장음표시 사용
661쪽
Quodsi ergo pro certo habet Deum existere, nosse cogitationes suas & actus externos omnes ac mendacium & perfidiam, itemque obscurationem gloriae suae, quae committitur, si jurans moraliter fallam loquatur punire 8ri.), metus poenae divinae, quam in se deposcit, siquidem moraliter falsum loquatur, oritur j. ρart. I. Phil. Wa Lanis. V s. 8a o. Psch. empir. , consequenter motivum falsum non loquendi, adeoque Verum dicendi pes juramentum con- . nectitur 89o. Poch. empla. , cum eo quod iuramus. Quoniam itaque se obligat ad agendum, qui cum eo motivum quoddam connectit, quod agendum is 8lan. 1. Plit.'act. -υ. . Iurans jurejurando se obligat ad dicendum verum. Ostenditur etiam hoc modo. Iurans poenam divinam in se deposcit, quam metuendam pro certo habet, siquidem . moraliter falsum loquatur Enimvero poenis homines obligantur ad actiones tam committendas, quam omittendas . 28 8.part. I. Nit pract- - . . Ergo jurans j
ramento se obligat ad dicendum verum. - . Demonstratio prior idem insert ex principiis remotis, quoam proximo insertur in altera : id quod in moralibus subinde utilitet fieri alias me iam monuisse memini. Sane in morali bus haud raro opus est illa analysi demonstrationum in sua. principia, de qua diximus alibi 3. 99a. Log. , ne evidentia obfuscetur, sine qua non expectandus est assensus semus.
88 I. EFIIas ju- Praηs fiam μή m ad is it ei, cui jurat, de veritate dinoa. menti. Etenim jurans jurejurando se obligat ad dicendum verum I. 88o. , consequenter ad servandam fidem, quam dat,
' quod moraliter verum jam loqui velit, dum loquitur 3. 7 3 8. . amobrem cutis fidem suam alteri adstringat, qui se obligat ad fidem servatamni I. cit.)ς jurans fidem suam adstringit ei,
cui jurat, de veritate dici orum. - . .
662쪽
De Assveratione, Iurejurando Voro. 6lI
Nimirum qui vult alterum s bi jurare, is dubitat de verita lte dictorum, seu quod is moraliter verum loquatur: alias enim juramento non erat Opus est. amobrem vult ut alter sese oblii et ad dicendum verum, adeoque veri dicendi neces-
statem moralem sibi imponat f. II 8 pari. r. Phil. pra i univ. : quod quomodo sat, ex demonstratione propostionis praece- dentis liquet g. 88o. . Vult adeo ut fidem datam de dicto. rum veritate sibi adstringat 7s 8. ). Atque hinc apparet, fieri non posse, ut quis verba jurantis proserat absque animo iurandi, ubi alter credere non vult nisi jurato, sive iurans se sponte sua osserat ad jurandum, sive alter cuius interest ut de
. dictorum veritate certus si, hoc ab eodem requisiverit. Ιmmo hinc etiam elucet, cur jurans non modo Deum invocare debeat tanquam testem veritatis dictorum, verum etiam tanis
quam vindicem mendacii & perfidiae in vero non dicendo adis missae s 3 8sa. . Etenim tanquam testem Deum invocare de bet jurans, ut probet dictorum veritatem, invocare debet tamquam vindicem mendacii & perfidiae, ut probationi fides haberi possit, nec probatio ante in dubium revocari, quam coi uarium fuerit probatum, scilicet falso juratum esse. s. 88a . . 'i Brans probe perpendere debet, quanam dicar, nim ea fit ani- maenam mi sui sententia, quam verba significant, num ad hanc aberi ρο- expendendalefaciendam μbpoena disina mendacis ac per μ in vero non H si H jaranticendo admosa se obligare velis. Etenim jurans habere debet animum deliberatum . 8 78s. Quamobrem cum animo deliberato non fiat, niti quod ante probe expensum, num potius fieri, cuiam non fieri .lcbcat, & quomodo fieri debeat, antequam fiat I. 3 87.), jurans autem Deum tanqua in testem invocat de veritate dictorum & vindicem mendacii dc peris diar in vero non dicendo committendae s. & jure jurando se obliget ad verum dicendum 88o.), jurans, an-requam juret, probe perpendere dcbet, quaenam dicat, & .
