장음표시 사용
481쪽
mare possumus, non minus uos obligatos esse ad non effeten. dum, ne quis minus habeat quam habere poterat, quam ostendimus non esse essiciendum, ut quis minus habeas, quam habere debebat . 679. parti quem in finem addere is lubet propositionem sequentem. s a 4.oses ratis . Nemo esere debet, ut auer minus habear, Damialere μυ-nbis impedi- Nemo alterum impedire debet, quo minus consinu Mae is, aliquod bonum animi, corporis ac tortunae . 696. para. er sttas sa- ι. I r. Quamobrem cum pinus habeat, quam habere bear, ouam poterat, qui cuere debet bono quodam animi, corporis acn e h. i. serrunx, suo a consequi poterat ; nemo cssicere debet, ut alter minus habeat, quam habere poterat.' Videmus adeo, quod in omni sta latitudine per modum corollarii inserri possit obligatio non Mesendi, ut alter minus . . habeat, 'uam habere poterat: neque enim praeter bona animi, corporis ac fortunae dantur alia, quae homo habere potest. ' Possunt autem & animi, dc corporis bona, immo etiam bona sortunae, quae a rebus corporalibus in dominio existemtibus disserunt, veluti honor, emo pretio istimari: quemad-- modum dudum γόvere Icti Romani & ex iis, quae suo loco 'depretio rerum demonstraturi sumus, clarius elucescet. Et . hoc respectu ad lucrum cessans resertur carentia cujusvis boni. sve animi, sive eoForis, sue fortunae, quod consequi poteramus, quominus autem consequamur, impe M. Ceterum . ex principio hoc generali, lucri cessantis ad damnum non ficta reduvione f. 6a I. , i omni sua latitudine abique ulla . . sctione in inveniendo dc demonstrando concessa ac utiliter ad-
. hibita demonstrari pote' quemlibet alteri teneri ad id, quod interest ex facto suo. ' non ficto, s ad illud omittendum, libeainem Committendum obligatur. Neque enim existimandum, est, uno ignium modo demonstrari posse, quae vera sunt, .est nonnisi unicam esse viam, quae ad veritatem latentem ducis. Ne erv
482쪽
De modo sese rideri olligana. 433
Ne vero ainmine vi leamur, quod fieri minime posse, sequem tu addere lubet. .
s. 62 S. M id, a Minterest, teneri dicitur, quiobligatur alterum re- D-stituere in eum statim, quo perinde est, ac si ipse secissct, visneriad V, etiam dedisset, quod non secit, vel non dedit, aut, si non s quia taurcisset, vel etiam non dedisset, quod secit, vel dedit. . es.
E. F. Promitto aratificare domum tuam inrea annum. Si non secero, tu conducendo aedes alienas locatium solvere t neris, veI, si fueris mercator, destitueris loco commodo me ces tuas exponendo, adeoque cares lucro, quod habere Pote' . .
ras, siquidem merces tuas vendere potuistis. Quodsi ergo ego teneor ad id, quod interest, te restituere debeo in eum statum, qui futurus erat, siquidem domum tuam intra annum aedificassem, adeoque in casu priori rQituendum est Iocarium, in easu posteriori dandum, quanti aestimatur lucrum, quod habere poteras. Similiter si tibi vulnus inflixi, impensas illi ia- nando facere ac dolores pati cogeris. Quods ergo ego te neor ad id, quod interest, in eum statum tuendus, qui suturiis erat, si vulnus nullum tibi inflictum fuisset, eonsequenter non solum restituendae sunt impense, sed dolorum etiam perpessio aestimanda, & quanti valem tibi dandum, ut jam tacea- mus alia, quae non minus aestimationem recipiunt, & quibus carere debes. Quodsi ex contractu tibi dare debeam futuris nundinis quadraginta aureos, ego Vero non dedαim, ac tu propterea mutuo semere coactus fueris pecuniam 8c usuris solvere; has ego tibi resfiniere teneor, s teneor ad ii quod interest. Exempla haec abunde loquuntur, nos Phrasn nonacei pere in sinii tu a Jure Romano alieno.' 6a6. .
