Opera, cum edita, tum inedita, ad autographi fidem et integritatem expressa, impensa et jussu regio

21쪽

recentiores plurima hauserunt, reputat , descriptionibus conferantur concinniores eSSe , ad artis regulas magis exactas , atque ad stirpium cognitionem opportuniores. Adde Dioscoridem patriae , et finitimarum Graeciae regionum Vegetabilia explorasse, Vel eorum Observationes ab aliis institutas collegisse et evulgasse: Hernandum e contrario dissitas Mexicani Regni provincias peragrasse , noVumque, et ab aliis intentatum opus aggressum, incredibilem stirpium , et animalium copiam veteri Orbi prorsus ignotam posteritati tradidisse. Sed , quod caput est , multiplicia , neque parvi facienda utilitatum genera ex horum operum editione in genus humanum , et naturalium Scientiarum incrementum redundatura esse , neutiquam

dubitari potest. Primum , ne de Philippicarum plantarum libro, aut de opusculis V. Tomi ineditis

loquamur, ad Historiae literariae fidem non secus, ac ad Hispanorum in literis laudem pertinet , Hernando nostro hujus absolutae Operum ejus, quot' quot exstant, evulgationis Ope jura sua asserere, atque ab usurpatoribus, Nardo Antonio Reccho, et Joanne

22쪽

Terrentio vindicare : deinde quascumque plantas hic

pOStremus Vix uno aut altero Verbo praeter titulum

singularum imaginibus subjecto edidit, uberius , et, ut supra exposuimus, satis ab illo concinne descriptas ne Ino reperietur qui non modo sine mirifica animi voluptate , sed etiam cum earumdem proprietatum proficua animadversione non evolvat , et 1 pSarum nonnullas cum europaeis easdem esse comprobare , vel quae prorsus novae sint, ad recentiorum Boianicorum systemata quoad fieri possit, redigere non satagat. Praeterea nomina Mexicana tum Stirpium , turn Animalium , tum etiam Mineralium ab Hernando diligenter explorata , atque ex Indorum Ore eXcepta, eorum formam, vel mirabilem aliquam, aut salutarem , aut noxiam facultatem plerumque exprimunt: quo quid utilius , seu ad rerum naturam in VeStigandam, sive etiam ad sermonis ipsius MeXlcani nondum . Hispanorum convictu, et societate immutati proprietatem , copiam, dignitatemque cognoscendam 3 Jam vero Ioca natalia , in quibus singulae res procreantur, quaeque indefesso animo summis exanitatis laboribus Auctor ipse adiit, et feris semper adnotaVit, non

23쪽

ne viam cuique sternunt ad eadem corpora natura

lia facilius exquirenda, invenienda , et in usus , quos indagavit et prodidit , adhibenda 3 Ad extremunt plantarum Vires, et quidem nonnullarum eximias ad

gravissimarum aegritudinum Sana tionem , praeStantesque alias ad hominum Vitam tuendam , et ad oeco, nomiam proi novendam utilitates , quarum rerum notitiam ex plurium saeculorum. Observationibus sensim

comparatam , et quasi per manus a majoribus natu ad minores traditam Hernandus accepit , aut etiam extorsit ex Indis Medicis , qui primis illis temporibus adhuc Vigebant , quae Mexicanorum ab Hispa, nis debellationem consequuta sunt , ecquis erit tam imprudens , tam consilii inops qui non sentiat, th saurum veluti quemdam , ut Lynceorum Verbis utar, constituere, quem nisi scriptor noster in lucem pro tu lisset, et monumentis suis consignasset, jam diu amis, sum, et ex Oculis ereptum frustra hodie quaereremus At Icones , urgebit quispiam , quibus Auctor omnia illustrarat, Escurialensi incendio, irreparabili jactura consumtae sunt: immo , inquam, largiter re paranda , e comperisanda : siquidem egregia Poten

