장음표시 사용
41쪽
IN ALSATIA INFERIORI URBES SUNT
Christo Uicatum, post Clodovaei Regis plenam miraculis co versionem Christian pinum dici Regnum meruit; amplius deinde in fide firmatum Petrae Romanae constanter adhaesit, Pontificum Romanorum suas inter dissicultates maximas crebro asylum optatismmum ac securissimum usque adeo, ut non solum Reges Galliae Ponatificem Italia pullum ut hospitem accoprissimum foverint, verum eidem Avenione sedem perpetuam concesserint annis 7 o. a septem
Pontificibus inhabitatam. Impetrarunt vicissim Francorum Reges a Praesulibus Romanis amplissima privilegia , inter quae illud non minimum , quo Regi concessum est, Ecclesiae Gallicanae nominare Archiepiscopos, Epist pos &c. Eandem vero Galliae Ecclesiam universam gubernant & e ornant Archiepiscopi octodecim , Episcopi circiter Io8. Parochi α6ooo. Abbates 137o. Priores Ia Io. Melitensium Equitum
Commendaturae, ut Vocant, 26o. Conventus I 49so. diversorum
Religiosorum. Abbatissae I 6o. Ordines Equitum 1a.
sERIES ARCHIEPISCOPORUM FUEC EST, P
I. In Insula Franciae. Archiepiscopus Parisiensis, Dux smul & pa,
Franciae, habens sedem & lustragium in consilio Regio : eiadem obediunt minores Episcopi, seu Suifraganei. - 3. IL In Praefectura Aurclianensi Archiepiscopus Turonensis cum Episcopis min. -
42쪽
- Chorographia I ni Galliae. as II. In Provincia Lugdunensi Archiepiscopus Lugdunensis , C mes & Galliae: Primas cum Episcopis min. - IV. In Normandia Archiepiscopus Rothoniagensis, Primas Normaniam Comes Dephensis & Luvierensis cum Episc. min. 6-V. In Campania Archiepiscopus Rhemensis, Dux & Par Franciae; Legatus Natus Sedis Apostolicae & Primas Gallobestgij, cui jus, competit inungendi Reges Galliae. Episcopi minores P. Gheris
Q. Archiepiscopus Senonensis Primas Galliae cum Epis min. 3. VII. InBurgundia Archiepiscopus Vcsuntinus cum Epic min. 3. VIII. In Delphinatu Archiepiscopus Viennensis Prunas & Comes Viennensis cum Epic min. S. IX. Archiepiscopus Ebredunensis cum min. Epis. - 6. X. In Provincia Archiepiscopus Arelatensis Primas & Princeps Salonensis & Montedraconensis cum Epic min. MXI. Archiepiscopus A luensis cum Epis min. - - F. XII. Archiepiscopus Aventonensis cum Epic min. - 3. XIII. In occitania Archiepiscopus Narbonensis Primas & Praeses Consilij natus Languedociae, seu Occitaniae cum Epic min. I o.. XIV. Archiepiscopus Tolosanus cum Epic min. - 7.. XV. Archiepiscopus Albensis cum Epis . min. - ..
XVI. In Aquitania Archiepiscopus Burdegalensis cum Epic
XVIL Archiepiscopus Auxitanus cum Epis min. - IO. YVIII. Archiepiscopus Bituricensis cuin Epic min. .F ssi Burdegalensem & Bituricensem vocat Suhoerus Primates, imo ἰeorundem ultimum etiam Patriarcham Aquitaniae : Lacioix autem assirmat, pro Primatu scptem ArchiepiscopoS hactenus pugnisse, Tulonensem tamen Victorem extitisse. f. XVI.
