De Castelleto Parisiensi circa 1400 annum et qua ratione res criminales judicaverit

21쪽

- 13 interesset, Si copiam ibi gandi non daret, si in carcerem detrudi temere et perperam, sine cauSa justa, quemquam pateretur. Reges an lem coeperunt moveri indiligentia, ad quam Castelletum dilabebatur itaque, mense auguSto, anni 1424, rex Henrieus V corrigere statuit Nous avon Sentendu inquit, cellusieur exactions tromperiis et men-geries y on commis es et perpetrees en grant legion et retardement udit bien de justice, dommage et desertio denos b0ns et ob aul subgie n. Rex dedit Par lamento, quasi summo judici omnium caeterarum curiarum et jurisdictionum regni, provinciam inquirendi eas turbas dicto regio Partamentum obtemperavit, et mense malo anni 1425 die tum grave resormandi exiity, quo non CaSte letum constitutum iterum, nec sorma tribunalis mutata, Sed solummodo regia voluntas indicata e t de rebus, quae repreheniendae Videbantur Severe jubetur Praep0 Silus adesse in sua se ibi quotidie mane hora septima, admittere et audire litigantes iisdem diebus quibus Partamentum, exceptis seriis B. Dionysii B. Catharinae, . Nie0la hiemalis et B. Germani utissio lorensis inspicere quotidie indidem eorum qui pridie in carcerem mi Ssi Sunt, omnesque detentos singulis lunae diebus is stre ad cognos dendam an vis quaedam aut injuria ipsis faeta sit a custodibus careeri vel ab alii, attendere etiam ut carcere sint mundi, quae sunt praescript ad Praepo-itum

pertitientia'.

Aliunde scimus P aeposito mandatam suisse curana Ormulas corrigendi, Si pu e SSet. Modo Praepositus, Sua privata auctoritate Su8, die tum promulgabat quo modus procelendi in udieiis conglitueretur modo regi propone it edictum curabatque ab illo Obsignandum. In utraque autem re quidquam non decernebatur nisi prius in concilio res deliberata sui SSei, quod concilium ex auditoribus examinatoribusque constabat'. In quodam statuto, Piaepositus his verbis utitur voris

1. Ordonnanees, XIII, 88. Cf. II, 3. 2. Ibid. XJ II, 89.

22쪽

0rdensi par a deliberation dia consei et oppinion des assistans ida cour et de leur assentim sent quera 'ores naVant . . . I x alia parte in Omnibus sere edictis regiis fide ad Castelletum a linent, dicitur regem aliquid providere suadente Praeposito ejusque concilio . Quod si Praepositus assessores consulebat, id solum Onvenientiae causa, atque minime eorum sententia Stringebatur; nam Saepe curabat ut rex ediceret 0ntraria auditorum examinatorumque utilitati; quod non sacere potuisset si hi in concilio praevalui SSent. Interea, si re X, Solo Praep08iti rogatu conficiat quae pertinent ad Castelleli ribunal summa Praepositi potestas ea est ut rarissime de illo fiat in digiis mentio. Praepositus nempe adibat regem tantummodo ut compe8ceret abusus exortos auctosque sua negligentia, non Satis ipse pollens ad compescendum in

caeteris vero rebUS, SUO On Silio, non alieno, Ulebatur, neque

praescripta regi8 generalia vel apertissima negligere dubitabat. Hujus rei exemplum singulare exhibent locum tenentes qui vides illius in civilibus negotiis et criminalibus agebant. Ea tempestate, ii ministri non a rege creati agnitique, nullam ei rationem reddebant; eligebantur a Praeposito, qui periculo Suo mere edem Solvebat neque sancita fuit institutio,

neque recognita.