si ias minus itarer, quam habere deber. vel reruἰ e- aias uaria εο, tu obligationi tua non satisfecisti; ad id, quod interest, re-neamis ad
483쪽
ter minus habeat, quam habere debet . a. Iur. nat. , neque etiam ut minus habeat, quam habere poterat s. 6 a 4. . Quodsi ergo hoc effecerit, cum factum insectum fieri non possit, eum restituere tenetur in eum flatum, quo perinde est, ac si hoc non effecisset, consequentre ad id, quod . interest, tenetur β. 6as . . Quamobrem cum tu efficcris dolo, vel culpa tua ut alter minus habeat, quam habere debet, vel poterat, quia obligationi tuae sciens ac volens, vel ex negligentia non satisfecisti j. Ios. l. Philpra Lunmd; ad id, quod interest, teneris, si quis minus habet, quam habere debet, vel poterat, propterea quod obligati ni tuae non satisfecisti.
. Non piget propositionem hanc demonstrasse, qua in praesenti opus non erat, prouti ex anterioribus intelligitur: utemur enim ea in aliis facilius demonstandis, immo etiam clarius. Et, si cui volupe fuerit, is ad propositiones quoque anteriores demonstrandas eam transferre potest,in quibus de damno resarciendo sermo est. Ceterum quod alibi de reta ciendo damno ann tarimus non . s8o. pari. t. , idem etiam de obligatione ad id, quod interest, iu illo juxta anteriora non diversi tenendum. In Jure naturae multo latius ea pater, qtiam in Iure civili, cum ad res omnes tam corporales, quam incorpo rates extendatur, quae homo habere debet, vel habere licite po- te' dc ad omnem clupam ejus, qui obligationi suae cuicum
g. 627. Pyraxa Si s missarius innus habet. qaam habere debet, vel poteras, nomisar reqNpterea P promistre non ad piruit rami nem; his tenetur Mnearinisi id, quod interes. Quoniam enim promissa sunt servanda s. Hud inire 43 3. , si proiisses non implevit promissionem&prvieta pro missarius minus habet, quam habere debet, vel poterat, ideo
minus habet, quia illa obligationi suae non satisfecit. Eniab
484쪽
De modo sese alteri obligandi.
vero si quis minus habet, quam habere debebat, vel poterat, quod tu obligationi auar non satisfecisti, tu ad id, quod in- terest teneris 3. 6as. Quamobrem si promissarius minus habet, quam habere debebat, Vel poterat, propterea quod tu promissionem non adimplevisti ; ad id, quod interest,
Quomodo vero intelligatur in casu dato, quidnam intersit promissarii, ex iis constare potest, quae supra not. annotavimus. Iure nimirum naturali id, quod in est, multo latius patet, quam jure civili, & latissime patentu rationem habere iubet honestas, quoties de promissione adimplenda cogitatio animum subit. ' . . O .
in . Si lucrum tuum cessat, minus habes, quam habere Etenim si lucrum tuum cessat, impediris, quo minus id obti-cti remna neas, quod alias obtinere poteras f. 614. .' M ius ergo ita qhabes, quiun habere poteras.
i Patet abunde ex superiori exemplo mercatoris, qui merces suisas in loco commodo exponere impeditur OG. 3. 614. . 629.
Si pin damnum imurrit, vel lucrum ejuν cesse , a terra quae isma non satisfecist; ad id quaeiatese teneris. Quodfienim quis damnum incurrit, vel patitur, minus hiset, quam, a habere debebat I. 173. 8M t. a. nat. 3. & si lucrum Lecit, minus habet, quam habere poter4t o. 6ρ 80. vero sit quis minus habet, quam habere debet, vel poterat; propterea quod tu obligationi tuae non satisfecisti, ad id, quod interest, teneris s. 6a6., Teneris adeo ad id, quod intera est, si quis damnum incurrit, vel lucrum ejus cessat, propterea quod obligationi tuae non satisfecisti. Iii a s. 63o.
