장음표시 사용
351쪽
aequaliter res commmicentur. Contra sensit Servius Sulpitius, cujus sententia praevaluit, quia saepe quorumdam ita pretiosa est opera in secietate., ut eos justum sit conditione meliore in societatem admitti s v. g. si uis solus naviget , solus peregrinetur, so-us pericula subeat; si valeat solertia, gratia , industria.
Valetne conventio, ut unus pecuniam conferat, alter non conferat, tamen lucrum
commune μῖIta eoiri posse societatem non dubitatur. quia si e opera alicuius pro pecunia valet. Et pretium operae , artis est Velamentum . Inio interdum tanta est industria , oper que socii, ut plus societati conserat, quam Pecunia et tamque pretiosa , ut quis lucri partem serat, de damno non teneatur . Potest enim quis pactione conditionem meliorem facere.
Sed quomodo inibitur ratio Deri s damni lRespondet Imperator e si in alia re luis crum , in alia damnum illatum sit compe Latione horum inter se facta, id solum , ruod superest, intelligi luerci essE, & diubendum inter socios pro rata .. Hoe est , ω- erum id demum intelligi, quod in societa-- reliquum est , omni damno deducto , & damnum , quod , deducto omni lucro ,
id , s conυeneris , ut unus filus damnum
Conventio huiusmodi, quia societati contraria est , omnino reprobatur , & a Cassio tamquam leonina st inutili. reiicitur , eum iniquissimum genus societatis sit ex qua qui damnum, non etiam lucrum expectet. stu
352쪽
stuibus modis solvisur Societ , . I. DissenD mutuo, Vel Renunciatione uniΠr L manes o sociis. Idque receptum est ad sedandam di--L cordiae materiam, quam necesse est exoriri,s quis invitus societati i adstringatur . Sςd ι ει η , ω
multum refert, quomodo de quando quis re- 'runciaverit l, nam s callide aut intempesti- 've ideo renunciaverit sMietati, ut lucrum Ibi sorte obveniens sistus auferat , Cogitur hoc lucrum communicare cum sociis . Si ivero damnum attulerit haereditas , hoc ad . ,. eum qui renunciavit. , pertinebit ; ipse eoim se circumvenisse v detur. . II. Morte unisa e sociis . Idque ideo , nη I. solsis. quis alicui socius fiat :, quem mon vult sibi socium, cum in fiscietate versetur Personae in l π boridustria ac fides. Cogitur tamen haeres socii, quamvis socius non sit, nec successor socie- atis, ea, quae per defunctum inchoata sunt,
explicare . uti & commoda, eidem acquisita, i ii re sibi cedi postulat. . .. J II. Finito negotio o eum amfius non sin l. item simit materiae , si obtento Ceaeni me arieuius .dia - Quod ita promisit da speciati societate , certi Rucums iste otii : non item in universiai . . IV. blicatione , scilicet. si universa bo- β.publieana socii publicentur. Nam, cum in ejus lo- iisne d. l. cum alius succedat , nimirum Acus , pro os .f. Ιχ. mortuo habetur. Dico, si universa bona ;quia, si pars tantum publicetur, manet s cietas in reliquis bonis. V. Cespone bonorum, si quis e sociis aere β. ii m si alieno pressus cesserit bonis suis, quia sic quis.
amplius non supersunt bona, sine quibus I. I.s4. C. contrahi societas non potest. Sed hoc catu, qui bon. si adhuc post cessionem in societatem con- ced. pus.
yentiant socii , nova quasi videtur incipere l. 6. st. α cietas, propter bona sutura ; quia is, qui cess. bon. P a bonis
353쪽
ιo PNSTIT. IMPER. bonis cessit, non prohibetur sibi in posterum
Quae actio ex hoe coηtractu nascitur
M. . . ''i se, utrinque direm , quae
R 'μ cuivis e focus datur, & In quemvis: nec est societatis actio aliqua contraria, ut in aliis contractibus , qui consensu ineuntur , quia foetorum omnium par est conditio , & mutua obligatio ς itemque iuris estectus omni
Ad quid fetus socio tenetur tor L i , In primis, quia bonae fidei haec actio est, ideo in eam veniunt omnia , quae alterum M'' '' alteri ex bono & aequo praestare convenit :ut scilicet quod quisque eκ societate penes se habet ; ia in medium conferat, ut lucrum e , s di m pro aequis partibus, vel aliis, de quibus con- , Ε .hd Venerit, inter contrahentes communicetur; δ ut damnum, quod quis sua colpa dedit, re tarciatur . Nam' cum utriusque gratia societas contrahatur, non tantum dolus , sed &de eulpa hinc inde praestanda venit, non solum 8 I- lata , quae dolo proximae esse dicitur, sed δε leVis, non item levissima ; idque ex generali illa ratione , quod hic utriusque contrahentium vertatur utilitas, ut in empto, in locato, in dote, in pignore. Sufficit igitur, si talem diligentiam communibus rebus adhibeat socius , sualem suis rebus adhibere solet. Unde qui minus diligentem socium 1 σι adsumit, de se queri, si bique hoc imputareu iis debet; stula, qui cum alio contrahir, yei es, υol esse debet non ignarus conritionis eius.
