장음표시 사용
441쪽
. s67. Quoniam ad certum finem datum restituendum, si modo nondum adimpleto moriaris s 66. , promissarius Vero, si proinisso modalis suerit, modum adimplere ncquit, no dum impleta promissione 3. 3 19. i s promisarisu moriatar,
an eruam nomisso modalis fueris impota, ea maneos. Nimirum non datum censetur, quod datum est, modo non adimpleto, adeoque restituenduin l. 666. . Multo minus adeo promissor dare tenetur, quod datum ipsi statim restitu
Raia promissirius declaret, se modum implere nosse, vel a unde certo constet, quod eum impleturus non sit; promissis modalis manesiit. Etenim in promissone modest non promittitur,
nisi sub conditione modi adimplendi 3. 337. . ' Quamvis adeo modus ante adimpleri non debeat, quam prominio asimpleta fuerit ss 9 i ubi tamen certo constat, adimpleta promissione ipsum impletum non iri, promissor quoque ad praestandum, quod promisit, minime obligatur, utpote qui obligari holuit, nisi promissarius impleta Pi omissione implet modum, & ideo hunc sibi obligatum esse voluit ad restitu- cladum, quod datum, nisi cundem impleverit I. 36 a. . Quodsi ergo promissarius declaret, se modum implere nolle,
vel aliunde corto constet, quiad eum impleturus non sit; promisso modalis evanc2it.
E. gr. Promitto tibi centum aureos, ut Doctor fias. 'Quodsi antequam promisso adimpleta, seu centum aurei dati, declares, te Doctorem fieri nolle; promisso quoque evanescit. Si militer s id vitae genus eligas, cui gradus Doctoris minime convenit ἔ certum est, te Doctorem non futurum. Promisso igi-
442쪽
De modo sese asteri Abligandi. 393
s. I. 9. Si errar det causam premisso, promisso valuia non es. Quod- 2-κῶ si enim error det causam promita, is ratio unica est, cur pro-promissis aemmisso facta, quae alias facta non fuisset so4 . Quam- mistu s Mobrem cum promissor supponat per errorem aliquid esse, Vel d. f. factum fuisse, quod non est, vel laetum non est; promissio utique non fit nisi sub hac conditione, si hoc revera sit, vel factum fuerit, consequenter conditionata est 3. 46 a. . Ramobrem cum promissio nulla sit, si verum non fuerit, quod tanquam verum a promi re apponitur, seu si conditio ad tempus praesens, Vci praeteritum relata non sit in se certa .464. ; promissio quoque nulla est, adeoque valida esse nequit, si error det causiam promi .
T. gr. Si de morte agnati mei, qui me haeredem institum fit, falsus Venerit nuncius & ego tibi ob hanc unicam ratio- nem promitto decem aureos, quos alias tibi promissiirus non fuissem; ubi certo constiterit, aqnatum meum adhuc Vivere, nihil tibi debeo, sed promissio invalida est Quamvis enim . mon expresse ducerim: si verum est, agnatum meum mortuum esse .& me haeredem instituisse , dabo tibi .decem aureos; hanc tamen conditionem tacite inesse promissioni ex circumstantiis facile colligitur: neque enim promitto, nisi quia Puto ..haereditatem mihi obtigisse non promissiirus, s quidem certo ' eonstitisset. quod nulla mihi obtigerit haereditas. Perplexa sa- tis est tractatio de promissione errantis, .ut variis distinctionibus sese extricare conentur autores, quemadmodum jam o servavit Grectur lib. a. de J. B. & Ρ. e. xi s. Sed nihil distacultaris superest, rabi attenditur, num promissio tam intelligatur sub hac conditione, si verum qit, quod tanquam fa- . . ctum, vel esse supponinar, Irouti etiam secit Graiis nodum. intricatum soluturus eumque secutus ' dorsus lib. 3. c.6. 6. de J. N. & G. Hic autem conditio sumitur in significatu . - . commum, quem nos retinuimus ad evitandam aequivocatio
443쪽
nem minime autem in eo, qui receptus est in Jure Romano. Quamvis autem Pugiendorsuu neget, conditionem proprie dici posse, quae ad tempus praesens vel praeteritum refertur, prouti supra monuimus lor. est.), ipse tamen vocabulo hoc utitur in praesenti casu. Atque adeo vel hinc intelligitur, cur nos, qui methodo demonstrativa utimur terminorum aequivocationem respuente g. 143. Doc praelim.Isgnificatum conditionis communem, quo in Jure naturae carere haud quaquam possumus, & qui restrictiorem Ictis Romanis usitatum in se comprehendit , retinere debuerimus. Probe autem notandum est, ipsum Pussendosum in prauentieasu ad conditionem sensu latiori, qui communis est, transferre, quae de conditione in strictiori affirmantur a Ictis Romanis, scilicet quod non existente conditione ruat, quod ipsi fuerat superstructum : id quod per methodum demonstrat, vam fieri minime poterat. . ITO.