Porro XII Saegulo reges ballivis enescallisque imperaverunt ne loeum lenentium opera uterentur Parisiensibus

Praep0 sitis id etiam interdixerunt, adhibendo Sque permiserunt solummodo si morbo lab0rarent, Vel aliquid aliud legitimum obstaret, magistralibus relicto arbitrio quos vellent eligendi. Reges nempe perspiciebant gravia in Commoda in instituendis locum tenentibus, et vitio vertebant Praep0 sitis quod ea via justitiam negligerent, ci0d in sub Stilutis suis

cauSa tota reponerent, neque cognoscerent quidquam delitibus, quae in ipsorum foro agebantur Philippus IV interdictum peti Saepius redintegravit , item Carolus VI .

23쪽

Τalum prohibitionem Praepositus Parisi sensis minimi sedit. Etenim ab antiquissimis temp0ribus, ob litium multitudinem, duobus utebatur auditoriis, uno in quo civilia expediebantur, et quod vocabatur u e grani parquetis, alter autem in quo criminalia agebantur et quod vocabatur u lo petit parquet , Singulis is lis auditorii locum tenentem praefecit, paulatimque is assuevit permittere lites dijudicandas Non praetermittam tamen eum aliquoties in sella criminali praesedisse, Si quando re major ageretur, sed raro Solebat lo eum tenens ejus vice e X plere. 0u0d modo asseruimus, ex litteris patentibus, anni 1407, manifeste comprobatur Ab antiquo, inquiunt, erant ibi duo auditoria distincta et separata, unum pro ei Vilium, Ignu SParque tu S reliquum pro criminalium causarum expeditione, parvus Parquetus. Sic duo logum tenentes Praepositi Parisiensis, sic clerici duo, videlicet civilis pro magno Parqueto, et pro parvo, criminalis . scinde apparet PraepOSitum, Sprelis regiis edi elis, duos locum tenentes habuisse. Praeter ossum tenentes idque die is praeeipitur debuit Praepositus uos elerissos habere ad scribundos odisse consi-ciendaque ejus mandata aut secreta negotiari quod si pluribus opus esset clericis, inter Castellei notarios desumebat quos libebat . Nolemus autem hic Praepositi proprios suisse codides, n0n Castelleti ex tali con Suetudine, quae Suste essO- rem ineonvenienter omnes praeterita lites celabat, discimus quantum in Castell0lo regulis et cautionibus jus caruerit'. Praepositus domicilium in Castollet non habebat Existimo vel habitari non potuis Se vetu,taua portam, vel praepositis minus gratum fuisse convergari in tristi lugubrique loco qui hinc detent0s, illine cadavera exposita continebat, majore laniena circumdatus et magello piscium, uapportu Parisiorum ad septentrionem ubi habebatur mercatus , quae Omnia Odorum pestile rorum plena erant Carolus VI tali rerum statu anXius, remedium adhibere Statuit, et post Malleo in0rum rebellionem, cum municipium Parisiense, litteris mensis a-

24쪽

- 16 nuarii 2 die datis, anno 138 2, suppressisset, ut a Parisiensibus d se sectionis poena repeteret, publicavit domum Pilarum Praeposito Parisiorum Omnia jura omnemque potestato in prioris Praepositi mercatorum scabinorumque tradidit. Postea dono dedit nominatim illi domum illam Pilarum, quam habitaret. Non videtur Praepositus eo beneficio usus suisge; nam pede Oblatas Osi inivit. Tunc praepositura fungebatur Αudou in Chau veron, quo administrante, non pauca desiderata Sutil. Ideo, quum anno 1388, praepo Si tura mercatorum fuisset iterum restituta, novus praefectus, Joannes JOuvenet, nactus domum Pilarum vacuam, in ea Sedem suam constituit. Die 20 aprilis, anno 1402 Carolus VI litteras obsignavit, quibus minus Castelletum Praeposito donabat, qui ibi domicilium collocaret'. Minus Castelletum erat ampla turris in extremo minore ponte sita, ubi detinebantur vincti. Dubium oritur an is locus fuerit aptissimus, quem nunquam Praepositi iniverunt: in sua ipsorum itaque domo habitare non destile. runt, neque domum publicam tenuere .

aue Ore Des mage prolata sunt vera, ex eo quod Saepius in

l. ordonnan es, XII 578. 2. Sauvat, Hist et Beehelethes des Antiquissis de la ille de Paris i. IIp. 154.

