장음표시 사용
531쪽
atq; omne maris animale & Vegetabile, quod Vocant,genus, holothuria, conchylia, algam, pisces etiam VenenatOS, non ad victum modo, sed ad lacundae mensae: Sc conviviorum pompam transferre edocta. . Deesse scilicet natura noluit, quin daret virtutis materiam illis, quibus adversus soli di ficultatem duriora corpora, adversus si erilitatem solertia ingenia concesserat, & caVere, ne inertiae turpitudine generosa indoles torpesceret; instar nigritarum, inter Tropicos degentium, qui spontanea arborum annona obruti, languidam ducunt vitam otiosi pecoris. Regeris: infelicem tamen patriam esse, quae cives suos perpetuo distineat, & communionis dissicultate impediat, quippe sic distracta, dc in fragmenta insularum pene innumera divul- sal Sed dc hoc dandum est beneficio insolentis naturae, quae intervallis illis quasi orbem terrarum aemulata, dc soli situsque Varietate, Varium quoque necessariorum proventum enixa est. Quid enim in ea desideraveris, quod non aliqua ex variis proVinciis insulisque in communem usum imperio suo conserat y Aurum parturiuntdo, Sstriga dc Salauma; Argentum Ritamai & Bengo; Cuprum Sstriga, At singo & Mi no hunt; Stannum Bun-go; Ferrum Bitsu; Praebet carbones fossiles Ty usen, ligneoso Sulphur eructat perpetuo flammans DG ά- Da & fossile produnt plures terrae aliae; FUen variam condit argillam, etiam pro vasis murrhinis porcellan); Tuba, arra, Ahi ligna dimittunt; Boves vendit Nagizμto, equos Olfo ct Salauma; oryza abudat cinga, Castaneis TIUUen, ficubus fruAibusque variis Mahasa; Li tora pro vinciae Ohi cochlearum, Nigni yamma algarum,
cetera piscium varietatem & copiam praestant. Omitto, quae ubere plures simul conferunt provinciae, velut grana, legumina, & earum rerum VarietateS, quae pro teXturis serviunt, Omra in sinu suo margaritas habet; Hu λ
532쪽
riculi sarribus. Marias commerciis florens
4gg Amoenitatum exoticarum tauma Sc no huni inllittore ambram recipiunt; garu crystallum fovet & lapides pretiosos. Nec medicamenta aliunde dessideres, cum tot valles depressi, tot montes editissimi, diversorum climatum herbas, unius compendio regni proferant. In artium Vero quocuns genere, cum nulla intra patriae circuitus materia desit, in
quo ingenium & solertia gentis occupari possit; longe quo , abest, ut magistros suos aliunde requirat, ut potius
omnes populos manu δc ingenio antecedat, praesertim fabricatione varii aeris, auri, argenti & cupri. Ferro quantam norit duritiem & nitorem conciliare, armorum testabitur praestantia. Soπaas, atra superficie nitens pretiossissimum metallum, sed quod arte producitur eX cu- pro aurit modico) nulla Orientis gens pari ingenio no-Vit attemperare, eXsculpere, inaurare, & ad obrugi nobilitatem ac pretium elaborare. PannOS sericos nil aequalitate & subtilitate texit Ussis Seribus inimitabiles: nobilium id praestat opera, qui ad insulas ex delicto aliquo damnati, ingenium S tempus ad subtilioris texturae patientiam impendunt. Vinum quoque, quod ahi vocant, eX oryza sua multo coquit generosius lautius , ais, Sina; idem in cibi coctione, null1s nisii vernaculis aromatibus temperari solita, primatum obtinet. Chartam pa' riter firmiorem & candidiorem parat eX cortice mori pylvestris, quam Sina ex arundine & gossipio. Verniceum vero splendorem in menssis, in supellectilibus, in domi bus, quis non admireturr quicquid Sinensis aut Tunquinensis moliatur industria inam Siamum, quod verni
cem maXime suppeditat, aeternus torpor occupat) ad eum nitorem nunquam vernicem reduXerit, aut in onducti0'nis artificio aeque eXcellit. Taceo diversia haec artium opera, sive ad vitae necessitatem, sive ad luxum spectent, variis in provinciis non eodem ingenio & nitore, non isspari pretio dc copia elaborari. Hinc ad vernaculas rerum
533쪽
