장음표시 사용
381쪽
3ε8 INSTIT IMPER. Quid, si res subripiatur, euἰ eommodata est preM G . Iure veteri idem fuit iuris in eommodatat ir . Eo, quod in fullone & quolibet alio eondu-
s. I q. ctore, eaque, quatenus solvendo esset, dabatur furti actio. Verum constituit Iustinianus, ut domino sit electio utrum malit civili eommodatI actIone convenire commodatarium, anaetione furti furem: ita tamen, ut, si unum LM. e. eonyenerivs Rd alterum non habeat regressiim. h. i. Nau sorte agnorans, vel dubitans rem esse sub reptana, commodatarium convenerit: quo casu variare 'I dieer, &ad actionem furti transire, quia qui Mus sium Ignorat, non videtur ei r nuntiare, eum & facti alieni probabilis sit. Ignorantia . Atque hoc easu commodatarius omnimodo liberatur, quemcumque eausae exitum dominus adversus furem habuerit.
Quid , si res deposita depositarim subrepta fuerit ZIs furti agere non potest, sed furti actio domino sive deponenti committit: quia depositaria nihil interest rem esse sublatam; nec mnim potest eo nomine depositi actione conusniri, cum custodiam non praestet, sed dolum dumtaxat , Itaque si dolo earet, nihil ejus Interest, si non caret, tunc quidem ejus est periculum, sed non debet ex dolo suo quaerere furti actionem, quam ex improbitate sua nemo consequitur, ne alioquin ex dolo suo quis lucrum sentiat. que de
Impubes , rem alienam amovenia, potestne
diei furtum facere λg. Afum' Placuit, quia furtum ex astectu furandi - έ. λγ. consistit, ita demum obligari eo crimine inia pube-
382쪽
puberem, si pioximos pubertati sit, & ob Id 17. D. Lintelligat se delinquere. Quamquam in Pcena l. III. t.' infligenda tenera haec aetas commiseratione di- Io8.n. cegna sit. Unde regula iuris; Fere Omnibur poe R. I. nai.bus Judieiis in aetat/ rmprudentiae fue-t. II .uia eurritur. Hinc etiam lege XII. Tabularum Id l. iu. 32. obtinuis e ser ibit Gellius , ut impuberes , sa n. ae S. . furtum seci ssent , Praetoris arbitratu verbera. Sνι. rentur, noxamque farcirent , id est, duplum praestarent. suae actἰοnes ex furto competum.
odio furum effectum est, ut pluribus actio- F. sie Da.
nibus teneantur , nemPe ut civiliter , eXtra que . Poenam , rei reeipiendae nomine, convenari mT. Maenpossunt, etiam condictione furtiva , & reI vi dicatione. cI. Rei vindιed ι. o datur c onunio rei fuito subreptae , adversus possessorem , lave Iple fur
possideat, sive alius quilibζx' , - γIL condi suo foriDa, quia rei haber Presecu' l. 7. g. v . tionem, datur similiter domino, adversus tu' O l. q. f.
rem, eiusque haeredes etiam In Plusquam de cond. ad eos pei venit: atque id quoque odio furum supt. receptum est, utque etiam a domino res Pro' l. 4I.d. depi ia condici possit, eum regulariter nemo rem suam possit eondicere , & ex deliino haeres non teneatur in Plus , quam ad eum per
III. ct o furti tantum ad poenae persee tionem pertinet et quam diximus ante et eom petere, cujus interest rem salvam esse; 8d nee ipsi domino aliter competere, nua & ejus 1 tersit rem comperire.