663쪽
num ea sit animi sui sententia, quae verbis significatur, ac ad eam patefaciendam alteri sese obligare velit sub poena dia vina mendacii ac perfidiae in vero non dicendo admita. g. 883. Aisisam is altero sibi jurari vult probe perpendere debet, num j
expendendFram ea expenderit, qua-per Menda sunt, o num veritates de
ei, qui ali seipsi sint respecta, quas pro certo habere debet qui jurat. Et--- ω μ- enim qui ab altero sibi jurare patitur, nonnisi animo deliberare risur. raim juramentum ab eo exigere debet s. 879. . Quamobrem cum animo deliberato non fiat, nisi ante probe e ' pendatur, num quid fieri, an non fieri debeat, di quomodo neri debeat 3870, juranti Vero ante probe perpendenda sint nonnulla, antequam juret s. 88a. , & ut jurare possit, certas de Deo Veritates non modo per dias habere, verum etiam de iis certus csse debeat I. 87r. , consequenteris, cui juratur, certus esse nequeat de obligatione jurantis, ad dicendum verum O. 88oJ, qua fidem suam eidem adstringit I. 88 10, utroque sibi constet; evidens omnino est, quod is, qui ab altero sibi jurare vult, probe perpendere debeat, num jurans ea expenderit, quae ipsi perpendenda sunt, & num veritates de Deo ipsi sint perspectar, quas pro certo habere debet, qui jurat.
Qui sibi iurari patinar, is aliud intendere nequit, quam
quod juramendo obtineri potest, nimirum ut iurans sese obliget ad dicendum verum di dedictorum veritate fidem suam adstringat, quia dicenti, vel etiam dictorum veritatem asseu ranti credere non vult. Obligatio alterius efficax esse nequit. nisi eredat Deum & velle, δc posse punire mendacium, ac Per fidiam in non dicendo vero admissam. mobrem necesse' est, ut noris veritates eas esse juranti perspectas, quae pro certo habere debet, nee eum de iis dubitare f. 8 r. . Enim
vero quoniam jurans sese non obligatum esse putat jurejuran
664쪽
do, nisi ad significandum animi siti sententiam, & ubi sibi eon- seius est, sese tibi ad hoc obligare voluisse, si certus esse volueris de essicacia juramenti, tibi quoque constare debet, quid- inam verbis suis significaverit, & quod fuerit voluntas sese tibi ad hare significanda sub poena divina mendacii ac perfidiae obligandi. Patet itaque tibi quoque perpendendum esse, num jurans probe perpenderit, quae ipsi perpendenda sitnt, antequam juret. Alia igitur est ratio, quod is, cui juratur, certus esse debeat, de animo delibarato jurantis , quam quod promissario' non statuendum sit de deliberato animo promistoris f. 4a . , neque a promissario ad eum, cui juratur, ob dia ' .
versitatem rationis, valet consequentia.
Furamentim continet pactum de vero dicendo. Etenim ju- y amem rans sese obligat ad verum alteri dicendum β. 88o0 , consse' tum qualequentur in cum transfert jus a se exigendi ut verum dicat o - 23. pari. I. Iur. nat. , & qui sibi jurari patitur, is vult alterum sese ad dicendum verum obligare, cum nude dicenti aut dictorum veritatem asseveranti credere nolit, vel jurans velit, ut tanto magis sibi habeatur fides. Conveniunt itaque inter se in eandem promissionem de vero dicendo factam s. 36r. 698. . Enimvero conventio duorum in eandem promissionem pactum est et 88J- Patet igitur juramentum pactum continere de vero dicendo. g. 88s. . Quamobrem cum pacto producatur Obligatio 7 894 mmiabjuramentum vero contineat paruim de Vero dicendo s. 8 8 4. , J-6-od jarans alteri, cui jurat inese obligat ad dicendum Verum. Atm Al Ime obligatio probe distinguenda est ab ea, de qua diixi-getur immus ante 3. 88o. . Etenim illa respicit ipsam personam ju- Mamrantis, haec vero personam ejus, cui juratur. Nimirum jurans se ipsum obligat deposcendo in se poenam divinam mendacii,
