장음표시 사용
391쪽
d. l. I 2. g. tili. O l. I p. versitem.
313 - INSTIT. IMPER. nauta , euius navis in alterius impacta leapham , ei damnum dederit , si in potestate naturae fuerit , ne id accideret , &eulpa ejus factum sit. stu d praestandum venit ex prίmo capite hujus Legis φΤenetur is , qui damnum dedit , praestare
damnum , non quanti res fuerit , eum damnum daret, eum servum, quadrupedemve ociseideret , sed quanti ea res in eo anno Plurimi fuerit, ita ut annua computetur retrorsum ex tempore , quo damnum datum est. Unde servo oceii, qui tune primum, cum oecideretur , claudus , maneus , aut iustus factus fuerit , atque ita minoris valuerit , quam forte valuit toto illo anno , eum adhuc in-
reger esset, tempus inspieitur in aestimatione facienda , non quo fuit occisus , sed quanti in eo anno plurimi fuerit.
Estne laitur poenalis huius Legis actio 3 Placuit poenalem esse, quia non solum tanti quisque obligatur, quantum damnum dederit, sed aliquando longe pluris. Ideoque licet hφ-redi ceterisque successoribus detur, tamen inhaeredes non datur, nisi sorte ex damno illato facti sint loeupletiores, vellis comestata cum defuncto fuerit, ut dicetur insta. Soli ne peremptἰ corporis aestimatio ex hac Lege habenda est Plaevit similiter , ex interpretatione humius Legis , non solum perempti e poris aestimationem habendam esse , sed eius quo'que , quod interest , id est , damni , quod hac occasione illatum est . Unde si quis servum tuum instituerie haeredem , & is ,
392쪽
antequam jussis tuo adiisset haereditatem , oeelsus se a Titio, tenebitur Titius, praeter corporis aestimationem , quanti plurimi in eo anno suerit, praestare damnum, quod do- . minus sentit ex amissa haereditate , id est aestimationem haereditatis: idemque juris est, si ex pari mularum unam , ex quadrigis equorum unum , quis occiderit , habita ra- I. I. h. e. tione eius , quo caetera corpora depretiata sunt , propter causas corpori cohaerentes , si forte equi propter parilitatem lineamentorum , & coloris , aptissimi ad quadrigam
Potesne actia LegA Aquilia eum acy one Legis corneliae concurrere pPotest , eum utraque actio ad diversos si- g. libe-nes tendat et Aquilia quidem ad id , quod rum. privatim abest , Cornelia vero ad vindictam publicam. Itaque si servum meum occidisti, d. Lit. 6.9. actione Aquiliae petam a te civiliter ocelsi Pretium , quanti eo anno plurimi fuerit , &quod intereste agam quoque ex Lege Corne- , - νlia de sicariis eriminaliter , & poenam persequar . Neque , si Aquilia egero , eo minus μ' agam ex Lege Cornelia , si dolo servus oecisus sit. Est enim regula, quod quando plures actiones ex eodem delicto descendunt , una aliam non consumat , sed , quatenus in
altera amplius est, persequi possimus. uuid secundum capise Letsi Aquaia cautum fuit cCaput illud in usu esse desiit iam inde a 'Iustiniani Imperatoris temporibus a unde alii aliter hodie de eo coniiciunt. Cujaeius eo jecturam .seeit , suis. de quavis alia ratione damni dati , re nostra intacta & illaesia, eumque aliter intercepta est utilitas , quam laesione corporis.
