장음표시 사용
241쪽
ηdtioni inservientes, assicientibus, neque sanguini
per pulmoneS transitum magnopere interrumpentibus, aut turbantibus. Ex quo sequitur, ut, quamvis talis respiratio primo obtutu terribilis sit, pro magni tamen periculi signo haberi non debeat. Quamdiu enim sanguinis per pulmonum vasa iter satis liberum servatur, id quod semper e pulsu cognosci potest
non est, quod a respiratione dissicili mortem denuntiari credas. At si respirationis difficultas adeo ingravescit, ut sit Vocationem minitetur, aliaque symptomata , in laborante obvia , pulmones inflammatione affectos, aut muco, oleo, sanguine, Vel pure, in- fartos atque Obrutos demonstrant, in malis omnino signis tabenda est, nec , nisi pessima quaeque, pertimescenda sunt.
Quum de his morbis, quorum symptoma characteristi cum spirandi dissicultas, est, ex profesib agemus, illam spirandi dissicultatem , quae a pulmonibus infamtis nascitur, ab ea, quae solis nervorum, ad respirationis musculos pernentium, affectionibus tribuenda est, accuratius d1stinguem US. Qiuemadmodum certae quaedam pulsus proprietates sunt, a rebuS eaeternis, corporis Ue habitu, dependentes , ad quas semper attendi oportet: ita similiter memores eise de bomus, respirationem quoque, pro Varia corporum constitutione, itemque pro varia thoracis conformatione, ac propria pulmonum conditione, plurimum variare. Quibus accedunt varii illi effectus, qui a tempestatum conversionibuS, locorumque mutationibus, exspectandi sunt.
242쪽
De signis, s lenia nervssum perturbatum indicantibus. SENfUM , perceptionem, motumque voluntarium,
a fano nervorum statu dependere, ingens observationum atque experimentorum, in animalibus vivis captorum , numerus demonstravit. Quam ob rem , si quando sensus externos , animi facultates , aut fibra rum muscularium Vires, imminutas, turbatas, Vel interruptaS, observamus, certi esse polsum LM, syltem a nervosum non ex toto recte se habere, variasque illas morbosas aberrationes cum sensus. perceptionis, motusque voluntarii statu sano & naturali comparantes, habemus, unde molestiae morbosae, ac periculi modum , atque magnitudinem aliquatenus metiamur. Verbi gratia, homo, febre laborans, vehementer delirat, nec somnum capere potest. Proximam & delirii , & agrypniae , causam in liquore nerveo , per sensuum internorum atque externorum organa justo bundantius distributo, ponimus, adeoque eX duobus his , quae in aegrotante Observamus, symptomatibus inferimus, ab humorum, per Vasa circumeuntium , vi aucta nimiam ortam esse liquoris nervet secretionem, tenuemque hanc materiam nimis ubetatim ad nervos nunc mitti. Indidemque etiam concludimus , si duo ista symptomata violentius saevire pergant, aegrum in summo Vitae periculo versari, propter insignem illam liquoris vitalis, sine cujus justa copia motus animales perfici non possunt, jacturam. Sin autem idem homo in progressu febris stupore opprimitur, atque in continitum soporem decidit, nervos liquore suo non satis imbui, eorumque motus ob cerebri vasa sanguifera, per continuatum humorum circumeuntium
243쪽
circumeuntium motum violentum & rapidum nimis dilienta, vel forte disrupta, elanguescere colligimus. Atque hinc iterum eae duobus his symptomatibus adventiciis periculum, cubantis Vitae impenden S, praedicimus.
Ex eodem principio magnum semper periculum ini pasmis, cum systematis vascularis perturbatione conjunctis , vel in sui iam a corporis debilitate , animi vedejectione , ponimus, quibus, in morbo quodam febrili apparentibus, pejora atque terribiliora signa esse
Supra diximus, nervos aeque in origine sua in cerebro assici polle, atque a rebus noxiis , in ea loca , labitisingulae chordae terminantur, agentibu S, qu inexplicabili quadam συμπο se lac molestiam & pertur bationem cum universo systemate nervo Ib commu
Quum omnium harum perturbationum flans maxime vulgaris acria atque noxia, in canali cibali haerenatia, sint, neque systema solido ruria generale, aut massia humorum universa, incusari possit, utilissimum erit, signa, rerum istarum noxiarum praesentiam & naturam indicantia , observare , modosque aptistimoS , ac
tempora Opportunissima, eaS corrigendi, atque ex corpore eliminandi, proponere.
