장음표시 사용
651쪽
ejusdem vim inseramus, quid sit mala impreeari hic definire voluimus. Ast imprecatio substantivum semper in mala accus pitur significatione. Mala sibi imprecari, vel etiam alii idem significat, quod diris se vel alios devovere. Subinde etiam ducitur male sibi vel aliis praecari.
I. 864. Quoniam poenam asseverationi adjicit, qui declarat, velle sese, ut mali quid sibi eveniat, nisii moraliter verum loquatur j. 83 7. , imprecatur qui verbis declarat velle sese, ut sibi mali quid eveniat β. 863; qui viseverando declarat velis sest, ut miai quid siti eveniat, ns veram dicat, sub poena imprecationis asseverat.
Poena imprecationis semper respicit personam asseverant a vel eorum, quos ita amat, ut eos tanquam seipsum consideret
I. 6 3 9 . empir. , Veluti liberos, vel amicum intimum. 86sa Eum evereari dicimus, cui majora maIa imprecamur. Vnde Execratio est majorum malorum Optatio, veluti interi- tus, amissionis fortunarunt secundarum, permansionis in adversis sine ullo remedio jacturae salutis aeternae.
Disserunt mala gradu, ut alia aliis snt maiora. Ut adeo execrationem ab impresatione distingueremus, illam ad mala majora restringere libuit. Livi ut execrationem Vocat l. 26. e. as. iis quis eum urbe, recto, mensa, lare reciperet, qui victusaeie excessisset: id quod desin tioni nostrae congruit. Nolu mus tamen cum aliquo contendere, num apud auctores pro bitae Latinitatis disserentia inter imprecationem & execratio. nem, quam assignamus, constanter observetur: neque enim nobis vacat loca omnia auctorum, in quibus vocabula occur runt, evolvere & ex contratu eorum fgnificatum eruere, &quod inconstantiae loquendi tribuendum, ab eo separare, quod ad significatum proprium pertinet, quamvis optaremus, istius.
652쪽
De Asse veratione, Iurejurando snto. 6χ
modi mostare opus, Thesauri linguae latinae magniseum titu. Ium omni Iure tuiturum & nobis legem, a qua recedere in d timendo nefas duceremus, impositurum. Cum non proba. tam Latinitatem, sed rerum veritatem docere intendamus. quod posterius absque fixo & determinato vocabulorum sani. sicatu fieri nequit 3. I 43. I 44. DID. pr. lim.)r, instituto nostro abunde lassicit, si vocabulis in eo utamur significatu, quem iisdem in definitionibus nominalibus tribuimus.
Quoniam sub poena imprecationis asseverat, qui asseverando declarat velle sese, ut mali quid sibi eveniat, nisi severatio . verum dicat I. 86 . , adeoque mala sibi imprecatur s. 363. μεμ
qui vero majora mala sibi imprecatur, seipsum execratur 3. ηε execra-86sJ; qui asseverando mala majora sibi imprecatur, vessitas, nisinsinis. verum duar, sub oena execratioras asseverat, s. 867. si alteri mala imprecatur, eum odis, ξρο δει hoc facit propter r alisio ensam adterius, cupiditate vindicta amat. Etenim qui alteri triore mala imprecatur, verbis declarat, velle sese, ut alteri mala remor. eveniant s. 863.L adeoque mala alterius tibi ropraesentae tanquam sibi bona I. 89 a. Puch. - πυ, consequenter VO-luptatem ex iis percipit . s 38. Is . empird, adeoque VO-luptatem percipit ex alterius taedio G. 369. O . empir.2. Enimvero qui voluptatem percipit ex alterius taedio, cum
odit . 668. Is L empir. . Ergo qui alteri mala imprecatur,
ostenditur etiam hoc modo. Qui alteri mala impreca-tnr verbis declarat velle sese, ut alteri mala eveniant g. 863. adeoque appetit taedium alterius s. s 6 9. Ps h. empir0. Sed qui taedium alterius appetit, eum Odit s. 669. V A. empi . Ergo qui alteri mala imprecatur, eum odit. inod erat unum.
653쪽
Qui alteri mala imprecatur, ejus taedium appetit peram Maia. Quod si ergo male eidem imprecetur, quia i umoffendit; taedium offendentis appetit. Enimvero qui taedium offendentis appetit, cupiditate vindictis flagrat 3. 947. p. t. I. Pr. naid. Ergo qui alteri mala imprecatur propter offensam alterius, cupiditate vindictae flagrat.
Parum refert, utrum imprecatio si condicionata, an pura. Si enim sub conditione alteri male impreceris te eum odio pro ' secuturum, vel animum tuum vindicta adversus eum exarsurum declaras, consequenter animus tuus jam inclitiat in odium, vel vindictam adversus alterum.