665쪽
dicit ae perfidiae: idem vero sese tibi obligat ex pacto , quae servanda sunt vi Ilagis natui alis f. 789. . Utraque obligatio
tendit ad idem, nimirum ut verum drcat: non tamen violatae
rare liceat. idem est effectus. Obligatio cnim, quae jurantis porsonarn reis spicit, reatum poenae; altera vero, quae personam elli re: picit, cui juratur, iniuriam parit. Quamobrem patet, non inani subtilitate hasce obligationes in juramento distingui. f. 886. 3 ans per falsos Deos se obligat, s eos pro vero Meo lates, Es-3se tribuit ea, quae de vero Deo fro certo huere debet jurans. Etenim si Lillas Deos pro ucro habet, iis luc tribuit ca, quae de vero Deo pro certo habet; omnino agnoscit cxis cre Deum, eum noste cogitationes & actus cxternos hominum, ac punite mendacium, perfidiam & obscurationem gloriae suae I. 8 71 . , adeoque eos tanquain testes de veritate dictorum ac tanquam vindices pei fidiae ac mendacii invocare, consequenter jurare potest uamobrem cum ex hac juramenti notione sequatiu , quod j t. rans scipsium obligct ad dicendum verum I. 88 o. i, S ad id om sese alteri quoque obliga g. 88s.), jurans per talibs Deos se obligat, sit eos pro vero Deo habet, iisque tribuit ea, quae de vcro Deo pro
certo habere debet. . Otiis de J. B. & Ρ. lib. e. e. I 3. I 2. hanc rarionem reddit, quod, Deus Verus, si peieratum iit, in suam injuriam id factum interpretetur. dubio procul ea de causa, quam alleogat Geono,ur in notis, quod per falsos Deos jurantium mendacium δοῦ perfidiam Deus Puni verit, veluti Cambres
R. Xerxem apud Iublinum lib. I. c. 9. lib. 2. c. I 2. Enimve- ro Deus punit mendacium perfidiam etiam eorum, qui non jurarunt, ut adeo inde inferri non posse videatur, Deum ve. rum iuramentum per salsos Deos praestitum tanquam per se prae.1titum agnoscere, praesertim cum dentur rationes contemtus salsorum Deorum & spei condonationis poenae, quae in vero . Deo.
666쪽
De AsseῬeratione , Iureiurando F Volo. 6I
Deb Iocum nor habent. Malim ego dicere, quod per salsos Deos jurans per verum Deum jura de intelligamr, quatenus . ii repraesentantur Ob idea veri Dei, ipsrs attribuendo nonnie .si ea, quae Vero Deo competunt, cum ceterorum de ipsis errorum non habeatur ratio , & intentio jurantis non sit jurare per Deos falsos, sed per Deum verum , icuno ab ipso per Deum verum factum accipiatur. 88 T.
Larsos Deospro Deo vero non ι.etiat, nec per eos jurare ρο- per μ-as. Etenim qui falsos Deos pro vero Deo non hanet, ne is Deos ' iis tribuit, quae j arsi pro certo habere debet, scilicet quod rare possu, existant, quod norint hominum cogitatioties & actus emae qui pro vero nos, quod puniant mendacium & perfidiam s. 8710, 'Deo eas non potius haec omnia negat & pro falso habet. Quamobrem . nec falsos Deos cum aliquo effectu invocare potest tanquam testes vcritatis dictorum ci vindices mendacii ac perfidiae, adeoque per eos jurare non potest . 8s a P.
