장음표시 사용
361쪽
LI I. .h.ti 34s INSTIT. IMPER. natione coacti, nulli demandata negotiorem suorum administratione, peregre proselii fuerint; quae alias desererentur & perirent, nemino curante vel gerente, si gestori de eo , quod impenderit, denegetur actio. Quae ergo actio binc prodita es ZAmo negotiorum gestorum , eaque t plex, una Di recta, altera Contraria. Directa datur et , cuius. negotium est gestum , a, 'versus ipsum gustorem, ad hoc, ut gestionis suae rationem reddat , restituatque quidquia inde quoquo modo consecutus fuerit, una cum usuris & insuper praestet, si quid, non ut oportuit, gesserit. J Contraria datur gestori adverssis don num rei gestae, cujus abientis di. ignorantis negotia utiliter gessit, ad hoc, ut si quid de suo in rem stomini impenderit, vel solverit, id ei praestetur , una cum sumptuum factorum usuris, ne ossicium illi suum sit damnovium . Sumit aubem negotium utiliter gestum esse-, licet ex judicita domini non siiccesserit ; ω gestum fuisse animo repetend, sumptus
Nam animus donandi , & pietatis , si quaesiibsit, excrudit repetitionem . - Ad quam vero eAlpam tenetur negotiorum gestor PRegulariter tenetur praestare dolurn, cu ipam, latam & levero sive omnem diligentiam , quam natura negotii postviat. Ister. dum vero etiam levissimam , uno scilicet casu , si aliuς diligentior commodius administraturus fuisset negotia, quem ille impediserit . Imo interdum & casum , veluti si novum negotium, quod non sit solitvs a sen& facere,. eius nomine gessurid.
362쪽
DE TUTELA. Cur Tutelae obligatio quasi ex coxtractu oriri dicitur pauoniam inter tutorem δe pupillum nut c iurores.lum negotium contrahitur; quia contractus γ' fiunt inter volentes & consentientes , tui res vero dantur etiam invitis : quia tamen non ex maleficio tutores tenentur , sed ex officio , publica auctoritate imposito , ideo quasi ex contractu teneri videntur tutores pupillis, & vicissim pupilli ipsius tutoribus ruude&mutuae hoc casu sunt actiones. 2 Maenam sunt actiones illae Actio tutelae virecta, & Contuaria . Pupi L pudici adversus tutorem datur Directa , ut red I. a iit. in dat rationem administrationis finita inte--.hi , restituatque quod ex rebus pupilharibus apud eum residet, & damnum praestet, quod vel gerendo, non ut oportuit, vel non gerendo dedit , quatenus tamen eius argu tur dolus aut culpa , etiam levis . Tutori adversus pupillum latur actio Contraria , Z3. .71rua repetat sumptus Si impendia bona se de eoni. e in rem pupisti facta ; de quae ei proptes tui. tutelam absunt . Susscitque similiter tutori , bene & diligenter negotia gessisse, licet quod gestum est , exentum non habuerit. DE COMMUNIONE.
Rerum communia qua rations inter quasi contractus numeraturi
Illust mamfestum fiet, fi consideres, com irem si municari res non tantum contractu, id est, societate: sed fle fine contractu , sine societate, quae proprie Communio dicitur', estque vel rerum lingularium, ut si duobus pariter eadem res donata legatave fuerit ; vel iuris μ', sive
363쪽
five universitatis , ut si duo pariter haerestes instituta finu . Quo casu si alteruterqui' de suo impenderit in rem communem,. tenebitur alteri non proprie ex contractu , quippe qui nihil inter se contraxerint , sed quasi ex contractu, in quem veniunt personales praestationes , quod nimirum alter a teri praestare est obligatus ἀQuae igitur hinc actio prodita es 'Ex particulari communione nascitur iud ci- , sive actis communi divid do e quae agitur adversuς detinentem rem communem , ut ea dividatur , ut fructus. Q. altero si Ciorum percepti, sumptusque in rem necesis ario impensi , pro parte restituantur , ut damnum dolci aut eulpae socii daetam resa
Ex universali communione nascitur actio. familiae ereis nisae, quae inter haeredes locum habet, volentes. a Communione discedere . nimirum ut & res haereditariae inter eos distribuatur, & praestentur ea omnia , quae eo haeres solus in haereditatem impenderit , caeteraeque personales praestaetiones . Unde &utraque haec actio est mixta, partim in rem,
Partim. in. personam, de quo instae latius. DE HEREDITATIS ADITIONE. Ostende,. eundem quasi contractum in aditione haereditatis habere lacum
duiae haeres adeundo, haereditatem obligatur ad exsolutionem legatorum debitorumque. lesatariis Se creditoribus haereditariis . his quidem ea modo , quoe desunctum habuerunt obligatum , in cuius ius omne haeres. succedit legatarii vero tantum quasi ex contractu .. Cum: legatariis enim neque ipse haeres vexe contraxit, neque defunctus,
qui iis non stat obligatus , tamen quia hae
364쪽
xes ex maleficio non est oblipatus, di interIm aequitas postulat, ut aliqua sit obIipatio G Icleo haeres adeundo haereditarem , quasi contrahere cum legatariis dicitur , & obligatio, quae aemum sub mortem defuncti suborta fuit , confirmatur ipsa. aditione ..
