장음표시 사용
551쪽
a pellionibus cogi patiuntur in subtiliores & densiores cirros, Qui toti pelliculae pretium & venustatem tribuunt. Inde fit, ut teneritatis & lucri insidiatores non vereantur ipsam anticipare, crudeli laniena, nativitatem, & matribus uterum gerentibus, dissecto ventre, partum ante par tum eXimere, solius gratia pelliculae obtinendae. Haec, rite elaborata, tam dubiam prersus & delicatissimam teneritatem exhibet, ut, resectis eXtremitatibus, ViX agninae cutis retineat similitudinem, sed ignaram credulitatem specie quadam membr nae cucurbitinae lanuginosae possit decipere. Elaboratio in eo posita est, ut interior faeies vulgari artis modo liberetur ab impuritate & eXteriori cuticula, pilosa vero magis atque magis incrispetur; posterius non succedit nisi sub radiis solaribus,& hoc modo perficitur: Pellicula manibus a duobus hominibus vehementer e anditur lanugo pectitur, ut dis luanturn0eci, tum peniculo in lacessitur & in gyros assiduo agitur; interim director operis aquam ore retentam subinde aspergit; quo ipso pili agitati,reciprocae perfusio nis &inductae siccitatis ope,in cincinnos densos ac minutissimos abeunt,quibus mox firmitas & planities leni prelo concilianda est. Pretium pelliculae, pro bonitatis opinione, eXsurgit ad aureos tres, vel amplius; servit ea pro duplicatione mitrarum,nec rarb,Ornatus gratia, togarum& amiculorum limbum constituit. Iema vocant pellieulam,quae eXenteratis, m raus, quae in lucem editis detracta est, vocabulis in pellionum officinis saltem usitatis, ignotis in sero publico; unde eadem charaffere Persico notare nolui. Idem ovium,dc Scythicis par magnitudine, genus est, quod alit Arabia deserta verssi pellium tamen minor illic dignitas & usus est ; foetus vero exscindendi saevitia omnino insolens Ec ignota. Quin ad Palaestinam usque tota inferior Asia hoc ovium genus Sss a alit,
552쪽
alit, sed quod pelle diverta indolis tegi tur, & corpore gibganteam illam molem neutiquam astequitur; aeque tamen dulce pr*bet sebum. Hoc oriens,uti fercula cetera,
ita frequentius o Zam, inungit; quae inde sapore imbuitur longe gratiori, quam qui expectari possit ex butyro, vel quavis alia pinguedine. . His praemissis asserimus: quia de existentia Zoophyti, gramina pascentis, nulli, Tartariae apud vulgum vel
botanicae peritos extat notitia dc memoria, prout ipse ad risum& nauseam oploravi, neque ulla res Borometa di cta, praeterquam OVinum pecus, ibidem potest reperiri,
meram esse, quicquid de hac planta proditur, fictionem& fabulam: sive haec natales debeat conjecturae alicuius contemplatoris philosophi; sive inscitiae tribuenda sit primi relatoris, qui per linguae ignorantiam, vel incuriam in parergo, rem auditam perperam intellexisse potuit; sive cuicunque acceptam referamus occasioni alii, qua per longe dissitas regiones passim provecta ambiguae teneritatis pellicula integritatem historiae ac nominis sui amiserit: donec tandem appulsa nobis cum prodigii le- ore, in virum illustrem, curiosum & hujus peregrinae anuginis admiratorem incidens, vegetabili vultu suo fisdem prodigii, ut solent mirabilia omnia, nullo negotio se cerit. Sic auctoritate illustratus erro mox scriptis quo que firmatus, sapientissimorum ingenia & vulgi opini0'nem ita occupavit, ut hodie pro Zoophyti specie inter ra' riora museorum ostentari soleat, quae verissima caesarei foetus pellicula est. Scitἡ Barcisus: Prodigia cum nar rantur, excipi solent favore mirantium, quanquam
non ad Uerum exacta Ilat, sostquam semel scriptorem iη
Venerunt, plaribuslJacent, veneratione crescunt, veto sate commendantur.