Actus omnino foret frustianeus, cum per eum nec se ad di- .cendum verum, nec eodem se alteri ad idem obligaret juransfundamento cessante Obligationis, prouti ex demonstrationi bus anterioribus intelligitur. Ridiculum adeo foret exigere iuramentum per eos, quos Verum Deum non agnoscit jurans, . cum idem pro arbitrio suo .eludere posset. Quodsi vero corv.fidas eum id non facturum, ataodum erit asseveratione, praeser- tim poenali, quae majoris eiscaciae erit istiusmodi iuramento
3. 8 37. . Perinde nimirum est in praesenti ac si ab adaeo j
ramentum exigere velletis. 888. Coi fessos Deos pro vero Deo hiau, sed negat Deos cura e mori μ res humanas, es vindicem esse mendacii ac ρerfidia, per eus 1urare f. os Disa,/p,ii. Etenim si qui falsos Deos pro Vero Deo habet, sed 'inari manegat Deum curate res humanas & vindicem esse mendacii ,
667쪽
ac perfidiae, is Deistae aequiparandus s. 3 acy. paret. 2. Theo nat. . Qinmobrem cum Deista jurare nequeat G. 87 3. , selsos Deos jurare potest, qui eos pro vero quidem Deo habet, sed eos curare res humanas & vindices esse mendacii ac perfidiae negatos. 889Herbis psibuscunque jurari potest, modo iisdem tribuasur si fatus , qui vi desinitionis iuramento convenit. Etenim vocabu . la sunt signa nostrarum perceptionum seu cogitationum aeti. Psch. empird, quibus significatus pr-rbitro tribui potest o. ara. Isch. empnr. . odii ergo Verbis quibuscun-re eum tribuis significatum, qui juramento convenit vi de-nitionis; iisdem significatur, quod iisdem usius Deum invocet tanquam testem veritatis dictorum & tanquam vindicem mendacii ac perfidiae 8sa.). Patet itaque verbis quibus. nque jurari posse, modo iisdem tribuatur significatus, quivi definitionis juramento con Venita .
Sane si quis dicit: aura, te Verum di rum , Vesorum esse. quod dicis, & tu respondes : juro; quin hoc verbo sgnifieaveris, quae in definitione juramenti continentur, adeoque peris inde sit, ac si dicas r Deum invoco tanquam testem vernatis ductorum, vel dicendorum, & tanquam mendacii ac perfidiae, siquidem vera non sint, quae dixi, vel dictis si em. & turri tando fidem datam fallam, squidem tibi constiterit, vocabula juro Mae significari, nemo dubitare potast, nisi qui negaremfit, te figuram hanc triangulum vocando non idem dicere, ac si diceres. eam habere rria latera. Vocabula enim etiam eosne inuenta sunt, ut uno indicari possit, quod multis erat esse. tendum. Ut vocabulum iuro eum habeat significatum . qui definitione juramenti continetur, ab arbitrio hominum est qui hunc fgnificatum vocabulo alii cuicunque tribuere potuissent,
si ipsi, ita visum suisset quidni igitur formulis loquendi qui-
668쪽
buscunque eundem significatum tribuere poterunt, ut iisdem idem significetur, quod vocabulo iuro Solenne erat veteriabus non modo paganis, Verum etiam Iudaeis jurare per res quascunque, plerumque per eas, quas sibi charissimas habebant, vel etiam per personas quascunque. Ita constat eos jurasse per solem, terram, coelum, principem, salutem liberorum , c put, animam suam; Gellia apud Martialem lib. 8. epigr. 8 I. jurat per uniones, quos sibi charissimos rebus aliis omnibus anteponebat. Iosephiu Gen. XLII. I s. inrat per Pharaonem, Damia x. Sam. XX. 3. per animam Ionathanis amici intimLImmo Socrates per canem, per anserem dc plantaum ; Zeno per capparim jurabat. Gratius de I. P.&Ρ. lib. 2. C. II. f. II
juramentis hisce hunc tribuit sensum, quod jurantes res istis. per quas iurabant, vel sibi noxias imprecati fuerint, vel in iis puniri voluerint. Nobis perinde est, quaenam mens fuerit per res quascunque jurantibus, qui non de factis hominum, quorum memoria extat, iudicium interponere nostrum intendimus, sed de actuum moralitate, quam desinit lex naturae, in genere agere instituimus. Nostam igitur est demonstrare, quo sensu sormulae istiusmodi pro juramento licito haberi pos- sint, quo autem juramenti nomen non tuentur, & quo pro ibo licito juramento habendae sint. Si quis jurat per res quas inque, de quarum existentia nemoδε- νοῶ im.bisare potes, vel quas siri Maribsimas esse constit, veritatem dicto-ramentumram exsentia illarum vel pretio, in quo eas habet, eo arando quo erres quas is certioinem, vocabulo vero iuro eum tribuit significatam, qui vitamque ad sinitionis iuramenti eidem competit, Framorum per res quascum qui si eque quipollet iuramemo per Deum. Etenim v jurans per res juramento quascunque, de quarum existentia nemo dubitare potest, velper Deam quas sibi charissimas esse constat, Veritatem dictorum existen- tiae illarum vel pretio, in quo eos habet, comparat . quoad
certitudinem ἱ is omnino significar, adeo certum ein quod
669쪽
moraliter verum loqui vel ir, quam eertum est res illas existe re, vel stibi charissimas esse, conseqtienter hactenus vel ba ejus,
pro verbis asseverantis accipi possunt s. s iυ. Quod fi ve ro dicit: pcr res istas juro , & vocabulo juro eum tribuit significatum, qui vi definitionis iuramenti eidem competit; is, omnino verbis hisce, juro per hanc rem, significat, se inu
care Deum tanquam testem, quod moraliter Verum dicar,. cum adeo asseveret ter diκit se moraliter verum loqui velle, di tanquam vindicem mendacii ac perfidiae siquidem moraliter verum non loquatur, quod se facere velle adeo asseu ranter dixit I. 8s et ., Quoniam itaque verbis quibuncun
que jurari potest, modo iisdem tribuatur si*aificatus, vi us
desinitionis eidem convenit 889. , quin in hypothesi propositionis praesentis suramentum per res quascunque aeqpipol- ωar juramento per Deum dubitari nequit.
