile patent. EX aegri autem habitu , temperamento, victu, genere vitα, aliisque aut excedens sangui,
134쪽
sais conla, aut rari ras, aut tenuitas, aut acrimonia, aut atonia, dc laxitas solida ruin partium di gnoscentur . Retardatum vero alicubi sanguinis motum, aut imi editum circuitum, dc stimul alibi auctum impetum indicabunt uberior Ad partem , Diade dimanant, appulius, tumor, distentio, rubor, Vehemens vicinae regionis pulsatio. Aliquid etiam lucis affert attenta sanguinis effluentis con ssideratio . Floridus, rubicundus , magno impetu erumpens sui copiam, aut raritatem ostendet, &si dissiculter, ac tarde concrescat, etiam dissolutionem . Tenuis vero, aquosus, dc aquae, in qua caro lota fuerit, non absimilis 1erosae partis CZ- cessum, a queamque diathesima.
D lv Iditur harnasi rhagia in . eam, quae ab e X ter na vi, & in eam, quae sponte, dc a Caudis inter nis ploficiscitur. De illa, quam etiam violentam dicunt, agitur a chirurgiae scriptoribus ; de hac vero , live spontan a medici potissimum tra tant. Alia item famiarii , aut critica est, alia non salut ris, aut i m tomatica , alia demum habitualis , alia occidentalis. Salutaris illa dicitur, quae caussam morbum ellicientem, aut effecturaim, aut morbum in sum tollit; uti accidit, quando corpus a supersu , , dc eX uberante sanguine liberat, aut conge stiones solvit, quod saepe adolescentibus, ac juvenibus, praesertim fervidioribus obvenit. Salutaris quoque ea est, quam criticam dicunt, veluti qkio acutos morbos, phrenitidem , sphacetismum cerebri, a poplex iam , hepat itide in , pleurit idem , cephalaeam, gravedinem, nervorum distentionem, febrem ar
oci eiu , aliosque similes judicat . 'Non falxtarzs est
135쪽
ea, quae neque morbum tollit, neque ejus caussam. aut novum aliquem morbum infert. Ad hanc spectat etiam fmptomatica, itemque illa, quae ni Inium protrahitur, virosque exhaurit, dc siic alium morbum post se relinquit. Habitualis crebrius revertitur , & praeter evidentem , peculiaremque caussam accedit. Contraria sit ratione accidentalis . ,
Haemorrhagiam eo majus periculum afferre , quoi e vasis insignioribus fit, non est qui non videat. 'u'ς Quo etiam profusior est, & breviori tempore plus sanguinis projicit, ut aliquot ejus librae cito ei suant ; quo imbecillior aeger videtur, & m aYime si simul facies, labia, ungues, & reliquum corpuSpallescant, extrema frigeanz, arteriae subeant, deficiantque, somnus occupet, dc animus linquatur; eo proprius imminet eX tremum vitae discrimen. De - 1ectio vero animi non semper terrere omnino de-l bet; nam interdum sanguis, quem rei; qua auxiliai cohibere non potuerunt, intercopto aliquantulum. aut quiescente cordis motu, cum minus, vel parum, imo nihil a tergo urgeatur, subsistit, con crescit in thronabos, ct vasa aperta occludit, ni si etiam propria vi contractili coiistringantur. Periculosis r quoque est ea, quae ab interna caussa efficitur; aut certe non minias prudentiae, atque opis exigit ipsa, quam quae ab externa. In universum facilius curatur, imo non raro per se ipsam , ct sponte cessat quae ex plethora oritur . Denique quίU-cunque fuerit haemorrhagia, si pro ejus duratione, copia sanguinis estus modum non excedat, ex se sola non poterit magno detrimento oste. At si modum eκcesserit, animi deliqua, corporis languor,
136쪽
cach exta, hydrops timeri debent. Nec obstat pra stare exempla quaedam sanguinis enormi copia excreti cum periculo quidem non exiguo, sed sine vi tae jactura. Pessimum demum signit in jure habetur, si ab haemorrhagia pulsas occultentur, vacillent, evanescant; syncope crebro ingruat i extrema irigescant, dc membra conveli ratur.