393쪽
dluod tertἰum Dis caput l. ca ste Ut, si quis servum , vel quadrupedem, qua
rartio. peeudum numero est, vulneraverit: vel eam quadrupedem, quae Pecudum numero non est, ἰ.27. g. s. ut sunt eanes & ferar bestiae, occiderit, aut I. aliquam rem inanimatam repererit , fregerit ,
f. h. t. eonsciderit , damnumque injuria dederit a istanti damnetur, quanti plurimi in diebus eri ginta proximis a damno dato res fuerit. Cur minor hic poena est, quam in primo C De l- misit Quia, quo maius est dilectum, maior quoia . , que poena infligenda est et magis enim delin- 'e quit, qui occidit, quam qui laesit; magisque P j 'r' ' aestimanda eaedes hominum , vel pecudum , ' quaru in usus & eommoditas major existit,
quam ferarum. Interim tamen ex utroque capite ita demum poena infligitur, si dolo, aut culpa damnum sit datum. De a Nones hine dantvν Praeter. . I. Directa L gis Aquiliae actis datur , ex ipsis verbis legis, si quis corpore suo & manu sua in corpus alterius damnum dederit. U. Vtilis , ex mente & interpretatione Γ, i. legis , si quis non manu sua , aut corPores, ta , sed occisionem damni in eorpus de- ' ' derit , ita ineludendo pecus , ut fame ne
caretur ; ita vehementer agendo , ut run Peretur 9 in tantum exagitando , ut praecipitaretur.
III. In factum actio, quae subsidiaria est si non coryore damnum fuerit datum , neque corpus laesul a , sed alio modo alicui damnum contigerit 3 ut si quis misericordia duinis, alienum servum compeditum solverit, ut susereζ.
394쪽
LIB. IV. TIT. IV. 33 rQuid Aterest, actiane quἰs e re atur; directa , utili, an in factum folim plurimum intererat , propter formulas actionuni & libellos diversos. Hodie non si 'tantum interest, postea quam solemnes illae . , ' ' 'formulae sublatae sunt. Unde dieitur eamdem ς ηS esse vim , ae potestatem utilis actionis, ae- '
TITULUS IRDε Iudiciis. Quarta species delicti privati est Iniuria , quae hie specialiter dicitur Contumelia sseneraliter vero omne, quod non jure se,
injuria fieti dieitur. suid litur est Injur a Est delictum in alterius contumelἰam ae eona
temptum , doti malo admissum. Iuot modIs commotistur Injuna Tribus: Ite, Verbis, de Litteris. Res eum o . .. Rui Pugno pulsatur, aut fuste eaeditur; Vemia ' 'I r Bis , eum quis alteri convitium dieit , Lἰtteris , cum quis famosum libellum , vel ea C. men, ad infamiam alicujus conscribit, com- Ponit , vel edi curat ι cujus poena est eas italis.s notuplex es Iniuria Duplex et alia L. is , alia o ινοx. Illa fit, atrox cum quis leviter & levi ex eausa ab aliquo inju- r xiose pulsatur; imo & eum filius a patie, a Pa trono libertus, vel alius a superiore suo, levis Dialiave ex causa , caeditur corripiturque : quo t. 3 c. deniam illis , solum inodo ex justa eausa , mode- ραν. potest. rata Permittitur castigatio, non citra causam. ι.F. h.
Quatabam tuas his, qui sunt in potestate 3. 1, esidiasere
395쪽
agere non liceat injuriarum, cum nulla famoisa actio in patrem detur, ne quidem emancipato , nisi atrocitas suaserit , dandum esse actionem . Similiter neque a libero injuriarum agi potest contra patronum , nisi atro-eem injuriam fuerit Pasius, eum & patronis liceat medioeriter castigare libertos. Atrox vero iniuria , quasi conrnmeliosior& major aestimatur , & fit multifariam a vel ex facto , atque armis , quibus insertur , ut si vulnus alicui illatum , vel os pereussum sit , idque gladio aut iuste ; vel ex persona , ut si magistratus , pater , Patronus , vir n bilis , injuriam patiatur 3 vel ex loco , ut siquis in foro , theatro , aut judicum conspe. passus fuerit injuriam ; vel ex Leo vulneris, veluti si in oculo, vel faeie quis percussus fuerit . . Per quas personas quia pati die tur
Patitur quIs iniuriam , non solum per semetipsum , hoc est , cum directo ipsi patrifamilias , vel matrifamilias fit iniuria , verum etiam 'er alias personas, cum scilicet per consequentias injuria fit his, quos in potestate quis habet, veluti liberis, item uxori ae nurui, nam hae personae injuria astectae, actionem patri , marito , ac socero acquirunt , quorum
nimirum potestati vel affectui subjectae sunt. Iuid, si viro ἰQuria facta sir, poteritne uxor
Injuriarum.Uere f. Nullo modo , defendi enim uxoris a vi-TIS , non viros ab uxoribus , aequum est e nis de captivitate, aut inearceratione viri, aliave personali iniuria , agatur , quae ad ipsim quoque pertineat uxorem.