Poena furti manifesti est quadruplum et nec manifesti, duplum. Hoc autem duplum, audquadruplum, ut dictum est, ad poenae dum
383쪽
. taxat persecutionem pertinet, sive totum no
id est, Ipsa rei persecutio, nullo modo inesse existimetur. 9uare , qui manifeste rem va- Ieruem viginti aureis furatus est , tenetur in Poenam praestare aureos octoginta , & insuis Per restatuere ipsam rem , .d quam recuperandam competunt domino taedictae actiones.
atque eriam diurnos , si telo se defendissent e caeteros , si liberi essent, addiei ei , eui. factum esset 3 si servi , verbe . spinu. Η ς DXo Praecipitari Deinde Praetori. Au .sed PQ Π asperitatem mitigavit , & ex: Μοωο c. . IPH-ii PζcuniarIam fecit .. Tandem vero Iu
Icinuendum, sed aliter poena pecuniaria υ l
nem Federici Imperatoris , cum fures prima Tura quam Vice virgis affligunt ; secunda membrum alia, Go- quod eis prauemdunt, aut signum tergo inu-N νο. 3. rqne, ut hoc sit eis cauterium emendatiorit
m fms-υtae; tertia denique vice eos in malam err s Ποῦ Patibulum attollunt, ut vitam Ia---πὶ β'igl. V 03 Propte iterationem S seqq. astectum delinquendi aggravatur delictum ,
384쪽
372 LIB. IV. TIT. LMrνaturae perpetuo ordo iste a Nequaquam: saepe enim mutatur , atque ovar. l. 2. ex circumstantiis augetur , minuiturque pedi ν cap. 9.na. Augetur, quoties nimirum multis Per- n. 7. ad sonis grassantibus opus est exemplo , ita ut e. p. cca loqui poena decernatur etiam ob primum sur- tum, p. 2. tum, si enorme sit. Minuitur, si leve sit fuse g. I. n. q. tum. Interdum remittitur ei, qui, ut inedia extremae succurrat , esculenta aufert ς quia majore vi impulsus non videtur esse in dolo. Non tamen excusatur a restitutione ubi iapinguiorem nactus fuerit fortunam , cum 'non acceperit tam commune , quam com- municandum.
In quo Rapina differt a Furio offere in eo , quod Rapina sit. atrocius tale. h. 8.
atque impudentius furtum; quia fit palam ,& per vim. Furtum vero fit clam & sine vi : magisque invito domino raptox alienam rem contrectat, quam fur; ideoque recte dicitur improbus fur, qui, quod absque vi facere nequit, facit adhibita vi,
u v olenta eontrectatio rerum corporalνum I. I. b. e. I.
385쪽
introduxit Praetor , quae vocatur m Γοnονum raptorum e quaeque intra annum est quadrupli, post annum vero simpli ; ira tamen, ut quadruplo insit quoque ipsa rei perseeutio; poena autem sit rripli , sive comprehendatur raptor in ipso delicto, sive non . 1 gone leviar; parna tenetur raptor, fur manifesus 3Ita quidem videtur , cum tamen gravius uarii,y.dς insuat s qui vi aperta bona rapit, quamia ui Daude: verum eη eo raptoris poena gra-- γαι. .vior ei 3 quia raptor Pluribus actionibus tene c. unde m .l. tur quia fur nec manifestus punitur
εο ν. c. P na dupli raptor semper, id est, etiam non shl. d. ,s deprenenius eum furto, vel in actu furandi , --bl. natur Pinna tripli. Imo & eum raptor est fur manifestus , deprehensus in ipso delicto, mani e- si surti poena plectiturs interdum tenetur inter- falicto Vnde vi. Denique accusatur de violentia ex Lege Iulia de vi, cujus gravissima est poena.
I. r. i. q. quo neurrant necesse est , Vis & Dolu, maluS: nequq v I s dolo suffieit. Dolo autem malo Beere videtur, non tantum is qui rapit, sed & qui praeeedente eonsilio ad hoe ipsum homines armatos colligit, vel ab alio coactis utitur, ut damnum det, bonave rapiat. Iuia, si quis erγοre ductus I rem, quam suans esse exi mabat , rapuerit Z is. νυ ta- Olim, quia id sibi licere existimabat, nox
. 'ς α Que s neque etiam furti , . t. qua non dolo malo raperet, sed errore du-
386쪽
Nemo viaetur dolo exequi a qui ignorat eauissam, eur non debear petere. Sed ne , dum talia excogitantur , inveniatur via, per quam raptores impune suam exerceant avaritiam , melius constitutionibus Principum prospectum est, ut nemini liceat vi rape4re, vel rem mobilem, velfe moventem, licet suam eandem rem existimet: & si quis contraiecerit, dominus rei suae dominio eadaer sinalienam , rapuerit , tune ultra restitutionem ejus , etiam aestimatioi em ejusdem rei vim passo prestare teneatur . Quod obtinet non tantum in raptore mobilium, verum N invasere immobilium . Coercenda enim fuit eiusmodi temeritas , convellens vincula publicae qui emtis , & auctoritatem judiciorum , quae ideo instituta sunt, ne etsi spiam sibi ipsi jus dieat,
aut Permittere valeae ultionem.
