장음표시 사용
161쪽
PAROTID. , ET MAXILLAR. ET C. I Jiaon deerant virium languor, dc dejectio, naus ea, vomit uritio, crebra sit spiria, & facilis in li-pothymiam lapsus, in primis sitii erecto. Inter initia non omittebantur blanda eccoprotica , Clysteres, potus diluentes, & diapnoici, dc sanguinis missio; qui tamen nullo glutine pleuritico tS-gebatur, in hisce morbis, ut e X aliorum quoque Observatis constat , deficere solito . Sua stadia morbus perficit, ut plurimum, octo, vel novem diebus; solvique consuevit aut alvi fluxu , aut
sudoribus, aut urinarum copia, aut narium haemorrhagia. Pueris, & adolescentibus in quarta, aue 1eptima sponte sanguis e naribus prorumpens plerumque2veram crisim , qua illico sanabantur,
apud Bononienses praestitisse sa) visus est . Nemi nem eκ hoc morbo, licet gravi, unquam portisse constat b). Nolim tamen, quis plus aequo sibi confidat, Oc temere aspernetur ejus benignitatem; cum fieri aliquando possit lethalis ad pulmones ,
' Tempore codem, quo Mediolani morbus iste increbuit, Magentae etiam epide micus exstitit. Rem non inutilem me facturum puto, si descriptionem, qualem ad me misit rogatus illius loci Medicus FRANCI, CUS BERCTI A die sexta melisis Iunii ann. 178ῖ. huic c vernaculo in latinum sermonem versam addidero . , , Certi stimum est , , , ut tibi narratur, anno superiore sub veris initium non se modo hic, Verum etiam in quibusdam pagis adiacenti-M bus cpide micam quamdam constitutionem tumorum Pa- , , roti deS Occupantium dominatam esse. Morbum vulgus se noster appellat LASGUALTERA ; de quo ut plurimum ,, vix, ac ne ViX quidem consulitur Modicus. Dicam ra- men quidquid & potui egomet ipse observare, & colli- ,, gere maxima Cura eos percontatus , qui illo correptituere, SINP alata j situr, quae praeceύς re, A comitario, Vidi
162쪽
I CAp. XV. DE TUMOR R GLANDULAR
vidi tumorem isturn parotidum, suere prope semper do,
, , lores articulorum , atque insignis omnium membrorum lassitudo. Nullum unquam symptoma mihi occurrit , se quod febrium exanthematicaram esset proprium . ExCi-
pio tamen Puerum duodecim annos natum, qui, ante , , quam parotideS ei tu merent, tres ferime dies vexatus, fuit crebro vomitu bili Oso, anxietate, inquietudine, &,, simul febre non exigua, quae post etiam parotidum appa-
,, ritionem aliquot dies aegrum tenuit. Hae vero modo,, tumores ejusmodi antecedebat , modo subsequebatur , O modo Cum eisdem omnino ingruebat, & Conjungebatur. , , Perpetuo tamen inchoabat cum alterno frigori, , Caloris ,, que sensu . Interdum intumuerunt parotides , quin ullus unquam .motus febrilis accederet. TumoreS tunC,, diutius, & pertinacius perstitere semper, ad mentem ,, unum , Vel sesqui mensem , ultraque non nunquam Pro- ,, ducti. Quando febris corripuit, haec nunquam minus D triduo, nunquam plus octi duo perduravit; nec semper ,, tumoreS eX toto evanescebant , sed aliquandiu traheban- , tur adhuc, ea penitus discussa . Qui tumore simul, &M febre correpti suerunt , utplurimum questi etiam sincis faucium dolorem, difficilem deglutitionem, & arthri
, ii Cos Cruciatus in universo Corpore. Perpaucos illos , , qui meam opem Petierunt, Curavi sanguinis missione , is quando hanC corporis robur, & febris magnitudo postula-
bant, salibus catharticis, & copioso potu diluti florum, , sambuci; cui adiectum esset nitrum, eoque lubcntius se diaphoresina promovi, quod viderem sudoribus largis ut, , plurimum febrim solvi. Tumoribus extrinsecus admo- ,, vebam eataplasma emolliens ex lacite, floribus sambuet, , , & farina seminum lini confectum; quo opportune Con ,, tinuato sere semper feliciter resolvebantur s od si per- tinacius oblisterent , tunc in usum vocabatur lini mentum is resolvens, quod spera a ceti, & camphoram reeipiebat, se cui omnino, &, facile Cedebant. Nunquam enim sup- ,, Puratione , aut alio modo eos finiri vidi, neque ulla
163쪽
. CCCLXIII. Specimen hujusce constitutionis . CCCLXII. V R L
aliquod dabunt binae historiae, altera gra Viorem, altera mitiorum morbi speciem sistens. Adolescens
tres , dc viginti annos natus, temperamento san Suineo melancholico praeditus, frigori, Ventis, aerique nocturno singulis diebus se se incautius ob-Jicere solitus in hunc morbum incidit. Prima clietine febri manifesta parotides coeperunt tum essem 1l , & dolere . Secunda earum tumor auctu S Cit, irmit maxillares glandulae tumidae CUaserunt Cum eXigua febri, qua coactus fuit lectulum petere . Eadem - die salem catharticum amarum silmpsit, quo fatis bene purgatus fuit. Die tilrti./cum febris increvisset cum pulsu valido, ct magno, suspiriis crebris, atque anxietate, Or- Poris totius jactatione, & dolor cum aliquo rubole CutiS Conjungeretur, secta ei est vena in Drachio, & miliae sanguinis unciae decem , qui nihil phlogistici ostendit . Hinc aliquantum febrisq idem remisit, non vero tumores, qui contra incrementum ceperunt utque ad diem quintam .