Quia qui per errorem, alter, non debitum β item is solvit , eum sibi obligat ad restitutionem , cui . . non. quidem contractu , quia nulla hic laeta fait conventio de re restimenda , lea quasi ex contractu ,. perinde ao si mutuum accepi sset & ideo condictione indebiti co veniri potem. Caeteroqui respectu causae est, cientis, sive eius qui solvit, tantum abest, ut intelligi possiti proprie ex. contractu oblIcatus, ut , si certiorem rationem sequamur ,
magis ut supra diximus ex distractu, quam
ex contractu possit dicis obligatus -- Nam, qui solvendi animo pecuniam dat , In supra rit. - hoc dare. videtur, ut distrahat potius. nego as.
Stintne cause, ex quibus indebite solutum. repeti non potest y sunt, secundum veterem Iuris regulam q. fin. b. t Ex quibus inficiando iis erinis , hoc est , iniis. causis , in quibus aliquis infidiando sive negando debitum , mendacii convi tu. 3 in , οδ ορ duplum condemnatur, ex iis cuina in bi in , T citum solutum repeti nou. posse ve luti ,. fi ex. Lege Aquilia de damno injuriae.dato, agatur: si de legato, ad pias causas relicto , quod
literes monitus intra annum non . solvens ,
aut inficiatus. , ire duplum damnatum ', si ex deposito tumultus , incendii , ruinae, nau fragii causa. Ex quibus causis si quis inde- l. I.2 σψ, bitum stlverit, non poterit repetere ', quia C dcc- vide- ' inci
365쪽
3sa INSTIT. IMPER. videtur, non tam per errorem, quam sciens solvisse, & quali transigere , ad evitandam dupli poenam, voluisse. TITU LUS XXIX.
PER QUAS PERSONAS MORIS OBLIGATIO A C Q U IRITUR.
Titulus hie similis est illi ,1 Per quas personas singulis acq iritur, nimirum dominium rei: de quo supra lib. 2. Tit. P. Per quas perfouas acquiritur obligatio 36. I. h. t. DEr easdem, & eadem ratione, qua domi-X nium nobis acquiri diximus ; nimirum Ir servos & alios , potestati nostrae subie-os: ut tamen , quod per servos nobis acquiritur, totum nostrum fiat s quod autem per liberos, quos in potestate habemus , ex obligatione fuerit acquisitum , hoc ita dividatur, ut usum fructum quidem habeat pater, i proprietas vero filio servetur.
Quid iuris es de iis quos bona fide possidemus '
Per eos quoque nobis acquiritur, sive lia 'r' beros homine , sive servos alienos : fimrliter per eum servum, in quo usum frumim habemus sed ea tantum , quae operiS i iS , vel dic re nostra acquirunt. Communem Ue ro servum pro dominica parte acquirere ii
minis, certum est: Sed si domini unius iussu servus fuerit stipulatus , illi tantum acquirit , qui hoc ei facere iusserit
366쪽
Cum hactenus de modis constituendar obligationis, tam ex contractu , quam quasi ex contractu, dictum sit; ordo postulat , ut aliquid dicamus de modis dissolvendae ac tollendae obligationis. Quibus igitur modis statim obligatio PS0lutione , acceptilatione, Novatione , Diffensu. Sunt quidem plures alii modi tollendae obligationis , ut Compensatio , Confusio , obsignatio , Iusiurandum , Interitus rei, Pactum de non petendo, &c. sed Imperator tradere hic voluit eos tantum obligationis tollendar modos, qui proprie sunt per distractum, ut maxime celebres &usitatOS .- .
Solutio es naturalis praestatio esus, quod δε-betur, sive pecunia debeatur , sive.alia res, sive etiam factum Eaque speciatim solutio est ; generatim autem solutio pertinet ad omnem liberationem quoquo modo fact'm.
vat , an alius pro eo, moilo non suo , sed debitoris, sive scientis, sive ignorantis, vel inviti, nomine solutio fiat; cum aliena conditio etiam is norantis & inviti melior fieri possit , deterior non utique . Non obstat , quod dicitur ,. inmito benefeium non dari . Haec enim regula intelligenda , ubi principaliter & directo beneficium invito tribuitur : secus vero est , si per consequentiam commodum quis ex beneficio praestito sentiat rPrincipaliter enim cum creditore , cui sol-
367쪽
vitur, acquiritur beneficinm; non cum d bitore negotium geritur .
