장음표시 사용
211쪽
prietatem , quoad ius accrescendi ' d. l. I. f. 3. Quod ustissructus semel constitutus & postea a mi Mis nihilominus coniuncto ac crescat. Unde si duobus legatus sit usu sfructus,& uterque legatum agnoverit, ac susceperit , deinde alter deficiat , puta moriatur ,
aut icapite minuatur s portio ejus non revertitur ad proprietatem , sed alteri usufructuario accrescit , ita ut dominus propriet itis .expectare debegi utriusque ususructuarii 'mortem. Quod seeus est in proprietate relicta , quae semel acquisita , deinde amissa , . non alteri accrescit , cum ipso , quo est agnita , pireat jus accrescendi : sic adita haereditate exspirat directa substitutio . Ratio diversitatis est, quod ususfructus quotidie videatur acquiri & constitui ; nam in facto quodam utendi fruendi consistit . Unde quandocumque non invenitur , qui mecum utatur fruatur , in solidum 1Θlus utar
fruar . Proprietas autem momento constituitur, eo scilicet tempore , quo vindicatur , qui solo quo ex coniunctis non concurrit , seu non pervenit ad legatum , non, facit partem alteri, qui concurrit i qui Vero concurrit , partem facit , etiamsi postea
Redit hic Imperator ad LEGATUΜ REI ALIE NAE , & pertinet materia β. Si cui fundus. p. Proprie ad h. Si res aliena 6. h. t. Quid iuris, si legatarius emerit propriditatem
fundi alieni sibi legati, ει ρ ea ex
legato nactus sis usum fructum Zi . si eui Recte eum ex testamento agere , re fundum μηδε s. petere, Iulianus ait : hoc est, poterit quidem summo iure legatarius totum fundum τε testamemo petere , quia usus ructus non est
212쪽
L I B. II. TIT. XX. Σπest pars rei, sed in petitione, id est, respectu propositae actionis, servitutis locum ob l.8a. 6.a.ε. tinet ; ossicio vero judicis continetur , ut i,: deducto ususructu , qui jam ante ex causa φ
lucrativa ad eum pervenit, & post consoli dationem desiit esse servitus, & incoepit esse pars dominii, jubeat aestimationem praestari . Pari ratione, si res aliqua alicui legata sit, & is partem emerit a vero domino, altera vero pars ei sit donata, vel alio titulo lucrativo acquisita , actione ex testamento tantum ad pretium partis agere
Quid , si res propria legatarii ei legetiar Inutile est legatum : quia quod proprium ρ. sed si
alicujus est , amplius eius fieri non potest : rem . 13.
magis nostra fieri ; nec dominus nisi eX 1. e Ieg. a. una Causa contingere, quod ubi persecte est l. 6. ff. acquisitum , nihil potest ejus perscinioni ac- de eond. oecedere . Quod adeo verum est , ut licet le- demons. gatarius rem suam alienaverit post testamen' I. 1s p. st tum factum , nec ipsa res , nec ejuS aesti-de R. I. matio debeatur, quia legatum ab initio vires non habuit . Quod enim ab initio non constitit legatum , ex post facto non convalescet : Nisi sub conditione fiat , ue res nostia esse desierit ; quo casu utile erit legatum , sicut & stipulatio & emptio.
Quid , si testator rem suam quas
alienam legaverit 3 aut tegatum: nam plus valer quod in ver critate es , quam quod in opinione. Hic error Iμ non impedit voluntatem , sed eam potius faciliorem ostendit.: si enim testator voluit legatarium frui re , cum onere & di me ulta- e f. λ te redimendi , multo magis voluit ipsum potiri re ex facili praestanda ; quia haer
213쪽
aio INSTIT. ΙΜPER. - . Quid , si legaverit rem suam, putans legatarii es tm .βὰ ω Volet oe boc legatum quia exitum volun-β ugatarii tas dQfuncti habere potest ἔ ac ita accipi , eto. πι salva sit adiori . Ideo sustinendast. do aeq. Voluntas, ne praesumatur testator in supre- haereae mi S ludere ἰ praeυalet enim opinioni veritas, I. ID. g. r. mazime in causis , quibus saveri potest, ut F. deS.I. dicto casu : in causis vero , quibus non favetur, lit in delictis & error* juris praevalet opinio.