. 868. Anabis m, M.ti alieri imprecari illicitum est. Etenim qui mala alterila impraeari imprecatur, si propter offensam altei isti Mi cupiditate Vindictae flagrat 867.). Sed neminem odiste g. 624. pari. I. Furi nar. , & animum ab omni vindi- cupiditate alienum habere debemus . 948.part. Φ. Prinat. . Ergo nemo alteri mala imprecari debet, consequenter mala alteri imprecari illicitum est.
. Quota imprecationem tribuas irae, qua animus excandescit adversus eum, qui te offendit; non excusatur imprecatio, cum nec ei irasci liceat, qui nos ostendit, propterea quod offendit s. 949. pari. Iurarat.): stira quod excusatius peccet, qui per naturam ad iram pronus est, & quem, quam primum ad se reditam: mus, imprecationis poenitet.
An execra- Quoniam imprecatio omnis ilhcita est, qua aliis male noncs alio- precamur s. 868. , execramur vero eum, cui majora malarum imprecamur s. 863. , execratio quoque Aorum illicita es. g. 87O.
An si ipsi Nemo impatientia, vel asseverandi causa sibi mala Grecari,
654쪽
aut seipsum execrari debet. Quoniam nemo ilominum impati his. -υ. ens esse debet nat. , is autem impatientem
st probat, qui impatientia sibi mala imprecatur, aut sicipium .c. .
execratur; nemo impatientia sibi mala imprecari, aut seipsum iexecrari debet. .auo erat unum.
Quando quid assevetamus, conscientiam testem appeI-lamus, quod vera dicamus s. 8s r. , consequenter si asseverandi causa mala nobis imprecamur, vel nos metipBs execramur, id non alio fit fine, quam ne alter dubitet, nos vera 'loqui. Enimveaosi asseverationi nudae non creditur, 3. 33 9. , poena eidem adjici potest 817. , quando interest tui, vel alterius ut tibi credatur, 86s. 8ss.). Ergo non opus est, ut tibi ipsi mala impreceris, vel te ipsum execieris, consequenter imprecatio & execratio pro temeraria habenda a 760. Quoniam itaque temerarie nihil loquendum a 7 8 λnec asseverandi causa sibi mala imprecari aut seipsum execra- .
Impatientia homines duci ad maIe sibimetipsis precandum,
vel seipsos execrandos experientia obvia loquitur, ut adeo bre' vitatis gratia id demonstiare noluerimus, etsi ex notione impa fientiae de appetitus facile demonstrari poterat. Si quis aue' veranti credere noIuerit. si poena adjiciatur, vix imprecationi bus aut execrationibus adduci se patietur , ut fidem habeat dictis, cum poena in ipsius potestatem conseratur, cui non subji- , ciuntur mala, quae asseverans sibi imprecatur. Urgebit adeo juramentum, de quo mox dicemus, nisi execrationem aut imprecarionem pro juramento habeat, quod tamen ab eadem disserre mox patebit. Quamvis enim vulgo multae execratio. num formulae pro formulis jurandi habeantur, non tamen Veritati' consentanea est illarum confusio.
655쪽
et riuus de cogitationes es actiones externas, ac punire menaeacia perfidiam
L o iurantis Etenim qui jurat, Deum testem invocat deis secta veritate dictorum I. 8sa. . Enimvero qui pro certo non ha- si Graii bet, Deum eXistere, nec eum testem invocare potest. Ergo qui jurat pro certo habere debet Deum existere. erat
Porro qui jurat, vult ut Deus sit testis, se Vera dicae,
stu moraliter verum loqui, consequenter Verba cum cogita-' tionibus suis convenire s. is o . . Pro certo igitur habere debet, Deum nosse 'in cogitationes suas, quam verba, quae ore profert, consequenter actiones externas. χιoderat sera m.
Denique qui jurat, Deum invocat Ianquam vindicem mendacii, perfidiae & obscurationis gloriar sine . 8s a J, aditus malitiosus committur, nisi vcra dicat, qui jurat, quemadmodum mox ostendetur g. 8 7 a. . Quamobrcin qui jurat nosse quoque debet, Deum cita vindicem mcndacii, perfidiae' ac obsculationis gloriae ipsius, seu actus hoscc vitiosos punire.
nus certum est, mendacium f. ἔ8 3. , perfidiam 9 77 . &obscurationem gloriae ipsius lege naturali prohiberi 3. IIs . Part. I. Iur. nat. . Nihil adeo in desinitione juramenti supponitur, quod non possit haberi pro vero. Et quoniam quiliis het Deum agnoscere 3. II 29.Par t. ι Furi nat. & operam dare debet, ut certa sit Dei, quam habot, Cogniti O 3. Ii 4o.part. r. Jur. nat. θ; a jurante nihil exigitur,odi quod ossicii ipsius est.
