장음표시 사용
131쪽
Uid intelligis Modos PR. M Μodi sunt status substant a
rum, quae nunc hoc, nunc illo modo se habent. Q, Cur Modos dicis potiusta quam accidentia Z R. Quia vox accidentis videtur supponere entitates nescio vas, rebus superveni entes, umbratilla entia, tenuia , propemodum evanida, eoque fulcimine substantiarum egentia, sed a substantiis illis, quibus sustinentur, tamen diversa. . Circa Modos qui seruntur C nones ZR. Ex Modis mun3 rerum proprietates. Res enim nihil unquam emciet, nisi in certo quodam posita Statu, aut certa. cujusdam dispositionis vi, unde infero in modorum naturam inquirendum esse , ut quid res possit detegatur. Modi e subjectb in subjectum tram sire non possunt ; Nam status rei, qui posset
132쪽
COMPENDIUM. I 27 posset existere a re ipsa , cujus status est, separatus 3 Res ipsa in certo quodam statu. in Quomodo distingui solent 7 4. R. Modorum tritae divisiones com 0d0xum fusissimis ortum debent ideis , nam O M Q quia substantiam aliquam ad aliam
substantiam , referentes , cum alia conserentes, de ea tanquam de modo loquimur ; distinguuntur modi in subsantiales & accidentales. Et quoniam negationem ad instar modi, nonnunquam esserre solemus t hinc distinguuntur modi in Positivos & Negalia vos. QDia denique, de relationibus rerum verba sunt, non secus ac de
statu quem possident in se, & ad alia
non relata, hinc distinctio iterum n ta est modorum , in reales & rationis, vel internos & externos, sive externaS denominationes, sic mentem habere, vestitum esse, modi subsantiales; do tum , album , accidentales s mutum , caecum, negativi, sapientem, sortem, reales ,r honoratum, laudatum, rationis , sive denominationes externa sunt.
Q. Quomodo distinguis attributa a IEHur modis r uir ridi-
R. Auribuli nomen latius patet, vidimit r.
133쪽
nullius scilicet rei, ea est simplicitas,
ut plura non contineat, quae Omnia, sive modi sint, sive substantiae, quemadmodum y denominationeS externae, universali attributorum nomine Veianiunt Auributum id, quo posito caetera ponuntur, quo sublato caetera pereunt ; quodque nullum aliud supponit, sed ab aliis supponitur caeteris Omnia hus, essentia dicitur, atque insuperdiferentia. Quae vero tali attributo sive essemtiae sic annexa sunt, ut eo posito necessario ponantur, attributa vocantur essentialia , sive propria. Accident lium denique nomen obtinent attribuista , sine quibus essentia subsistere Dotest.
4 An accurato sermone utuntur , qui rei alicujus essentiam inter ejus a tributa numerant pR. Minime , nam sic rei ipsa res tribuitur , quas a se contineretur, essetque a se illo sensu diversa. Sunt attributa quae a substantia sua separari non possunt, quia sunt ipsa substantiR. Q. Corporum attributa in quot Clacses tabueres Z R. In
134쪽
COMPENDI M. Io R. In quinque , maturam, Quietem, Motum , Posituram, Figuram. Cogitationis modos , quomodo η- distingueres 8 Spirituum R. Μentem distinguerem percipientem a volente; perceptionum Obset. varem alias esse sensationes, alias ideas, atque varias extare pro facultatum ,
objectorum & modi percipiendi dis.
De Relationibis in genere. C Ussicit ne objecta ut in se sent ro contemplari atque cognoscere, Relati an insuper eadem inter se conserre o- rium m Portet, atque in eorum mutuas relaia mςntui tiones ac habitudines inquirere δR omnino, omnis quippe humana cognitio in rebus comparandis veris satur, Physicus, v. c. corporum inter se habitudines, Ethicus cogitationum,. Perceptionum, voluntatum relatione
e endit, quibus deprehensis , ille Causias rerum , iste fundamenta ossiciorum perspecta habet. in QuO
135쪽
- I Io LOGIC AEa. LQuomodo se se habet mens dum Relatio objecta confert Zquot Reti- R Duo objecta inter se conferre , vatur ' est Primo ObJecta duo cogitation1 sisequore- praesentia sistere , si1Ve de ducibus ob
plex sit Τ jecti, simul cogitare , Secundo, obseris. vare num sub eadem, num sub diver sa cogitandi serma menti cognoscenda occurrant, Tertio, num ea sit e ficacia unius ut absque eo alterum esse nequeat. st arto , an faciant unumquid , an plura sint & separata , quae
sunt omnes relationum species, Prima, consensus. Secunda , dissensus. Ter tia , dependentiae. Quarta, unitatis. Quinta, multitudinis relatio dicitur.
