장음표시 사용
511쪽
sit se promissorem. ipsi eertum sit, quod ad pretium dandum
in obligare noluerit, siquidem rem quam promittit, easu sibi inevitabili interire contingat, & quia nil fecit, vel non secit, ob quod ad dandum pretium, re casu intereunte, obliganu es . se debeat. Principia igitur, quibus nituntur demonstrationes.sunt perceptiones confuse ad distinctas revocatae, quarum illae conficiunt sensum communem, cui obligatio dandi pre.' titim re casu intereunte advers rei dicitur.
promissam. Ea pino ex sentaturi f. 67δη iPromissor omnem dare debet sim m. ne res pro missa intereat.
Promissa enim servare debet s. 4330, adeoque rem promisesam promissario dare tenetur s. 43o. . Quoniam vero dure nequit, si intcriit , omnem omnino operam dare debet,
ne res promula intereat. Qui promissionem adimplere dein, ei permissum esse Misquit, ut faciat, vel non finiat, ob quod sectum. ivel non factum eam adimplere nequit. Quodsi enim sciens ac volum t te quid facit vel non sicit et animum adimplandi promissi neminon habet: si ex negligentia vel culpa quadam alia istiusmodi sinum, vel non factum proficiscatur, ut rectum sit propositum prosa Itonem adimplendi fieri haudquaquam potis est. Quamobtam si promissionem adimplere velit, sitque
voluntas ipsius coictam , quemadmodum esse dinet; omnem . quoque Operam dare debor, ut aes ac servetur, nec intereat.
Deest omnino ille animi ardor, . qui ad sui uaciendum cuia cunque obligationi requiritur,' ad .rem conservandam novata ieris omnem dis,ntiam.
g. 67a. Quoniam operam omnem non dat, ne res premissa intereat, qui facto quodam Vel non facto dolois, aut culposio in causa est , ut intereat TQ a. 73-ἔ.Pl pract. vis. ; nemo quoqm Ho ves culpa sua loca se e se debet, μι , ei, quam 'ν-
512쪽
De modo sese alteri obligandi..
quid dolus, quid culpa st, ct quae de utroque demon. 'stravimus in parie prima Philosophiae pramicae universalis, didicit; ei satis manifesta erum, quae hic inseritntur, ut adeo . prolixius ea evolvere noluerimus.
g. 673. Si facto quoda- he aeuisso, sive culpose, aut etiam non facto a nodo repromiseris res promissa intereat; '- o vadida manet. Etenim intereunte si res interit, ea promi ri dari nequi adeoque minus Mime Vomissis v quam habere debebat, ac poterat, quia res danda ipsi erat sida mane-43o. 4 3 . . Quoniam Vero res interiit facto quodam Felat. non facto promitaris sive doloso, sive culposo μν ωα. qui ab illo abstinere, ab hoc siilai cavere debebat L . 67 a. , seu illud non committere, hoc omittere tenebatur; promissarius minus habet, quam habere debebat ac poterat, propterea quod remittar obligationi suae non satisfecit. Enimvero si promissarius minus habet, quam habere debebat, stes poterat; propterea quod promistar obligationi suae non fitisfecit, ad id quod interest tenetur 6 a 60 , consequem ter promissarium in eum statum restituere debet, quo perinde est, ac si ipsius fusto vel non facto respromissa non interiisset w6α s. . Quamobrem si se quodam, seu non facto, sive 'doloso, , sive culmis promissoris res promissa intereat, obligatio, quam is promittendo contraxit, minime extinguiaur, adeoque promi ex post facto invalida non fit, sed valida .
Poterat etiam ostendi hoc modo. Si quis facto quodam, uel hon facto suo sive dolola, sive culposo inicit, ne promissionem adimplere possit; perinde est ac si promissionem, cumposiet, adimplere noluisset. Quodsi enim adimplare voluisset, nec sciens ac volens, coiisequenter dolo . ros. I. PM. M. uni P, nec culpa quatim sua secisset, aur non se-
513쪽
cisset, ne eam adimplere posset. Quoniam proinissor teneatur ad id, quod interest, si promissarius minus habet, quam habere poterat ac debebat, quando promissionem non adimplet 6 ar. ; ad idem quoque tenetur, si facto quodam vel non facto suo sive doloso, sive culposo res promissa int
rit. Unde porro eodem, quo ante modo, concluditur promissionem re promissa intereunte manere validam.