25쪽

codice criminali a Duples-Αgier edito appareat Joannes Tru-

qua quasi locum tenens criminali, qui profertur etiam ut civilis ab anno 1382 ad 1392 concludendum videtur locum tenentem criminalem saepe numero egisse vices locum tenentis civilis, ac viciSSim. II. - Auditores. Cum solus non posset judigia reddere, Praepositus Parisiensis sibi locum tenentes attribuerat, et eodem ferme tempore consiliarios, cupidus non Solum eorum prudentia utendi, sed etiam eis permittendi partem ui laboris Animadvertere est enim Caslelletum a principio sibi imitandum Par lamentum propo Sui S Se ejuSque imaginem reddendam, et quasi dedisse operam ut minus Parin mentum haberetur, quod manifestum sit his ei bis in edicto quodam .dieri novembris 1393, promulgato Scriptis que nosti dicte eo uri de Chus tellet avolt et araeco ustum de elle ou ours Ouuerner et Iegle te plus pre que elle e ut Selonior de nance et instruc-cion de nostre eo uri de Partem erat qui est a cour capital et Souveratne de nostre Oraum et exemple des aut res . In Castellet erant igitur consilia iii, sicut et in Partamento. Ex edicto februarii anno 132 confecto, di Selmus eos suisse et numero, quatuor quidem clericos et quatuor laicos debebant singulis hebdomadibus bis convenire cum Praeposito ad lites dijudicandas Vetabantur esse ad voeati procuratoresve pensionnam curi u Squam quotannis quadraginta libras Parisiensium pro mercede accipiebant . Isidia, quibus primo clerici fungebantur, O n laici praestita sunt. Vir eruditus L Roche-Flavin interpretatur eam mutationem, veluti in Par lamento, actam Sse, neque ullo edicto imperata in his ne impe muneribus praefecti fuerunt clerici, qui Sucros ordines intra annum Se inituros uraverant jurejurando

Consiliarii immuni latibus quibuSdam fruebantur, scilicet,

1 Ordonnan es VII, 82. Ibid. II, 4.

26쪽

- 18 subsidiorum jura non solv0bant aliaque vectigalia jus etiam ob imuerunt quod dic sebatur u comittimus au reque te dupolais de 'doti l is denique a Carolo V ut post instituta vectigalia salinari a jure u de ranc-suleii usi sunt, ille licet 0- tuerunt cili Otheca salinaria a d sumere quo indigebant, Solvendo pretium, quod recipSe mercatoribus emeti Solve bat . Rex idem beneficium aliis quibus dani Castis ileti ministris contulit 14 die mensis ulli, 410 patu ut es litteras obsignavit, quibus regius procurator, quaesitores, Scriba civilis criminalisque Castelluli immunes essent subsidiorum Solvendorum pro granis, vinis aliisque alimentis quae in uis ipsorum agiis colligerent . Jam vidimus quae ad universos consiliario pertinebant, nune minuta quaedam plo pria in SpiciamuS. Consiliariorum nomine duo ordinus maxime distincti ministronum de Signantur, auditores nempe et Taminatores'.

Putant quidam jura utriusque ordinis suisse ob initio conjuncta et a Ludi vico I postea discreta qui quid est, principio, alii aliorum ossicia usurpabant, unde lites exortae Constat auditores XIII λ de eulo jam X titis Se non Olum Ap parentes Praeposito Parisiensi, sed etiam ballivis senescallisque Eorum officia describit uris peritus Beaumanoi iii 40 capitulo libri cui titulus est Coutumes u Beati Daisis'. Ex 110mine ipso auditoris Osfigia praesumuntur. Nempe multitudo litium mature impedivit ite Praepositus curaret ipse lites instruenda , quae ad tribunal confluebant; habuit igitur viros proprios qui in eo labore illum juvarent et praesertim testes audirent in inquisitionibus ob eo ossici Ortum est nomen auditoris . o Stea aue Oritate eorum SucereScente, in animum venit permittere auditoribus lites minus graves in ipsa cognitione dirimendas, eas nempe in quibus agebantur

l. Delamare, I, 235. 2. Ordonnances, IX, 13. 3. Begistre criminei, I, 166.4. Delamare, I, 2ll. 5. Ibid. I, 230. 6. d. Beuguot, II, 128.

