장음표시 사용
461쪽
et ima parte lutei, et in eis frumentacea folia, longa, an gusta , hirsuta, et subalbida, asperaque, flores longi ex albo pallescentes, tubulis Similes, et longiS quoque Subalbe Scentibusque vaSculiS Contenti. Radix est nonnihil dulcis, frigida humidaque , et ex his, quas Μexicenses siuequenquio vocant, et dominante frigore guStatae lancinant. Folia, quae lubrica Sunt, imposita medentur eruptionibus, aut inflammationibus parvi S , diarrhoeaS Si8tunt, Seu devorentur Seu emplastri forma ventri admoveantur. Nascitur in locis cultis atque campestribus Chiauhilae et Oc0ituci , ubi narravere mederi folia ulceribus, tumoribuS praeter naturam, febribus et scabiei.
De CozPATLI, Ranunculi specie. CoZΡΑΤΕΙ, quam alii Textali 0mati vocant, RanunculieSt species. Μaturare fiant pannOS, furunculoSque discutere ac rumpere admotam.
De ATT VAHVI TE, Seu de lutea arbore. Arbor est mediocris, flore carens, soliis Urticae longis, angustiS et serratis, acu minatisque, Spinisera et pallenti materie, unde nomen. JuS decocti morbi S oculorum medetur,
462쪽
saviscatque capillos: idem efficitur pulvere in aqua aliquandiu macerato. Radix Glycyrrhigam olet, temperataque, aut paulo calidiore Videtur ConStare natura. Nascitur Hoeiac0c0tiae.
Arbor est excelsa, foliis magnis, SinU08iS, et in quinque portiones divisis, floribus aureis, roSis candidiS noStratibus, aut illis Ompoa ochiti longe amplioribus ac fructu Malis insanis simili, denique qua a nobis depinguntur magnitudine et figura, pulcherrimi aspectuS, Sed odore nullo. Cortex arboris, qui frigidus est et adstringenS, Semunciae devoratus pondere Veneni S adverSatur praeStatque materiem pigmento luteum colorem eXprimenti, neque aliis , quod sciam, ab incolis accommodatur usibus. Nascitur siuauh-quechullae, locis campestribus et planis , excoliturque in hortis atque aedium epistyliis, umbrae ac decoris gratia.
De CozCA CHITT , Seu lute0 fore. Radicem fundit CorcAXOCHITL craSSam, fibratam, longam et fuScam extra, intus luteam, unde prodeunt cauleS referti soliis longis et angustis, Absinthio aut Izt bati similibus , superne virentibus, inseriae vero squallidis. Nullum
463쪽
insignem Saporem radix cujus praecipuus u Sus eSt in medicina) praeseri, frigida humentique et impenSe glutinosa constans natura. Propinatur ab iis Indis Μedicis enixis, illi niturque earum renibUS , necnon illi S, quibuS praefracta Sunt ossa. Nascitur in frigidis I tot eo campestribusque juxta sylvani locis , et habetur ab indigenis maximi. Sunt qui Poettequi at si Seu fracturarum Vocent medicinam.
De c0ZTIC CH10 , Seu s0re pallenti. Radicibus insistit capillis SimilibuS, Unde eduntur caules : et in eis solia Ocyrnina; flores pallentes , orbiculares et magni. Illita corpori febres curat, frigida Siquidem natura
Frutex est, cujus folia Sunt Tetitatu, Seu Fraxini Indicae , et lutei flores. RadiX trita , ac devorata , adversus dysenterias firmissimum exhibet praesidium.
Radicibus firmatur Helleboro similibus, candidis, lon-
464쪽
gis, ac multis, uilde mittit Caules praelongOS, teretes, purpureOS , laeves, ae minimum digitum crassos ; folia per intervalla Salicis, sed circinata et latiora , ac dodrantem paene longa , flores in Summis caulibuS comantes, ex albo pallescenteS, et tandem in Pappos abeuntes, unde nomen. Universa planta guStu Odora est, et aliquantulum amara; calida et Sicca natura ordine Secundo, Subtiliumque partium. Mirabilis est, ut ferunt, radiX adVersus febres, quod qui sat nescio, nisi febrium rigores ac frigora intelligant, aut eveniat idem vacuata alicunde causa. Nascitur in montibus herbarum e pertibUS regionum gelidarum, quale est oppidum Tepella0ztuc.