Si error non dederis causem pro is, nomissis validis es. Etenim si error non dederit causam promissioni, is non suit ratio unica, cur promissio facta s. so . , adeoque non facta intelligitur sub hae conditione, si verum fuerit, quod Verum esse putatur, licet promissor sortin non promisisset, siquidem de errore constitisset, sed saltem fuit motivum quoddam, cur Voluerit . 887. Ps h. empiri , cujus non habenda est ratio a promissario g. 4aad, cum sufficiat ipsi constare de voluntate promitaris, prouti ex ipsia promissionis definitione facile intel- Iigitur . 363. . Quamobrem cum nil obstet, quo minus promissio valida esse possit; erit utique valida. Nimirum si volo ut quid mihi promittas, dico: Visne
mihi promittere' minime autem, dic mihi, num & eur velis promittere. Mea enim parum resere, cur promtrias, modo mihi promittas.' Atque adeo patet, in promissione non attem
di motivum promittenua, assi idem supponatur tanquam Com
444쪽
De modo sese aduri siligandi. 393
ditio, sub qua promittiniri E. gr. Si tibi promitto duos a
reos, ut librosi emas, quibus maxime indiges, ad hoc perm tus, quod putem agnatum meum, qui me haeredem institu mortuum esse; hos tibi debeo, etiams salsum fuerit eum mortuum esse, cum mors agnati, qui me haeredem instituit, non sit ratio unica, cur promisesim, verum etiam indigentia tua& amor, quo te prolequor me ad promittendum impulerit. neque adeo ego mortem agnati supposuerim tanquam conditionem, sub qua promisi, licet non promisissem, nis crediadissem: Unatum meum mortuum esse. Suppono nimirum me non dixive, quod tibi promittam, quia agnatus meus mortuus est, nec ex verbis meis aut circumstantiis liquido colligi posse. me tibi promittere sub hac conditione, si certum sit eum mo tuum este; sed vel mortis amici nullam secisse mentionem. vel dicere accepi hodie nuncium exoptatum, mihi obtigisse ha reditatem opimam; dabo tibnquatuor aureos, quamprimum pecuniam accepero. Etenim in casu priore non indico motivum promittendi; in posteriore autem satis patet nuncium acceptum esse motivum promittendi, nulla habita in promi tendo vertitudinis ratione. Videmus adeo, ut definiatur, num error vitiet promissionem, probe perpendendum esse, qua
nam fuerit mens promittentis, ut constet utrum error supponatur tanquam conditio, sub qua facta suit promissio, nec ne. Sed ut tanto certius pateat veritas propositionis praesentis, exemplum adhuc aliud dare lubet. Puto te esse dilige
tem, ac ideo promitto tibi nummum argenteum, certe non
promissurus, si negligentia tua mihi cognita fuisset. Hie promisso iacta dici nequit, sub ea conditione, si verum si te esse
diligentem, Niminiin promissio hic non sundatur in errore, sed in animo remunerandi diligentiam tuam, consequenter dici non potest eam fuisse rationem unicam, cur promiserim. adeoque errorem dedisse causam promissis. Quod vero per errorem secerim quod alias non fecissem, mihi imputare debeo, quod promiserim animo diligentiam remunerandi, vel ad continuandam diligentiam calcar addendi, antequam in ea exploranda debitam diligentiam adhibuerim.