Interea Cibum appetebat, somno fruebatur , dc viribus etiam dum in lecto erat, videbatur Valere. Id solum querebatur, quod 1 ubinde stoma chi quodam languore , ik, si e lecto surgeret , facile lipothymia corriperetur . Die quinta iterum ei datum fuit lene catharticum , ' quod tamen alvum non subduxit. Horis pomeridianis febris sine ullo trigoris, aut horroris indicio eracerbata est. NOX fuit implacida. Mane diei sextae valida febri exardebat, calorem ingentem in interioribus partibuS accusabat, praeterea suspiriis, nau' inquiete, stiti, dolore capitis pulsante Ue Xaba
164쪽
i 6 Ch p. XV. DE TUMORE GLANDULAR. tur. Arteriae vehementer strbsiliebant. Facies um verit tumebat. Idcirco decem sanguinis unciae e X
altero brachio detractae, in quo nihil vitiosi repertum est. Vesperi quidquid biberat, & comederat, bis vomuit; & post vomitum aliquantum levatas est, ct conquiescere coepit. SUtima die mane febris minor, caput liberum, facies & parotides minus tumi las: sed cerebri vomitus a p
tu, qui plerumque nihil eκ cernebant, nisi quod biberae, cum pauca interdum bile fi Ga permiX-tum. Vespere iidem vomitus. Iteratis en ematibus oleo sis factum est . ut alvus laxata excrementa narturalia dejice et . Hinc vomitus paullatim sedati; sic, ut nocte octavae diei quies, & 1Omnus tranquillior subsequeretur. . Die noua Omnia in melius
Veria sunt, aegro ferme a pyretico. Die undecima tumoreS Omnino euanuerunt . Potui datum elidi lutum foliorum thee, aqua cum succo mali medici, serum lactis defcecatum; sed potu quo illa que stomachus turbabatur , vomitu insequente . Extrinsecus adhibita fomenta emollientia fuere ad secundam usque febris accessionem . Tunc ab Omnibus topicis, quae parum feliciter cedere videbantur, abstinere satius existimatum est. Resoluti γautem leni febris motu, vomitibus spontaneis , alvi dejectione per clysteres obtentis, & urinae Opia potius, quam sudore perfecta est. Decem, aut duodecim diebus post se Ragenario cuidam , qui adolescenti huic assidue adstiterat, postquam quadam die praeter consuetudinem in aere aperto diutius deambulasset, eviter intumuit parotis sit ni stra , sed modico dolore. Secunda die dolor auctus, & ad aurem orotensus est; quo manducatio impediebatur. Nocte insequente dolor molesti 0r somni uti ferme omnem arcui P. Qil λ re se
165쪽
PAROTID. , ET MAXILLAR. ET is teri; et, etsi febri vacuus esset, lecturi se continuit . Alvum lenienti medicamento sibi solvi, ocsanguinem, qui admodum firmus, dc densus deprehensus est, ex brachio mitti curavit. A sangui nis millione dolor valde imminutus est. Doloris locum linteolo appi cito a frigore, & aeris attactu defendebat. Semel tantum quadam no te, cum dolor molestior est, admovit cataplasina ex pane, dc lacte una decoctis, quo non solum dolor, sed tumor etiam subsedit. Intra sex , aut septem dies fel re ex integro convaluit, aliqua solum diificultate mandendi iuperstite ad aliquot dies. Ab una parotide ad aliam non transiit, ut fere solet, malum. Ab fuit vomitus, anxietas, languor, dc se bris ; neque ad tantam magnitudinem tumor , quam in aliis vidimus, pervenit. Fortasse minor Causiaia procata retica minorem quoque morbum fecit.
