Opera, cum edita, tum inedita, ad autographi fidem et integritatem expressa, impensa et jussu regio

461쪽

NOVAE HISPAN. LIBER XXIV. que a

caules tenueS , resertos toliolis praelongis , et angustis , fru-naentaceis similibuS, ferentes Circa Summum flosculos albos. Frigida videtur constare natura , untque devoratam ex aqua, et permista OphioglOSSO , quam haec gens Atonabui alli, seu Toblacatet vocat, opem ferre his , qui recens insanierunt. Provenit juxta semitas regioniS Panucensis.

CAPUT XXVIII. De TZI CANATLAPALLI.

Nomen invenit a Similitudine soliorum cum alis Vespertilionum , quibus nihil est illis similius; quae fert in caule volubili , complanatoque , et utrinque in aciem quamdam desinente , non Sine Capreolis ab eXOrtu Singulorum foliorum exorientibus , quibus adhaeret Arboribus, per longa intervalla et fructum nuclei expertem , haud diSSimilem uacati, cavum, viridem , et minime edulem. Suecus foliorum instillatus morbis oculorum medetur, clarificatque , et argemata discutit. Nascitur inter ArboreS regionis Panticensis.

CAPUT XXIX.

Herbula est radicibus insistens longis, et tenuibus, unde prodeunt caules exiles , ae dodrantem longi, referti foliolis asperis, hispidisque, longiusculis, et angustis, et flo-

462쪽

rem , ut serunt, nullum. Amara est, atque ideo calefaciens. Radicum Succus Ore SuctuS, admotu Sque dicitur mederi oculis diuturno rubore , atque inflammatione persu SiS. Prove nit in frigidis, siccis, et planis locis procul ab aquarum defluxionibuS.

CAPUT XXX.

De TAGIRINI , seu Filice.

Filicis videtur species, cui omnino similis est, sed soliis exilibus constans, et radice Largae parrillae admodum simili. Medetur dysentericis frigida, et adstringenti, qua praedita est, vi. Nascitur in frigidis collibus Provinciae Mechoaca

Herba est radici insistens Surculosae, et CraSSae, unde profert caules duos dodranteS pluS, minus longos , in eisque folia orbicularia , Nummulariae vocatae similia, alternatim toto caulis procursu disposita, ac in Summo flores luteos, comantes , vaSculiS longiS contentOS. Folia coriani saporem, et odorem quadantenuS referunt; radiX Vero calida , et nonnihil glutinosa temperie constat: quamobrem Indi, quibus hujusmodi exanthemata repellere mOS CSt, punctIS , quae se- breS acutas consequi Solent, unt tu Sam, atque illitam mederi. Nascitur in temperatis collibus regionis Mechoacanensis.

463쪽

CAPUT XXXII.

De TZITZIGUI, Seu Flore.

Herba est radici insistens prolixae, ac tenui, unde mittit cauliculos teretes, ac fulvos , ornatoS soliis longiusculis, angustis, et Serratis, et in summo floribus luteis, Chrysanthemo similibus, et ScariosiS vaSculis contentiS. Sapor eSt acri et vis calida, Siccaque ordine tertio. Jus decocti radicum insusum urinam evocat, et frigidis renum assectionibus opitulatur. Nascitur in planis regionum frigidarum, humidarumque Provinciae Mechoacanensis, necnon XUoteperi, ubi mittoculleuitlapilpat si vocant.

CAPUT XXXIII.

De T ECHO , seu Gallo Herba. Herba est radici insistens craSSae, et longae, unde pro, fert caules, et solia Subalbida, quae Ocymi figuram imitantur, floreS vero prolixos, et ex Cyaneo rubeScentes. Sapor radicis est dulcis, ac vis nonnihil glutinosa, et calida. Succus soliorum instillatus dicitur mederi morbis oculorum , et eorumdem argematis opitulari. Provenit in frigi dis collibus Provinciae Mechoacanensis.