cui, adversus quem , O ad quid, datur haec actio
Datur omnibus , quorum interest rem esse salvam , & ex iisdem eausis , quibus furti actio eompetit pro re clam subrepta. Quare, sive loeata fuerit res sive eommodata , sive pignorata , sive deposita , & depositarii periculo ea res sit, sive bona fide quis possideat, sive usumfructum in re habeat, vel quid aliud juris, ut intersie ejus non rapi, semper minpetit haec actio. Datur adversus eum , quἱ vel ipse dolo malo rapuit; vel, licet manu sua non rapuerit , rapinae tamen dedit.causam dolo malo. Datur denique intra annum ad quadru-pIum, post annum vero ad simplum: ad quadruplum , inquam , vel ipsus rei per vim subtractae , si dominus , vel quasi dominus , possessorve agat ; vel ipsius interesse , si res non fuerit in bonis actoris , sed tantum ex
bonis, veluti commodata. con4ucta, Pigno'
387쪽
rata , 3ce. quanti scilicet actoris interestrem, seu usum rei ablatum non fuisset quod est simplum, hac in actione quadruplandum rv. g. Rapti mihi per vim sunt seyphi argentei valentes centum , qui mihi oppignorati erant pro viginti aureis 3 agendo haeactione, quadruplando viginti aureos, quia
eatenus tantum mea interest , consequatur aureos octoginta dumtaxat , non etiam quadringentos.
Tertia speetes delicti privati. est damnum injuria datum ; id est , factum sine ulloe iure ; quod vindieatur actione damni iniuriae, sive injuria dati, quam vocant actionem Legis Aquiliae , ita ab Actore Aetis lio Tribuno plebis dictam. quot sunx capita bufus LSA' TRia oltur sverun . Hodie vero duo sun
in usu , quia secundum eaput in desue. tudinem abiit, forte ideo, quod de eo satis cautum; esset aliis legibus os uid primo capite eautum fust lue , si quis alienum hominem , alienanI inve quadrupedem , quae pecudum numero sit; iniuria oceiderit , quanti ea res in eoranno plurimῖ fuerit , tantum domino dare i
Iuli, per Hominem peeudemve alienam his Imperator intelligit e Pec Hominem intelligit servum i quia liberi hominis nullae est aestimatio , ejαRuzeaedes
388쪽
eaedes ad Legem Corneliam de sieariis perotin et . Servum autem intelligit alientim rnam qui suum ipse. servum occidit , sibique damnum dat , sentire damnum non videtur . Per suadrupedem intelligit animalia, quae sub eustodia hominis simul & gregatim pascuntur , ut boves , oves , sues, ex quibus I.2 2.1s de magna percipi utilitas solet . Ergo neque de L. feris bestiis , neque de canibus primum hoc
capite aeeipi , ut intel Iigi potest. suid per iniuriam, O in quo differtia haec actio ab actione Ajuriarum e Iniuria. accipitur hoc loco non , quemad-l.4 g. I. f. modum circa iniuriarum actionem , pro con- n. r.