commutationes 3c mutua commercia, hem, quam occupatae sunt negotiatorum curael quam instructi navigiis portust quam florentia inde passim locorum reperiuntur emporial Vivere circa littora Oceanum & instilarum freta putares: tantus ibi hominum tumultus, tantus discursus velorum; navigiis non minus ad pompam instructis, quam ad usum fabricatis. Structura navium eis est singularis: nam praeter cetera, puppis est aperta, ut undas hauriat in altum mare provectη, & inepta sit, qua effugium ex orbe Japonico tentari possit. Scientias atque cultum ingenii quod attinet: for- BMinosi itassis Philosophiae studium desideramus. Noti equidem Japonii Philosophos extra patriae limites proscribunt; sed otiosas contemplationes ad monasteria relegant: contenti sola morali, velut diviniori Philosophia, quam Doctori
per obtinuit nomen Confutu) acceptam referunt,& quam olim toto pene seculo posterior Graecorum Socrates de caelo traxisse ac mortales primus docuisse dicitur. Sed eXUlai,fateor, Musica, quae harmoniae praeceptis constringitur; exulat cum ea interior totius Matheseos cognitio. Ast, quae est eXtra Europam gens horum sacrorum capaXῖ . quodnam est, praeterquam Occidentis Mostris ingenium, quod usquam terrarum hac luce clareat y Idem senseriS s..ietis .
de Theognossia per Christum salvifica. Equidem grave est cultissi inae genti, antiquissimam religionem patriam deserere, amplecti peregrinam, novam & prima specie incredibilem de Deo-Homine, eoque crucifixoli Flagrabat jam abhinc seculo accensia Orienti huic pharus' Christia nae religionis, sed quae brevi post, eheus martvrum sanguine rursum eXstinguebatur: eorum prosea culpa RR.PP., quorum laudabili Zelo ipsa accensa erat. periren
534쪽
po Amin Datum exoticarum tur industriossi hujus ordinis PΡ. durabiliores successus in propagatione Christianae fidei, nisi auspicatis initiis, &suis consiliis nimium freti,alienis negotiis & periculosis ausibus eosdem aggravarent, aliquando etiam praecipitantia pessumdarent, speratorum eventuum impatienter cupidi. Gentiles certe nulli ullam religionem prius damnant, aut eius doctores arcent , quam ab iis damna & publicae tranquillitatis pericula experti sint. Japonia tamen non est: est ei sua, quin multiplex religio, & Divina: Maiestatis cultus, qualiscunque licet, ae veneratio ardua; est in virtutum studio; est in devotione dc vitae puritate; est in
s a A; titudinis desiderio, Christiana maior aemulatio. Medicae artis, quam nostratis) Chirurgiae,gnariores sunt. Medicamentorum tamen farragine aegros non multum set gant Medici : qui morborum radicem quam obstructionem vocant , & doloris materiam, quam occlusos satus uno eXterna arte,puta acu fumol, eXterminant. Ba neorum quoque usu domestico, quo indigenae puritatem corpori quotidie conciliant, innumeros morbos, vel citra intentionem,profligant; contractos quoque contumaciores, nostratium more,ad thermas relegant, quibuς spar-Dων-- sim regio scatet efficacissimis. At, inquis, Themidis sa---Mi ignorantur i Nostrae, profecto, aequo animo ignoraverint quorum crebriore abusu Innocentia pati magiS, quam vindieari conqueritur. Brevior Japoniae ac toti
Asiae ad Justitiam via est: non hic integras Olympiades
contendum,aut scripta reciprocant; sed percepto controi versiae statu, auditis utrinque testibus, attentiS rerum circumstantiis, congruentem Legis tenori, sine mora sententiam fert Judex, nulla Appellationis remora intercipisendam, nullo superioris judicis favore mitigandam. a quidem brevitate, istin aliqua juris particula aliquand0
535쪽
erretur; non potest tamen error tantam afferre noXam,
quantam vel per legitimos fori processiis patititur in Europa Ut non dicam de causarum magna tarditate, per exceptiones,dilationes & trecentos rabularum astus: quibus omnibus eXantlatis, provocamur denuo ad Judicium, quod vocant, superius; ad novam litis totius redintegrationem cogimur; a maximis patientia & impensis ad majora compellimur; a Charybdi in Scyllam ducimur. Interea non putaveris, Lectori sine Institutis & Legibus agi in Japonia. Tantae molis Sc summi floris Resp ublica, tam vicini maris instar mobilis Sc seditiosa natio, in eo ordine Sc tranquillitate contineri nequaquam posset, sine Constitutionibus ac Legum acerrimo freno. Harum rationem ait simul ipsam felicitatem regiminis perspicies, si Rempublicam, quatenus imperio clauso nunc geritur, primasque occlusionis occasiones & causas excussero.