24쪽

tissimorum Regum CAROLI III. et CAROLI IRmunificentia atque mirifica eorum erga literas liberalitate provisum est , ne quidquam in Hernandi operibus diutius desideraretur. Nam chin animadverterent sapientissimi Principes, nihil praesidiorum superesse , quae in Italia ad Recchi editionem inferfivierant , irritis conatibus Excell. et politissimi vi

ri , Iosephi Nicolai de Agara , acerrimi ingenii

et omni fere doctrinarum genere exculti , cui ea Romae inquirendi negotium demandatum fuerat; Regio Sumtu , et auspiciis , vix hac editione inchoata , missi sunt idonei Bolanici , et rerum naturalium scrutatores Strenui , Vincentius CerVantes , et Iosephus Longinos MartineZ , quorum alter Bota tnices magisterio in urbe Mexicana constituto , et Horrito consito scientiam publice docendi munere fungaturyet Novae Hispaniae vegetabilia excolat, et in Hispa niam transmittat , alter Anatomicus etiam dexterri mus , ejusque socii Joannes des Castillo et Jacobus Senseve , atque omnium Praefectus doctissi muS, excelso animo ac ingenio praeditus, et M xicani sermonis in primis peritus, Martinus Sesseu,

25쪽

XVII

Medicinae Doctor , adscitis Pictoribus , et hujus editionis exemplaribus muniti , ceterorumque librorum , Operarum , et omnis generis ad-jumentorum supellectile instructi per universas Novae Hispaniae provincias peregrinentur , et quidquid ad Naturae historiam spectans deteXerint, praesertim ab Hernando olim adumbratum , colligant , ad artis normam , et recentium BOtanicOxum pxoprietatem , atque elegantiam describant, et delineandum , vivisque coloribus depingendum curent. Ex quorum laboribus exsurget Opus tum scriptorum Auctoris nostri commentarii optimi titulo dignum , tum quoque in Scientiae naturalis incrementum typis committendum. Quam quidem Naturae Historiam , haud neglecto ceterarum Disciplinarum et Artium patroci

nio , CAROLUS REX ad generis humani felicitatem

natus atque educatuS , ejusque Indiarum Superius laudatus Administer , nullo sum tui parcentes , impense et munifice fovent, et promovent non modo , qua ratione paulo ante diximus , in Nova Hispania , sed etiam per certos , eosque peritissimos Professores huic

26쪽

negotio destinatos, in Peruvia , in Novo Regno Grana tensi, in insulis Philippicis, in universo denique, tu i late paret, Hispanorum in Indiis Imperio. Quamobrem gratulari bonos omnes, et aeqUOS rertim ae- Stimatores par eSt, et gratias agere clementiSSimo

Regi CAROLO IV. siquidem ejus amplissimae, Augustique PATRIS erga universos homines beneficentiae, quoscumque inde fructus perceperimus, accepti referendi sunt , nosque praesertim Hispanos, Paternae illius dominationis Subditos , qui ipsi debemusne nobis in posterum Objici queat, parum, aut nihil populares nostros post tot Saecula ad humanaS cognitiones augendas et amplificandas contulisse ; clim Omnibus compertum erit , cujus gentis fortissimorum militum facinoribus , et victoriis dissitae illae,

sunt , et Catholicorum Regum ditioni subjectae, earum incolis ad humanitatis et Religionis cultum tra. ductis, ejusdem, inquam, Hispanae gentis doctorum hominum ingeniis, itineribus , investigationibus , literarum monumentis ad ipsarum nationum, ad totius terrarum orbis utilitatem peragrari, atque illustrari.

27쪽

FRANCISCI HERNANDI

AD ARIAM MONTANUM

VIRUM PRAECLARISSIMUM A Tu UE DOCTISSIMUM,

Allapsum jam Asiae ripis, Montane, Sodalem

P e veterem contemne tuum , cui cernere primum Romulea qu0ndam δε uir te , et NOSCene terra, Rarum naturae miractam , et gentis h0n0rem, Ac nostra ornamentum aeUI I rura usque videre Post SeceSSum illum , quo te, Montane , SOVOrex Instatuere n9Uem , implerunt et pectora rerum uSIS, AC Uaruae linguis , et lumine divum,

Igniferos intra scopusis, et Sacra Philippo Moenia , delicias Regiae, SedeSque beataS : Unde quadrigemina cusurus biblia lingua, Immensum, et priae Iarum opus, ingentisque laboris, Sponte petis Belgas molles, patriaque relicta

Naturae haud pigri occiduos adnantus ad Indos, Clementi adnisi imperio parere Philippi,

28쪽

HERNANDI CARMEN

Hesperiae domini , lacerum qui UIndicat orbem, Instituit leges Sanctas , ren9Uatque cadent eo , Perdens injustos , et Christi nominis hostes.