JAm ante & post Cliristi natales Gallorinn gens bellicosissima illari
tam stibi a Romanis vim vi strenue repellebat: Galli victi saepe&viciores variis vicibus Romanis serviebant & i Fabant; muta-i
43쪽
tis nempe cum tempore Impersi Romani rebus, quae Seculo V. adeo defecere etiam in Gallia, ut haec in quatuor partes divisi quadruplex tulerit jugum , pars nimirum Romanis, pars altera Francis, pars tertia Burgundis, pars quarta Gothis subdita servierit. Pharamundus Francorum Rex primus post Romanorum potem, tiam diminutam in nepote Merovaeo inter quinque Regum periodos inchoavit primam, quam secutae sunt quatuor posteriores ἔ atque adco Francorum Reges quinque periodis, seu ut unt Familiis diastinguuntur, quarum
Prima est Merovingica a Merovaro Rege sic dicta. , Secunda est Carolina a Carolo M. Tertia Capetinga ab Hugone Capeto,
Quarta Vilesia a Philippo Comite Valesio,
Quinta Borbonica ab Henrico IV. qui ex stemmate Borbonico est natus , ita appellata Regnum Francorum Seculo Christi VI. in quatuor diversa Regna bis divisum, bis denuo in unum Regnum eodem Seculo coaluit, nimirum sub Clotario I. Clodovaei Regis filio & Clotario II. ejusdem Clodo 'ari pronepote. Sequentibus deinde Seculis nunc augmentum sumpsit, nunc diminutionem sustinuit, donec denique partim
haereditate, partim connubiis, partim etiam reportatis victoriis cum
in statum excrevit, ut quid ultra prudentor possit desiderate , vix amplius supersit. I. Burgundiae namque Regnum nuptiis D. Clottidis cum ci dovaeo Rege celebratis jam unitum Franciae, quamvis fuerit dein haud semel duntaxat ab eodem divisum.
II. Aquitaniae Ducatus imperante Carolo Cesvo a Francia se paratus suis Ducibus paruit, quorum ultimus Guillelmus circa annum II 36. mortuus reliquit filiam EteonoramLudovico VII. desponsatam, sed & ab eodem repudiatam : eandem duxit Henricus Anglorum Rex dotis, ouam sponis cupidus magis; mutata tamen fori
nar & belli alea Carolus V. Rex jure pactorum, vel jure belli Norman niam simul & Aquitaniam recepit. Harum ultimam Ludovicus XL in duas partes divisit, fratrique Carolo partem concessit eo pacto,
44쪽
Chorographia Regni Galliae. 3 haeres deesset temporis successu, pars parti uniretur denuo, &Domino pristino redderetur, quod evenit. III. Minor Britannia sub Carolo Simplice circa annum 9oo. cce pit esse Ducatus, qualis permansit usque ad annum I 8 o. Brutimis PM ponunt annum I 9 I. quo Carolus VIII. Francorum Rex Misimiliano I. Austriae Archiduci praeripuit sponsam Annam totius Minoris Britanniae Dominam, remissa in Germaniam Margaretha,
ejusdem Maximiliani filia, Caroli VIII. sponsa, quae Parisiis novem annis servata est. Ab eo igitur tempore Minor Britannia Galliae Rogibus sacramentum dixit. IV. Delphinatus sub Ducibus fuit usque ad annum circiter' I et 4 .ruo tempore Humbertus Delphinus Dux ultimus amisso in pugnatio Delphinatum Galliae Regi donavit ea lege, ut primogenitus Regis Francorum deinceps diceretur Delphinus. V. Ducatus Andegavensis a Philippo Pulchro Francorum Rege Carolo Valesio fratri concessus inter bona & jura Regia non fuit
numeratus usque ad annum I 28 o. quo Renatus Neapolis Rex fatis concessit, relinquens regni sui haeredem Carolum Ducem du Maine Cenomanensem, qui stero mox anno desunctus res suas omnes
Galliae Regibus cessit ; unde nata sunt in Italia inter Gallos & Hiaspanos bella cruentissima. VI. Comitatus menconius in Ducatu Aurelianensi situs usque ad aetatem D. Ludovici suis Ducibus paruit. Eundem Comitatum parentis beneficio accepit filius quartus S. Ludovici, dictusDux Alen- conius, quo deficiente idem Comitatus ditionibus regiis accessit. Pari ratione advenerunt Regibus Galliae Comitatus alij, Eg. Alver- Miae, Engolasimensis &α Quidquid in Regno Navarrae ultra montes Pyrenaeos Franciam Iersus situm erat , id totum Henricus IV. ex stemmate Borbonico Rex Ι. Regno Galliae adjecit, dictus simul Rex Franciae & Navarem VII. Accessere his nostris ultimis Seculis Regiones ac urbes Crinae, nimirum in Belgio magna pars Ducatus Luxenburgici
45쪽
ε32 π Tabula III. In Africa Insulae complures, scilicet Insula Delphini, S. Las neniij, &c. . s. XVII. STatus Galliae a multis omnino seculis suit Monarchicus, qui volui status alii, cum non consistat in indivisibili, sed magis &minus capiat ita cum Philosophis loqui liceat ) hinc etiam
Reges Galliae instar mutabilis lunae nunc crevere, nunc deseccre, Supremo Numine Regum Sole vel clariores, vel obscuriores concedente radios. Inter universos Francorum Reges nuIn. 62. tam quam inter sydera sydus hactenus fuisse fere maximum Ludovicum NIV. jure merito censuerunt non solum Franci, sed etiam Germanorum & popularium aliorum plurimi.