Latuerant diu obscuro nomine e Dacis, seu Tarta rid, hospites in Japonia,α per prOVincias disseminati, incultam ichthyophagorum vitain ViXerant: cum Roma-
me gentis conditori coaevus m m Dyin Muu Tei,
Princeps prudentia & corporis Majestate ceteros antecellens, Monarchiam inter suos conderet: & primus mereretur , a quo Annalium memoria & aera patria auspicium caperet, ceterorum gentis antistitum rebus, de Omniantiquiori historia, ob illius temporis incuriam, omissis. regimen in illa seculorum innocen' rrimi M.tia felicitabat, ea deinde rebus prospere gerendis maXi- me obfuit, superstitiosa, inquam, i supra humanam aleam fas uos a sanctitas, quam sibi arrogabant Monarchae microcosmi sui; h c enim Omnem contineri
536쪽
40r Amoenitatim exoticarum mundum putabatit) freti felicitate originis suae, quam se ex
Ten dyjo dat o hi, seu supremo mundi sui
Jove, per primogenitorum descendentem lineam ducere jebant. Dedecebat,enim sanctitatem illam, sui adoratores subditos nisi molliter regere; dedecebat res humanas nisi aliena dc seculari opera dirigere, atqUe nutu omnia, Divsim more, agere. Invalescente igitur temporum livore, effrena nobiliorum potentia, non modo traditas sibi a Maiestate Provincias retinere ausa est, sed quotidie etiam in maioris fortunae desiderium accensis,dissensiones movere, dc introducto armorum usu, de possessione exturbare coepit finitimos. Hinc radicata in animis odia sunt; hinc rectus e civium lanienae,&iracundiam nisi succumbentis sanguine temperavit posteritatis ambitios a licentia.