553쪽
OBSERVATIO ILTorpedo Sinus Persici.
cutit, nomen ut apud Latinos, ita quoque apud Pe fas Arabes sortitus est, ut illis Lersmal bii, his ri AE nuncupetur. Frequentem alit torpedinem div squamigeri gregis Sinus Persicus, dc Vesenis praecipue mensibus piscatorum verriculis immittit minime desideratam. Figura corporis ei compressa est, R Ee,eXcepta cauda, similis, eXactius tamen oniculata; l magnitudo tanta, ut geminae spithamae diametrum non eXcesserit, quam vidimus, maXima. Crassitiem habet in medio biuncialem, sensim oram versus attenugiam, illic substantiae cartilaginosae, hic mollioris, eXosis, dc idoneae, qua pinnarum ossicium eXpleat. Exterius lubrica est &sine squamis, maculis variis distincta, in dorso albidis Sc fuscis, in cauda obscurioribus: Venter candicat, ut in ple risque generibus piscium planorum dc fundi amantium. Superficiem habet utro latere inaequalem, maXime in dorso , cujus medium in scutuli protuberat figuram; subqu' exsurgit cauda insigniter prominens, & eXtra eo poris quoque orbem ultra palmae latitudinem protensa. caput nullam habet eminentiam, sed intra corporis circulum clauditur. Oculi in eo parvuli, eXtra dorsi super fietem,prominent, latum pollicem tum a suprema ora,tum a se invicem dissidentes; palpebris singuli instruuntur duabus, pene secundum corporis longitudinem positis, exteriore Ialida, quam rarius claudit, interiori tenui dc translucente, quae in aqua subinde nutat. Oculos a cul-
554쪽
A. Torpedinis maris d0rsum. B. eiusdem venter. C. Abdomen taminae apertum una cum cavo pectoris, ut in hoc Cor, in illo Ova de intestina appareant.
555쪽
- itatum exoticarum Fasciculus III. stinii latitudine excipiunt duo spiracula, seu foramina, oblique oculis subtenta, eorumque magnitudinem reserentia, quae ipsa, in aqua degens torpedo, tenuissima pellicula, admodum humani nutus, subinde claudit, ut qui obiter ad-δs,iciat, alterum par oculorum putaverit ; quod fortasse arissimo Borrichio accidit. In ventre spectatur os, oculorum si tui appositum: quod tantae capacitatis est, ut, licet clausum, pollicis articulo tegatur, ob laterales tamen labiorum anfractus in ingentem hiatum dispandi valeat. Labia in caveam oris depressa acutissimis stabulissimis aculeis asperantur, eo situ, ut res intromissas aegre dimittant: Hos rara eXcipit dentium acutissimorum series, inimis faucibus recondita. Oris utril sinui instar narium incumbit anfractus seu hiatus lunaris figurae, intus a cavo
oris, molli qualis sub piscium mandibulis late0 craticula
distinctus, ac ne in sese collabatur, osseo intergerino distentus ac firmatus. Mediam Ventris regionem,uidelicet partem abdominis, maXime spongiosam, mollem ac tenuissimam, distinguunt parva foramina, in duas series dimissa, utrinque quina, angusta, longitudinis exiguae, in transversum locata, donata singulari,qua clauduntur, c ticula firmiissima; quam adstringunt gemini nervi, sing lis foraminibus a latere assixi, eisque longitudine, situ &serie respondentes. Anus oblongo foramine pertusus est,
eo loco ventris, quo cauda eXtra circularem corporis ambitum emergit. Hic compressiis egessit taces atras, ter
restres , cum lumbricis palmaris longitudinis, albis, tenuissimis. Cauda crassa est,cono similis, in pinnam desinens oblique surrectam, extremitate decusitata; quam in eadem serie, pari situ, sed angusto intervallo, antecedunt duae pinnae aliae, eXtremitate OVata, maiuscula quidem, quae medio dorso, parva, quae eXtremae caudae: propinquior est. Caudae principium utrinque stipatur pinna
carnosa majuscula, in planum hemisphaerium bivncialis
556쪽
diametri expansa: haec in maribus dessinit in uncialem quasi priapum, cartilagineum, tenuem, utcunque stri, tum, binis in extremitate foraminulis pertusum, eX quibus humor lacteus, pinguis, viscosus, levi compressione elicitur. Eviscerata torpedo tensam praebuit dissecanti