27쪽

res parvi momenti, ne implicarptur ultra moidum alio liligandi, et ad Praepositum lites nullius pensi descenderent. Ita auditores, qui primo quaesitoresso unam O lo fuerant, eva Serunt judices et auditorium obtinuerunt. Reges hanc novilatem sanxerunt et solum operam dederunt circumscribendae Ruditorum potestati, Statuendaeque pessunt se, de qua in judiciis contenderetur, et quam praeterire non liceret Frequentia regiarum litterarum ea de re probatur auditores propensi S Simo Si uisse ad jura augenda Sua. Ineunte XIV Saeculo, duo tantum erant auditores, qui titulum lae Se ferebant; prius vero Praepositus in singulis

litibus ligεbat quem libebat. Duo illi sine dubio vehementibus qui relis an Saa dederunt, Vel quia pravo favore uterentur, vel quia suo ossistio es Sent impares; nam dicto mensisno MembriS, anno 1302, Philippus IV eos suppressit et decrevit ut in posterum uti Pie vos Selon a qualite des querelles dorira audite ur bon et loyaul et non s00ppζonne urs en a be-80gne en a presene de parties si comm ij et0it accoustum andiennem diit D. Piae depit eis etiam ne cujusquam essent beneficiarii . Primo die mensis Itali, anno 1313, novum edictum divulgatum St, quo auditores non litem judicaturi erant, in qua plures quam exaginta Solidi gerentur. Si quis si demandeamendementis, si quis ab lite apud auditorem periecta ad Praepositum pro Vocaverit, nec uerit ea provocatio legitimis rationibus innixa Praepositus litem rev0eabit ad auditorem,

Quum duo testium auditores legitimi, anno 1320, in magistratum re Stiluti fuissent, conati sunt invicem adjungereministros interiores ut sibi coronam facerent quod rex vetuit, atque imperavit eis ne sibi cleri eos devincirent ad Seripturas conliciendas quas notarii Castellet facere debebant ' et ne haberent locum tenentes vel eos sibi sufficerent quere de ea de re multae erant: videntur auditores ad se

28쪽

Addito tempore, auditorum jurisprudentia definitur et jura strictiora fiunt nobilioraque. Ordinatione mensis ebruarii annique 13 2 illis in tui dicitur ne Castellet abessent in Praep0siti permisSu, qui in

eo caSu, per locum tenentem eo Supplebat. Causas viginti libris majores non cognoscebant Si quiS ab auditore ad Praepositum pro VocaSSet, repulSamque tulisset, 40 Solidis mulctabatur denique audit0re debebant to te in subselliis stare quotie Praepositus in Sella'. Ad instar Pallamenti, curia Castellet duos ordine sedium osse rebat; nam gradu erat conir i murum editus et gradus inferior ante primum Pice positu in loco Superiori considebat, auditores vero in Subselliis inferioribus : inde fiebat ut Praepositi auditorium vocaretur u 'auditoire 'et haut , auditorum autem si auditoire d'en a D. Anno circiter 1 385 mutati gravis auditorum saeta fuit magistratum locaverunt, nedum mercedem annuam acciperent. Sed quum hujus rationis incommoda percepta fuissent, non modo ab auditoribus, sed a praepositis ipsis, poSt quadraginta annos circiter, rex Carolus V litteris mense septembri et anno 137 logationem abolevit, ad pristinaque rediit. Constat auditores e tempore duo fuisse tantum qui causas commune solebant judicare viginti libras non praetereunte u es lux leges dem bas de nostre Chastellet de Paris ut antea, 40 libiae Turonensium annuae eis promercede solvebantur' rex dedit illis sucultatem locum tenentes eligendi, etiam clericos, qui jurejurando se astringere debeb int renovatum est tunc auditoribus mandatu ut 8Si ξ- te id Piae posito et eum consilio adjuvalidi=. Magna ordinatio resormandi quam rex Henricus VI pro-