e P terea debet is , qui solvit , licentiam, habere res suas administrandi & distrahendis quam non habet pupillux ,.suriosus, prodi. gus; qui fi solverint sexte ; solutum vindicari posse palam est. Factaque smutione , sive e a reo principali, sive ab ipso fideiussore, liberatur & reus & fideiuor, liberantur & acces' sione&: puta hypothecae, & Pignora . Cui recte Disitur T
. Et ipsi creditori, & cui creditor hoc nominatim mandaverit , factamve saluticinemi, ratam habuerit:im & procuratori cu ,. revomnex admini strandae mandata . sunt . Solvi, quoque potest tutori , curatori , vel ei, quhpro tutores negotia gerit : .Ipsis vero pupillis& adolescentinus non recte. ωlvitur, siue a ctoritate tutoris vel curatoris is
. Potestne aliud pro alio filia' .
urb. mr hliud pro alio selui creditori invita notam', C. de potest, volenti vero & consentienti potest ossum. Interdum tamen etiam nolemi , Ioco rei se solvitur eius aestimatio ; aut quia necessitas cogat , Veluti cum res , quae debita est , praestari nequit , quoniam periit s aut quia res sit aliena, quae a domino absque magnoiiticommodo redimi nequeat Potesne DIυi inυito cressitori per partes ri. 3.ffum.. Non potest, nisi ita sit comentum, quiaeerca. 4. q. solutio partium. non minimae solet habere 1. 1 . de incommoda : velut, si quis pecuniam , pro usur. qua reditum debet , sosvere per partes ve- Donet ad lit; quia hic non eadem est commoditas er B at. 1fida ditore alium similem reditum comparandi , νεθ. Maed. Cum tota summa fimul & semel non nume-- L DI. retum Verum licet hoc ita sit , exigentibus. C desium tamen causae circumstantiis, humanius tactu
368쪽
rris videtur Praetor , si exeditorem compellat ad accipiendum id , quod ollartur, cum ad ossicium eius pertineat lites dIminum e.
ctare; & cum continuo fit orta obligatio , quidni continuo t
a Viem esse ait uniri tunc enim eo invIt .
non poterit anticiparx solutIo
vim solutionis Habent, modo oblatio sit realis ,
loco tutin i eam vim habet , ut mox tib
ree plene debiliorum , quamdiu Iς rein ac di
Est imas maria Llutio, habens scilicet i nar l. r. b. e. Einem verae 3e naturalis lutionis, ex V Sq. 8. β. 3. fpotestate legis .. Vet M ac misim , et et de accepi
369쪽
B O . Unde consectuens est , non quamlibet obligationenti tolla per acceptilationem, sed P. AR.I. quae verbis est contracta ; cum nihil tam sit naturaIe, quam unumquodque eo genere dic
Numquid oe aliae obligationes iovi acceptia tione pusunt 3
ι. io θ. eod. causa debetur, Interveniente novatione de-
VR ux - 'lam rem prodita est. Aquilianae putationis, Gallo Aquilio actore , v. g. Quidquid te mihi ex ear a mutuι, aut ex venditione, debere constat, 2-νe Dondes; Spondes. Iam quod ex causa mutui aut vendita debitum erat, debetur ex sti
obi gatio fussicit : quod sequens obligatio aut civiliter reneat aut naturaliter, ut pu-
, i. id RVRm P rsonam acceperIt , cuius condit Ionem Ignorare non debuit. '
370쪽
L I B. III. T I T. XXX. 3.s I QMotuplex es t Duplex; alia Voluntaria, quae fit per sti--Lpulationem : alia Necessaria, quae fit per litis
contestationem , per quam quasi contrahi- de novis tur : & secuta condemnatio facit actionem
pristinam converti in actionem judicati . Quot modis fit μυatis 3
Duobus modis; I. Interventu noυae personae: quo casu nova nascitur obligatio , &prima tollitur , translata in posteriorem rv. g. Si, quod Titius mihi debebat, stipulera Sempronio etiam pupillo: hic enim inte Ventu novae personae , scilicet Sempronii , novatur obligatio, & prior novationis jure La 3. F. do tollitur . Non idem iuris est, si a servo sti- R.I.
Puler, cum in personam servilem nulla ca- I. M. de clat obligatio, ergo nec novatio. novari
Similis hujusmodi novationi est Delegatis ; nam & Delegatio fit interventu novae Personae , eum quis vice sua altam reum dat Meditori , adeoque delegationi semper inest novatio: v. gr. Debeo Titio centum, & tantumdem mihi Sempronius debet: hie si Sempronii personam pro me delegem Titio, nova obliFatio erit, id est, novatio, & simul
delegatio. r' ΙΙ. Fit novatio inter easdem personas: mutato vel genere & forma, vel qualitate obligationis : v. g. Si , quod Titius mihi debet ex causa mutui , vel alterius contractus, ab eodem stipuler i vel si in posteriori obligatione eiusdem generis aliquid novi sit, die, conditione, ficieiussore ad 1ectis vel detractis, v. s. Si priori obligationi pure contractae adjiciatur in posteriori conditio : quo casu tunc demum dicetur facta novatio, si conditio extiterit.