Quid, si rem stia legaverit testator, poss
. F rem Eo casu distinguendum est aut enim ani-6ὰm I. 18. mo adimendo vendidit rem testator , nullast .des adim. necessitate urgente : S legatum non debe- legat. tur , nec ab haerede praestandum est ; aut necessitate rei familiaris compulsus alien vit , & non videtur habuisse animum adimendi legatum : ideoque contrariae volunt eis probandae arbitrium , illo quidem casu, ι - . e 1 α quod scilicet adimere noluerit , legatario ;Misso hoc Vero casu , quod nimirum adimere vo- . Misis luerit, haeredi relinquitur. In parte aliena-
dolet. idem juris quod in lato, ut dictum. Quid , s creditor debitori suo liberationem legaυerit Zρ. η .us, Tuns utile est legatum , & prodest nondbbifo i tantum ipsi debitori sed etiam haeredibustis. m. is eius , Nec Obstat, quod debitor dominus sit Iibo . Urum , quae debet , quoniam ei non tam Iegatis . legatur reS ipsa sive corpus , quam jus si vuo' ' obligatio , quae est creditoris : qua ut debitor liberetur , ipsi perutile est . Non ta- . . men liberatur ipso iure, quia legatum non . 3- ἐπ pr. est modus tollendas Obligationis ipso iure , sed beneficio exceptioni 2 et liberumque ita est Iegatario , cui legata est liberatio , se
214쪽
L I B. II. Τ Ι T. XX. 2II exceptione tueri, vel agere ex testamento adversus haeredem , ut per acceptilationem eum Iiberet.
Ex contraris , quid, si debitor eroditori suo , quoa debet, legaverit tInutile est legatum , si nilii plus est in le- β. ex con-gato, quam in debito ' ρ ia nihil amplius per tra . I galtim habet. Plus in legato esse videtur, si plenior actio est civilis , quam pretoria et& actio stricti juris, quam bonae fidei. Plus quoque in legato esse potest quam in debito, quatuor modis : videlicet tempore, conditione , modo & loco . Hic tantum adjiciatur exemplum de tempore di conditione, l.2s.suis. ut si testator, quod in diem vel sub condi- 'Ae liber. tione debet, pure legaverit, utile est lega- ι g. i s. f. tum , propter repraesentationem , seu prae- ad I. Falcissentum solutionem : plus enim solυit , qui I 86. F. de citius FIυit . Alias cum solvendi temptis obji- R. I. satiam ι iditur: nis eo praeterito peri non potest.
Quid, fi Niυο testatore dies tenerit, VPI
in se nihilominus est legatum , quia semei β. ptas imeoustitit, id est, semel valuit. Neque eni m sn. deas . placuit extingui legatum ex eo , quia in eam causam pervenerit, a qua incipere non potest . Quid , si debitor exceptione intzs adversus creditorem , id, quod ei debebtir, legaverit 3Utila est Iegatum , quia remissa credito ri exceptio videtur : Nulla enim actio est , quae exceptione repellitur . Nibit inrei est j. 18. F δε inquit Paulus ipso iure quis actionem non, leg I. l. 13. habeat , an per exceptionem infirmetur . Unde J. de Iib. illa iuris regula : Non vi κα ν cepisse qui leg. l. Iz- per exceptionem a potitione, movetur, id eil , F. de R. I. non videtur obligationem acquisivisse, qui per ι. i Hod. t. exceptionem a Petitiora: rem vera Iotest .