Signa, Ventriculum, intestinive duodeni flexum, rebus noXiis, Vomitu rejiciendis, oneratum, denotantia, praecipua, sunt lingua, sordibus crustisque crassis obsessa, sapor in ore amar US, acidia S, rancidus, vel putridus, nausea & an orexi a , ventriculios simi strum ac pars superior dolens , ponderi S Opprimentis sensus circum praecordia , cum hypochondriis plenis , molliterque tumidis, alvus adstricta, vertigo& capitis dolor, horrores atque extremorum frigUS ,
cum universi corporis lassitudine, subitaque aftheni a. At si materia noxia profundius in intestinis hieret,& per alvum dejicienda est, adsunt fere ventris dis-
244쪽
tentio , dolor, ac murmura , dejectiones laedae , acreS, cum torminibus, lumborum dolor, ad coxas CXtentUS, cum genuum infirmitate, atque obtuso circa ea dolore. Generalem systematis nervosi statum etiam quodam modo commonstrant aegrotantis oculi, totusqUe Vult US : qui quo magis speciei consuetae & lanae dissimiles sunt, eo magis terrere nos debent. Atque hinc magnum semper portendit periculum cubantis Vult US, ita mutatus, ut ipsi amici eum vix agnoscant. Qui uit Una cum aegro versantur, signorum , ab oculi Satque universi oris lineamentis derivandorum , notitiam sensim sine sensu acquirunt. Nunquam autem ea cum aliis alia communicari potest ratione, quam mutationes, quales in vultu laborantis quum maXime apparent, indicando.
sgna ab exanthematibus , aliisqtie c0rtoris externi
J T statum ae rotantium etiamnum e Xacti US co P
noscamus, curiose nobis attendendum est ad exanthemata, decolorationes, ullasve mutationes, in corporis superficie aps 'rentes eXaminandus sanguis, ct vena detractus; inspicienda, vel ipsi sorte analysichemicae subjicienda, urina ; perluit randa denique, quae ex pulmone per sputa , ex Ventriculo per Vomiis tum , ex intestinis per dejectioneS , eXcernuntur. uum quasdam exanthematum species febris vel praecedat, Vel comitetur : hus ab iis , quae sebre vacant, semper distingui oportet. Multa exanthemata febrilia specificae cujusdam materiae morbuicae progenies sunt , velat variolae
245쪽
& morbilli : alia conina a sanguinis dissolutione nasucuntur, quasn sola agitationis violentae calorisque aucti continuatio effecit, cui sermentum aliquod , ut ita dicam , putrefaciens , vel in corpus per insectio nem illatum , Vel in eo per victum praVUm, aliosvo errores, in rebus non naturalibus commissos, generatum, sociam fortassis operam praestat. Posteriora exanthemata, quae purpurae, si Ve pe- techiarum, nomen vulgo obtinuerunt, Vari OS coloreS habent , a splendido rubore usque ad livorem, vel tantum non nigrorem. Neque minus varia illorum magnitudo est, a maculis eXigui S , ea S, qUae ex pulicum morsu nascuntur, referentibus, usque ad insignis latitudinis maculas , quae vibices appellZntur. Exanthemata haec vix super cutem eminent, raro
que , nisi , ubi febri plurium jam dierum spatium accessi, aegrique vires paene exhati sipe sunt, apparent, neque ullam morbi levationem afferunt. Caeterorum eXanthemat Um pleraque, quum eru-pς runt, febrem levare solent. Materia quippe noXia, ab humorum , per Vasa Circumeuntium , massa separata, inter solida inertia in tela cutis cellulosa deponitur. Quae si omnis separata est, febris conquies.cit, omniaque , ipsam comitantia, symptomata molesta a vanescunt. Sin autem mZteriae noxiae copia major est, quam ut hunc in modum separari p ossit, D quaedam illius portio sanguini immixta remanet, febris , etiamsi e Xanthemata appareant, non desinit, sed continuatur. Atque hoc in deterioris notae variolis , morbillis , febribusque, imiliari ac scarlatina , accidit. Generalia igitur, quae ab eXanthematibus, in febre quadam erumpentibus , peti possunt praesagia, haec sunt. EXanthemata, in cute apparentia, si, quae febri accesserunt symptomata, ab iis insigniter minuuntur , boni sunt ominis, felicemque morbi exitum praenuntiant. Sin autem ab illorum eruptione symptomata febrilia adeo non levantur, ut potjus
246쪽
praecordiorum oppresIio, debilitas , delirium , Uc. ingravescant, justus metus su hest, ne sanguinis crasis destructa, & ita quidem destructa sit, ut nulla