cuticulam, carnem candidam eX caeruleo dilutam: peri, tonarum firmum; vertebras a tergo cartilaginosias, ct in caudae turbinem excurrentes; spinas nullas, sed earum loco firmos tendines, a vertebris demis s. Cerebrum quinque refert conspicua nervorum paria, quorum primum oculis porrigitur,postremum modico tractu medullam comitatur, cetera moX ab ortu varie discurrunt. In pectoris angusta cavea liberum pendet cor, ficus figurameXacte referens. Abdomini capax ventriculus est, multis fibris firmatus, plenus atri foetentisque eXcrementi;
venis donatus plusculis, unaque inter illas insigniori, quae ad epatis dextrum iobum protensia, felleam lambit vesiculam. Mus orificio ad laevam oblonga adh*ret exigyae molis glandula, informis, caerulea, seu ea pancreas, seu lien fuerit. Epar ingens viscus est, ex rubido pallens, duplici constans iobo; quorum primus totum replet dextri lateris cavum; alter sinistrum occupat, priore min0rdc compressior, venam exhibens insignem, atro sanguisse turgentem : Hunc posteriorem iobum diceres Lienem
esse, nisi cum illo sub pectore tenui isthmo coiret, eius demque plane substantiae esset & coloris. Multis lobi in
farciuntur adhaerenIibus glandulis, fortasse p. n. nascen tibus, qui dissecti succum fundunt pinguem, butyro simi lem. Remotis cum ventriculo intestinis, prodit dorso utrinque assiXum vas quoddam tenue, pellucidum, cur vum & inaequale, multis ductuum gyris perplelium, cssi quodammodo carnosia quaedam substantia adhaeret, ali Vesipertilionum, quas anatomici vocant, non dissimilis; uterum sive ovarium esse dixeris. In Remella, utri tu
557쪽
epatis lobo incumbentia inveni ova plurima,non testa, sed tenui cute clausia,coloris in sulphureum pallescentis,in ceteris gallinaceorum ovorum vitellis ad assem similia, liquori mucoso pellucido innatantia, communi inclusa membranulae ovario) tenerae, pellucidae, Nati anneXae. A subtiliori anatome abstinere nos iussit climatis injuria, longam moram in conclavi nequaquam passa. Recensebimus potius sub dio enotatas, quae se in torpedine Pe sica exseruere, facultates mirabiles, passima Physicis obiter, vel eX relatu aliorum descriptas.
g. II. Videtur autem nostra Torpedo ab illa, quae in mari mediterraneo capitur, qualitatiuus nonnihil dissidere; siquidem eas recte describunt Aristoteles, Plinius&. GaI
nus: perinde fortasse, atque Tarantula in Persside illas suo Veneno tragoediaS nunquam excitat, quas in Italia ludere perhibetur a Venerabili naturae nuper admodum a CL Baglivio. Nimirum horrificos vapores non perpetuo exhalat, sed, per intervalsa temporis, nisi i spontaneo explodit,dum,effugium conando, libertatis remoram aut contrectantis offensam sentit. Exserit virtutem quasi momentaneo quodam ructu & convulso v seerum motu, quo abdominis spiracula dilatando, aerem sorbet, eodemque illo nisu ssimul tremendum virus in auras excutit: parili fere impetu, sed motu corporiS remissiore, quo hystrices Africae & Orientis spinas in laedentes eiiciunt; vel petulantes simiae quaedam, ad terrorem tangenti incutiendum, stibistb tremiscunt. Sub aqua manibus prehensa segnius ferire sentitur; vel quod eXcussam virtutem aqua intercipiat; vel quod in elemento proprio non admodum irritetur. EXtra aquam manibus illa sis nonnunquam diutule tractatur, donec Vel aeriS pertaesa, vel pressura irritata, repente virus suunt
558쪽
s14 Amoenitatum emot karum dissoluerit. Recens salo eXtracta frequentuls aeruisque ferit , rarius dc languide, si horas aliquot servata & tractata eiu Nimirum, quo vivacior, major, TecentiUS capta, eo stupefacit vehementius ac frequentius; Ferire item Reminea torpedo effcacius, quam masculina mihi visa est. Ut contrectata, quam maXime brachiis di humeris, ita pede scalceato) offensa, genibus, tibiis & femori. bus torporem ae vim horrificam intulit. Cor sibi magis palpitare contestati sunt,qui pede, quam qui manibus impetum eXcipiebant. Qui semel aut bis torporem experti erant, illi etiam cominus manum admoventes, horrificum vibrantis torpedinis frigus subsentire se testati sunt, nullatenus,qui primum accedenteS a contrectata nondum stupefacti fuerant. Negant piscatores,irretitam torpedinem attractione funium poste sentiri; certe, per scipiu-nem stupor irritantis manibus inductus non est, nedum hasta virgaque attingentis, quod scribit Plinius, & credunt