Quoniam quod dolo fit, vel non fit, a sciente ac volenis te fit F. 7os. Para. r. m. pract. unis. ἔ nemo non absque dissicultate concedit, promissionem adimplere nolle ac dolo efficere, ne adimplere possis, unum idemque esse, seu qui dolum committit, non habere a mum promissionem adimplendi. Enimvero quia culpa nec a sciente, nec a Volente com- .
mittitur g. 73a.-ι. Phil. pra Lumv. ; dubium forsan nonnullis videri poterat, num ea etiam prodat animum promissa non servandi. Culpa enim est desectus rectitudinis ctionis quoad intellectum vincibilis s. III. para. r. Phil. practis
omm. , consequenter quem evitare potuisses, modo voluisses I. 692. pari. r. m. pract. univ. . Quatenus igitur evitare noluisti, quod poteras ἔ a voluntate quoque tua dependent, Juae culpa tua fiunt, consequenter quae porro huic tribuema, a Voluntate etiam tua dependere dicenda sunt, utut hujus dependentiae tibi minime sis conseius. Qui in Psychol
. gia satis versatus. abunde intelligit, plurima in anima contingere , quorum tibi conscius non es. Quodsi vero haee tibi subtiliora videantur, quam ut ea capere possis ; ecce tibi demonstrationem adhuc aliam captu faciliorem. Quoniam cub. Pam omnem, adeoque etiam dolum, evitare obligamur f. a 99. 3PO. Part. r. Ilarinat. ; si promitaris facto doloso, vel culposo, aut etiam non facto res promissa intereat, cum dari
jam non possit, quae dari debebat f. 43o. 43 I. , ac nisi interiisset dari poterat, promissarius minus habet, quam habere debebat ac poterat, propterea quod promitar non sitissecit obligationi stati . Unde porro eodem, quo in demonstrati
514쪽
ne priore, modo colligimr ptomissionem validam manere. Immo ex eo quoque demonltrari poterat, quod nemo se-
ipsum ab obligatione sua liberare poterat, modo hoc a nobis i fuisset demonstratum. Quoniam hoc principium in aliis etiam demonstrandis usui e Te potest ; illud hoc loco demonstrari non inconsultum ducimus.
- . I. 674. Nemo ab obligatione sua seri sum Merrare potest. Ponamus enim, si fieri potest, hominem ab obligatione sua stipsum liberare posse. In arbitrio igitur ejus crit positum, utrum hia agere velit, nec ne, ad quod agendum obligatur, & utrum agere nolit, nec ne, ad quod non agendum obligatur. Ne- ccesse igitur non est, ut agat, ad quod agendum obligatur, &ut nonag., ad quod non agelidum obligatur: quod cum
notioni obligationis repugnet arr. I. Pia rariLunii J, absurdum est. . ' . Ipsa demonstratio loquitur, propositionem praesentem in- '
telligendam esse de quacunque obligatione, non tantummodo de ea, quam consensu tuo, aut facto nuodam vel non facto tuo contraxisti, consequenter quando obligatio a voluntate al
terius pendet, cui ad dandum vel faciendum, seu aliquid praestandum obligatus est. Hic etiam obstat voluntas .eius, cui inobligatus es, ne te ab Obligatione liberare possis. Sed quando quid in genere demonstrari potest, non opus est, ut in partieulari demonstretur, nisi subinde major eviὸentia suadeat, ut ratio habeatur eorum, qui magis abstracta non satis capiunt& quorum assensus per rationes particulares facilius & fortius
I. 67s. Quoniam nemo ab obligatione sua seipsum Atest I. 674. , promissor vero ab obligatione sua seipsum li-beraret, si promissio ideo esset invalida, quod laeto quodam inopi jur. Nar. Pars UId Nnn vel qDigitigod by Cooste
515쪽
. minia vel non Bisto ipsius sive doloso, sive culpose res promissa inte-M- ωabda esse debet, quando res promissa facto quodam vel noa facto promiseras sive doloso, sive culposo interit.