a. Q. Ut Objecta , nonne Relationes Ratio & possunt iterum inter se conferri δProportio Inio , nam ut in simplici coli tione conferuntur Objecta, sic in com posita conseruntur inter se relationesipis. Duas moles V. C. inter se com serens , Primam deprehendo triplicem, Secundae, Tertiam, deinde cum Quam D , componens , animadVerto paria ter , mensuram Quarta ter iterandam ut metiatur, Tertiam, Quo igitur m do cogitandi utor , ad concipiendam xelationem pri iure ad secundam, eodem
136쪽
dem cogitandi modo , eodem mentis actu relationem percipio tertiae ad quartam. Relatio simplex inter duo objecta intercedens dicitur Ratio, comis posita , si sit consentiens, Vocatur Pr portio , quae est rationum aequalitas. Proportio quotuplex est ZR. Duplex continuata & discreta; Nempe duorum objectorum quae conseruntur primum dicitur Antecedens. Secundum Consequens , & consequenter in omni proportione , duo sunt Antecedentia, & duo Consequentia ,
quamvis nonnunquam tribus proportio tantummodo constet terminis , si nempe Secundus , consequens primae collationis , simul antecedens sit secundae rationis ; talis Ρroportio contianua Vocatur, quod In illa , secunda Ratio primam, absque ulla interruptione sequatur ι Discreta Vero quae quatuor constat terminis : Continuis exemplum esto, ut a. ad 4. ita 4. ad 8. & distinctae ut a. ad 4. ita 3. ad 6.Ρraeter duos terminos inter se collatos, quorum primus antecedens, secundus consequens dicitur, quid pra terea in omni relatione observas pR. Fun-
137쪽
R. Fundamentum relationis ; illus videlicet attributum ad quod mens , in rebus a se collatis, attendit, ut eas consentientes V. dissentientes, V. d pendentes assirmet. Inter duos circulos datur relatio consensus, hujus surdamentum est aequalis ubique distantia ultimarum partium a med o puncto. Inter circulum & quadratum, d tur relatio dissensus, cujus fundame tum est, quod ibi quidem quae longitudo metitur distantiam unius puncti , eadem omnium punctorum a medici distantiam quoque mensuret; cum secus se res habeat in quadrato , nam quae longitudo a medio ad certum quoddam punctum porrigitur , aliud non attingit.
Et quid tibi erit ipsa relatio pR. Relatio ipsa consistit in cognitione, quam mens sibi comparat illiux
fundamenti, adeoque relatio ipsa a tus est mentis , nec extra eam ullo pacto existit. Nemine cogitante nulla est relatio, quamvis etiam nemine cogitante , fundamentum extet relati nis. Unicum V. c. primo existat vum ; sequenti deinde momento se cundunae
138쪽
eundum nascatur. Priori nihil accidit nisi novum nomen, simile incipit dici , voxque illa, ad ideas claras signuficandas revocata , innuit, qua cogitandi forma primum objectorum ut Ovum concepisti, eadem secundum quoque ut ovum a te considerari. in Multi sunt Scholastici in conge- - .rendis circa relationem distinctioni-
R. Adde vanis nisi forte excipias relationem P0sicam , cujus fundamentum est, quaedam rerum constututio necessaria, & Moralem ex arbitrario instituto fluentem. Moralis quotaque Relatio necessaria esse potest,qua do Rerum ipsarum naturam habet pro suo fundamento.
De obsessis relati ad nos Pectatis.
Q. A Ccedas nunc oportet ad sp r. I x cies relationum a te primum Transitio. enumeratas , sigillatim & accuratius executiendas p
R. Id faciam si praemiserim objecta
139쪽
captui a comm data. 3. Quaenam omittenda.
considerari vel relate ad nos, vel rei te ad se invicem. in Ab illis igitur fac initium, quas nobiscum habent, relationibus. R. Respectu nostri, objecta vel sic sublimia sunt ut captum no rum superent, Vel sic exilia ut facultatum nostrarum aciem fugiant , vel denique
Circa Irimi & secundi generis objecta, quid mones δR. Quid aliud monerem , nisi pertire tempus & laborem talia versentubus.
in Qui fit ut talἱum cognitionem plerique litteratorum prae se ferant , assectentque maxime R. Supra caeteros videlicet sapere volunt, aut saltem sapere videri. in At unde est quod caeteris tam facile imponant. R. Capiuntur plerique pompa Verborum atque irretiuntur styli sublim te, & ακιβει ementita specie. Q. Cum nihil turpius Videatur quam, de non intellectis acriter disputare ;quae methodus observanda in ejusmodi controversiis dirimendis Z
R. Satis est ab iis qui talia assectant
140쪽
petere argumenta, unde quas sentemtias amplectuntur probent, quae cum
nisi levia & obscura proserri possint, sua ruunt infirmitate ; aut dissipantur
obscuritate. in Talis intemperantiae radices qui hus rationibus exscindis. R Serio reputandum, nihil praeter erum esse amabile ; Νec ut Verum quicquam tuto cognosci, quod non clare fuerit perceptum, nam I. subtilitates vel speciosissimae , ubi accur lius excutiuntur , evanescere solent, tanquam figmenta inanesque chimerae, a. nihil indignum magis sapiente,quam quousque humana cognitio porrigatur ignorare. 3. Perpendendum non faciale absconditas veritates eum asshqui posse ; cui obviae & apertae viles sunt, 4. ut Obviarum cognitionem maxime necessariam, sic ignorantiam maxime turpem esse. Quaenam dicuntur tibi menti nostrae attemperata 8 R. Quorum natura non est infinita, nec immensitatem sapit, eoque magis attemperata sunt, quo relationes aut nexus, simul attendendos, numero paudiores continent.