445쪽
. 371ωn errare rit causam promis, tu vera in re exploranda, aut δεν sensi ras exprimendo fueris negleens, es promissarius inde damnam sta sit; disinum datum teneris. . Etenim tu nemini
e debes, nisi animo deliberatos. 391. adeo exploranda' nota negligenu esse debeia Ouam se 'rbiem cum promissarii non sic inquirere, num t S diligen ' ofaebueris in re explorandas 4 a a si. quod dam num patiatur inde, quod ipsi promiseris, damnum culpa tua
datur . I s 8'. pari. ἔ- Phil. pract. --., Enimvero damnum culpa tua datum resarcire teneris f. I 8O.parn 2. Iur. nat.2. Ergo etiam damnum resarcire teneris, si error det caulam promita, tu vero in re exploranda negligens sueris, & promissatius inde damnum passus sito mode as unum.. Similitet cum de mente tua promissario constare nequeat nisi ex verbis tuis , in sensu tuo exprimendo negligens esse minime debes, adeoque ubi sub conditione hac alteri quid promittere volucris, si verum sit, quod esse vel factum titilla supponitur, uerbis tuis hoc sufficienter indicare tenetis, nisi ex circumstantiis satis manifestum sit promissario , tibi mentem ali am esse minime posse- Quodsi ergo hoc non seceris & damnum inde , quod promiseris, patiatur promissa-
rius; damnum tua culpa dari manifestum est Is 8. pari. ἔ-PέιLprare uni α)- Quoniam itaque damnum tua culpa datim, resiarcire teneris Os 8 pari. a. PH. nat.)ς damnum quoque resarcire debes, quod patitur promissarius, quando error dat causiam promita, tu vero in exprimendo sensu tuo negligens suisti- αuod erat alterum.
446쪽
lia d. Quodsi enim peto parte error causam dederit promita, visnomis pro parte non dederit; promissio tanquam duplex sionis prapotest, altera nimirum, cui error caulam dedit, altera vero parte in e cui causiam non dedit. Enimvero sit error dederit causam ta Gid promisso, ea non valet s69. ; si non dederit, valet s. ta. uero. L Quamobrem si error pro parte tantummodo causam dederit proinissioni, valebit ea pro parte reliqua.
E. gr. Nuncius mihi affertur de morte agnati mei, qui me haerodem instituit. Ego in animo habebam tibi dare vestem cum proxime Doctor fies οῦ nunc vero intuitu haereditatis, quam mihi obtigisse puto se dare etiam constitui sumtus ad gradum impetrandum faciendos. Quodsi ergo dico: dare tibi volui.
eum proxime Doctor fies vestem; nunc vero, postquam muhi nunciatum est, agnatum meum mortuum esse, qui me haeredem instituit, dabo & vestem, S sumtus. Promissioni causam dat error nonnisi quoad sumtus, noci vero quoad vestemisHane igitur dare, illos non dare teneotasT3
.s promissarius det dolo causam errora, sita' non promistant: iam eo autem errore da num facis promissor tot resertire ramus risso Etenim in hoc casu Varet quidem promissio hisid is et O. , damnum tamen, si quod secit ex eo errorea promissario resiarciendum esse eodem modo ostenditur, quo idem de damno a promissore resarciendo ostendi-vmus j. ST .