354쪽
LIB. III. TIT. XXvII. 34r TITULUS XXVII.
de negotium aliquod alteri gratuits ge- ' 'M V rendum committit. Obliganturque ex hac com
ventione ultro citroque & mandator , qui Inegotium alteri gerendum committit , &mandatarius, qui exequendum suscipit : ille, ut hunc indemnem servet; hic , ut negotium susceptum impleat & quidem gratuito , quia non fert hic contractus mercedem, cum Originem ex ossicio atque amici- 'tia trahat, contraria vero amicitiae sit me ces: nam inter Ueniente pecunia, res ad locationem & conductionem potius respicit .
Igitur si quis fulloni polienda curandave dederit vestimenta, aut sarcinatori sarcienda, nulla mercede constituta, neque promissa , mandati competit actio, non locati. Qualiter contrabitur Mandatum Mandatum contrahi potest vel Expresse , sive verbis expressis , velut imis , Rogo, Man- β u. h. ndo : vel Tacite , quod fit per patientiam , d./- .X8st. aut ratthabitionem ; per patientiam , cum eod. i. 6O. quis non prohibet, sed tacet; censetur enim j--R.I. consentire : per rati habitiohem , dum quis ratum habet, quod gestum est . Item Man- datum, & in diem differri., -& Db conditiones fieri potest , i sicut A caeteri contractus . Procurator similiter, in diem sub conditione, & usque ad diem, dari potestt cui simi-:is Est mandatarius , qui suscepto mandato Iocurationem suscepisse dicitur : atque utriusiue nomine datur mandati actio. Quibus modis contrahitiar Mandatum
inque potissimum modis. I. Gratia ma
355쪽
Zantis tantum ; veluti si tibi mandem, ut aliquid mea gratia facias. II. Gratia utriuύque re mandantis 3t mandatarii; ni si mandem tibi aliquit, quot utriusque nostrum respiciat utilitatem . III. Gratia arima tantum
si tibi mandem , ni Titii negotia geras di
IV. Gratia aliena m maendantis : fi alicui mandem, ut mihi & Titio domum emat . V. Gratia sua aliena et si mandem tibi, ud Titio pecuniam sub usuris credas ..
Quid', si tua tantum gratia sit Mandatum 'I. euatan Supervacuum est hujusmodi mandatum tiaum ι.8. s. v. g. tibi maendaevi. , ut pecunias tuas in is deso . emptionem potius 'diorum colloces, quam steneres, vel e diversis ς magi'ue colantiumast, quam mantatum , 8e ob id minime obligatorium, cum liberum cuique sit, apud se' explorare, an fibi expediat cinsilium ; nisi. - F- ' consilium fuerit fraudulentum , quia fraUsR Im continet delictum, quod non debet esse impunitum. Quod si quis mandaverit aIicut , -ο- ut pecunias suas Titio foenerer, obtinuit hoc 3. εα casa obligatorium em mandatum si faciutenim commemorationem pexsona: Certae , Ut ea res in verum mandatum transeat.