In gremisque tuere tu0, nam dicemS eSSst Permessi Solers cust0S , siduo que c0l9nuS. Sunt qui post terga 0blatrent, fundantque Tenena Invidi, et innocuos tentent damnare labores, Quos non viderunt, aut percepere legent PS: Indigni quos terna tegat, vel turba bonorum Audiat restantes scelerato ex ore Chelydr0S. Haec te propulsane aequum est, haec trudere in orcum Sincero candore tuo , Sapientia et arte , Et gravitate , Me ac praestanti robore monstra; AD virtus deserta ruat caritura patrono,

Et foedi nitidis mergantur fontibus apri.

Tempus erit , cum te liceat contingere deaeird, Et coram grataS audire et reddere UOCES. Tunc ego Musarum veluti Sacraria Tlo enS, Impense eaesultans , nihil, d Montane, Silebo, Ad res quod spectet n0StraS , Π NOScere pOSSlS,

Quanta Mes istis scriptis Sit debita , quanta

29쪽

AD ARLAM MONTANUM.

Gratra , conatus maneot quae gloria nostros In rebus magnis Si tantram ad culmina celsa Direrisse gradum magnum eSt, plenumque decoris, Atque scelus patret qui his detractoribus aures Praebeat immani diruptus viscera morbo. .

Transeo quam tulerim faStidia longa per . annos Sanguine jam gelido languenS D Sterilique Senecta)Septenos , mare bis menSuS , terra. que repOSOS, Expertus caelum mutatum , alimentaque passim

Iam pridem consueta mihi, lymphasque malignas.

Praetereo ingentes aeStuS, et ir00ra magNa , Viae ullo Superanda modo mortalibuS aegris, Si osos etiam colles , atque invia lustra , FIuminast agna , lacuS v. t 0S , lataSque saludes. Non refero Indorum consortia Ferdita , fraudes Nec canimuS tantaS, dira aut mendacia, queis me Non semel incautum tuo ere , ac verba dederunt , Insigni cura vitata , in Stria , et arte,

Et quoties vines plantarum, et nomina falsa Quarumdam accepi fallaci interpretis usus

oraclo: medica decuit quae vulnera caute Interdum methodo curare , atque auspice Christo. Pictorum haud numer m o Sus , qui munera NOStra Tangebant , aderantque meae Far mazima curae,

30쪽

HERNANDI CARMEN

IV. quidquam digitum Iatum distaret ab ipsa

Reddenda forma , patule Sed cuncta lisuerent, Atque moraS procerum , qui me properante moDStae Saepe fuere meis auo is , ac nisibus. Aut quid, Quae evenere mi r .g Stanti pharmaca , dicam Noetas ac vitae pariter discrimina magna Aut morbos, namir mlha quos peperere Iabores, Nunc etiam infra tos , et in uisIma tempora Titae I e Saevrturos , quotquot durabit in annos pCoetusve hosti S , IacubuSque natantia mono tria, IntegroS homineae vasta capientia in areo Quidve amem, atque Salami vel mille animalia blandam Sanguiferas. punctis passim si ientia seIIem p Rectoreae tetTI OS , atque agmina ruepta ministroSPSi est ad Indorum ingenium , nullisque docendis Naturae arcanis pnumtum , aut candore paratum Z Praeteres , inquam , haec, et solum quod fecimus ipsi Auratio divum eaermis , Christoque Secundo, Hesperiae occiduae morant eae, dicimuS, OVAS.

Φῖnti plantarum igitur, pariterque quaternOSDictamus libros praeter qui fulva metalla Subiciunt oculis hominum, et genus omne animantuno, E quibus herbiferis profert Hispania in agris

Nulum , nam . occiduas tantum Sectamur . et und