ges Francorum crebro turbabat multum, diminuit plurimum.
nos regni 72. aetatis 77. solus regnavit post mortem Card. Magari
tos florenorum Germanicorum milliones si non multum superaverint, minimum aequaverint. IV Exercitus conscripsit & conservavit tanto numero ac r
borc , ut par multis fuerit simul hostibus nunc superandis, nunc fatigandis, saepius forte victor, quam victuS. V. Munimentis Galliam circumcinxit ac confirmavit, ut jure quis dubitet, an firmiora an venustiora sint Galliae munimenta. VI Codicem Legum Gallicarum emendare serio studuit, in mor monitorum, quae duo Cardinales Regi suo reliquerant. VII. Quamvis cum Innocentio XI. de jure Regaliae Ecclesi sticae ut vocant, diu multumque certarit, a Sacris tamen Roma nis nec latum unguem discessit, haeresum impugnator & expugnator, quoad licuit, constantissimus. Humanum si quid passus fuerit more Regum plurimorum in juventute praesertim, in senectute emcna dare non vane laboravit, exclamans crinerrime cum Psalle Regio:
46쪽
Chorographia Regni GaIllae. 33VIII. Galliae statum promoverunt maxime Ludovici XIII. & d. XIV. Adjutores potentissimi duo S. R. E. Cardinales Richelius & Misarinus, hic natione Romanus, ille Gallus Pictaviensis, quorum uterque in totius Franciae bonum intentissimus plurima egit tulitque invidorum & aemulorum odiis expositus maxime. Eorundem Drior agoni Propinquus Regi tres claves tradidisse fertur, iis/em tres in Franciae finibus urbes designans, quarum primam Perpinianum clavem Hispaniae; alteram Pinarolium ci vem Italiae; tertiam Briacum clavem Germaniae nominabat. IX. Cardinalium horum alteruter, aut potius uterque Galliae Regibus suasisse dicitur sequentes rcgnandi arici I. Methodum ii perandi maxime Monarchicam. 2. Vigorem bonarum legum. 3. Justitiam exactam in tribunalibus. q. Authoritatem Regis a Pamsamentis haud ligandam. Abmulationem adversus Reges confines, maxime vero adversus Imperium Romanum. 6. Apparatum ingentem rerum bellicarum terra Matique. 7. Habilitatem Ministrorum ad omnem occasionem & Regis commodum attentissimorum. 8. Amrium liberalium , scientiarum & linguae Gallicae ubivis terrarum
aestimationem. 9. Majorem numerum urbium, munimentorum &Propugnaculorum, praecipue in finibus Galliae. Io. Mercimonia curn exteris Regnis ac Provinciis instituenda ac conservanda. II. Frequentem pecuniarum immutationem. Ia. Multitudinem p pularum etiam exterorum in regnis &c.
X. Constiorum Diversorum genera apud Franciae Regem sunt septem: I. Consilium Magnum. a. Consilium Superius. 3. Co situm Secretum. 4. Consilium de rebus Conscientiae. s. Conmlium de rebur Provincialibus. 6. Consilium bellicum. 7. Consilium circa reditus Galliae. λI. Partamenta per universam Galliam sunt: r. Parisiense im tutum a Pipino, confirmatum vero a Philippo Pulchro an. 33oa. in insula Franciae. a. Tolosanum ab eodem Rege eodem tempo- in Occitania. 3. Gratianopolitanum institutum a Carolo VII. I ss. in Delphinatu. q. Burdegalense institutum a Ludovi- o XI. an I 46 a. in Aquitania. I. Divioncnse institutum a Ludovi- LP. - M. et E i co M.