396쪽
LIB. IV. TIT. IV. 383cuid , si θοnse aliausus facta sit injuria pEam injuriam vindieant , & quasi suam singuli prosequuntur : primo ipsa filia s secundo sponsus , ratione astectus; tertio pater sponsae , potestatis nomine a quarto me erIta ut singulis separatim sua sit actio , quarum una aliam non eonsumit. Et hoe ita Procedit , quatenus injurians scivit esse fi- l. 38.ς.uti. tiamfamilias , S conjugatam , licet igno- F. b. rarit , cujus sit filia, aut uxor: susscit enim
Servis quidem ipsis nulla iniuria fieri iu- . telligitur cum servus careat capite & exi- ἴ- fg εν- stimatione , quae per injuriam diminuitur ssed ipsi domino, si nimirum injuria sit atrox ,ήςR I veI aperte in contumeliam domini directa ,sin levis, ut quia servo convitium quis dixerit , vel pugno eum percusserit , nulla est actio , cum Iure civili servus pro nullo , imo pro mortuo habeatur.
Tune singulis dominis iniuriarum competit actio , aestimatione injuriae facienda non S. si eοημPro ea Parte , qua dominus quisque est , sed muni. ex dominorum persona , S pro dignitate cujusque e F. g. gravius S pluris aestimabitur iniuria facta nobili, aut senatori, quam Ple' l.is f. h. t.
bejo, licet ex aequis partibus sint domini. suid , si servo us ructuaris Τune soli proprietario iniuria fieri intelligitur , cui proinde soli injuriarum com
397쪽
Eoeasu distinguendum M. Aut enim ineontumeliam & contemptum domini facta est iniucria, & soli domino injuriarum actio competet raut in ipsum liberum hominem iniuria directa est, & suo nomine is experiri poterit. Idemque iuris est in servo alieno,bona fide alicui servente.
axeusatne veritas comitia ab iniuriarum amoneΘDistinguendum similiter est: asti enim animo propolitoque eontumeliae inferendae quid obiicitur, forte ab eo, qui inconsulto calore in rixam prolapsus est : aut eximan objicitur sine eonvitio , vindicandae Reipublicae , vel juris sui conservandi gratia. Priori casu, propter causam eontumeliae , datvll injuriarum actio, quam veritas objecti non tollit: posteriori quippe , eessante causa & proposito faetendae contumeliae, seu iniuriae a non datur. Excusaturne AJuriarum inferens eum protest tione honoris, vel retorsione Minime : ut si dieat , Tu mentisis , DIνο honore , quia verbum istud iniuriolum satiadeclarat animum injuriandi , non obstante protestatione, vel honoris praefatione , quae actui contraria nihil operatur . Caeterum si iniuriose provocatus , injurianti respondeat , Tu mentis i , idque in continenti , non tam videbitur injuriam fecisse , cum absit nocendi animus , quam objectam injuriam retorsisse , sui honoris defendendi causa , atqui licet vim , atque injuriam in continenti propulsare.
suae est poena ἔfuriarum olim ex lege XII. Tabularum propte membrum quidem ruptum Poena erat Ta lio a
398쪽
ptum esset, retaliando itidem membrum ramis Pere 3 propter os vero fractum Percussumque nummariae poenae erant constitutae ; ob reliquas autem injurias tantum erat poena vigiari quinque assum , quam lassicere judieabae antiquitas , pro ejus temporiS Paupertate. Verum Praetores postea poenam hujusmodi minus dignam iudicantes , abrogarunt ea dem , S permiserunt , ut iniuriam passus , eam aestimaret, aestimatam Iudex ex aequo dc bono augeret , vel minueret , secundum gradum dignitatis, vitaeque honestatem.