485쪽
Aia ea Quamobrem cum promissor promissum servare debeat contralatur s. 43 30, adeoque obligationi suae non satisfacit, si non sera amissore. vet; sprom/ssarius dammum incurrit, vel lucrum ejus cessa H mi ne non ampleta, pomiser ad ita, quod interes, tenerum Puto nos jam abunde satisfecisse iis, qui ex eo, quod quis
oblieatus sit ad damnum resarciendum, inferri nolunt, quod teneatur etiam ad lucrum cessans reparandum, consequenter ad id quod interest 3. 6aa. , nec dissicile erit judicare, quam.' ' tus sit Juris naturae ac Romani consensus, etiam iis, qui ver- ba magis, quam mentem legum inspiciunt, nee consensum in re perspicere valent, ubi in verbis apparet dissensus. Cet rum ex anterioribus abunde etiam liquet, eorundem verti . . . rum multo latiorem esse significatum in Iure naturae, quam in Iure Romano, cum hic damnum ad jacturam boni om nix. sve animi, sive corporis, sive fortunae, quod nobis actu erat, lucrum autem 'cessans ad omnis boni clarentiam, quod habere poteramus, nisi ab altero impediti fuissemus, extensetur. Nec ingratam operam hac digressione nos praestitisse confidimus tam iis, qui veritatis indagandae ac demonsti andae & sentam tiarum conciliandarum studio tenentur, quam illis, qui Jus Romanum intimius perspicere, Miae cum jure naturae consensum disensum ab eodem scrutari. aut systema Iuris civilis c dere in animum induxerunt. Sed redeamus ex diverticulo
GHβμι---mpleto si cienter de res nocte re at 'miserar, si qstis resti Main, Pod ex Promi ne moriis consecutus, vel etiam M non curet, adimpleri poteras, ur resimarur ab altero, odia certumnum modo, eidem viae si ἱ promisserius vel GArar ab olluariane μὰ l adimplea--ου j π t-m extinguimae. Etenim si promissarius mo
tu vel o di Π adimplevix, quod ea promissione modest consecu-
486쪽
De modo sese alteri obligandi. 437
tus, tibi restituere tenetur, &promissione modali impleta, idem modum adimplere tenetur I. 36 a. . Quodsi modo non adimpleto, vel etiam antequam adimpleri pote- rat, sussicienter declares, nolle te ut, quod ex promistione modali consecutus, restituat ei omnino declMas, nolle te ut is tibi praestet, ad quod praestandum obligatus, consequenter jus tuum remittis s. 93. . Enimvero quando jus tuum remittis, debitor ab obligatione sua liberatur & jus tuum extinguitur β. 97. . Quare si modo non adimpleto, vel etiam antequam adimpleri poterat, sufficienter declares nolle te, ut promissarius restituat, quod ex promissione modest consecutus; ab obligatione sua liberatur & jus tuum extinguiuar.
Similiter si quid tibi datur ob certum finem, scilicet ut hoc facias, tu ad hoc faciendum, adeoque ad modum implendum s 38 , obligaris j. 3 36.). Vnde porro eodem
prorsus, quo ante, modJ ostenditur, si modo non adimple. to, vel aliam antequam adimpleri poterat, sufficienter declares, nolle te ut alter tibi id restituat, quod ad certum finem
ipsi dedisti ; ab obligatione sua eum liberari & jus tuum extingui. erat alIerum. Nimirum si modus non fuerit impletus, nee impleri adhuc possit, reus debendi liberatur a restitutione ejus, quod accepit, Ex rus tuum restitutionem exigendi & ad eandem ipsum cogendi nisi restituere voluerit, extinguitur: si vero modus nondum impleri potuit, tu reum debendi liberas ab obligatione eum implendi & jus tuum urgendi impletionem eum jure exigendi restitutionem, ubi implere noluerit, extinguitur Te autem
jus tuum remittere in hypothes .propositionis . praesentis posse, indubium est , III. .
