Quaestionum philosophicarum Syluestri Mauri Soc. Iesu liber primus quintus. .. Liber tertius. Continens Quaestiones physicas de ente naturali in communi, eius principijs, causis, & proprietatibus

761쪽

De Inditiisibilibuι. 693 a s de cuius racione est indivisibili

as . Rursus remaneret terminatus funiamentaliter , non vero formaliter,imiliter etiam non est verum , quociuo palmi, wduar holiae continuentulformaliter per hoc, quod post unum 1almum sequatur alius, pol unam horam sequatur alia hora , sed requiritur e copulentur term in communi, quili finis unius, principium alterius ut dictum est. Ad a Mathematici dum loquuntui de punctis , lineis is superficiebus non loquuntur de secundis , ed de

primis intentionibus , atque adeo de ijs, qua dantur, nemine cogitantes; ergo supponunt nemine cogitante pulvctum carere partibus, .non solum

per praecisionem intellectusci alioqui Mathematica esset scientia magna ex parte non realis, sed rationalis, sicus Logica, definiret res per secunda lintentiones. Et sane suo iure supponunt Mathematici tamquam per se notum dari puncta , superficies in lineas Quod enim primo occurrit in continuo sensibus e ter se notum darici secprimo visui, ac tactili occurrunt superficies ,- extremitates corporum videmus enim , ac tangimus in superficie .

Ada Indiuisibilia non tanguat par

762쪽

69 diuisibiles ψam illa se tangunt,4 sunt simul; sed indivisibilia abent extremitatem , sed sunt ipsae evremitates ergo indivisibilia non tanta:unt se , sed suo id , quo corpora tris terminat se tangunt Dum opis litur ei ει tangunt', inter quae rhalmediatic disti regii maiorem ea se angunt, inter qua nihil mediae , si sint

botentia tactiua , concedo maiorem rii non sint potentia tactius, nego maiorem distinguo eadem pacto minorem N nego consequentiam. Etiamsi nihil mediaret inter duos Angelos , adhuc non se tangerent contactu quantitatiuo , de quo loquimur , quia non sunt, tentia tactiui . Duo autem requiruntur , ut aliqua sint potentia activa I pri mo ut habeant id quod secundo ut halbeane id es . Id quod- debet esse diuilsebiles,& habens extremitatem a id

debet esse in dimisibiles; sed indivisibi

nonnaMnt extrem talem , cum sint ipsa extremitas ergo non possunt tangere , sed solum possunt esse id , in quo

corpora se tangunt, ideoque cum datur contactus, corpora terminata extmitatibus se tangunt in extremi atibus extremitates ipsa non setiingunt, sedunt simul .

763쪽

De Inditii bili L. 69sDum urgetur debet dari pars profunditatis, cui nitur immediate superficies, contradistincta ab ea parte , cunora nisu immediate; sed hac par

debet esse indivis bilisci ergo post su

perficiem sequitur alia supellicies indiuisibilis. Respondeo, quod datur i, qua pars profundiratas, quam superficies terminat, cui proinde uitur immediate , de quod haec pars contradi itinguitur a parte , cui superficies non unitur minediate Dum additur , quod haec pars debet esse in diuisibilis, ego

nam terminus non termitia terminurn

sed terminae terminabile ; in inissabilita est terminus non est terna inabilis

ergo superficGs diuisibilis non nitur , nec terminat indivisibile, sed nitur profunditati diuisibili , ac proinde terminabili , illam terminando . Sed quisnam est profunditas, cui superficies unitur immediate illam terminando Dico, quod est illa profunditas, in aqua non distinguuntur ulterius partes actuales profunditatis . Si veris hac profunditas diuidatur in partes poten tiales, tunc una cum partibus actuali bus consurgent noua indivisibilia copulantia, ac terminantia minc etianus patet, quaenam pars diuis bilis immediate tangatur . Dico, quod illa , quae

764쪽

rminatur immediate extremitate, inia fit contactus. Si quaeratum, trun articulae carentes partibus aestualibus

cari debeant minima physica 3 Re- ondeo negatiue, quia possunt physicet uidi in partes minores minimum au em physicum sonat aliquid ita paruum,t non possit physice dari aliquid minus