47쪽
34 Tabula ΠI.co XI. an. I 76. in Burgundia. 6. Rhotomagense institutum a Philippo Pulchro I 3o a. in Normannia. 7. Ad Aquas Sextias institu- . . tum a Ludovico XIL Iso I. in Provincia. 8. Redonense seu Britan- nicum institutum ab Henrico II. an. II 3 3. in Minori Britannia. 9. Palumente in Bearnia institutum ab eodem Henrico Il. 1 o. Metenis stabilitum a Ludovico XIII. an. I 633. in Lotharingia. II. Vesontinum fuit stabilitum a Ludovico XIV. an. I 674. in Comitatu Bumgundiae. Vid. P. Seherreum . nam aliter habet La Croiae
Tribunalia insuper regia centum & octo per universam Galliam Sententias dicunt. XII. Universitates in universa Gallia & Lotharingia numera
tur I 8. I. Andegavensis. a. Aquensis. 3. Amusicana. q. Av nionensis. s. Aurelianensis. 6. Bitturicensis. 7. Burdegalensis. 8. Cadomensis. 9. Cadurcensis. Io. Dolana. II. Montispessu-aana. I a. Musipontana. I 3. Nannetensis. I . Parisensis. I s. Piactaviensis. I 6. Rhemenss. I7. Tolosana. 18. Valentina. Uobis addit Perpinianam & Auria censem. Caeterum Gallorum mores in hunc ferme modum ab authoribus invenio descriptos SCalli ut plurimum sunt liberi, hilarcs, excitati, affabiles, Mulicae de Cantus amantes; erga natiotici etiam exteras ad speciem minimuin synceri & candidi; linguae prancicar aestimatores maximi; mobiles& mutabiles; scientiis & artibus discendis atque docendis apprime dediti; lucro suo perintenti; mutandarum crebro vestium amantes,& amori magnam partem plus aequo indulgentes; mercimoniorum a tractandorum studiosi, Regi suo obedientissimi & addictistimi; aqpraelia. non tardi; in praeliis secundis audaces, sortes, veloces αconstantes; post reportatam victoriam insolentes, gloriosi, ausari dici post amissam victoriam taciturni, timidi, fugitivi, exteris dominis ad tempus servientes & obsequiosi. illud hoc loco mem . fandum & mirandum, quod ferme omnes in Europa nationes Gaulorum mores rideant & improbent, & tamen imitari propemodun, omnes delectet, plurisque aestimetur, quicquid vel vendat, vel do2
net Gallia. Scritiores vide christiaram Funccium ct Friderisum Gluriu
48쪽
Chorographia Regni Galliae. Π mores: at Scriptores partim Latini partim Germani in describendis sparsim Gallorum moribus moderationem adhibent majorem , quales sunt Brittius, Antonius Foresti, Schmras , culus Verba p te ni ibi , ubi de moribus populorum brevem synopsin scripsit,& scribendiim reliquit.
' CHOROGRAPHIA TOTIUS ITALIAE.
pae brachium , nempe Italiam transitum paramus. Suspicit igitur nobilis hyc Europae pars a Septentrione & Occidente Germaniae & Helvetiae, atque Delphinatus Alpes cum Provincia Galliae ; ab Oriente alluitus mari Adriatico; a Meridie mari Mediterraneo. Longitudine sua ab Helvetiorum limitibus usquς ad fines Neapolis numerat circiter ducenta Germanorum milliaria latitudine vero sua pro diversitate regionum diversum milliarium habet numerum : Superior. scilicet Italia numerat circiter a 3 o. in
Fluvij in Italia celebriores sunt: I. Padus. a. Athesis in Superiori. 3. Arnus. q. Tiberis in Med. Italia. - Ut memoriae conlulatur probe , Italiam commode divisione prima dividcmus in Continentem & Insulanam, de Insulana ultimo, de Continenti primo disseremus loco.