215쪽
de dote praeless. l. 3. C. de falsa causa adject. IV. 211 I NSTIT. ΙΜPER. Capere : ibi cum effectu est accipiendum , ut significet ita acquirere , ut acquisitum retineamus. Non potes igitur videri accepisse, qui sipulatus potos exceptibne removeri. Valetne legatum dotis a marito factum uxori Videbatur inutile legatum : quia dos est uxoris , & dicitur esse proprium illius patrimonium , ita ut maritus sit debitor uxoris ratione dotis acceptae . Attamen quia plenius est legatum dotis , quam actio de dote , valet legatum . Plenius ideo , quia legatum dotis statim a morte testatoris debetur ; actione vero de dote non statim , sed annua . bima, trima die dos repeti potest : Deinde dotis actio non datur In solidum , sed in quantum maritus tacere potest; legatum vero actione ex testamento in folidum putitur . Huc pertinet regula iuris , Minus es actionem babere, quam rem. Sed quid, si quam non accipit, dotem legaverit 3- Distingue e vel simpliciter legavit , non eXpresso certo corpore , aut summa , hoc modo : Dotem quam ab uxore accepi , ei do , lego ; aut certa quantitate expressa , vel demenstratione adiecta , dotem reliquit , hoc modo Centum , quae butis nomine accepi , uxori do, lego. Priori casu legatum est inutile , quia est sine re , ct propter incertitudinem rei legatae voluntas exitum hahere non potest, cum declarari nequeat, quid & quantum debeatur. Posterior valet, quia reS Certa le3ata est , ct certa quantitas dotisque mentio , tamquam salsa causa adjecta, obesse legato non solet.
Quid , si non inulligatur id quod tegatum est 3
Inutile erit Iegatum . Habet enim iuris regula : Quae in resamento scripta βnt , ut in
telligi non poont, perinde sunt , ac si scri-
216쪽
L I B. II. TIT. XX. ar 3pta non esent. Hinc legatum nullum est, si quis , nulla quantitate adjecta , Mibi leg*t l.νs. . 1.ε. quod Titius debet , neque Titius debeat isi a. l. aut nulla item quantitate adjecta , si quod
ego Titio debeo, ei legavero; quia non apparet , quantum fuerit legatum . Hinc legatum quoque fundi, & legatum domus re- lictum ab eo, qui nullas sedes, nullum fundum reliquit , propter nimiam incertitudinem inutile est.
DE INTERITU REI LEGAT T. Quid, si res legata sine fatis haeredis perierit 3 Legatario decedit , id est perit ea res le- β. si res
gatario, tamquam domino, cum dominium legata. accedat continuo a morte testatoris . Dico , res , id est , certa species , ut certus sundus, equuS, servus, domus : nam aliud est in quantitate , ut' pecunia, frumento; quia quantitas perire non potest, cum in ea non
spectetur ipsum corpus , sed potius aestima- tio . Quod si culpa aut facto ipsius haeredisperierit res , aut causiam peremptionis dederit , tenetur is ejus rei praestare legatario
Quid , si servus alienus legatus sino fas o haeredis manumidus sit tNon tenetMr baeres , quia legatum censetur sors clysi extinctum propter manumissionem , quae mor serυusti similis est : adeo ut, licet haeres rem alie- ali n. d. nam legatam teneatur a domino redimere vel aestimationem ejus dare, tamen non prae' f. d. t. stet aestimationem servi a domino manumisi' si , quippe qui sic desierit esse in commercio . Si vero haeredis servus legatus sit , & , haeres cum manumiserit , tenetur ejus aesti- 'a mλxionem praestare , vel in electione est te μ qμm gatarii , servum vel aestimationem petere .