amplius medicina locum inveniat. Ad cutis decolorationes quod attinet, color eX pallido viridis , cum maculis nigri cantibus sit bter oculis, humorum per vasa circuitum languere , sangui-Nemque Vappidum atque aquosum ei te significat. In femina talis color menses suppressos ; in mare habitum corporis scorbuticum, intestinorum debilitatem, pravamque ciborum concoctionem indicat. Temperatura livida, eumdem fere corporis habitum exhibens, evidenti argumento est , universos humores in putredinem vergere, & solidorum vivorum motus nimis remissos esse atque languidos. Qia se lurida Vocatur temperatura, sive color faciei obscure nubi-luS, cum torpore ac gravitate Oculorum, certum
signum est , bilem non rite secerni. Colore autem in totum stavo ductus communis , vel cystici, obstructio ostenditur, quae bilem cysticam in intestinum duodenum exonerari prohibet, atque ita in humorum, per vasa circumeuntium , tradisum retro . git, quacum
ad vasa, cuti subjecta, defertur, in hujusque tela
cellulos a deponitur. Sudores saepe numero statum conditionemque universie humorum massae significant, ut qui interdum , quamvis perraro, acidi sint, alias putridum odorem prodant. Nonnunquam sudor rubra sanguinis parte tinctus cst : hinde colorem subflavum , aut etiam rubicundum, ducit. HUmor quoque, qui ex ulceribus exit, de statu fuidorum certiores nos facere potest. Si acer & mali Odoris est , partiumque circumjectarum epiderm idem corrodit, insignis acrimoniae, vel cancros c, vel proxime ad hanc aecedentis, testimonium perhibet. Si tenuis & cruentus est, putridum illum dissolutumque fluidorum statum, qui scorbuticae ivdolis est.
247쪽
denotat. Si blandus, ac mali odoris expers est, Concretusque apparet , contagionem scrosulosam indicat Humor, eX Ulceribus Venereis manans , interdum aeque acer L corroden S est, atque is, qUem cancrosa
fundunt, nec facile, nisi morbi progressu investigato , omnibusque sumpto matibus curiose inter se collatis, distingui potest. CAΡ UT UI. Siguc ex j ungiliHe. N UAM sanguinis examen pollicetur, cognitio
tanta non est, quantam quis esse sibi persuadere possit. Hominum quippe, evidenter male affectorum sanguis ei, qui ex aliorum, sanitate absoluta perfruentium , Venis detrahitur, simillimus est: & contra homines, nullo morbo laborantes, sanguinem a periculose decumbentium sanguine minime di venasum exhibent. Exemplo sint seminpe gravidae, qUarum sanguis crusta crassa obtegitur , adeoque ei, qui ex pleuriticorum venis mittitur, haud absimilis est. Quae quum ita isint, facile apparet, certam aliquam regulam, ad quam sana sanguinis, vel quantitas, Vel qualitas , e Xigatur , constitui non posse. Neutra enim per se aestimari potest: sed semper ad
peculiaria momenta, quae aetatum, seXUum , atque constitutionum varietas affert, respiciendum est. Prius autem, quam isigna, a sanguini S, eX aegrorum Venis detracti, specie derivanda, proponere cO-Πemur, in memoriam revocare nobis debemus , qualis, ex hominum , in absoluta sanitate constitutorum , Venis missus, appareat.
In universum observari potest, sanguinem, obscurexubentem , qui, si refrixerit, in serum limpidum ,
248쪽
Omnis sere coloris expers, & coagulum rubrum, crusta crassa , aut alium a cruore subjecto colorem habente , non obtectum, separetur, cujusque tertiam, vel dimidiam circiter partem , serum fficiat, bonum ae sanum , ab omni acrimonia morbosa Vacuum , necetiariaque omnium partium constituentium pro portione eite praeditum.
Hi no de sanguinis a statu sano aberrationibus judicare licet. Sanguis, ruborem splendidum , cocci-
Deo colori similem, reptae sentans, nec cito in serum& coagulum rubrum discedens nimium salium in fluidis abundantiam. corporisque ad arthritidem, vel e Xanthemata calida & scabiosa , proclivitatem indicat. Talem sanguinem saepe etiam, qui febre hectica laborant, aut victu nimium salito, nimiisve aro
matibus condito, Utuntur, cXhibent.
Ubi sanguis copiositus, quam pro rata portione, serum continet, morbos hydropicos exspectare Oportet.