Videmus adeo rationem, cur interitus rei, qui dolo vel culpae promitaris debetur, obligationem ejus non perimat. De eo autem dubitari nequit, quod teipsum liberes ab obligatio. ne tua, si facto tuo, vel non facto perimitur obligatio. Cum dolus committatur a sciente & nolente g. 7os. patri. r P ιι pract. univ); s eo fine committatur, ne alteri ss obligatus, omnino teipsum liberas ab obligarione, squidem supponamus fieri posse. quod fieri posse repugnat. Si adsit culpa, negligenter versari licet circa rem conservandam s3. 7s8. Iuret 8. rL pra I. univ. , ne promitari eam dare possis, adeoque teipsum liberas, squidem supponamus hoc fieri posse, ab ea ob- ligatione, quam paulo ante stabilivimus 3. 67am quamvis etiam hoc ipsum pateat per ea, quae paulo ante de culpa annotavimus c. t. I. 673. . Immo si rei interitu, qui dolo &culpae tuae tribuendus, liherareris ab obligatione promissa servandi: ab obligatione vitandi culpam & dolum 299. 3oo. Part. r. Jur nat. , te liberare posses, ut ab obligatione promis sa servandi sores immunis. Atque adeo abunde patet, nullum superesse dubium, quin ex eo, quod nemo seipsum ab obli- gatione sua liberare possit, recte inseratur, interitu rei promissae,
quae dolo vel culpae promitaris tribuendus, non perimi pbligationem promi oris.
s. 676. Rei interita Quoniam mora culpa est, quando promi r in mora ν and - in l. 648.), promissio vero Valida manet, quando culpa pr nam inlabia mi riS res interit g. 67s. I valida etiam manes remissio, si res dari essetis promos casu inten/, quia promissor in mora est, esse, moram eius
P - merit. xem. Dicimin fimpliciter rem interire casia . quia casus evitabilis ex eo intelligitur, quod in mora suerit Oromissor. Quod si
516쪽
De Modo sese aduri obligandi. 467
enim rem dedisset, quando dare debebat, nee dare distulisset: eodem casu non interiisset. Podsi res servando servari nequit; solam ob moram promissoris interire potest.. 677.
Si res promissa isterit, q- promissams in mra est; promisi mania D pro assimpleta labeti . Si enim promissarius in mora cst, acpromissio prares interea interit, culpa promissarii interit 6 8.), conic- --μ queliter cum culpa huic imputanda sit I. Iaa. pari. l. Igil. habeatur repracI. --. , ipse etiam speet itur tanquam caulli libera interi- insereunte. tus rei promisi e sar. para. I. Pluti mari . anim2. Perinde igitur cit, ac si rem promissam dedisset promissario Dromissor, consequenter promissio pro adimpleta habenda. Nulla hic adest ratio, cur quis argutati possit, subsistere
debere promissionem, ita ut ad pretium rei dandum teneatur promissor. Neque enim obligatio aliqua descendere potest ex voluntare promissoris, quippe unde descendit obligatio damdi rem promissam, quam tibi dare paratus erat, modo tu a cipere voluissest nec ea descendere potest ex aliquo facto vel non facto ipsius, quippe cum tale nullum detur quod obligationi tromittendo contractae repugnet, quia eidem sitisse-cisset lubetver, modo tu moram ne e noluisses. Ast ades ' factum culposum ex parte tui, ex quo nascitis: obligatio serendi periculi & carendi re promissa, quae casu interiit. Tibi ergo imputes negligentiam in re promissa petenda. Tenendum vero moram non posse tribui promisiuri, quando petenti nondum denegata fuit res promista, nec patientia commen- data, nisi is obligatas fuerit ad rem tibi mittendam vel asse
s. 678. Si promi ni concris impossibilis mgariis adjiciatur; 'ρρου 'amississe flabenda. Etenim si promissioni adjicitur conditio impossibi--1 lis negative, tibi quid promittitur, si non seceris, quod sa--psssili
517쪽
cere nequis, vel si non fiat, quod fieri nequit s. 79. tolJ. Statim igitur cerium est, te hoc non esse facturum, vel hoc non esse futurum, consequenter conditionein extare 3. 49o. . Perinde igitur est ac si sub nulla conditione facta suisset. Qiramobrem cum pura sit promissio, quae conditionem nuti