2 e eis materia mandati , sivi quae reg man-
x vitis Res licitae & honesta: e, nam rei turpis mal-ο-πα- lism est mandatum, nulla obligatis , necis 6 4 l actio ulla , quae competere vel mandanti , a1 6 6 , di vel mandatario eo nomine posse . Turpia ' ' enim pro impossibilibus habentur , quorum nulla est obligatio, nec actio Nam cum proprium cujusque delictum punitur , qu fronte potest desiderari actio ' Huc pertinet L εα ssae regula ; Quod a quoquam paenae nomiπρο ex R. I. Hum es , id eidem restituere nemo copitur Debet enim de se queri, , & non alii impu-tisre, qui aggressus est rem alicitam, & aciquam
356쪽
quam non erat ullo iuris vinculo obtigatus rQuod si autem quis ex mandato alterius quid turpe admiserit, tamimandans , quam ma datarius, erit obligatus ad poenam is
stus est forma mandati , sive ad quid potissismiam obligatur mandatarius 'Ι. Ut susceptum a se mandatum fideliter c is diligenterque impleat & exequatur Volum ex uitiar. tatis enim est suscipere mandatum, necessitatis , consummare . Adias succedit obliga- - M.Z tio , quae omnibus faciendis obligationibus est communis, in iis, quod interest. In ut non excedat tines mandati na πι.s. I. r. F. qui excedIt, aliud quid facere uiuetur; sib d. r.
que imputare debet, sit negotium ratum non habeatur . Quare si rem mandatam, vendi ce tum aureis iussam mandatarius distraxeris minoris non tenetur rem ratam habemmandans, nisi suppleatur pretium M
Quid, si quis iussus emere fundum certa summma, excedat eam summam s competes,
tui mandati actis Sabinianis placuit , inutiliter eum amM d. l.is quirum, etiam ad praeseriptam 3quantitatem .
Ratio posita erat in stricto mre , quod qui excesserit fines mandati , aliud quid fecisse videatur. Proculei ani vero exi stimabxnt usque
ad summam, mandato comprehensam, mandatarium recte agere , ct haec sententia, ut benignior , praevaluit is Nam qui mandavit alicui , ut sibi fundum emeret centum aureis, quem is emit centum viginti; hoc saltem voluisse videtur, ut centum aureos sua ν causa in emptionem collocaret. De eo igi- tur merito tenetur , ut maxime non tene lux de superflua. in .
id, si minoris egerit 3 i Mandatum hoc valere inter omnes eo Vers quod, P stat. si minoris.
357쪽
refc. υend. tum aureorum fundum emat, is utique man-
I. a1. g. d. dasse intelligitur, ut idem fundus quinqua-
R. I. ginta aureiS, aut minoris, si possit , ematur ; quandoquidem major summa complectatur minorem, & emptoris hoc sit votum, rem viliore pretio emere venditoris, cariore distrahere. I. recte
Quibus moris Io itur Mandatum lΙ. Revocatione mandati ; cum ipsius plerumque causa mandatum fiat , & qui vessio favori renuntiare possit ; dummodo adhuc integra res sit , ita est , si mandatarius
nondum coeperit mandatam exequi . turiCenim mandatam nihi1 interest. Nam re non antegra , nemo potest renuntiare semel contractae obligationi , adversario n5n Consentiente, neque -tare eonsilium Dum in isterius iniuriam. II. mue auertiarius e re similiter integra , rive mandato adhuc integro, quia electa est certi hominis fides , atqtie industria , quae non eadem est in haerede mandatarii, neque ealem voluntas censetur in haerede mandatoris; nisi mandatum alicui sit, ut post moditem fundum emat, vel quid aliud faciat , quod demum post mortem incipit, & som- petit mandati actio haeredi. Attamen si quis
executus fuerit mandatum, ignorata probabiliter morte mandantis tenet , ne quis CX icio suo sentiat damnum. Similiter 8: si lutis , ab ignorante extinctum esse mandatum facta, fustinetur ex aequitatae, eique mandati actio datur. --: III. Renuntiatione mandatarii ; Nam licet mandatarius susceptum semel mandatum consummare tensatur; tamen ut mandanti conceditur revocare, ita & mandatario liberum esse debet renunciare, ne contractus claudicet et dummodo tempestive renuncietur , &in
358쪽
in integrum jus mandatori reservetur , vel per se, vel per alium , eamdem rem com I. 12. β.ult. mode explicandi. Alias tenebitur adimple-h L 're mandatariuS, aut praestare, quod mandatoris interest et nisi intercesserit causa , aut , non renuncianda , aut non tempestive re
Ex hoc contractu quae actis nascitur ZAetio Mandati, Di recta & contraria . D νccta datur ei, qui mandavit, ejusque haere-di , adversus mandatarium , ad implendum eri I6. mandatum , vel alias si non impleatur , ad aci. c. b. t. praestandum id , quod mandantis interest 'item ad praestandum dolum, & omnem cuI-pam, latam, levem, atque etiam levissimam iucundum plerosque argumento negotiorum gestoris , qui similis est mandatario . Nam aliena negotia exad o ossicio geruntur , nec quidquam in eorum admini stratione neglectum , eulpa vacuum est . Alii verius putant , mandatarium ad exactissimam diligentiam, ct consequenter aci culpam levissimam non teneri , sed ad Ievem dumtaxat , ad quam communiter restringitur nomen Cul-Die ', nam culpa levissima in plerisque attri buitur casui, qui a nemine p statur . nisi ea tum culpa praecesserit, mandatarii scilicet, vel aliter placuerit contrahentibus. Actio mandati Contraria datur mandatario, l. 1,ae ris. eiusque haeredibus , adversuS mandatorem , C. eod. ejusqne haeredem , ut agnoscat & ratum habeat id, quod suo nomine gestum est utrue sumptus & impendia, mandati exequeni gratia facta , praestet , una cum usuriS , post moram, vel etiam ante , si pecuniam, UT quaem impendit, vel ab alio sub usuris sum-9 II . 4 sit, vel ab eo, qui eam ipsi 1ub usuris de-
359쪽
Da OBLIGATIONI Bus , QUAE QUASI EX CONTRACTU NASCUNTUR ..