Rrbor est magna soliis latis et obrotundis, e pediculis longis pendentibus, purpu reisque, qualia etiam sunt dorsi intervenia. Jus decocti ejus infunditur gratia refrigerii. Na. scitur colani.
De COETICTA COZAUNGUI, Seu Cuspide pallenti. Radice firmatur crassa fibrataque, ex qua fundit caules sex dodrantes longos, teretes, et striatos, solia Ocymi, mi
465쪽
nimi serrata , fores toto paene catilis procurSU CandenteS, pilososque, et Elichryso, non dissimiles. Radix est amara , acris, calidaque et eXSicanS ordine iere quarto partium que tenuium, cujus temperiei pares praestat effectus. Nascitur in collibus, calidisque et o Philae locis.
De COZII AXTLATTAPAN, seu herba lutea scultellus frangenti. COZTICCAXΤLATLAPAN, quam alii Coaetta ochit l, seu sorem canum, alii 2 cohu00, alii TU Ochiti, alii vero Azta-xoohiti, seu sorem ardeae vocant, herba eSt duas Spithamas longa, radicem proferens Similem porraceae, et ex hac caulem unicum, tenerum, herboSum, et in Coccineum colorein vergentem : folia porraeea, pinguia , inferne viri dantia, Superne Vero Sublutea: Caulis eXtrema occupat flos magnus, Vi8u pulcher ex alboque aut luteo rubescens. Nec
alius est usus praeterquam radicis, frigidae quidem atque glutinosae, aut foris. Nascitur in frigidis, velut Stapulatae, aut paulo .calidioribus in planis humectisque et ho tensibus lociS.
466쪽
De COZTICATON , seu herbula lutea. Florem fert CogTicATON luteum, depreSSumque Semen. Nonnullum participat calorem. SuccuS vero infuSUS naribus dolorem capiti S tollit.
De c0Z ATLACU LZIN, seu luteo Tlacuatetin. Herba est hirsuta et subalbida, folia ferens longa, angulosa et anguSta. Haec frigida et lubrica conStant natura : inflammationibus medentur apposita. Similis est Mochiati, sed flores sunt modici, columbarum figura, et ex luteo rubescentes. Nascitur Quauhquechullae.
467쪽
vocant, FruticiS volubilis genUS e8t, crassam et pallentem radicem funden S, unde nomina: caulem lae Vena, tenuem, atque rotundum , folia SinuOSa, et in tres divisa cuspi
des , sores candidos , modicos , illis laquixochiil persimiles , e quibus oriuntur acini haud abSimiles cerasis, sed colore candentes. Radi X pallet et inodora eSt , Sapor vero SalivOSUS, temperies mediocris, aut paulo in frigus humiditatemque inclinans. Urinam mire evocat, arenaS et pi tuitoSa eXcrementa pellit, atque adeo quidquid urinarios meatu S obstruit, eX purgat et trahit, carnemque ibidem supereX crescentem reprimit, Si in laevorem redacta Semianciae mensura eX liquore aliquo aperiente deVOretur, et agglutinato pulvere radiciS ex ovi arbumine, aut oleo amJrgd, larum dulcium Junco X0malli vocato , gOSSypino tamen prius fio irretito circumvolutoque, atque ita peni S cavi tati admoto. Quemadmodum raro quodam exerra plo CO ni tum est apud Mantuam Carpetanam , Philippi II. regiam, cum laboraret Episcopus Cordubensis, qui tunc erat Conchensis Praesul, et a confe8SionibuS USdem Optimi ac maximi Regis nostri, gravissima quadam urinae Suppre8Sione; eo enim praesidio Subito ac Veluti per miraculum est liberatu S , re Seratis Viis, Uberrimaque urinae Copia penitus es fusa , haud Sine optima ruercede artificis , cum tamen ille neque, unde Sumeretur id genus au illi, nosset, aut quid
468쪽
quam aliud , quam Se, alioSque permultos a quodam Indo Μedico Sibi id arcani Servante ab ejusmodi aegritudinibus fuiSSe ServatoS, atque erept0S. Et quamquam Sint qui Contendant , non eo pulvere , Sed caudae I lacuatetin animalis, cujus etiam effigiem eXhibemia S, eveniSSe, quae eiSdem morbis affectis mirabile quoque auxilium praeStat; tamen re diligenter considerata atque inquiSita, inventum eSt e radice hujus plantae, non ex cauda praedicti animalis mutuatum
eSSe , quod narravimus, auxilium.