lam supponit g. 46α. ; si promissioni conditio impossibilis
negative adjiciatur, pro pura habenda. Ostenditur etiam hoc modo Si conditio impossibilis promissioni negative adjiciatur, statim certum est conditio-.nem extare per demonstrata. Enimvero quamprimum certum est extare conditionem, promissio conditionata purae aequia
pollet s. sa9. x Quamobrem promissio, cui conditio impossibilis negative adjicitur, purae aequi pollet, adeoque pro pura habenda-- ExempIum tala dari QIet. Promitto tibi decem aureos, - s eoelum digito non attigerix Quoniam hoc facere nequis, statim certum est te hoc non facturum. Conditio igitur adim-pIeta habetur, adeoque ego tibi statim debeo decem aureos, ac si eos pure promisssem: id quod eriam ex eo insertur, quod conditio, quam certo extituram noVimus, tempus designet quo quid neri debet soa. . Quoniam Raque certum est conditionem impossibilem negativam statim poni; hinc intelligitur, quod promissio statim sit adimplenda, adeoque pro
. 679- missis 'messio su conditiano torpi negativa facta non invalida es sal condituμ Quoniam sub conditione turpi negativa promittitur, quan- ne rurpine- do promittitur, si hoc factum turpe non commiseris s. 46α. ;gativa sis pr'missio fit eo fine, ut a facto turpi seu lege prolesbito invasi 4. 49 s. , avoceris. Quoniam in propagandis virtutibus intellectualibus & moralibus seduli esse debemus I. 638. pari. r. Iur. nat. ἱ quin etiam ab actionibus malis, quantum in nobis Dis a d by Cooste
518쪽
De modo sese alteri obligandi. 469
nobis est, alios livocare liceat dubitandum non Quodsi ergo hoc fieri possit, si alteri quid te daturum vel iacturum promittis ; cur hoc facere non liceat ratio nulla est. Quamobrem cum invalida non sit promisso, quae licite fieri potest; promissio quoque sub conditione turpi negativa facta invalida non est
Pater adeo sub conditione turpi negati x promissionem . utiliter fieri posse adeoque ea adimpleta standum esse pro- missis. E. gr. Si Iuveni in lasciviam prono promittam uo aureos, nisi scortetur, dum in Academia vivit, & eum hoc secisse certum est; quin valida st promisso, vix dubitari potest. Nonne enim licitum est eum avocare a scortatibne, cumque hoc fieri non possit absque motivo 89 . VI eb. empir. , ubi videris spe lucri eum avocari posse, eccur hoc motivo non est utendum y Etsi enim nondum id eo' fiat castus, susscit i i meri eum avocare a vitior quo facto minus impedita ad vi tutem via est. Qui male agere dediscit, bene agere saeilius discit. Saepe etiam aliorum i merest, ne factum quoddam
turpe commmatur. Quamobrem cumdamnum ab aliis averistere debeamus, quantum in nobis est f. 49 s. pura. a. Iur. nati); quando hoc fieri potest, alteri quid promittendo,. ni fi fecerit, unde damnum in alios redundare potest, cur illicita esse debet promisso & pro invalida statim haberi y Immo subinde etiam damnum ipse incurrit haud leve, qui factum turpe commitistit: eccur non spe lucri cuiusdam ab eodem avertere id licet IEquidem non ignoro', promissibnem sub conditibne turpi negativa factam improbari, adeoque negari quod valeat , quia
gratis a malo abstinere debemus ac turpe habetur pecuniam aliquem caperς, ne maleficium committat; sed cur hoc ob- stet, quo minus promitar se alteri obligare possit ad dandum veI faciendum noni apparet. Sane turpe quoque est, spe Iucrifacere, quod bonum est, neque enim Virtus mercenaria.
esse debet: non tamen ideo nulla est promissio, quae fit ius conditione facti, ad quod committendum lege naturali obli- Nnn 3 garis I
519쪽
gati, ' Quemadmodum absentia mali bonum est 3.766.pore.
t. Jur nat.); ita etiam omissio facti turpis factum honestum negativum est, ac ideo conditio turpis negativa conditioni h nestae aequipollet, consequenter quod sub ea promittitur, sub conditione honesta promissum videtur.