--δε Α - Ad quam Vero, quantum possibile, restringendam,ctore1 - cum Seogun, id est , summus DUX, Imperatorio exercitu ar
mitteretur, e Regiis filiis natu major, utpote futurus Dignitatis paternae successior: coepit in hoc oriri Majestatis quidam fulgor secularis, tantus quidem, Ut pri-tomo, quinque ab hinc seculis Dux, cum Pontificalis MDjestatis successione frustraretur, Imperatoris titulo dec0xari S in horum ordine primus recenseri coeperit. Attamen Duces illi,cum non sua, sed mutuata saltem potentia,& Majestatis paternae tantum refractis radiis clarerent,
nostri tandem secuti sexti supra millesimum ) principio factum est, ut propriam potestatem & ab aula Pontificali
neutiquam dependentem,in seculari regimine Isibi Vindicaret Dux, missus e filiis natu minor: qui divortium Majestatis , rem majoris momenti, quam negotii, aggressus, sanctam genitoris sui Purpuram, cujus ipse haereaitatem injuria nativitatis desperabat, retento ad arbitrium eXer'
537쪽
citu, privavit omni seculari potentia: intaminata eius auctoritate sacrosancta, qua Faudere creditur in spirituali-bias, velut genuinus in Divum solio successor, & proXimo a Diis cultu a populo suspiciendus. Temeritatis successus non adeo fuit facinoroso filio, qu in ipsi Patriae salutaris, in qua DuX fundamentum jecerat ad novam Reip. & meliorem perquam seditios, na- et
tionis frugem. Quippe detractum Pontificali Celsitudi- ρ.- , ni seculare Diadema, tantum abest,ut violatoris capiti relictum fuerit: ut potius communi dimicantium aleae diu expositum, tandem fortunae concesserit Herois incomparabilis prudentiae dc fortitudinis vel, ut deinde appellatus est, Taico, ex servili ministerio ad hanc spartam sua industria & virtute enitentis,circa annum Christi Is 83. Sagacissimus Imperator,Principum totius nationis ingenium , facultates, inclinationes, vota, atque status intima perscrutatus, advertebat: haud durabilem s1bi futuram Imperii possessionem, nisi Regulorum enervata priUS ambitione, domitaque libertate. Hoc quidem maXimi ponderis & huic Orienti novi facinoris negotium erat;
sed. quod suo tempori S gloriae relictum videbat: oppressis jam a se aliis; aliis conflictu mutuo fatigatis; ceteris adhuc bello &astu declinandis, qui obfisterent.
Secula quatuor frustra laboraverant sancti Monarchae, mererem
Principum suorum ut libidinem compescerent, per DuceS filios & vim armorum. Hanc una & altera Olympiade edomabat Tilao, non tam viribus, quam prudentia dcoccasione temporis , in quod virtus eius inciderat. Motis Damque a se in Coraeam armis, nondum prostratas civili bello manus Potentiorum iaceto natali δc territoriis propriis'abstrahebat; quas extra patriam dum laboribus &alienis curis transmarina occuparet turba Tartarorum,
Ipse interea sibi Dominatum, nemine obsistente, firm
538쪽
494 Amoenitatum exoticarum bat in Patria: In qua, re fila felicius, quam in solo hostilieXpedita, Regulos ex castris revocandi consilium inibat. Hos, injuriis peregrini caeli pertaesos, exhaustos facultatibus domesticis, fract os vigore animorum & prono in seditiones spiritu, denique cupidos vicissitudinis patriae tranquillitatis, quavis etiam sub conditione perfruendae,
facile persuasos iri confidebat consilio quidem securitatis, hac seculi tempe sate, quod aiebat, necessaria ut intra pomoeria Sedis Regiae, quam interim muniverat, palatiisque eum in finem adornaverat) pro conjugibus ibberisque domicilia caperent; ipsi vero territoria quique sua reduces futuri subirent; definito singulis tempore, quo dc familiam & Imperatorem quotannis Visitatum ae cederent. Latebat, in hoc gravimmo Imperatoris initituto, formae regiminis & fortunae patriorum Principum fatalis mutuatio: dum hoc ipso eorum familias haberet in
claustris suis perpetuos obsides fidei, quam & Principes