literati. Torpor illatus non est, qualis in artuum sopore percipitur,sed affectio x entina, quae per tangentis membri processum ad vitae spirituumque arcem momento penetrat, unde Uni Versum corpus animumqt per cellit, partes nervosaS ac duriores ita corripiens, ut manus, tibias, Ulnas, Verbo, articulos majores luxari tibi putes, praesertim eius membri, quod eXcusos halitus proxime excipit; idque cum cordis horrore, artuumque omnium tremore, stupiditate ac frigore. Tanta est &tam veloX horrificae exhalationis vis, ut frigidi fulguris instar contrectantem suffundat, nulloque praemio msd0 ne nimium torpedo langueat) exhalationis impetum facile quis sustinea ne piscem illico abjiciat. Dignum observatione incidebat, dum torpedines tractarem, aliquem ex spectante coetu Africanorum piscem audaci fronte iterum sustulisse, & sine horroris sensu continuisse. R0ganti mihi ut modum revelaret: Attractum, inquid, li
559쪽
beraliter & pleno pulmone aerem sine eXspiratione prae senti animo retine; quam diu id feceris, nullam a pisce noxam senties. Feci periculum cum successu, dc quibus recentis secreti copiam dedi, pariter sine horrore succese
sit retentio. Autumo ego, in ea aeris retentione halitus undique e corpore nostro copiosius spirantes, occursantibus ex pisce inquinamentis reniti; nam a longiori rete q0nis perseverantia, remissis nonnihil pulmonibus, iterum subsensisse venenatas exhalationes nobis Visi sumus.
TQnerie Vitae est Torpedo, adeo ut amplo etiam Vasi aquae marinae pleno, retenta, nunquam in diem pol terum vixerit: sed matutinis horis modice tractata, post mersediem mortua sit. Mortua sine ulla noXa tractabilis est:
quin & edullam ajunt; capta tamen, torporis formidine, dimittitur. Credunt piscatores, facultatem stupefacie di torped1ni pro tutela datam a natura esse, qua pisces piraticos & vicinos quosque enervare possit ac torpenteS reddere. Assirmat idem Stizgi tes, probat Plinius,&testantur veloces illae apuae, quas intorpedinum Ventriculis inter ceteros pisciculos aliquoties inveni. In cupam aquae
plenam cum aliis piscibus deposita, id non praestitit; fortasse, quod capta nos em negligeret. Usum nullum habent torpedines, sed captae dimittuntur: quo ipso a piscatoribqs praemio inductis facile eas obtinui. Habe sinos impolita torpedine in lacubus di fluminibus capta) febres
est Sennertus. frustr. ceteri qui de memorati torporiS curatione agunt; quippe qui sponte &illico desinens,nullum relinquit corpori aut humoribus detrimentum. Figuram Itali eae torpedinis foeminae exhibet Matthiolas,nosae persimilis, si macularum ordinem, pinnamque caudae ex timam excimo, quae nostrae surrecta de decussatae eXtremitatis est, illi ad corporis planitiem expansa ac rotunda.
560쪽
Mutanassi, seu Mumia nat a Persica.
Vexn culis Margaritarum dc Turchesiarum opibus,
queis Persarum superbiunt Gazae, multis regio haec paras angis anteponit nativum quendam mirand, virtutis liquorem, quem proprio nomisne Numi-n hi, i. e. Mumiam appellant ; vel in eminenti significatu, vocabulo generali e. Balsamum; vel appellatione laudativa Lodreti, quod ultroneum aDEO dc natura mimus, id est, Mumiam naturalem insi
Historiam eius dignam iudico, quae Latio nostro,me relatore, innotescat, cum a Viatorum paucis cognita, a ne mine descripta sit, tantum abest, ut ipsum nobilissimum Medicamentum ad ossicinas nostras unquam penetrave' xit: quippe quod ex dura rupe parcistinum emanans,s0li sacratur ponessioni Regie, dc intra serenissimae familiae Orbitam consumitur; raro saltem particulae ex Regis cle mentia dimanant ad magnates, si quem resciat praecipi tem cum equo actum prout contingit in venationibus)cum vitae discrimine decumbere. Haec est illa, eX opi nione popularium, vera dc genuina Mumia antiquorum, qua apud priscos AEgyptios corpora Principum condita, atque inde apud nostrates Mumiarum appellationem sortita fuerunt. Quod ipsum deinde nomen in balsamo ar'tificiali ex aromatibus facto, veraeque Mumiae in conser Vandis cadaveribus supposito,retentum est. Ea propter Persae Egyptiam sic dictam Mumiam, ceu indignam Π0'