Rationem ordinis proponit statim ab initio Imperator, nempe post obligationes, quae proprie nasci ex contractu intelliguntur dispiciemiium etiam esse de lix obligationibus , quae quasi ex contractum nasci videntur
Quis dicitur quasi eontractur ZQ si contractus est negotium, De Lactum.
omny non iume quo sino. MIIo tractatu aut conventisne is, qui feeit , υeι alium sibi ObIigat , vel ipse alteri obligatur . Dico , non rurpe i nam factum, contine ad turpitudinem , erit delictum , vel quasi . Dico- , sino
conventione , quoniam conventione. interveniente ,. Verux serer contractus. Muae igitur obligationes dicuntur. nasci quasi ex contractu
In quibus nulla est conventio, nullus con- entus reciprocust: qui solus verum constituit contractum ultro citroquin obligatorium sed unius tantum ex facto nasci tun obligatio :qui quidem, hoc mod consensimh suum a gommodare dicitur huic quasi contraedii ialter vero, iuris tantum interpretatione , ejusque consensum supplet ipsum jus Quot funt .eiusmodi obligationes 3 Hoc titulo quinque recensentur I Negotis-rum gestio, Tutelae administratio. , Communio rerum , Hae editatis aditio , Inisbiri Iolutio . Sunt quidem & aliae, ut Liris conustatis , quasi contractus ex auctoritate. 1 Fcuti, W-ris, jurandi , & aliae, plurimae et verum, Imperator hic de illis tantum agere voluit . . quaer
360쪽
quae frequentiores. funt in hominum com
DE NEGOTIO GESTO Quid es Negotiorum g stio pEst quasi contractus , quo, quis negotia absentis atqua Quorantis greis sine mandato . Dico ignorantu ; nam si quis sciat negotium I. I. suum geri, & cum posset, non prohibuerit, mandasse intelligitur. Unde & hie dicuntur absentis negotia geri quia absentes plerumque ignorar lent negotia sua geri ; vinenim est , ut quis praesens negotium suum geri ignoret .. Est igitur hic contractus similis
mandam , in eo , quod utrobique negotium geratur alienum, disimilis vero , quod hic une mandato, ibi cum mandato. Disserine Negotiorum gestir a Procuratore omnino: quia procuratoe mandato domi- Τ. ni administrat; negosiorum gestor finem an- nu. Ses4 dato negotia sponte gerit , ne pereant. Ideoque procurator habet actionem mandati s hico opinione Rerens , non mandati , sed negotiorum gestorum actionem habet e procu-xator de mandantis persona sem per est certus gestor non semper est certus de persona ejus, cujuS negotium gerit l, eam tamen perinde obligatam habet, ac si vere cum eae
Sest nonne eulpa es immiscere se rei ad ,
se non. pertinenti i Est sane et inde tamen non inseres recto , I. Tnullam dandam actionem ei, qui sine man-ῶk.I dato negotia alterius utiliter gesserit. Nam de eo gestore loquimur , qui ultro quidemst ingesserit, stis non temere, ob uti Iitatem scilicet absentis . Saepe enim interest geri d. . 1--σοῦ