Ad . Instantia indivisibilia ponum

ur in tempore, quia debet dari ali-luod praesens ratione sui , ac proinde ii diuisibile; at praeter praesens primo, ratione sui datur praesens ratione alterius s& hoc est diuisibile: a. an nus , mensis , dies, omnes aliae parretes diuisibiles solum sunt praesentes ratione suorum instantium, seu nunc . Aduerte autem momenta temporis caren

tia partibus actualibus terminari duobus indivis bilibus , primo in ultimo, ideoque fieri praesentia tripliciter. Pra-mo momentum est praesens tamquam incipiens, eo quod fit praesens primum , ipsius indivisibilo Secundo est presens tamquam durans, eo quod primum indiuisibile iam praeterierit, ultimum non 'dum aduenerit. Tertio est praesens tam quam definens, eo quod sit praesens vitimum ipsus indivisibile, Ad s. Continuum homogeneum co stare

765쪽

De Indiuisibilibtis. 697sare debet ex partibus eiusdem rationes

secundum orniam , non vero secundum magnitudinem . E.g. Oceanus est continuum homogeneum , quia omnes euupartes , omnia erus indivisibilia habent formam aquae, licet constet ex gut

iis, palmis , ex diuisibilibus , andi

uisibilibus, Quae secundum magnitudinem sunt diuersae rationis. Potes au tem unum fieri ex diuisibilibus tanquan ex partibus materialibus , ex indiuitibilibus tamquam ex terminis copulanti bus , ac terminantibus diuisibilia Dum quaeritur, an indivisibilia di istinguantur actu a partibus , respondeo quod quaedam distinguuntur actu , quae

dam potentia . Dum urgetur Vnc

per se dari nequeunt plures actualitates, distinguo maiorem: in uno per se qCntialiter transeat in uno per scon inuatiue , ego . Ex Aristotelynitas continui est imperfectissma omnium unitatum per se , magis acce dens ad unitatem per aςcidens , quia est unitas magis materialis , quam for malis , cum sit unitas partium materiae Ad unitatem autem per se in hoc genere sum cit, quod partes copulentur ac

aliquem torminum communem: eo emn

ipso sunt uniana non per solam coaceruationem. Nam ea, quorum partes troiTου . III. Gi copii

766쪽

lbiam coaceruatio interminqrum, i iuvnum mere per accidens . Sicut igituunitas essentialis consistit in hoc , quod non sint plures actus congregati , sed ynus actiis a fi unitas continui estit in hoc, quod non sint plures mini simul,sed uniciis terminus comti Ad 6. Indiu iubilia sunt partes continui late , non autem stridie. Strat autem partes late , in quantum constituti continutim in ratione continui , aiquam ipsa continuitas , copulati partium . Non sunt partes stricae , quialpars stricte est vel aliquota, hoe est

quae finities accepta ada quaestorem , vel aliquanta, hoc est quae est quanta , habens magnitudinem , licet finities accepta non adaequat totum, eo pacto squo annus est pars aliquanta aeternitatis , licet finities acceptus non adaequet

aeterni latent; sed indivisibilia nequot

sunt quanta, neque in rei es replicata iade quant continuum ergo proprie non sunt partes continui , sed sunt meri termini, Meopulatio partium , eo pacto , quo stricte loquendo anima is corpus sunt partes hominis , uni autem animae cum corpore non tam est pars , quat coniunctio partium Dum quaeritur , utrum indivisibili

767쪽

De Iisdivit vibus. 69s penetrentur cum partibus diuisibilibus respondeo , quod proprie non penetrantur . Illa enim proprio penetrantur , quae sunt in eodem loco secundum eundem modum essendi in loco ; sed

superficies sphaer sphaera ex grnon sunt in eodem loco secundum eundem modum essendi in loco iam sphae- est in loco tamquam clausa intra su perficiem, superficies autem est in loco tamquam claudens sphemam intra ergo superficies proprie non penetra istur cum sphetra . Addes, quod scio quamur de loco extrinseco , hoe est de superfiei corporis continentis spberam h

superfietes spherei est simul cum super secie corporis continentis sphiram, sphera non est freni, sed intra Pergo phetra

non Penetratii cum superficie

Dum quaeritur ulterius , virum indi-uis bilia sint intra , vel extra partes diuisibiles, e g. virum superficies sphqraest intra , vel extra sphetam crespondeo, quod sunt intra acliue i nominaliter, non alitem passive, lacter bratter, hoc

sunt ipsum intra quod est sphera, non autem sunt intra sphsram vario est quia esse intra , vel extra passu dieitur respecili alicuius termini, quod se ipsumntra quod aliquid continetur se erficies, iniuersm indivisibilia sunt