656쪽
gloriam Hinam obstorat. Qui jmat, Deum testem invocat de veritate dictorum . 8set. , consequenter cum hoc facere neque- Iat, nisi quando alterius, cui jurat, intcrest nosse, quod morali meAio Larib. ter Verum loquatur .8 s 3 J,si jurans moraliter falsum loquitur,' nisium utique loquitur, quando alteri jus est ad animi jurantis sensa cogitoscendum, consequenter hic ad eadem ipsi signuficanda obligatur a 6 o. . Enimvero mentitur, qui moraliter falsium loquitur, quando alteri animi sivi sensa indicare tenetur I. 38 a. . Mentitur itaque jurans, si seisium loquitur. αuod erat primum.
i jurat, Deum testem invocat ac vindicem mendaciis. 83 a. , consequenter non modo verbis declarat, se vera dicere, verum etiam a Deo vult puniri, nisi verum dicat, adeoque ad dicendum verum se iobligat pari. r. PHLρν actumυ. . Quodsi ergo hoc non obstante moraliter falsum loquatur, contrarium ejus facit, quod se facturum dixit, & ad quod faciendum fidem suam adstrinxit g. 7 3 8. . Quoniam itaque perfidus est, qui contrarium ejus facit, ad quod fidem suam adstringit i . ro 6. ; si jurans moraliter falsum loquitur, perfidus est. αuod erat secundum. Denique qui jurat Deum invocat tanquam testem de
veritate dictorum & vindicem actionum malarum, seu lege naturali prohibitarum s . 8sa. , conssiquenter jurejurando testari debet, se pro certo habere, quod Dcus non minus cogitationes suas, quam Verba, quae Ore profert, norit, quodque mendacii vindex sit futurus I. as l. 939. I. Theol. NI. S 3os. 3O8. pari. I. Phic pract uni P. Enimvero si jurans moraliter falsium loquitur, ipso facto negat, Deo competere haec attributa. Dei igitur gloriam obscurat s. ais 3. pari. I.
Iur. nat . Euod erat tertium. Nostrum jam non est omnem turpitudinem iuramenti saI- si de
657쪽
si demonstrare, quoniam hoc pertinet ad Philosophiam in
g. 873. An .isei es V jurare nequeunt. Atheus enim negat dati
Deista negat, Deum curare res humanas . sa9. parca. Theoc nat.), & tollit obligationem divinam non committendi actiones legi naturae difformes G. 339. para. a. μα' nil . immo casui tribuem, quae providentiae divinar tribuemda erant 3. 33 .m r. a. μοι nat. , Deum punire actiones hominum malas non admittit 3.3os. 3O8.part. I. Phil. ρυα - . . Enimvero qui ita seruit, Deum testem veritatis di ctorum & vindiCem mendacii ac perfidiae invocare nequit. Quoniam itaque non jurat, qui Deum lcitcm veritatis dictorum & vindicem mendacii ac perfidiae non invocat ' sue a. ; Dei sta jurare nequit. diuod erat secundum. Non loquimur de amis externi possibilitate physica, ecquis
enim dubitet atheum&Deviam Verba jurantis recitare posteὸ Sermo nobis est de juramenti veri possibilitate, ubi ad actum externum accedere quoque potest: internus. Juramentumathei ac Dei stat actus temerarius est, qui nulli aequiparandus. Neque enim atheus, vel Dei sta ideo permovebitur ad diem dum verum, quia jurat se Verum dicere velle, nisi absque juriimento verum dicere velit. Ab Atheo igitur di Devia frustra exigitur juramentum, cum, ubi juraverint, perinde sit, ac si non jurassent. Patet itaque atheismo & Deismo omnem tolli ju-
658쪽
De Asseverationes Iurejurando re Volo. so9
non putans se asseverare, Verba asseverantis profert, is non riora si novit verbis hilhe quid asseverari, aut de alsevcrando Ditem rara non cogitat, consequenter nec animum asseverandi habet. Enimvero qui animum asseverandi non habet, si verbis, quae profert, hunc significatum tribuimus; crit is utique a mente loquent;s alienus, consequenter ideo, quod verba asseverat iis ore protulit, dici nequit ipsium asseverasse, quod vera lo quatur. Patet itaque eum tui assevccare, qui non putans stas everare verba asseverantis profert.
De eo, qui non putans jurare Verba jurantis profert eodem modo intelligitur, quod non juret. 'Nimirum prava consuetudine invalescere possunt sommiae, quae jurantis animum exprimunt, sine animo tamen jures, di adhiberi solitae. Absit itaque, ut iisdem tribuas sensum, qui jurantis menti convenit, ab eorum mente, qui iisdem crebro utuntur, prosius alienum, utpote ipsis ignotum. Accipiuntur istiusmodi formulae loquendi saltem pro formulis asseverandi ut nullas iisdem fgnificatus specialis constet; immo subinde ad)ieiuntur dictis absque animo assevezandi tanquam notae aia firmationis, aut negationis certae loquρnti. Hinc & contingit. ut, si juramentum exprobres istiusmodi formulas utentibus, iidem regerant, se non jurare, sed verba, quae proserunt. In tantummodo modum quendam loquendi affirmantium, vel negantium, seu aliquid asserentium. .