tumelia quadam , sed, ut antὰ dixi , pro e quod non jure factum est, hoc est, contra ius, seu dolo fiat , seu eu a , etiam levissima , facientis , S quidem ab eo, qui noeere noluit. In actione vero injuriarum , non tam damni il- IalI, quam eontumeliae, ratio habetur: ex qua sola, citra ullum particulare damnum , agi in iuriarum potest. Si tamen utraque concurrat actio, & Legis Aquiliae, & iniuriarum, expe- Text. Astiri utramque lieebit, sed duae erunt aestima- de injur. riones, alia damni, alia eontumeliaria im pria suod QItur damnum boc prAmo, capite vindieatur eoeeisio hominis , Il est , seres alieni ν - . alienaeve quadrupedis , doIo, eulpave , et- 'Ior giam levissima , oeeisoris & damnum dan tis . Culpa igitur in committendo potis sinum hic versatur et nam Propter culpam in omittendoe volu ne aliqui non directa , sed' utili tantum actione teneri reum ς ea ratione H quod gravior sit culpa in committendo , quam omittendo . Hinc non tenetur hae lege , qui eulpam committere nequie , uti impubes , furiosus, quadrupes . . . . I
389쪽
Teneturne , quἰ latronem insid; at Oreuocciderit'. Ion tenetur utique si aliter periculum eguingere non potuerit . Nam adversus perieulum naturalis ratio permittit defensionem . Et ei- vilis regula dictat, nullum dolo facere vid ri, qui ture suo utitur. Igitur quod quisque ob tutelam corporis sui fecerit , iure feeisse existimatur, cum vim vi repellere omnes leges , omniaque jura Permittant , modo quis limi es , sive moderamen in culpatae tutelae non eXcedat. suid . si quA casu Oceiaeris, damnumve δεderit Z - . Nee is tenetur , si modo eulpa eius nulla inveniatur: ubi enim eulpa non est , ibi nec poena, quae culpam Praesupponit, esse potest: nisi tamen casum culpa Praecesserie, quae Dei et Lege Aquilia teneri reum, ne eulpa sit impunita . Quod declaratur exemplis; in eo qui laeulis ludens, exerciti i causa, trajecerit trans nistem servum, ia putatore arboris, qui dejecto ramo transeuntem occiderit servum s in medico, qui imperite servum secuerit.
suid , si igitur quis , dum iaculis ludis vel
Distinguendum est : Aut enim ab eo , qui ad iaculandum admissus fuit, quis laesus est, ut a milite in loeo ad huiusmodi exercitium destinato , vel ab alio , & ire loeo insolito . Illo ea is, si dolus non intervenerit, quia rei Iieitae operam dedit, nee culpa ejus ulla intelligitur, non tenetur hac actione, posteri ri tenetur , & eulpae reus est , cum rei illicitae operam dederi di , & immiscuerit se rei ad se non pertinenti; adsoque ne miles quidem hoc casu culpa Facat . i
390쪽
quia, si putator deiecto ex arbore ramo
Si prope viam publicam aut, vicinalem Id s. Davi fi
factum sit , neque Proclamaverit ante , aut lutato. alio signo dato praetereuntes tempestive admonuerit: tune tenetur hac lege, quia eulpae reum se feeit , non proclamando tempestive. Alias extra eulpam erit putator r ut & si seorsum a via sorte , vel in medio lando ra- . n. . . mos caedendo non procIamaverit, quia jam 'rei licitae operam dedit, nullique extraneo in eo loco jus fuerat versandi. stusd de M dico , chirurgo mperite cura te
Is quoque tenetur hae lege , sive imperite goraterea. servum secuerit, & curationem ejus deceruexit, isque ob id mortuus fuerit, sive perperam ei medicamenta dederit ; quia imperitia culpa annnmreatur . Debet enim quisque ejuS artis l. 1310sdaperitus esse , quam Profitetur . Unde & Iu- R. I. ristonsulto imputari debet, si clientis sui cau- l. 7. 9.ult. fam rei deseruerit , vel male agendo Perdi- F. h.i. 36. derit . Hanc culpae causam, pluresque alia a st de R.I. eomplectitur Regula altera, culpa est miscere se res , ad se non pertinenti. Annumeraturne O infirmitas eulaae Omnino , eum nemo affectare debeat id , g. λοd L quod intelligit, vel intelligere debet, infirmita- 2. g. .Ly. tem suam alii perieulosam furturam . Qtia- 9.2.1sb. ν. re mulio, si per imperitiam aut infirmitatem impetum mularum sustinere non potuerit , si
eae servum alienum obtriverint, culpae' nomine tenetur e dumodo alius firmior mulas regere & sustinere potuerit . Idem dicendum de eo qui per imperitiam equum , quo utebatur , retinere non potuerit . Idem de