464쪽

HISTOR. PLANTARUM

Herba est radici insistens candidae , molli, et glandi simili , in fibram tamen praelongam desinenti, e qua funduntur multi ramuli, ornati foliis longili Sculis, et angustis, extremis tamen latioribus, ac floribuS coccineis. Sapor radicis est acris, ac temperieS Ordine quarto Calefaciens, et exsic cans. Radix iuga, atque applicata ulceribuS pudendorum me detur. Nascitur in frigidis, planisque locis regionis Mechoa-

Helba est radicibus innixa fibris SimilibuS, unde prodeunt caules tenues, ac teretes, SeSquidodrantem longi, et in eis solia rara, obrotunda, et Veronicae vocatae Herbae propinqua, ac flores parvi , et lutei. Vis radicis est aeris, calidaque, et Sicca ordine quarto, et Pyrethro facultate haud absimilis; ideoque dentibus admota eorum dicitur Sedare dolorem, ac duarum, triumve drachmarum pondere lusa , haustaque aSthmaticis conserte. Provenit Hoexomines humidis locis , ac pluviarum tempore assurgit.

465쪽

Uerba est radici innixa napo Simili, unde prodeunt cau-Ies volubiles, ornati foliis tricuspidibus Coanen illi, sed venis secundum longitudinem discurrentibus, ac virentibus, ut serunt , flosculis. Vis e8t frigida, humidaque , et salivosa ; atque ita hectica febre detentis radix semunciae pondere devorata dicitur conferre. ProVenit humecti S lociS, ac montium saucibus regionis mexoletincensis, vicinas Arbores am

Herba est radicibus innixa parvis napis similibus, unde proferuntur caules tenues, et quadrati, dodrantem plus, mi nus longi, et in eis folia Amygdali longa, et angusta, Serrataque, unde nomen; flores Vero per intervalla exiles, at que purpus ei. Folia sunt odora, et nonnihil calida, verum radix frigida, Siccaque visa est, odoriSque, et Saporis fere expers. Eadem trium drachmarum pondere tu Sa , et cum quatuor graniS Caca0ati resoluta eX aqua , atque epotata discitur corpus leniter purgare, mundare ViaS urinae, nimiumque contemperare calorem. Nascitur humectis locis, ac montium faucibus regionis Hoexotaincensis.

466쪽

CAPUT XXXVIII. De TLATLACIZPATLL

Herbula est radicibus capillis similibus insistens, unde prodeunt cauliculi tenues, brevesque, et in eis solia origani minutim serrata, flosculi candidi, atque exile Semen. Amara est, et nonnihil lubrica, atque ideo tussi dicitur mederi , et ei, quae est a capite, defluxioni, si ex aqua drachmae unius pondere potetur, maXimoque praedictis ino bis remedio esse. Nascitur apud Hoex0tzincenses.

CAPUT XXXIX.

De TZALCHIPILLIN HoexoletincensLHerba est radicibus insistens fibris Similibus, unde proseruntur caules SesquidodrantaleS, tereteS, ae tenues, et in eis folia Origani, nonnihil serrata, ac flores candentes, e quibus demum vascula progignuntur , quae hiantia semen candidum, rotundum, ac exiguum ostendunt. Radix est nonnihil calida , et salivosae naturae. Eadem duarum drachmarum pondere devorata omnes humores dicitur eximie per inferna purgare , estque hujusmodi pharmacum apud indigenas habitum in magno pretio. Provenit imbrium tempore circa loca humida regionis Hoexoletincensis.

467쪽

Herbula est radicibuS insistens surculosis similibus, lignosisque, unde proseruntur cauleS Valde tenues, tereteS, et nigri , et in eis solia parvula, et oblonga, binaque per intervalla , et floreS , qui coccinei sunt, Semen , et caulem ipsum amplectenteS. LeguminiS praefert Saporem radix, ac frigidam temperiem, aequalem V e. Eadem tuSa, ac cum resina terebinthina adjecta furunculorum jam hiantium Saniem exsiccat, carnem generat, ae demum ulcera cicatrice obducit. Nascitur in humidis Dexoletincensibus.