Nec placuit ullam hici admitti scientiae vel igno- n D
217쪽
214. INSTIT. IMPER. ignorantiae rationem, ne factirin cujusquam ulteri damnum adferat .
Quid , si quis ancilias cum suis
natis legaveris Etiamsi ancillae mortuae fuerint, partus I gato redunt, hoc est liberi ancillarum debentur quasi principaliter legati ; sunt enim hic duo diversa & te parata le3ata, quorum unum non pendet ab alio ; quia hominis di- nitas non patitur, ut homo sit in fructu, vel homo homini accessio. Idem dicendum , si servus ordinarius legetur cum vicariis I nam & hi debentur illo extineto . Secus, si ordinarius cum .peculio legetur nam modi tuo servo , vel manumis vel alienat
I. 22. f. de EA I. oeculii , qu Ad est accessio servi peculiaris , legatum extinguitur.
Quid , si fandus instructus υρὶ cum Ins in
mento fuerit inattis lFundo alienato est insertimenti regatum ex lingviitur, quia instrumentum est accessio mu-di , quo fundus colitur & exercetur. Inffrumentum enim fundi est apparatus rerum diutius mansurarum , sine quibus exerceri nequit: similiter legato vino omni cum vasis , si non sit vinum , nec vasa debentur , quia vasa accessionis loco sunt ; sublata Damque re principali, ncae accessio debetur; uti probat juris regula: Cum principalis causa non consipat , plerumque nec ea , quae se quentur , locum habent . .
i auid iuris est in grege legrao t
Si grex legatus fuerit , . Ο ostea ad tinam Ovem pervenerit , quod 'perfuerit , viniueari potes, hoc est, unica illa civis nihilominus debetur , & in ove rina grex intelligitur , quia si ve accedat, sive decedat aliquid gregi legato, id damno aut lucro legatarii es-
218쪽
L I B. II. TIT. XX. 2Isse debet: quia est legatum universitatis, quod augmentum & decrementum recipit , rς xi admisi. netque universitas ius suum, licet ad unum i ii Tredierit . sic & columnae , & marmora , ct a rostia , quae postea aedibus legatis adjecta j - is cis sunt , legato cedunt, iisque consumptis so. de rei area , quae superest , recte vindicatur : se et his.cit enim proprietas legata , quidquid ex
re superest, deberi eiusque vindicandi ius est. Quid ho is in peculio legato λSine dubio quidquid poetilio accedit, vel δε- cedit υiis testatore, legatarii lucro vel damno *. si pecu es ; quia & hoc legatum est universitatiS , Iium is Se peculium dicitur esse instar hominis ,
adeoque Crescere , decrescere & interire . i.4o. 6 de eo, vivo restitore ς quia olim dubium erat, pectit o. cui legati incrementum vel decrementum l. 65.1. de Cederet, mortuo testatore. Verum constitu- leg. a.
tum deinde fuit, ut, si quidem ipsi manumisso peculium legatum fuerit , omne aug mentum, etiam ex iis rebus, quae non iunt x tiis
in poculio, ante aditam haereditatem acqui dij j situm , cedat legatario , quia hujusmodi le- ι, .hati dies ab adita haereditate cedit : si vero extraneo , Ut tunc augmentum extraordinarium , quod nimirum extrinseeus accedit , legatario non cedat, sed tantum quod ex ipso peculio venit, quia in ejusmodi legato tempus mortis spectamus.