Initio septembris ann. I 8 . iterum iste parotii dum morbus revixit, s ed sporadicus; eosque corri IIis P uir, qui aeri humi Jo, ct frigido, in primis veta iii spertino caput, oci oli nn incaute exposuerunt; sed plerumque initis fuit . Iuvenis quidam tempora mento sanguineo pituitoso , habituque pinguioli praeditus , cum Vespere scriptioni diu operam nava si et se ne stra e latere aperta, tempestate humida, dc frigida, paullo post dolorem levem in parotide smistra
perce 'it. Dolor nocte increvit. Applicuit sacculum cum farina tepenti. Mane postero parotis valde
prominebat, colore prope naturali, non admodum dura, nec dolor magnus erat. Tensionis tamen
sensus quidam molestus ad vicinas partes, Caputque protendebatur; nulla febris. Medicus consuluit, uti tectam parotidem ab aeris injuriis, dc frigore ser
166쪽
r 8 CAp. XV. DE TUMORE GLANDULAR. Varet, Parum loqueretur, a manducatione abstineret, & dilucum florum lambuci saepius cule hau riret, dc aliquot subinde cochlearia sumeret mi X-tur , quae nitrum, roob baccharum sambuci, &syrupum rubi idaei recipiebat , lectulique calore expirationem eYcoleret. Vesperi febricitabat, sed leviter. Sudavit, & nocte tranquille dormivit ..Altero mane tumor videbatur latius diffusus. Pulsus frequens. Cetera eadem. Noκ deinde tras' quilla. rdrtia die mane parotis non parum detu muerat . Hinc datum lene ecco proticum ex i alc
mirabili, & syrupo mannato, quo bis alvus la Yata est. Vesperi melius. Mane diei quartae pol sus naturalis ; urinae taturatiores ; tensio, & tu'mor multo minor. Die quinta tumor evanuit eX toto. SPYta domo exire coepit. Nullus vomitus, ncilla ad testes metastasis subseqsuta est. Alio, ve ro nonnullUS tunc temporis lymphatico hoc Pa rotidum tumore laborantes, eo evanescente , VO'mitus ad aliquot dies affligit. Sed brevi omnes
. CCCLXV. Eκ his, quae hactenus dicta sunt, colligi sat s
arbitror, quaenam sit hujus morbi ratio, & quaenam curandi methodus cuique ejus gradui opportunissima. Dum enim ejus descriptionem, variumque incellum tradidimus , non praetermissa sunt peculia ria remedia, quae pro ratione syrnplomatum , aut eorum vicissitudinem experientia prodesse demonstravit. Tumorem glandularum lymphaticarum eum esse, nemo in dubium revocare audebit; vir in vero sola crassor, densiorque lympha aut ejus motus retardatus, an quidpiam alienum cum Cacomplica tum in caussa sit; nuinque frigus sus emptum ν
167쪽
' piunt, atque aeris humiditas sive vasa lymphatica, glandulas ipsas minus tectaS corrugando, sive Σκ pirationem supprimendo, pro caussa occasionalittantummodo, aut pro eissicienti haberi debeat, li-henum esto cuique pro suo arbitratu judicare. Res aenim adhuc obscura, nec satis comperta IMulto plu- res postulat observationes, quam eae sunt, qua Sicriptores nobis in hanc usque diem reliquerunt
DE GLOSSI TE, SIUE LINGUIA INFLAMMATIONE. g. CCCLXVI.
a. NFLAMMARI , atque intumescere per se lin-puam, est Periculosum, acutum, & primarium 4d est ab angina, aliti e morbis sejunctum, dc intra breve tempus, nempe quinque, Qui septem dies, suffocantem morbum efficiat, auctos est IVOCELIO s .i Glossiten eam vocat, bisque a se visam , dccuratam narrat. Sed ante eum de linguae inflammatione , Varilique ejuS tumoribus meminerunt
complures alii, nominatim SENNARΤυs b), ct RivERIUs c), quorum posterior peculiare de ea caput conscripsit. Febris accedit cum frigore, quod protinus calor immodicus excipit ; quod commune feris est cum aliis morbis acutis. Sed frigore febri ii adhuc praeiente, linguam subitus dolor, rubor, color, ac tumor occupat, quorum singuli magis, magisque increicunt. Loquendi, & deglutiendi dif- ficultas mOX Oritur, imo paullatim tanta fit, ut utraque facultaS aboleatur. Sali a viscida , di glu-
168쪽
iso CAP. XVI. DE GL Ss., SIVE LING. INFL. tinosa sponte prosluit, facies rubet; caput dolet vigiliae fere continuae hominem exercent. Lingua praetumida nequaquam moveri potest , imo ob molem auctam eκ seritur, hiante ore. Quum nec bi bere, nec edere liceat, aegrum fames, & sit is fatigat. Spiritus vero difficilior senssim red4itus ius
secationem tandem comminatur . a) De cognosc. is curand. Θc. g. Ι 8O. b) Med. Pracii. T. I. Oper. T. r. l. I. P. S. fccI. Ita cap. 2. pag. 333- cin Prax. med. l. C. c. I. p. 8s.