Uerba est e fibratis radicibus caules volubiles landens, et in eis folia Populo nigrae similia, eduliaque. Radix est nonnihil dulcis, ac primo Ordine Calens. I umores pedum a frigida causa ortos unt impOSitam discutere. Nascitur in humidis locis regionum frigidarum , qualis est Chuluia

468쪽

De TOTON APATEI Chutullens Radicibus insistit Balatae vocatae similibus, unde profert caules hominis altitudine, et in eis solia Limonis , in summo vero florem candentem. RadiX eSt amara cum quadam dulcedine , pertinensque ad gradum Secundum caloris. Jus decocti ejus bibitum dicitur sedare totius corporis dolores ; inspersus vero pulvis ulceribus mederi. Provenit in humidis locis Provinciae Chutullensis.

De TZON ONAH ut τί Chululiensi Herba est sbratae insistens radici, ex qua proseri folia longa, Gramini similia, sed longe angustiora , cauliculos tenues, ac teretes, duos dodrantes plus, minus longos, et summa parte spicatos. Vis eSi frigida , et sicca, sapor vero, ac odor fere nullus. Pulvis ejus inspersus pustulis gallica contagione infectis dicitur mederi , epotusve drachmarum duarum pondere. Provenit imbrium tempore humidis in locis regionis Chultillensis.

469쪽

NOVAE HISPAN. LIBER XXIV.

De TLACHI LXIBUITE Gulullens Uerba est caules proserens teretes , et in eis folia Verbenacae rectae , Oblonga , et e renata , lineisque Secundum longitudinem procedentibus distincta , ae flores oblongos, tu leoSque , VaSculis contentos , et appensos pediculis longis ab exortu foliorum utrinque prodeuntibus. Calida est, et sicca ordine quarto , et guttur urenS, ac fortaSSi S a Ranunculo rum, Aconitorumve genere non plurimum distans; quamvis foliorum forma, ac florum exortu differre videatur. Scabiei dicitur mederi illita , ulceribusque , ac pannOS recludere , atque eX tergere , et carnem Supervacaneam abSumere. Provenit in humidis locis regionis Chutullensis.

CAPUT XLV.

De reo ILLIN ChultillensLRadicibus insistit dodrantem fere longis, ac pollicem crassis , unde proferuntur caules; et in eis folia Limoniae Mali. Radix , quae Succo manat, Saporis eSt nonnihil resinosi, odora gustu , calidaque Ordine secundo , et guttur paululum Drens. Eadem tumores praeter naturam dicitur applicata di Scutere , et podagricis in ederi. Provenit in locis siccis regionis Chtitullensis.

470쪽

6 et HISTOR. PLANTARUM

CAPUT LXVI.

De TLAXHUIZPATEI Chultillensi Radicibus insistit surculosis, et inde profert caules volubiles , ornatos foliis raris , longis pediculis appendentibus, et Solano forma similibus : floribus vero, ut ferunt, candentibus , ac parvis. RadiX e Si calida , Sicca ordine plus, minus secundo : quo fit, ut pulvis ejuS in8perSuS ulcera extergat, ac demum cicatrice obducat. Provenit juXta SylVaS, ac mon toga loca convoluta ArboribuS , totoque anno reperitur vi

Herba est Maygio similis foliis, floribus, Spicisque : verum minoribus , et inutilibus , velut Plantae , in quam Frumentum ipsum Indicum degeneret, quaeque StirpiS Suae Strages Sit.

CAPUT XLVIII.

Herba est radici innixa crassae , et longiusculae, Unde profert longos pediculos, et in eis folia fissa , scuneis pro-Xima , SubhirSuta , aSpera , cinereaque , nec Colocynthidis, cujus videtur species, admodum dissimilia : et flores candentes Melopeponum instar. Radix est valde amara , cujus drachma