m hisis, Quae hactenus de haemorrhagia generatim expilariarium cata sunt, accommodentur etiam peculiari sanauinis P si e naribus profluvio, sive narium haemorrhagim, qV ex disruptis, aut dilatatis, aut erosis, aut laXatis membranae pituitariae vasculis oriri consuevit, easdemque remotas caussas agnoscit, quas ceterae ha:-Di ο ς - morrhagiae. Praeter communes differentias, de qui'
bus jam 3. CCCXXXVII. dictum est, hujus
propria est illa, quae a modo, quo effluit sanguis, Prognrunca.derivatur. Etenim vel abunde, di magno fluxu erumpit, dc tunc vera est narium haemorrharia;
vel guttatim, & parcius, lenteque exstillat, &tunc stillicidium dicitur. Quod ultimum in morbis symptomaticum est, atque inutile nMurae conamen; nihil enim paucum communiter esse potest criticum a). Narium haemorrhagia senibus inassiistis superveniens saepe apoplex iam praedicit. Si hominibus valde imbecillibus haemorrhagia accedat, saepe vitam cum sanguine effundit, vel tabem relinquit, aut cataractam, glaucoma, guttam serenam, & ox his oculorum caliginem, & coecitatem b). Hecticis Vero , quibus sanguis colliquescit, & omnia vasa laχa sunt, haemorrhagia mortem propinquam portendit.
137쪽
Salutaris , & critica narium haemorrhagia, dum ch - modo immodica non fit, quo casu sal utaris esse du nequiret, minime cohibenda est . Cohibita enim praeter alia mala, interdum convulsionem accertit, ibi a sanguinis detractione sedandam a) . Non salutaris curationem exposcit. Curatio autem dupleκ est , alia haemorrhaeiae praesentis, alia post eam jam compressam. Tempore haemorrhasiae Ca adhibentur, quae sanguinem sistunt. Haemorrhagia jam cohibita, vel diutius protracta, caus u eam esti cienti occurritur. Multa ad sanguinis fluxum sistertia Dup vdum proponi solent, quorum aliqua panguinis copiam minuunt, eiusque cursum a naribus avertun , aliqua pravam ejus qualitatem emendant, aliqua demum ora vasorum coarctant, Jc claudunt. Primi generis remedia sinit sanguinis missio per in 'U' tervalla opportune iterata, cucurbitulae tam siccae , quam scarificator cervici, scapulis, dorsis, cruribus, aut hypocondi iis bo applicitae, artuum liga turae dolorificae, & sanguinis per venas regress imretardanteS, terror repente incussus, aqua i rigida inopinanti in faciem, aut dorium inspersa , aut pudendis admota, lipothymia, epithemata in gyp - 1o, aceto, & album ine ovi parata, & fronti fritagide imposita.
s 'Lξ VM, qui Cueurbitulasn hypocondrio dextro defigebat si sanguis e dex a nare fluebat; cui stro si obnittra; sicque i 'Suinem illico silii cellatur.
138쪽
M. CCCXLI. Ad alterum genus spectant multa, dc varia .
prout variat sanguinis vitium. Nam si sanguis ni inium e X aestiret, ac turgeat, refrigerantia conveniunt ex lactuca, nymphaea, portulaca, acetῖia , atque omnia subacida, dc temperantia, imo acetum, dc acida i psa mineralia, item emulsa ex se Winibus frigidis, nitrum, dc similia . Enemata actit frigida, dc ad laκandam alvum . dc ad nnguinis fervorem inhibendum subter dari suadet PLATNE RUS a). Si vero aqua tenuitate sanguimnis peccet, dc siimul atonia , dc laκitas solidarum
partium concurrat, adstringentia, dc roborantia , lati plantago, urtica, consolida, corteX peruVia' nus, cascar illa , historta , tormentilla , cotonea mala, malicorium, bala ustia , terrae sigillatae, corallia, dc ferrum opportunissima sunt. Si demum acrimonia subsit aliqua , eidem opponi debent , quae peculiariter adversa creduntur, dc ea, quae demulcent, atque involvunt, alibi jam multoties memorata. Prge ceteris autem optum, plethora ablata, Commendatur , utpote quod nimias quassecunque evacuationes praeter sudorem compescit, nervorum sensibilitatein minuendo, dc spatii cos motus sedando. At licet, vim cordis intendere so leat, non tamen dandum est aegro viribus fractis, nisi cauri itine , dc quodammodo cicuratum , qua'
le est in aethiope vegetabili, in dias cordio Fracastorii, aliisque praeparationibuS. M L. I. c.