768쪽

terisini eorporun Vmo non sunt 1 rcorpora, sed sunt ipsum intr.

sunt corporaci eo pacto , quo centrum

non est deorsum, sed est apsum deorsum, locus nos est in loco ad est ipse loSimiliter si quaeratur, utrum parietes ianua sint mira , vel extra domum adicendum, quod sunt intra nominaliter

quia sunt ipsi termini domui, reflquorum caetera dicuntur intra Leo uti contineantur parietibus , vel extra , eo quod parietibus non contineantur. Prportionaliter philosophandum de tempore . Dum enim qua ritur , utrum primum e ultimum instans nomenti penetrentur cum momontos ιν dendum negatiue , ouia sunt ipsi terim nismira quos momentum contiettius m mentum autem est intra ipsos ergo proprie non penetrantur, quia ad propriam aenetrationem requiritur , ut aliqusint in eodem tempore secundum elim

dem modum essenei in tempo te; Alii concedunt inditiis bilia penetrari cum is artibus indivisibilibus in esse intra partes in commensurabiliter , quia quod

3 artibus caret, rearet mapnitudine Geommensurari non potest rei habenti magnitudinem . Sed responsio allata a me videtur clarior aptior ad soluenias plures diim cultates Dum

769쪽

De Inditiisibilιιtis. 7 3 Dum quaeritur adhue virum indiuifi-bilia addita partibus diuisibilibus faciat aliquid maius respondeo cum Aritto te te negative . Ratio est primo, quia indi' uisibilia non sunt ma nitudines, sed ter' mini magnitudiauim, sed magnitudo non potest augeri per additionem non magnitudinisci ergo magnitudo partium non potest augeri, sed pure terminari per additionem indivis bilium . Ita palmus lineae per additionem indivis bilis non fit maior, sed solum constituitur palmus terminatus. Similiter hora addito in stanti non fit maior, sed consis

tuitur terminati,is constituta con

clusa intra instantia . . Sed dices: nonne qui duraret per horam in instans dura

re plus , quam qui durat per horam sine instantio Respondeo , quod si per nam

repiti intelligatur durare per horam a terminatam , duraret plus s vero in. telligatur durare per aliquid non solii mterminans magnitudinem horae, sed augens magnitudinem , non durat plus. Nam instavis utpote carens magnitud me, non auget magnitudinem.

Cum demum quaeritur, utrum indi. vis bilia sint in loco per se , vel solum per accidens respondeo eum ristoti

les, quod sunt in foco solum per acci

dens , quia non eontinentur extremita

770쪽

ntentorum, ideisque me accidens ad motum rminant , quod corpus dum mouetur cui secum defert sua accidentia , ite fert suas extremitates . . ii Lo '

Atque hic debet aduerti, quod lii catur sphaeram tangere planum in suncto , columnam in sola linea, atra enid est intelligendum de sphaera co-umna,cum non mouentur Si enim sphe a volvatur supra planum, tempore mo jus tanget vianum successiverit, linea ;llisi columna supra planum volitatur,tangi planum.suocestiue in superficio, a

Praeterea debet aduerti , quod cum in dimat libilia sint termini , non autem magni tudines , motus potest eis ad in uiui sibi. le tamquam ad termicum ad qu/m, labia diuisibili , tamquam a termino a Jus, non autem per indivisibilia , vel in indivis bilibus', quia motus est ad te: mi- nos . a rei minis , non autem per te minos, cin terminis, sed solum in ma

gnitudine terminata. . -

Ad 7. Concedo inund resultent de nouo etiam indiuisbuia materiae , sed nego quod creentur . Vere enim educuntur ex potentia su biecti , non quidem recipientis, sed terminati iunctasienim mare is cum non snt formae , sed termi