Io. Balthasaris Wernheri ... Principia iuris ecclesiastici protestantium instruendo inprimis pastori adornata

291쪽

ua CAp. XIII. DE CAvs. ATRlM. sale, in specie sic dictum, seu uoluntarnain, quale, sine dnbio, datur, prohibitioni , turali duas assas prohibitiones addit, nempe, inter fratrem in sororem, nec non mister eas personas, inter quas parentali re spectus intercedit, h. e. quarum uin, in linea transuersa, immediate stipiti communi subest, altera uero longius ab eo recedit, in infinitum. Reliqua matrimonia omnia,

in consanguinitate, Jure Diuino, licita sunt, adeoque humana eorum prohibitio, dispensationem admiriit. f. XLl Ius Ciuile prohibitioneslongius, quam Jus Diuinum, naud extendit. Igitur utroque Jure in Diuino, Giuili, inter

duorum fratrum, sororumque liberos, nuptiae sunt permissae, nec dispensatione

s. XLu illud uero sedulo notandum. quod, ubi, aure Diuino, personae, inire nuptias, prohibentur, integer gradus, in

quo illae constitutae sunt, o ratiosis iden-xitatem, prohihit' esse, intelligatur. Sic, v. g. cum prohibentur nuptiae, Leu XUII. D pqq. cum amita' matertera, interdictae censentur cum patruo Manunculo, quia idem respectus,5 gradus, adest. g. XLul. Jure Canonico, prohibition .itiarum,cessante, respectu parentelae usuue

292쪽

SpEOATIMQUE SPONsALI Bus. S; V quartum gradum lineae collateralis ae- qualis inclusiue se extendit si a x. d. conis sang. reas mi Sine dubio, eo fine, ut dispen- satio, ab aula Romana, eo frequentius, cum eius lucro, peti debeat.

g. XLIV. Et hanc iuris Canonici, dis, positionem etiam Euangelici sequuntur; ubi peculiaria iura, qualia tamen, in pIeris que prouinciis extant, deficiunt. In Saxonia Elech uJlimus gradus prohibitus est tertius, lineae collateralis inaequalis ademque tertius gradus in linea collaterali ae-Zali, est primus permissus ubi nulla Llrensatione opus; idemque pluribus aliis ordinationibus, Magdeburgica Aloenburgica, Antiastina, Luneburgensi AE Brunsvicensi, cautum Sed in Marchia Branden- burgici tertius gradus in linea collaterali, tam aequali quam inaequasi prohibetur.

. .XLV in Assinitate, sicut graduq ad si

'' militudinen consanguinitatis computantur, ita etiam se res, cum nuptiarum prohibitione habet. Quamobrem unica haec regula obseruanda, quae tam Juris Divini. quam humani est Quoto gradu matrimo- nia, in consanguinitate, interdiEt sent, eo gradu etiam in assinitatu prohibita intelli.

293쪽

ne praescit Consistorii apud Saxones,

haud permitti, cum Carpetam in Drudio M. L. II. f. oa moneat B. Hom. I. c. I. D.

s. XLIX. Matrimonium Jure Diuino, prohibitum, si de facto contraetum sit,

Cum perpetuam reiterationem incestus contineat, pro nullo declarari debet. Secus

est in gradibus, iure humano prohibitis, mbi tantum poena coniugibus dictatur. L. Dispensatio circa prohibitiones diuinas, locum non habet Circa humanas uero fit, a summa potestate Ecclesiastica, adsoque, inter Protestantes, a Principe. s. LI. Forma sponsaliorum, consistit in

consensu sponsalitio contrahentium, acce dente parentum, si in uiuis sint, consensu, aut, si utrinque sint mortui, praesentibus, iuxta Jus Saxonicum, duobus testibus. g. Lli. Declarant uero paciscentes consensum, uel expresse, uel tacite. Verba, uuae consensum, explicant, in tanti momenti negotio, debent esse clara, atque perspicua, non ambigua uaga quae tamen, inprimis si concubitus accesserit, non pro , sus negligenda sunt, sed aliquando iuramento purgationis locum faciunt. g. Lili Tacitus consensus elicitur ex s cto,u.pannulida me, quae tamen sola, nisi