g. CCCLXVII. Periculosissima sane est linguae insammatio, ni
enim cito resolvatur, aut in abscessum cito aperiendum desinat, elisis spiritu miserrime enecat. Ocyssime igitur horrendo malo occurrendum est. Omnia generosiora artis auxilia , quae inflammati Ones discutiunt, in usum vocari oportet, & extemplo sanguinem e vena, prausertim jugulari, aut ra nina abunde mittit , idque plurie S pro re nata ite
rari ; cucurbitulas dorso scarificatas defigi ; alvum satis valide duci, aut saltem enematibus quater iudie adhibitis sollicitari; & collum cataplasinatibus idoneis circumcingi. Interea, sit feri psilit, ossaepe emolliente, dc resolvente decocto, cui lac, &mel adjectum sit, colluendum est. De linguae inflammatione primaria satis. De secundaria Vero, quae aliis morbis supervenit, aut cum angina copulatur, alibi. Neque hic quidquam refert de aliis linguae morbis , uti aucta mole, Cedemate, tumore, ulceribus, fissuris, cancris , dicere; cum hOS Omnes chirurgi maxime persequantur. CA
169쪽
I AM Graeci συνάγχ'νν , & κυναγχ9 ν, dixere , M'φος heLocini vertunt anginam. Illi a laqueo, quo quis es 4 '''Suipenditur , nomen deducunt, quasi praefocationem licerent; hi ab angendo, quasi angorem. Olim hac voce utebantur ad faucium fere, dc gutturis compressionem significandam, ideoque ad spiritus clum taxat summam dissicultatem, ut apud ARE IMUM a), dc COELIANrUM b) videre est , dein de eam ad deglutiendi simul impedimenta denotanda c) transtulerunt.
e) CORNEL. CELS. l. q. cap. IV.CCCXL XIX. Peracutus sane morbus iste ab omnibus perhibe-
tur. At non convenit inter auctores, utrum ab in-fammatione semper dependeat. Palam enim COE- ς- 'LIUS AURELIANUS ab angina excludit febrim , dum de ea scribere a) aggreditur. ARET EUS etiam modo inflammati ni, modo aliis eam vitiis si) tribuit. Hinc piis corum auctoritate fretus, &subsequent Hrlaa et latai scriptorum permotus suffragiisn uinto Pluia, dc varia anginae genera constj- L tue-
170쪽
Isa CAP. XVII. DE ANGIMά tuere, Cum natura, tum sede disserentia; eoque confidentius id facio, quod magnus quoque BOR RHAAVIUS , quem dc consentientem , & quasi ducem sc) sequi gloriosum est, ab hac sententia non abhorruit. Itaque primam, quid angina nobis De altio, sit , aperiamus. Anginam dicimus eam faucium, la-ryngis , pharyngis , ad la exarumque partium a ne tio nem, quae respirandi, vel deglutiendi potentiam , vel utramque simus aestionem insigniter laedit oimpedimentum aliquod in faucibus ipsis locatum. Quo facile te jungitur a caeteris spirandi, aut de glutiendi difficulta ibus P quae sedem ibi non na-bent, sed a pectoris, aut ad phagi vitiis prOX mam originem ducunt; cum in his nullus ad fauceS lirangulationis, aut doloris 1ensus percipiatur. - L. c. μ) L. c.
Differen- Hinc ad differentias progredimur. Cum igitura gestio ista I. CCCLXIX. ex diversis illarum
partium, &proximarum Vitiis oriatur, inflamma--Εxeauim.tione nimirum , in farcta catarrhali, Cedemate , tumore, abscessu, scirrho, spasmo, paralysi , ulcere phagedaenico, aphthis, ZRngraena, alienisque corpo ribus infixis, aut impactis ; idcirco variae angulae constitui possulat, inflammatoria scilicet, catarrnalis cede matodes, apostematodes, maligna gangrdd- nota , ulcerosa, a phthoia, convulsiva , paralytica,
s cirrhodes, fortuita & si e porro. Seci loci etiam
affect i diversitas differentias aliquas facit. I 1 incal viditur in ' ρχίθrmm , & in tu ruam; illam e X nuperioribus qui datu' speciatim vocanz paras Iaanc π, qudia .