ipsi annua homagii praesi atione confirmarent: Incomparabili eXemplo tam expeditae subjectionis Celsorum Prin-ςipum a plebeio milite. 'Sic satis frenata, publicae & Majestatis securitati insem,Regulorum potentia; ad domandam pariter Rebuspublicis perniciosissimam licentiam vulgi,belluae multorum capitum, progrediendum erat, & ab eius seditioso furore Maiestas nova, novis Legum sanctionibus, munienda. Illas vero, sie permittente temporis fortuna, omnino ad caeli gentisque genium accommodare placuit, & eo rig0 re acuere, ut a Dracone Athenien sum , non atrament0, sed languine scriptas esse divenis: non quod vel ultra fas cultatem parentium, vel citra salutarem Reip. & in statu regiminis fundatam rationem quicquam exigant; minius,qubd Dion ano animo promulgatae, & ne legi possint su'spensae, innocentium supplicia esuriant ; sed quod omnia,
539쪽
contra Leges Imperatorias, delicta, nunquam mulina, sed procul omni iuris moderamine & conniventia, delir quentis sanguine expianda veniant ; eXceptis Magnatum criminibus, qui ad Insulas damnantur, Vel suamet perire manu iubentur. His regio Legibus compesci flagitat; perniciosum fore&improbissimum pronuncians, nec sine ratione ) si pauperes tantum constringerent, permissa peccandi facultate divitibus i Miratus sum,Viato suspensarum Tabularum quibus ubique praestanda publicantur) breviloquentiam & nuditatem; nulla recentis praecepti causa vel occasione,nulla Legis ratione aut scopo,nubia poenre qualitate definitis. Decet nimirum promulga
tis Majestatem Iniperatoria brevitas; suffcit rationem nosse illum, de cujus judicio disputare sacrilegium est; Poena vero parilitate rigoris nec potest esse ignota, nec iniqua etiam indigenis: qui peccatum in sola reponunt Legis transgressione , non in majori vel minori criminis malitia. Contumaces equidem 1ubditi, dissidentes loco de animis provinciae, dc quod ex primis est, dura dc Imperii sitientia Principum capita, duro quoque sceptro in devotione dc officio retinenda sunt; quod de Russis suis dicere solebat Moschorum Dux Bbannes Boilides. Generosia quippe praecordia Primatum, Prisci memorum splendoris, perpetuo turgebunt vindice libertatis spiritu, di in ausus erumpendi prono; sequ*ci semper subditorum, S in has vel illas partes propendentis multitudinis, libidine non satis frenata. Isis ita partim conformatis, partim etiam successb- ,αἰ- ribus commendatis, decessit anno Christi qui sudum Japoniae primus inducere feliciter exorsus est, Imperator prudentissimus Taico, post fata Divino nomine S in Fataim , id est, novus Fataiman sive Mars, appellatus. Cujus fasces non minus secundo Reipublicae
540쪽
fato excepit filii sexennis Fide Dri tutor Ongoysso, mox gdas mortem, Gongim dictus, satus ex famosi
prosapia To Maus; cujus per Regiam successionem nepotes clavum Imperii hucusque deXterrima manu, acerrimis Legibus, felicissimo successu dirigunt: Regulos retinendi submistas in officio, ac pro ratione status singul0rum attemperandi vires, gnari; non armis premend0, non gravando tributis, sed humanitate & beneficiis varie sibi devinciendo. Emungunt, cum largiuntur; eXhauriunt, quos invisunt; impediunt, cum ossicia dant; gravant, quos Titulis nobilitant: & quibus non onerosis gratiae generibus Magnates sibi ad praestandam obstringunt devotionem non minus, quam ad profundendos provinciae cujus t reditus,qui sunt civilis belli instrumenta & illecebrae. Innata enim genti superbia ita animos extollit, ut honoribus ab Imperatore collatis, munifica respondere expensa debeant, collocandam nitorem Domus suae, in ministrorum multitudinem, & in pompam itineris, ad Aulam quotannis suscipiendi: ut, cujus nunc orbati sunt Principes Gentilitiae potestatis fortuna, ejus umbra
tamen ambitionem exsatient. Taceo eXimias artes,quibbus iidem Imperatores Regulos ac Principes suos, a mu' tuis congressibus & communicatione distinent, coll0quioruma domuum arcana scrutantur, propensiones vel odia, prout e re Majestatis est, inter illos ructaminant vel suffocant. Taceo miram sagacitatem, qua Ossicialium toto regno reditus, labores, industriam expendunt; qua Praesulum vitas, ingenia, intentiones eXplorant; : quaJu diciorum actiones & decisa cognoscunt. Rebus igitur iam ita compositis, ne, quas spirat gen iis indoles, seditiones ex patrio fonte Acile manarent, attollendas quoque peregrinas malorum occasiones, cura extendenda erat, dc omni nisu id agendum invictissimis