294쪽

nisi tractatio sponsalitia praecesserit, haud

f. Ll V. Idem tacitus consensus, a quibusdam, praesumitur ex osculo, quod tamen inepte probani , ex L. 6. C. d. do t. ant nupι. Quamobrem solum osculum, inprimis h die, nequaquam lassicit, nisi aliae circumstantiae, consensum sponsalitium declarati, res concurrant. Sicut etiam solus concubitus, eundena haud insert adeo, ut ne quidem locum iuramento purgatorio, intuitu promissionis matrimonii, faciat. id. ω-

g. LV. Consenium exsudis, adeoque sponsalia ellicit nulla, i dolus, si modo causam sponsasibus dederit, ita ut haec, si citra eundem fuisset non essent contracta. Alias uero nihil interest, siue circa substantiam siue accidentia matrimonii, commi sus fuerit,u. g. circa statum, aut diuitias, item, an alteruter contrahentium, an te tius dolo suo aIterum, ad ineunda sponsalia cinduxerit. Satis est, quod talis dolus consensum impediat, sine quo ualida spo salia haud intelliguntur. g. LVI. a Metus scit iussus. seu qui in so minem constantem cadit Metus igitur re

295쪽

dentia seu substantialia, De quibus, licet expressa haud sint, communiter consensus primario inniti solet. Vid. L. N. d. iurisd. Itaque huc etiam uirginitas pertinet. Ebrietas, modo extrema fuerit, quae usunt rationis omnino impedit. . . . de uita stomst cleris. Idem syde furore, atque mentia, dicendum.

f. LVll. Consensum parentum quod a tinet, hi stricte intelligendi sunt, adeoque huc non pertinent illi, qui loco parentum

sunt, .n tutores, L. f. C. d. pon l. item curatores, L. I. c. d. nopi nisi alicubi ut in P

merania, aliud speciatim constitutum sit. Et Jure quidem Civili, eius tantum parentis consensus necessarius est, in cuius potestate sunt liberi, adeoque, ut in tereonsentiat, opus haud est. Hodie uero, tam in secundis, quam primis, sponsalibus, utriusque parentis consensus a liberis, requiri debet ut tamen, ubi dissentiunt, pater praeualeat . Add. L. M. f. a. s. d. V. S. g. Vill. Quomodo autem parentes consentiant, expresse aut tacite, item quo tempore utrum in ipsa desponsatione, an uero ante, uel post sponsalia, nihil interes f. LIX Quod si parentes consensum, si ne iusta causa, denegent. Consistorium

296쪽

as Ap. XIll. DE CAusis ATRlin tandent eundem supplere potest si modo liberi sponsalia nondum inierint. Alias id solum ad denegandum consensum, susscit, quod parentes neglecti fuerint. Vnde cautio pro liberis, ut sponsalia,

hac lege si parentes consenserint, cel brent. Quo casu tamen pendente hac conditione, non magis tenentur, quam pupilli, sine auelaritate tutorum, contra- Iientes; quod in aliis conuentionibus, sub conditione initis, secus est. g. LX. Quod sponsalia, sine consensui rentum inita, accedente concubitu robur hodie, quod ad uitiatae fauorem attinet, a Cipiant, superius monitum in Saxonia Hest tamen iuxta speciale Rescriptum. quod re ita Nob Dn de Bregero Esect.Disse . r. in Sunc P. II. M sep id locum non habet, quando filius adhuc sub patria potestate. simul infirmae aetatis est, aut e ius parentes feminam, de dissensu suo tempestiue monuerunt, uel etiam prob

bilem dissentiendi causam . qualis etiam magna disparitas aetatis est, allegare que

unt.

LXI. Ex sponsalibus ualidis oritur ob

ligatio, ad matrimonium consummandum Unde actio, quae ex illa descendit, matrimonialis dicitur. Jure Civili quidem, a

297쪽

ssrci Artuis spoNsALinus msponsalibus recedere, fas est, altera parte licet inuita Vid. . . . . Spons Sed hodie tantum abest, ut una pars alteri, prolubitu, repudium mittere queat, ut ne quidem utriusaue consensus, sine auctoritate

iudieis Ecclesiastici ad id lassiciat. N que enim materia sponsaliorum, quibus societas, ipso Jure Diuino, indisolubilis

promittituri, ad modulum aborum contra-etuum, a quibus mutuo dissensu, liberurecedi potest, ita simpliciter, ut quidam faciunt, ainimari debet. Vnde in Consistoriis, tali casu, omni hus modis, pro matrimonio, animis reconciliandis Mahorandum. Quod si autem omnis opera rustra fuerit,in utraque pars dissi utionem, sponsaliorum pertinaciter urgeat, nihil impedit, quo minus auctoritate publica. rumpantur. Quod di praxis quotidiana comprobat. Non enim sponsalia, sed tantum matrimonium, indiuiduam societatem continefici

s LX lI. Sedin ab una parte, altera licet inuita, casibus quibusdam, dissolui possunt

sponsalia, nempe i ob inimicitiam irreconciliabilem, modo non simulata sit,ac prohabiles eiusdem causae afferri queant. α) Morbum contagiosum. Vid. c. uir. X. d. ς-u soroso crimen grauius, v. g. fur