Talis quippe sanguinis dissolutio systematis vascularis debilitatem arguit, ob quam serum facile in cavis majoribus , vel telae cellulo, interstitiis , deponitur,& stagnat , quum vasorum limphaticorum tonus Nunc infirmatu S, excretionesque per cutem imminutae sint Serum , flavo colore tinctum, bili transitum in intestinum duodenum non patere, eamque in massam humorum generalem retrorsum agi, significat. Serum sanguinis rubicundum, aut lividum, magnam fluidorum dissolutionem ac putrefactionem Osc. tendit, qualis scor buto, pessimaeque notae febribus putridis, propria est. Pejus ,etiam eli, si serum turbidum, aut totus sanguis sordidus, suscique coloris est, nec coagi iam rubrum inde separatur. Coagulum rubrum, spuma vel crusta subalbida,
corium referente , contectum , pro certa sanguinis . ten. Cioris, nec per Vasia, nisi cum majore minore vedifficultate , euentis, nota adhuc habitum est. Quum
249쪽
igitur sanguis, e X hominum, inflammationibus correptorum, VeniS mistus , crustam illam plerumque exhibeat, hoc eorum , qui inflammationes a lentore atque obstructione derivant. sententiae firmandae esse eesistimarunt. Sed ingeniosissimus quidam recentioris sciatis physiologus crustie illius generationem ex principiis prorsus contrariis multo probabilius repetit, sanguinemque , quamvis e vena detractus , Ω
Coagula VS, tenaX appareat, per Vasa tamen adhuc manantem, magis, quam ante natam inflammationem , fluidum elle asserit. Supra diXimus , coagulum rubrum ex particulis colorantibus, cum limpha coagulabili connexis, esse concretum. Jam , arteriis valide agentibus, si1υe t0tus
habitus Ualidus , 'de u0u validiis sit, limpha coagulabilis si fidior es , tarditisque iis c0agritum abit, adeoqHeparticulas i Abras, quae ponderose simam sanguinis partem c0nsituunt, prius ad fundum dimittit, qΠam comgriletrir , qua separati0ne spontanea c0agulam 1 tibvum iu duas partes diet iditur: uuam stiperiorem , qriae ex j lo limpiue coagulabilis coagula , qu0d corium hic appellatrir , c0nstat s alteram inferi0rem , quae partim ex hoc, partim ex gl0btilis rubris, c0mposita es.
Part. I, p. s Corium hoc Medicorum attentionem summopere exercuit. Cl. LANGRI sit , strenuus lentoris defensor& propugnator, initrumentum quoddam excogita Vit, ad hydrometri vulgaris principia confectum , qUO Uariam corii tenacitatem metiretur , atque inde curandi rationem praefiniret. Alii alias sanguinem examinandi vias ingressi sunt. Quidam eum e X siccarunt, ut solidarum partium ad fluidas rationem detegerent: alii pondus ejus specificum explorarunt, quantUmque
hoc ab aquae pondere specifico differret, observarunt et
250쪽
alii eum cum varii generis salibus , cum aqua , ita qua corticem per uviarum decOXerant cum spiritibus a dentibus , Uc. commiscuerunt. Sed omnia haec eX- perimenta potius delectant, quam prosunt, maXimamque partem eX praejudicata quadam theoria , cui stabiliendae auctores operam navarunt, instituta sint.
Signa ex Ariria. UONIAM corporis humani sanitas magnam partem a legitima atque ordinata e X crementorum separatione & cxpulsione dependet: horum profecto examen , tum quantitati S, tum qualitatis, ratione habita, aeque nobis ad statum corporis cognoscendum , ac pulsuum observatio, sanguinisque inspectio, inservit Urina eXcrementum , eXaminatu facile , cujus mutationes motuum animalium flatum pariter, atque fluidorum conditionem, renuntiant) inde ab alitiquissimis temporibus Medicorum attentionem pr
Antea Vero, quam ex aegrotantium urina judicium de morbis serre liceat , cognoscenda est urinae, ab hominibus, absoluta sanitate perfruentibus, redditae, Conditio, quae caeterarum quasi leae siti & regula. Hanc ipsam autem certam ponere, perdissicile omnino est, quum humor iste , pro aetatiS, Victus, atque CXercitationis varietate , semper variare soleat. Infantis lotium , cum hominis adulti urina , ob salium , olei, terrieque abundantiam colorata, graVe olente, acri, comparatum, blandum colorisque expers est. Idem fere discrimen inter hominis, vitam sedentari Am agentiS , corpusque parum , aut nihil dimoventis, & ejus, qui quotidianos labores duroS tolerat, urinam inter-