Si tu iamnum Peduam patiaris, vel lacrauν quoddam ruum Ii i 3 cesset , quo liber
487쪽
ων as uti. eesset, propterea qued alter obliseriori sera non satisfeceris, velastigarione ra--non serisverit promissa, suo ienter aurem declares mige te ussanae iri teneatur ad id, quod interest; hic quidem ab Algatione sua idera- quod interis tur, sus vero tuum extinguiter. Etenim in hypothesi propo-
est. sitionis praesenis qui obligationi suae non scitisseeit veluti qui promissa non servavit, ad id quod interest tenetur 629. 63o. . Eodem igitur modo, quo in propositione praecedente I. 63 i. , porro ostenditur, cum is obligatione sua liberari & jus tuum extingui.
Nimirum extinguitur jus exigendi id, quod interest, seu ut damnum datum &. lucrum cessans, quod eidem aequiparan . . dum 3. 6a I. , reparetur, & obligatio praestandi id, quia in terest, tollitur: quodsi vero alia adhuc restet obligatio, ea subsstit. Neque enim hie sermo est nisi de eo, quod interest, quando obligationi non satisfactum, vel non satisfactum eo tempore, quo fieri debebat. 633.
Promissio Promisis eius, quod ossibile, invalida es. Quoniam enim fas, quod ad impossibile nulla datur obligatio ao9.pan. s. PL pra Limbositi, an ; nec qui promittendo alteri sese obligare vult . 3 6 3. , num valeat. ad id, quod impossibile est, sese obligare valet. Promissio itaque ejus , quod impossibile, invalida est.
Homines sese promittendo sibi invicem obligare non possunt, nisi ad dandum, vel iaciendum s. 3 3 8. . Sive igit impos-sbile sit, ut alteri des, quod te daturum promittis; sive im. possibile sit, ut facias, quod te facturum promittis; promissio invalida est.
g. 634. Promissis Quoniam adeo impossibile est, ut alteri des, quod in
rei. e in rerum natura non est, nec esse potest; ρ misso rei, quae nec in rerum natu- rerum natura est, nec esse potest, in sida es s. 63 3. . Nevisere Huc
488쪽
De mori sese alteri obligandi. 439
Huc refert Imperator' I. I. de inut. stip. Hippocentaurum nemin μ hoc est, semihominem & semiequum, qui fingi quidem, sedω in rerum natura extare neouit, nisi intelligatur de statura, vel pictura, de qua hic non esse sermonem, per se Patet.
. 63s. Similiter cum impossibile sit, ut alteri des, quod non amplius habes, cum te adhuc habere putes, vel quod interiit, rei, Pamcum id interiisse tibi nondum constet; promisso ejus, quod noi non in asariae habere putamus, sed non amplias habemas, quod interiise hins, num xmdam novimus, invalida est 6330. sit validis.' Non est, quod excipias, praestari posse aestimationem, quemadmodum sit, si damnum detur, ves lucrum cesses, comiequenter xsum promittendi teneri ad id, quod interest L6aa. . Error enim dedit promissioni causam cum eam non promissurus fidisses, siquidem constitisset, te rem amplius non habere, vel eam interiisse g. so4. : valida vero non est prumissio, cui error causam dat 3. 369. , Quamobrem cum ex hae promissione nihil consequi possis, nec jacturam ejus, quod jam tuum erat, nec ejus, quod tuum fieri poterat, facis, ade que nec damnum dici potest, euentia ejus, quod tibi suerat promissum 486. pari. a. Ain. t. J, nec ideo lucrum tuum cessat, quod non consequaris rem tibi promissam g. 6r . Nulla igitur ratio est, cur ad praestandum aestimationem, sive interesse teneri debeat promissor 3. 63 a. .