Quoniam in genere demonsmavimus, nore vasere prominsonem, s error dederit causam promisso p non opus demum est, ur ostendamus, promissionem esse invalidam, si promissatius dolo det causam promissioni: neque enim hoc sbi aliud vult, quam ur dolose ad errandum induxerir promissorem, ut error promissionr causam daret. Patet etiam eκ antea deis monstratis nulla hic opus esse distinctione, utrum promissa stius fuerit doli particeps, necne, quando dolo data promis,
447쪽
tendi causa. Odus igitur praeter necessitatem non multiplicandi.' s. s 74 ci8sensas Consensium vi, vel metu incusso extorquere non licet. Etiali sel metu enim natura homo liber est 3 46.8ari Lyur. nat. , adeoque ex orias in agendo non dependet ab ullo alio homine nisi a se ipsonum sit li- I. 3-1.5 ur. &-libertatis naturalis permittenet iis unusquisque in actionibus suis determinandis Paum sequatur judicium, quamdiu contra jus alterius: nil facit II 6. pari. I. Iur. nat. . Enimvero qui consensum vi, sed metu incusso ab altero extorquere vult, is omnino vult alterum in agendo non dependere a propria voluntate, nec in actionibus suis determinandis suum sequi judicium, etsi id faciens non agat contra jus ipsius, consequenter si consensum alterius vi, seu metu incusso extorquere conatur, hoc ipsium facit contra jus alterius I. Phil. 'a I. unis., Enimvero nemo quicquam facere debet contra jus alterius β. 9i o.
. . pari. I. Pr. naid. Ergo nemo quoque consensum alte rus,vi, seu metu incusso cxtorquere debet.
Patet per demonstiationem praesentem, consensum vi, vel metu incusso extorquere idem εsse ac particulam quandam Iubertatis alteri invito ausine velle t. 36o . Perinde igitur est, ac si tibi invito rem quandam tuam, incorporalem scilicet g. 498.part r. 3ur. nat.), eriperet, consequenter extorsio consensus vi, vel metu incusso facta aequi pollet rapinae 9. sos. Para. l. Jur. nat . Quamobrem cum rapina omnis lege naturali prohibita sit s.fr9. Partiri Jur uat.), consensus quoque extortio vi. vel metu incusib sacta lege naturali prohibita, consequenter alterius consensum vi, vel metu incusso extorquere non licet 3. rro. para. Quodfi dubites, num dici possit, re invitum consentire, quando consensus vi, Vel metu extorquetur, relegenda hic iunt, quae de invita actione alias
448쪽
De modo sese alteri obligandi. - 399
alias diximus s. pari. r. 38 I. NU pract.wυν. , & ad consen- lsam vi, vel metu extortum applicanda.
g. 37s. Neam inmum vi, vel mesu incusso aduere deber ad promis- An liceat vi, tendam. Etenim si alterum vi vel metu incuta adigere vis vel metu in- ad promittendum, vis utique ut alter tibi promittat, Modcusso ait promittere non vult, consequenter ut declaret, se velle tibi rum ad μdare, vel facere, quod dare vel facere non vult I. 36r. , mittendum adeoque ut idem Vclit, quod tu vis. Quamobrem cum con- aduere. sentias, si idem vis, quod vult alter ut fiat I. 6s 8.part. I. Phil. 'act. an . . Qui vi, vel metu incusso te adigere conatur ad promittendum, consensum tuum extorquere conatur. Enimvero nemo consensum alterius vi vel metu incusso extorquere debet s. 374. . Quamobrem nemo etiam vi, vel metu incusso alterum ad promittendum adigere debet.
Diximus ante not. 3740, rapinae aequivalere extorsionem eonsensus vi, vel metu incusso factam. Eodem igirur respectu promissionis vi, vel metu incusso facta extorsio rapinae a quiparari potest, atque ea de causa ex eo quoque inferri pinterat eam esse illicitam, quia rapina illicita. Enimvero exto sonem hanc rapinae quoque aequiparare Poteras, quatenus perinde omnino censeri debet suum alteri vi eripere, Ec jus ad id, quod alterius est, vi acquisere velle. Sed cum arquipollantia manifestior si in casu priore, non opus est ut in easu posteriore eandem prolixe ostendamus. Poteramus Vero Propo-fitionem praesentem aliis adhuc modis demonstrare, nisi praemittenda forent, quae in anterioribus nondum demonstrata suerunt. Sane concupiscere aliena illicitum est, adeoque multo magis illicitum censeri debet vi, vel metu incusso alterum adigere, ut aliena concupiscenti promittat, quae sponte sua promittere non vult.