E. . Si quis jurar per solem, quem Deum esse nonputat, is enim putaret, per falsum omnino Deum jurare dieendus est & vocabulis , juro per solem, hoc sgnifieare vult, se verum
dicere adeo certum ino, quam quod sol in coelo existat; seque Deum invocare tanquam restem, quod dicit ac eo verum esse, o quam certum sit existero solem & nisi sit, tanquam vindicem tanti mendacii ac tantae perfidiae; nemo dubitare potest, verba jurantis verum eta juramentum per solem factum aequipol- Iem juramento per Deum facto. Nonne enim ita concipere licet formulam jurandi: Ego juro. me Verum dicere velle, vel dixisse, adeo cereum esse, quam certum est existere solem , Mnisi sit, Deum mendacium meum ac perfidiam moam vindicare debere. Quodsi juramentum Gellia per uniones sibi carissiamas eodem modo interpreteris, quod ipsam verum dicere tameertum esse assirmare voluerit, quam quod uniones sibi snt . earissimae. ac hoc ita sese habere, Deum tanquam testem, &, nisi ita sese habeat, tanquam vindicem mendacii ac perfidiae in visiverit; juramentima per uniones factum omnino aequipol
670쪽
hebit juramento per Deum facto: unionum enitri pretium, quod iliaem statuitiir, demonstrat altem eurtitudinem veritatis dictorum, quae ei, cui juratur, esie debet, nihil ,cro immutat ire ipsa juramenti forma, quod totum per vocabulum iurorabsistit, quippe cui sirus competir fgnificatus independent i a vocabulo uni mam, nec quicquanti immutatur hoc in eo, quem . diximus, sensu adjecto. Nemo non videt, quae de sola & unionibus diximus, ea de re quacunque alia, cujus existentia, ves pretium, quod eidem statuimus , extra dubitationem ponitur, eodem modo intelligi.
. S9I Si quis dicat, se tam certo verum iacere velli quam cereum diuando persit rem quamcunque existere, vel ibi carissimam esse ἰ LX tantummo' res alias, es asseverisi, se verum iacere ΦΩ, non vero jura Etenim si qaim inuis dicis, tam certum esse, quod tibi sit animus verum dicendi, jurerunquam certum sit rem quandam eiusteroe, vel tibi carissimam esse; ex verbis tuis aliud colligi nequit, quam quod velis
alterum certum esse de veritato dictorum tuorum, cumque hisce ver9is utaris, ne alter dubitet de eorum veritate, leuut per ea omnem dubitationem removeas, nonnisi asseveran
di tibi animus sit 8si. . Minime trutur inde colligi
potest, te Deum invocare tanquam testem veritatis dictorum& tanquam vindicem mendacii ac persidiar: consequenter tu jurare g. 8 3 a. . Moniam igitur contra tei quando ad verum dicendum obligaris, pro vero habeti nequit, nisi quod iussi cienter indicas 4γ7. P si dicis te tam certo verum dicere velle, quam certum sit, rem quamcunque existere, vel tibi carissimam esse, tantummodo asseveras to verum dicere velle,
E. gr. Quando dicis: verum esse , quod di eo, adeo certum est, quam quod sol existat, patrio idiomate, essenso mahr,nis die conne ain tim meso vel so austu: Eonne ambiii 3. urti