f. 636. Quoniam etiam possibile est, ut facias, quod vires
tuas transtendit; promissio facti, quod vires tuas transcendis inma- m vires M. lidus s. 634. . . . inas tram Sarpe homines plus sperant de viribus suis, quam in iis est cendentis saepe adest voluntas, ubi vires desurit. Immo casu accidit, nam sit -- ut, dum promittenti sunt vires sincientes ad faciendum, quod sida. se facturum promittit, eaedem deprehendantur debiliores, quando iam
489쪽
do Aesendum, quod fuerat promissum. Plures adeo raclonta sunt, cur quis promittat factum. quod vires. suas transtendit. Quodsi excipias factum aestimari posse, adeoque aestimatio. adhue praestandam esse, eadem hic Valent, quae ad propositionem praecedentem annotavimus. Spectandae autem sum Mires, quales sunt eo tempore, quo faciendum, quod iam . rat promissum. Si enim non fuerint eaedem, quae erant tenvis .pore promissionis factae, promitar per errorem supposuit, eas fore easdem eo tempore , quo promissio prxstanda. . 637.
. A quis promittit rem quam se non amplius' habere, aue quam, intertisse. seu non amplius extare novit; promissis invalida est. 8 mu proluittit rem, quam se non amplius habere,' '' interiisse, seu non amplius extare novit, serio eam 64stcre V nequit, adeoque deficit in promittendo con extare ηο -6 ,-ι niv. P. Quamobrem cum homines ad dandum perfecte sese sibi invicem obligent mutuo consensus. 3370, promissione non serio facta nulla oriri potest obligario, consequenter ea statim invalida est.
Non una de causa accidit . ut promittamus ei, qui rem quandam sibi promitti petis, vel stipulatur, eandem, etsi noverimus, quod eam non amplius habeamus, aut quod ea non amplius extet. propterea quod viilgo agnoscitur rei, quam non amplius habemus, vel quae non amplius extat, promissionem esse nullam, cum nemo dare possit, quod non habet, aut
quod non est. Exemplo esse potare stipulator, qui periin cius instat, nec a stipulando desistere vult, etiams alter neget. se rem istam ipsi pro Nere posse. Nonnunquam etiam Miusmodi promissio per iocum fierὴ solati id quod ex eircumstantiis iacile colligitur. Qui dicit, se fibi dare velle. quod non amplius se habere, vel extare novis, adeoque dari non posse FO certo tenet, re ipsa negat, se libi id dare velle.
490쪽
De modo sese alteri obligandi. MI
n enim dicit: Dabo tibi, quod dari non potest, revera dieiti Non dabo. E. gr. Si Titio promitto nummum argenteum, δc tu interrogas, quid mihi dabis' ego autem respoo- deo, tibi dabo aureum, qui est in arca mea, cum in eadem nullus str nemo non hine concludet, perinde esse ae s dixissemi Tibi nihil dabo.
A dira est dilatio ejus, quod fieri debet, ultra tempus, pia quo fieri debebat. Vnde m mora esse dicitur is, qui, quod Q. certo tempore facere debet ac potest, eodem non facit. Et moram a fert, quod in aliud tempus differri nequit, seu stariis fieri debet.
E. m. Ego tibi hodie dare debeo decem aureos: quodsi dies totus suerit praeterlapsus, nec ego dederim, in mora sum..imiliter si quod hodie agendum in crastinum differtur, dii tio in crastinum mora est. Hine fiam mora Aera dicitur quod statim fit, vel eo, quo fieri debet, tempore, immo ante diem: Et fine mora ulteriori fit, quod, etsi dilatum ultra tempus. quo fieri debebat, non dissertur diutius. Moram vero india. stet, qui in dilationem sue tacite, sive expresse consentit.
I. 639. Si tu efficere nullo modo potueris, ne impedimentum Imped -- sese offerret, seu in causa non es, curtibi objiciaturi imp aemem tum inevi. - dicitur in itabile. Quodsi vero oblatum tollere mini- ωιυ p. vi me potes, isse perabile Vocatur. Hinc simul intelligitur, quod-η- sinnam-evitabile ac severabis. Has definitiones fi attenta mente petates, fieri posse animadvertes, ut impedimentum aliquod si insuperabile, quod erat evitabile, & vicissim superabilῆ quod erat inevitabile.