298쪽

:6o CAp. Xlli. DE Ausis Arnimium 4 Ob quasi adulterium si sponsus sponsave post sponsalia cum alia persona concubuerit. Nam stuprum praecedens, propter deficientem consensum, sponsalia ipso iure nulla reddit. f. LXIll. Quod si una ex personis de sponsatis, refractaria sit,in sine ulla probabili causa, matrimonium consummare dio trectet, ad hoc regulariter adigi , , ubi copia eius haberi potest urgente altera parte, etiam inuita per Sacerdotem, au- ctoritate Consistorii, copulari potest. Non tamen facile ad hoc extremum deuenien

dum est, quippe quod plerumque tristem

exitum instulisse exempla ostendunt. Quamobrem omnia prius tentanda, Sarauiter monenda est pars altera ut potius, accepta satisfactione pecuniaria iuri suo renunciet, quam ancipitem coasae copulationis aleam, tot periculis plenam lubeat. Quodsi contumax sponsus, uel sponsa, absens sit, processu malitiosae deserti

nis utendum.

g. LXlV. Si duplicia sponsalia clancu

rant, uidendum quaenam priora sint; haec enim posterioribus propterea anteferenda, quia ius per illa quaesit Am alteri ab altero auserti nequit. Vnde nihil ad rem facit, si uel maxime copula carnalis, aut sa

299쪽

SPECiATiMQUE SPONsALl Bus 26icerdotalis, ad poster ora accesserit. Per hanc enim, quod per se illicitum est, licitum reddi nequit Argumentum ex L. V. C. d. R. V. petitum, cum de iure in re ad rem agat, ad hoc ius personarum, ab utroque distinctum, applicari nequit. g. LXV. Quod si duo, de una eademque sponsa, inter se litigent, sequest ratio interdum, pendente lite, decernitur,4 copula, tum carnalis, tum sacerdotalis, sub certa poena interdici solet. Contra quam inhihi. tionem, qui facit, ad poenam tenetur, etsi deinceps uictoriam in causa reportet. CApuae XIV. DE

Sponsalia excipiunt nuptiae, quae & ma

trimonium dicun ur. Suntque nihil aliud quam uir, mulieris legitima coniunctio, indiuiduam uitae consuetudinem

continens.

f. Il. Coniunctio debet essestmius uiri de seminae. Nam polygamia est prohibita, &illa quidem, ubi mulier pluribus uiris eo-

300쪽

,is, CAp. XIV. DE NupTI IRdem tempore est nupta, graece ηιλ νῖ - .ipso Jure Naturae, altera autem, to iure positivo; non tamen humano tantum, sed& diuino Matio XIX. s. ducto argumento a minori ad maius. Nam ratio, cur aduia teri sit, qui dimissa priori uxore, aliam ducit ea est, quod uinculum, cum priori uxore, adhuc durat; atqui hoc multo magis euenit in casu, ubi quis priori uxore retenta aliam superinducit f. li I. Diuiduntur nuptiae, in primas, secundas. Quas uidua, post annum luctus. viduus autem post semestre spatium e- .

lapsum, contrahit. L. a Caesee. nupt. Quamuis forte uiduitatem quippe quae in pol sate non est, iurato promiserit t. r. c. d. indict. id rest. Legatum tamen, sub tali conditione a coniuge relictum, ea deficiente,

repetitur. Nov. aa. c. .

I. V. Contrahunt nuptias omnes, qui non impediuntur, nec prohibentur impediuntur, qui facultatem generandi non habent, u g. Propter aetatem, siue nimis teneram, ut impuberes, in quibus tamen malitia aetatem supplere potest, c. p. a. d. is pons impus siue nimis prouectam. Justinianus tamen permisit matrimonium, in Ier sexagenarium, Qquinquagenariam,

Legu