Continens Italia Oerea haud dissimilem induit sermam, quam ires in paries dispertimus , nimirum in Italiam Superiorem , Mediam &Inferiorem.Pars Superior habetDucat VILRespublicas Ita , . E a Du-
49쪽
Respublicae sunt: I. Venetorum. II. Genuensium. III. Lu censium.
In Ducatu Sabaudiae sunt sex minores Provinciae scilicet: I. Sabaudiae ipsa. II. Gevenensis provincia. IIL Cabellica. IV. Tarentasia. V. Mauriana. VI. Fossiniaca. His in provinciis urbes sunt: Camberium, Chambery. Mons Melianus, Montinetian. Annetium, Annecy. Timonium, Th non. Monasterium, aliis Reomus, Montie s. Fanum S. Joam in Mauriana, S. Jean de Maurienne. Oppidum S. Andreae, S. A dre. Confluentia, Constans, &c. &c. I. III.
IN DUCATU PEDE MONTANO URBES SUNT e . .
Augusta Taurinorum, Turin. Carinianum, Carignano. S vilianum , Savigilano. Cuneum, Coni. Mons Regalis alijs Mons vici, Mondovi. Fossanum, Fossano. Mons Calerius, Moncagii re. Chicrium, Chiere. Pinarolium, Pignerol. Augusta Praetoria, A osta. Vercellae, Vercelli. Eperoda aliis, Eporedia, Jurea. Clavasium, Chivasto. Segusitum, Suse. Sal utiae, Saluam. Carmaniola, Carmagnoie. Nicea, Nietza. Villa Franca Idem. B Dum, Boglio. Barcino, Barcelloncite. Asta, Asti. Veruca, Verua. Clarascum, Clueraseo. Onelia, one uia. Vestes Ualdensium Seditariorum sunt Vallis Lucernensis, Luccerne. Perusina, Perouis. S. Martini, S. Martim Clusonia, ci son Pragelana, Pragellas &c. &c. s. IV.
IN DUCATU MONTIS FERRATI URBES SUNT,
50쪽
chorographia torius Italiae. 37'Hos'tres Ducatus hodie suos dicit Dux Sabaudiae, qui non minus , quam ejus avi & atavi, bellorum aleae plurimum est obnoxius, utpote medius inter Caesaris Gallorumque Regis exercitus ;unde tam hic, ouam illi, cujuS partes sequerentur aut deiererent, i sertum saepe habuere inter extremas constituti angustias. Bellorum
ac pacis paucis abhinc annis initae fructus respondit insula Sardiniae cujus se Regem gerit hodie.
Ducatus hi tres tametsi sua magnitudine non emineant, sunt tamen maxime frugiferi , loco etiam mercimoniis tractandis perodi portuno constituti; unde Ducis sui, modo & Regis proventus au-sent haud modice mercatores, quin &Sabaudi nundinatores totum a rodemodum Orbem pervagantes.
IN DUCATU MEDIOLANENSI URBES SUNT
Mediolanum, Milano. Alexandria StateIliorum, Aleandriadella Pallia. Ticinum seu Papia, Pavia. Dertona, Tortona. Valentia, Valence. Bobbium, Bobbio. Comum, Como. Cromona idem. Leccum, Leccin Laus Ρompria, Lodi. Mori ria, Mortara. Novaria, NoVara. Angleria, Anglitera. Casale Majus, Cassat Maggiore. Finalium, Finat. Ripa alta, Ripalpa. Melignanum, Marignano. Viglebanum , Vigevano &c. Ducatus Mediolanensis Italiae Paradysus a nonnullis dictus, rerum quarumvis abundat optata copia ; unde seculis prioribus Hi-Φani cum Gallis ; & annis haud pridem praeteritis Caesar custi iisdem Gallis, acribus & diuturnis praeliis certarunt de nobili Mediolanenasium Ducatu; donec denique pace Rastadij stabilita Carolo VL Romanorum Imperatori sacramentum dixit,&hucusque fidem servavit Proventus annui ex eodem Ducatu hodie QIuti Caesari, faci- Ie superant unum alterumque florenorum millionem, si tamen Gde benda incertis variorum dictis. Viae Boc ius P. 3. u. Ra 8.