Radici innititur Iongae, tenui, et fibratae, eX qua fundit caules tenues, dodrantales: et in eis solia Lini, longiuscula et angusta, luteum florem ac Semen orbiculare in summis ramulis. Radix tuSa, ac devorata eX aqua Semunciae mensura , Vacuat bilina , pituitamque. Nascitur Chalci frigidis locis, ac collibus. Radix est impenSe amara, calidaque et Sicca ordine tertio, et nonnihil urens guttur. Provenit etiam Tetonsanci, ubi Gettici lanoquakni vocant.
De IV 0ZI N, seu fronte pallenti.
Fibratae radici insistit QUACozTON , et nonnihil pallenti,
469쪽
unde proseruntur caules: et in eis folia Limoniae Mali, et in eXtremis caulibus palleScentia, unde nomen, AC Semen rotundum contentum in vasculis. Nascitur Cuthua cani, et inocolluci frigidis locis. Temperata est, nonnihil amara et Sub- dulcis , aut in frigiditatem declivis. Propinatur ex aqua adversus febres , et a partu roborandiS enixiS.
De CEψ0AL CHITIC, seu herba simili Cempoa oohit Radicem fundit CEMpoALYocuiT1c Raphano similem sol ma , atque magnitudine : folia Cichorii, Spinifera , Serrata asperaque, Sed Circa exortum CompreSSa, ac Velut praecincta : caule8 dodrantales, luteosque, et in pappos abeuntes
flores , unde nomen. Decoctae radicis infusum jus , quod amarum eSt, alvum Solvit, urinam elicit, et Ventris dolores levat; calida enim eSt, aeris, Subtilium partium, et ex-
siccans tertio ordine natura, atque ita tu SSi quoque devorata Confert, Ciet Sternutamentum, et pituitam naribus de trahit instillata.
De CEM POALX CHII L , seu Josiorum viginti foribus. Plantae ferentis florem, quem MeXicenSeS a numerosa soliorum multitudine CSΜPOALXoCHITL, Hispani Caryopbiluin Indicum, et antiqui ex quorumdam salsa sententia Othonam,
470쪽
aut Jovis forem vocant, Septent praecipuaS inVenio , quamquam Sint et aliae, in hac nova Hispania differentias, so
re, nomine, et magnit Udine di StinctaS. Foliis Constant omnes Tanaceti , floribus aut lutei S , aut ex luteo rufeScentibus, A facultate ordine tertio Calida atque Sicca, Sapore aeri , te nuibus partibu S, et non Sine quadam gravitate Odoratis. Vipollet discutienti et aperienti: foliorum SUCCUS ebibitu S, aut folia ipsa contu Sa, et eX aqua epota, Vinove Ventriculum gelidum Contemperant, men Ses , Urinam, et Sudorem eliciunt, frigora intermittentium arcent illita paulo ante accessionem , satum discutiunt, Venerem eXCitant , CacheXim ad istem perie frigida hepatis ortam Clarant, aperiunt ObStructa, convulsa laXant, hydropem levant, Vomitum e X aqua tepi da procurant, et tandem febrium rigoribus , imo febribus ipsis expurgata per urinam et SUdorem CaUSa medentur. Primae speciei floS eSt luteUS, Ceterorumque generum fores vincit foliorum amplitudine et numero; et Cen Oalxochillpi opite VUL atUr a SteXjCani S ob numerOSam illa rabilemque foliorum congeriem, quorum dispositione et forma albam rosam noStratem quadam tenUS videtur imitari ; hujus generi S planta ceteri8 major est, et amplioribus ornatur foliis.
Secundus flos Oquichili. seu sos masculus dictus ob magnitudinem foliorum et calycis, ut a primo genere totiu8 plantae floris et foliorum amplitudine longo Superatur inter-