449쪽
. II 6. doniam nemo alterum vi, vel metu incusso adigere debet ad promittendum . s s. , quivi, vel metu incesse ad prymiten ιω alterum adigit, nullum inde jus, id quos ρυ- mittιtur exigend=, acquirere 'test, consequenter cum nulla sit obligatio, cui non respondet jus ullum, ex promtJlane etiam vi, vel metu extort nusia nasci pates obligario, adeoque promissis
omnis vj, vel metu extorta invalida es. Absonum foret statuere, promissionem eam esse validam, seu ex eo jus quoddam acquirere promissarium, quod legi naturali repugnat. mobrem non satis consentientia sunt, quando Grottur de J. B. Jc P. lib. a. c II. II. promissionem vi, vel metu incusso extortam. Validam pronunciat, promissarium tamen, propterea quod metum injustum intulit, teneri assirmat ad liberandum promisibrem. .Quamvis enim hoc
non ex eo sequi velit, quod inessicis fuerit promissio. sed ex eo potius, quod damnum injuria det, s promissum accipiat; nihil tamen inde juvatur. Etenim s promissarius vi vel meis
tu incusso damnum inseri promittenti, cum memini damnum inferre debeamus c,ss3. para. r. Jur. nati, hine etiam sequitur, quod promissio Xi, vel metu rextorta pro valida haberi nequeat jure naturali. Graius igitur ipse suppeditat principium, per quod demonstrari poterat propositio praecedens, unde praesentem intulimus. Quando itaque Praetor Romanus quod metus causa gestum, pro raro non habet; non stricti juris rigorem aequitate temperat, quemadmodum nonnulli ajunt. qui cum Gratis sentiunt, sed ipsum jus naturae sequitur, quod approbare ne uit promissionem metu, vel vi extortam, quam metu, vel vi extorqueri prohibet. .Grotius ideo hanc promissionem validam pronunciat, quia adest promittentis . . consensus abGlutus, non conditionalis, ut in errante, cujus
proinde promissio invalida est I. 369 , Enimvero cum consensum alterius vi, vel metu extorquere illicitum sit g. 3 4 qege
450쪽
De modo sese alteri obligandi. 4oI
lege naturali consensus iste declaratur pro nullo. Atque adeo is nec obligationem promistaris parere, nec ex obligatione, quae non existit, jus quoddam nasci potest promissario. Valbditatem itaque promissionis consensus iste minime firmatis s I T.
, Si mera ab alio incesse permotus tibi rei imus minime conscio fori romistam; promissio et abda est. Etenim cum tuum non sit statuere de eo, num promissor omnia probe eXpendCrit, thras. --
ipsi expcndcnda sunt, antequam promittat I. 4aa. Ituum cst inquircre, cur tibi quid promittatur. .amobrem cum tibi ignotum sit, quod tibi quid promittam metu ab alio incussis permotus; nihil obstat, quo minus tibi periccte Q liger s. 363. ; Valida igitur est promisso, si metu ab alio incuo permotus tibi rei istius minime conscio quid promittam. Hine Senera lib. 4. Controversiarum Controv. 2 6. ai t ita rescindi, quae per vim & metum gesta sunt, si vis & necessi- .
' ras a paciscente adhibita est, cum ad me non pertineat, an tu cogaris, s non a me cogeris. Meam esse oportere cuti Pam, ut mea poena sit.
. IT 8. Ibi meta incusso me permovet, ar aberi rei istius minime confrio quid promittam; idem mihi resarcire rene unmctu ab alio incuso tibi istius minime conscio quid promit-, -m tam; promissio valida est g. 377. , adeoque seivanda 4 3 id, consequentcr tibi praestare debeo, quod prQmisi o. s.c.. 43o. . Quonam igitur absque metu incusso tibi nil tali, is 'sissem, adeoque nec praestitissem per hipoth. qui metum incussit is
in caula est, ut jacturam rei meae faciam f. 487. pari. a. Iunnat. , consequenter damnum mihi dedit 3. 488. pari. a. Furinat. , idque dolossim 3. 489. para. a. Iur. nat. . Enimvero