139쪽
Vasorum oscula claudunt, quod tertio loco pG sui, medicamenta extrinsecus applicanda, cujus i nodi terna. unt alumen, vitriolum , 1 anguis draconi S , agari cuipddis e uini facia quercui adnascens a , atqueialia. His tur undas conspersae, aut in iis solutis intinctae in nares inducuntur, ut aperta Uasa compri mant, atque adstringant. Linamenta quoque eXVini spiritu meracissitus, & calido, vel balsamo adstringenti Gherlii, vel eκ tinctura catechu CX
prelsa ad id commendantur . Valentius agunt pul vere colobotaris adjuta, aut phlegmate vitrioli madefacta. Hic complures aquae Vulnerariae romanae maXime credunt, tamquam certissimo euporisto, erit ambigua admodum ejus virtus sequis judicibus videatur. Fuligo, si1 alia ad manus non sint, Cum albumine ovi iubaei a , ac tui undis. vel gossypio inducta utilissime in nares intruditur. Sed tot medicamentis opus non est. Solae tur undae eκ linteis carptis, aut contortis sina alio additamento sum ciant, si in nares ita inducantur, ut valide vasculis apertis ad primi pollini. Adprimuntur vero multis rationibus, quas apud chirurgos videre est . bi altius vero demitti debeant, ut ad ora venarum
hiantia perveniant, filo alligantur, quod per ia' res, faucesque trajectum est, & quo exit sanguis, adplicat, & prout necesse est, dirigit; quemadmodum tradunt chirurgiae magiari. Interdum sola na-xium per digitos compressione continuata , si anteriori e loco sanguis manet, sanguinis fluXussistitur . a) De hoc fungi geuere , eiusque rasu vid. Cornmem Lipsie . vol. s. p. sqq. θ' O . fuν 'Pusue de P A agricis M. GLORG. HIATE. Londo=ι. 17 1 8.
140쪽
rhylualea. Saguine cohibito , si harmorrhaglat origo ab ejus aliqua labe sit, aut ab aliqua caussa manifesta derivarit, accommodatis remediis utendum est, quibus mali reditus praepaveatur. His autem re mediis regimen opportunius adjiciatur. ager in loco frigidiusculo , & obscuro quiescat, leviter stragulis tectus. & capite ere io, de sit blimi se, contineat, neque multum loquatur, neque quid quam calide sumat, aut solidi mandat. Liquida igitur alimenta , & refrigerantia sint, ne maxillarum motu sanguinis fluXus augeatur, aut renomve trir. EZulent quae sanguinem augent, aut con Citant, aut attenuant. Aqua frigida potui detur, vino intei dicto, nisi sininus virium lapsus suadeat, tantillum Vini, quod tenue sit, rubellum , ct subausterum, concedendum esse. Motus omnia sive animi, sive corporis diligentissime vitetur
DE DOLORE AURIUM, ET QUIBUS DAUAUDII US VITIIS.I. CCCXLI
othrjῖα '1IREs dolori, sive otastiae, non secus quarn ero , 6 alia quaevis pars, & quidem molestissimo , obnoxiae sunt. Itaque de eo primum , deinde de quibusdam auditua vitiis, videlicet abscessu, ulcere, auditu pravi, surditate, di tinnitu sermo habendus est Duplex Otalgiae gemis occurrit , alterum sine ii