Pectilium debeturne mantimis 'Distingue inter manumissionem , quae fit Verspecu- testamento, & quae inter vivos: nam prio- lium auri casu peculium, nisi legatum fuerit, ma- tem. numissis non debetur: posteriori sussicit , si l.un. C. de non adimatur, id est , tacite concessiim vi- m I. elux detur peculium , nisi specialiter fuerit adem- qui liberi. ptum. Ratio discriminis est , quia hoc ca- mer. l. 33. su, qui non ademit peculium , censetur do- f.de 'ecti 'nasse , eo quod adimere potuit : illo non: Hef. ii em. ι item , rescrip f
219쪽
116 INSTIT. IMPER. item, quia non nisi post mortem debetur Iibertas , quo tempore non habet amplius vul-le vel nolle testator, qui videtur universum ius transtulisse ad haeredes, nisi alia sit con-3ectura, ut quia serrum, rationibus redditis de reliquis illatis, jusserit esse liberum. Ir
ET OPTIONIS. Possuntne legari iura, s res incorporalis
3. tam au- Possunt utique, veluti servitutes, obliga--πα. tiones , & nomina : nam & quod defunEho debetur, potest alicui legari hoc modo ' Centum, quae mihi Tisius debet , haeres meus Sempronio daso I teneturque tunc haeres cedere legatario amones , nisi exegerit vivus testator pecuniam, quia pecunia soluta nullum amplius debitum aut actio superes &de extinguitur legatum . Ratis, cur legatarius ipse non habeat actiones, sed haeres eas cedere legatario cogatur, haec est; quia actionum jura omnia haeredi & in haeredem comis
petunt utio vero genera legandi res incorporales
relinqui possunt tmrs sed Legato damna di, si ve per damnationem to tale. veluti: BCres meus damnas esto illum aere ali no liberare. Quo casu non liberabitur haeres
a dando pretium, sed praecise facere tenetur; Gru quod & recte dicetur obtinere in obligatis 4 ad factum ex contractu , ut suo loco dieetur. Eodem genere legandi, facta legari solent , ut et Damnar eso haeres domum illius
Quid est legatum generis, ct euius in eo electio 3ο- Fg ΠΤ' si generalitor semus vel res alia legetur , iisdr. nulla certa specie seu individuo, puta Sempronio, sodo Tusculano, &c. expresso, sed
220쪽
L Ι B. ID T I T. XX. 07 . in genere, servo aut fundo legato , si quidem plures servos aut fundoS testator li ' l. x .F. δε erit, nec appareat , de quo corpore sen' let. 1 u.eto. serit: & tunc eiectito, es legatarii , nisi aliud π ει ost. isator dixerit. Eoque casu legatarius eliget Igat. l.
nec optimum, ne nimium noceat haeredi .i1 o. F. de nee etiam pessimum cogitur uligere . Post- Ieg. 4. quam autem elegerit , amplius variare non
potest, & rem aliam et Uere. Quod si haeres eligat, non liberatur pessimum dando , ne eius electio contineat captionem legatarii. 2me est disserentia inter hominem generaliter legatAm , 9 inter fundum λQuod nimirum bomine legato , licet 1n' l. ff. 37 F. certus homo legatus sit, tamen certa sit de' de let. 1. monstratio rei legatae, quia certa est hominis finitio. Idem est , si legetur equus , boS ea C
scyphus, lanx, vel quaelibet alia res, cuju, d. f. db Ccerta est finitio: Fundo autem generaliter Ie- gato, certa non est rei tesatae demonstratio, .
cum quaevis pars landi sit fundus , adeoque tuna gleba dici fundus queat. Et hac ratione W' 'hominis generaliter redii la*atum valet , ta' l. 7ψ. D. metsi nullos homines testator reliqueri x C isc. F. Fiandi legatum magis derisorium est , quam de υerti. utile, si nullum fundum testator reliquerit. oblig. Quid , sfundum communem ctim alio legaυerit 3. I. F. de Utile est legatum , etiam non expressia por- I.s. ζ.2. F. tione , quia satis constat , eam dare volui si de leg. I. I. se, quam habebat, cum Plus transferre non 34. I. I 6 .
potuerit, iuxta iuris regulam ; & aliam in g. a. F. delegatis receptam ., AUArdum es , ptas iuris R. I. habere eum , cui Iegatus si fundus, quam bam l. 16. U. de
redem , aut tuum reseratorem , si viseret . leg. 3. Potest tamen quandoqu.e maior minorve por- ι. 39. F. tio praestari, quam era i eo tempore, quo re- IN.
licta est, veluti per talluvionem: satis enim est rem manere, quν prius mil.