'amissis rei promitiis rem tuam, is ejus resistitionem tibi
propria ηο promittere intelligitur. Quoniam in re tua dominium jam ha diis facta bes la 4 pari. a. Pr. nat. , quod jam habes ab alio in te quomias in tranSferri nequit. Quamobrem cum rei dominium in te rellige i. transferat, qui' eandem tibi dat I. 673. pari. 2. Fur. nai. ;μ nemo promittere potest, se tibi daturum rem, quae jam tua
est. Quoniam tamen res tua penes alterum est, cam tibi restituere potest, Quamobrem se tibi obligare potest promi tendo ad eam restituendam G. 3630. hiares tibi restitui, tur, si vel maxime promior putet se eam tibi dare quandorem tuam tibi promittit, ejus restitutionem tibi promittere intelligitur. .
Non est quod existimas, eum qui rem tuam habet iam obligatus sit ad eam tibi restituendam 3. 467. para. a. D nu. & tu eam Vindicare possis g. Part. a. Fur. vat. , seu vi adigere eum, qui habet, ut restituat, si nolit f. s 3. pari. a. Jur. nat , inutiliter sieri promtisonem , quae non
tendit nisi ad restitutionem tui. Etenim non ante ad restitu. tionem vi adigere potes alterum, quam dominium probaveris 3. 6 6. p.ὸ . a. Dr. nat. . Hac vero probatione liberaris, si ex promissio eam repetere potes. Quamobrem promissiores tuae tibi facta propior & quasi compendiaria ad rei tuae reis cuperationem via est. Quodsi dubites adesse consensum, quia promissor se tibi rem dare vult, tu vero eandem tibi reis. stitui vis, consensus autem nullus est, nis promissor & pro. missarius idem velint f. 6s8. pari. I Phil. pro I. umV. ; consensum utique adesse haud dissiculter probatur. Promissor eis nim
520쪽
De mori sese asteri obligandi. 47Ι -
nim non aliud intendit, quam ut res veniat in potestatem tuam 46 I. para. a. DF. cum hoc fiat, quando promissionem adimplet; tu vero idem intendis , quando rem tibi restitui vis. Atque adeo in hoc consentit, ut res, quae nunc in potestate ipsius est, in potestatem tuam veniat Quoniam itaque animus promittentis 3c promissarii inspiciendus, nec ideo scrupulose verbis inhaerendum, ut contra eum fiat interpretatio; consensam adesse lassicit, qui verborum siniticatui generali seta communi minime repugnat. 68 I.
G qais rem tibi promissam denuo alteri promittit ; promisso An res tibi prior valet, non posterior. Qiri enim rem tibi prominit, is premissa eam tibi dandam persecte se obligat s. 363. , consequenter'omitu a necessc est, ut eam tibi det . ar 8. pari. I. Phil. H I. uni . , Mep talis de, nisi det, eum vi compellere potes, ut det s. a 36. pari. I. rer . Phil. Way. un . . Quamobrem cum quod tibi dare tenetur, idem etiam alteri dare non possit; ad eandem rem alteri quo
que dandam se obligare nequit; sed si hoc facit perinde est ac si promitteret quod impossibile. Quoniam itaque promissio ejus, quod impossibile, invalida est f. 6 3 3. , prior valet.
Ostenditur etiam hoc modo. Si quis rem quandam tibi promittit, in te transfert jus eandem exigendi I. 36ν ,&, quando eandem alteri denuo promittit, jus eam a se exigendi in alterum transferre vult ras. . Enimvero cum nonnisi uni competere possit jus eandem exigendi, quod per se patet; jus, quod in te transtulit promissor, in alium transferre nequit s. 3 36. pari. a. Iuri naso, consequenter hic expromissione jus nullum consequitur. Posterior adeapromis.sio nulla est, adeoque non valet: subsistit adeo prior, adeoque Valet.