Estne pus sica quoque bee actio lEst t nam & Lex Cornelia de iniuriis I
quitur , & iniuriarum actionem introduxit , quae eompetit illi, qui se pulsatum, vel ver heratum, vel domum suam vi introitana esse docuerit . Domum autem acipimus , sive in
propria domo quis habitet , sive in eonducta, sive gratis, sive hospitio reeeptus sit. Parasina Assuriam passus agere vel eisἰIA.. vel eriminaliter2Potest: & quidem si civiliter agat a petet,
reum aestimatione facta eondemnari in certam pecuniae summam , sibi aeeusatori applica dam : sin autem eriminalieer , petet , reum arbitrio iudicis eorporaliter puniri, aut mulcta pecuniaria, quae fisco applicetur. Sed una ex his electa , tollitur altera 3 quia utraque actio ad eumdem finem, nempe ad vindictam& poenam, tendit, & utraque infamat. sua es d erantia ἰnter utramque hane actionem e
Quod in ei vili iniuriarum actione possit intervenire procurator , in eriminali non R item. GAL LI .
399쪽
38 6 INSTIT. IMPER. I. α I. f. 1. 3 cua . Quemadmodum etiam ad crimen pn-ῖ h. i. l. bliei iudieii persequendum frustra intervenit pen. ε 1 . procurator a Ratio polita est gravitate judi-D. b. dic ciorum , ac poena , quae ex illis irrogatur , Jud. quaeque ferenda est in corpus ipsius princi*alis, non vero procuratori Sis 2 ulli ergo Neet erMynaliter per tro
Vers hoc Lieet vitis illustribus f quod dignitati ide ic. rum tributum est , ut per pnoeuratores postiel. Dinc. h. onem injuriarum criminaliter vel perse- qui, vel suscipere , S se defendere , ut & domi testimonium perhibere , cum alias testes sint evocandi , testiminui dieendi causa. 'Tenetur ne δε ἱέursarum , qui sese non scir , sed proeuraxit injuria ΘΤenetur , quia quod quis per aliam facit , ipse feeisse videtur , is enim damnumdat , qui jubet dare . Unde qui aliquem non so- conduxit quovis modo , ut famosum libellum. l. tum affigat , vel satyram in contumeliam 269. D. de alicujus cantet , eerte perinde tenetur , ac R. I. si injuriam fecisset e quia dolose fecit , aut d. l. o. in fieri curavit. r. O l. I.
rum aEποὶ I. Morte , tam actoris , quam rei , ita ut in haeredem non transeat : quia actio est famosa , di vindictam prosequitur. II. Remisone , eaque vel expressa , puta pacto, etiam nudo , ac nuda voluntate , tran-
7 i' factione , & jurejurando ; vel tacita I per si-- ς' - lentium & lapsum anni t est enim praetoria haee actio, ideoque anni lapsu tolli risI II
400쪽
LIB. IV. TIT. V. 38 III. D simulatione 3 si iniuriam passus si
tim ad animum suum non revocaverit: adeo ut non possit postea eam , ut maxime velit, recolere, Cum enim odiosa sit lixe actio, merito restringi debet. H
De obligationibus, quae quasi ex delicto
suae oblisatia disitur quasi ex delicto nasci e ae non ex dolo, id est, non ex volun
Uate S destinatione agentis , sed magis ex imperitia , negligentiave proficiscitur, tamquam ex quasi delicto 3 ubi nempe persona delictum vere R directe non comprehenditur, sed interpretatione , vel iurisdictione . Ita delinquere dicitur Iudex , male judicando litem suam faciens: item is, ex euius coenaculo aliquid dejectum , est usumve fuerit r α denique exercitor navis, cauponar, aut stabilis. suo pacto Geisur Iudex obligari quasi ex delicto Obligatur quasi ex delicto Iudex, quia per inprudentiam , hoc est , iuris ignorantiam , male judicat , & litem suam facit, nam imprudentia, atque imperitia est species culpae, culpa autem pars quaedam delicti , ideoque licet Iudex per imprudentiam male judieando, Neque ex maleficio, neque ex contractu obli- satus sits tamen quia peccasse aliquid intelligitur, quasi ex maleficio teneri dicitur, & litem suam facere , id est , periculum & damnum alienae litis transferre in se: ad euius tamen ve Tam aestimationem non tenetur, sed quantum R a ea