I. 87s. Vo bis iurantis prolata ab eo, non 'tat se jurare, ori V cria sunt. Etenim qui verba jurantis profert, dum se jurare non putat, verba ista profert absque ullo fine, fundens quasi Psine mente sonos, quae patcbat absque hisce per verba alia. Ast verba nullo fine prolata temeraria sunt f. et 760. . Ergo verba jurantis prolata ab eo, qui non putu se jurare, tem
659쪽
' g. 876. Verba Drantu proferre non licet, si a non puta Ate furare proferantur. Verba enim prolata ab eo, qui non platat se jurare, temeraria sunt g. 87s Sed verba temeraria proferre non licet . a 78. . Ergo nec verba jurantis proserre licet, si non putes te jurare, dum ea prosers.
Quamvis adeo a juramento temerario absolvamus eum, qui non putans se durare Verba iurantis profert; non tamen ideo licitum statuimus, ut lingua jurans mente nihil jures. Damnamus enim hanc loquendi temeritatem tanto magis deis testandam, quanto Graius aliis datur scandalum dc qui pravam hanc consuetudinem imitatur, ipse suspicionem levitatis animi. in jurando incurrit. Caute nimirum loquendum est & cir-.cumspecte, nec utendum est loquendi sormulis, quas ipsimet non intelligimus, cum tamen ex iis de animi hostii sensis statuere debeat alter.
I. 877. Si qui finare debet, vel jurare videri vult, verba brantia PHyt, animo non jurandi, pro jarante habetur. Etenim si quis jurare debet, vel jurare videri vult, ad verum dicenduino
. ligatur: id quod ipsa definitione juris jurandi facile perspiciatur'. 8sa. . Enimvero quando quis ad verum dicendum obligatur, quod sufficienter indicat, id adversus ipsum pro Vero habetur . 427. . Quamobrem si verba jurantia pro- lfert, quod jurat, adversus ipsum pro vero habetur. Atque adeo patet, si, qui jurare debet, vel jurare videri vult, verba jurantia profert, animo non jurandi, pro jurante habetur. ' lE. gr. Testis jurare debet, quod vera dicere velit judici Quod- is is formulam juramenti recitet, pro jurante habetur, si vel ma- lxime ipsi fit animus non jurandi. Quae enim a te proseruntur verba, quando serio agendum, non jocandum, ea Pro juramento accipit alter & accipere debet, cui jura , neque tu Dissiligod by Coost ἐ
660쪽
De Asse ratione, Iurejurando 'Io. 6II
aliter ea accipi vis. Non nostii eausa surarer, sed alterivi, cui iuratur, & cujus interest ut de veritate dictorum si certus. Non igitur tam a te, quam ab altero pendet, num Verba, quae a te proseruntur, juramentum revera exprimere debeant, an proverbis ad alteri imponendum compositis haberi debeantis. 878. Iuramentum requirit animum deliberatum. Homo enim Arima, labanil agere debet absque animo deliberato 39Q. . Meraias ad nec jurare debet absque animo deliberato, consequenter ju- loramen amentum animum deliberatum requiriti requis
Abest hic animus in iis, qui non putantes se iurare verbatas. iurantium proserunt I. 874. . Immo inde est, quod tem, raria sint ista iuramenta apparentia s,87s. , cum facile intelligatur, temeritatem omnem in agendo ex desectra animi de.
liberati oriri 3. 38 .a 6. . , s. 879. mi sibi jurari patitur, animo deliberara seramentum ab ἀλ- Ium aE 'D . a exigere debet. Ostenditur eodem prorius modo, quo m- ramenti exispositionem praecedentem demonst Vimus. assionem.
Iuramentum alteri deferre, Vel id ab eo exigere non minus relisiosum est, quam idem praestare: quemadmodum suo Io- eo in Philosophia morali ostendetur. Quamobrem non minor sollicitudo animi esse debet in iuramento deserendo, seu exigendo, quam in eodem praestando: quae absque animo deliinato concipi nequit f. 337. . s. 88O43urans jurejurando se obligat ad disen m verum. Vestostearis ex enim Deum esse vindicem mendacii atque perfidiae s. 8sad, juramenu adeoque poenam divinam in se deposcit, siquidem moraliterata a. falsum loquatur Deum testem invocans s. O . Us. 18 a. , &si contrarium faciat ejus, quod se acturiam dicit r66. .