29쪽

- 21 mulgavit mons malo anni 1425, staliam priorem auditorum C stellet parum mulavit, qua etiam praescriptum sui ne litem judicarunt ultra viginti libras Parisiensium rex jus eos creandi sibi stinebat mergus elata est ad sexaginta libras Parisiensium, faculi sque concessa ut e regio Caslellei consilia: ios praedicarent, sed nemini pensio sanarii esse debebant. Quianti litigator quidam ab au litore ad Praepo ilum provocabat, intra quin destina dies post judietum agere debebat

muli a viginti solidorum proposita, nisi escisset, excidebatque gausa qui provocationem retractabat, Solvebat mulo m 40 solidorum est im majorem pro qualitate retractantis . Hujus modi statutis reges auctoritatem auditorum confirmar coniti sunt, qui primum aegre tolerati, lamen propter multitudin0m causarum quae Praepositi ribunal obstruebant, manis stam demum se erunt suam utilitatem. Formula comparendi apud auditorem hoc est En ju- gement par devant e lege u audito ire de maistre ui tet,

In stylo Castelle i que in supra mem0ravi explicatur hisce

verbis ossi etiam examinatorum re u juge de son ossi eo apparii Ρntis en queri r a verilsi; a Sol ce que en Fraue et par speciat uiliastellet a Paris, tu prevo, dia isti a se examinate ur Ou commissa tres et est eur droit ostie d 'en queri r os ni surde Aquieuix iis sontcommis par edit re vos o son te utenant in si Mais es di commissa ire ne furent Ordonne sors our e quilo noudit Chastellet tro grant affluarice de cause S mai Ruxautrescit eu Ou ito a molia de causes le juge, sit lui pluist, pia et commetire des advocas u es tabellion Ou 'aut res1. Ordonnances, XIII, 89.2. Registre criminei, I, 231.

30쪽

sages homines Oursa ire es inque Stes, ou Pi- meme te euisa ire 'i tui plaist . Exemplis ex libro quod inseribitur Regis ire rhnine desumptis, jura examinatorum specialia illustrantur Mulier quaedam, nomine Margari a de Bruges, quum per duos homines aliquem intersiiciendum curasset, in vincula conji cta fuerat; ceterum hi duo in Castsellet carcere non versabantur quum enim essent clerici, inclusi erant in custodia officialis Parisiensis logum tenens criminalis Castelluti examinatori, Nie0la Bert in , negotium dedit ut inquireret dela vi e re nomine e converSassion de a dite prisonii iere, et aias si se elle est enutent Oupable δ. Alias, quum judices multum haererent an reus quidam sactum admisisset, cujus arguebatur, de durunt etiam examina-iseri negotium inquirendi de captiv0, de ejus moribus vitaque praeterila R. Quaestioni ab examinatore saetae nomen inseribitur u in sormation udex, exempli causa, dicit Certain 3 in or mation ait fur ceu lx cas par maistre Rober de ney, Xa minat eur . , Quo tempore inquirit, examinator dicitur commissaritis.

Relatio commissarii his verbis incipiebatur e Informacion aitte dii commandem ent de honorabie hom me et sage maistre Iehanoria quan lieuienant de Mon- se igneu te pre vos de Paris, a la equeste da procureu duroy, par o dehan Fou quere, examinate ur de par te roynostre sire aia Cha Stellet de Paris surcia vi et re nomine de Colette Phelipe, a present prisonniere o C aastellet de Paris, Pan mi CCC quatre ins et douge hsj0ur et en a mariter equi en sui vetit Marte, em me aut ier .ameeli in . . . dii et depo Se ... que ... n Deinde equitur testi Doniorum series