De Castelleto Parisiensi circa 1400 annum et qua ratione res criminales judicaverit

31쪽

- 23 Examinatori igitur negotium est quaestiones habere, Ommeare, veritalem inquirere interrogando, et consile ρ re id quod vocamus si instruetion . Inde intolligitur definitio quam de jure ejus praebeti ea unaanoi dicens examinatoris esse ir les moins, sere egerire ors it et ostier de leurseau et a porter te di de te smo in egeris et se eles en juge-men par evant les jugeur a qui a querelle appartient a jugier .s Potuit videri hic ex lus convenire tam prioribus audit0ribus quam examinatoribus jura enim eorum congentire videbantur, et quasi permis diri in Specie autem praesenti

Observandum est examinatoribus nece SSe fuisse loeum mutare, inquisitiones sacere, testesque arces Sere; auditore Saulem censebantur salis habere si testim0nia eorum c0nseri-herent. Accedit ad hae quod ab origine auditores sine dubioe e na Scerentur quod audire deberent testantium indicia, sed postea, ob mediocrem numerum Si quidem essent Solum duo , debuerunt salis habere dijudicare lites, quarum eis data erat expeditio, permittentes examinatoribus D eia, ad quae sola primum acciti fuerant ea rati0ne glarum sit cur praeeipuum examina lori officium c0ns et in aecipiendis testimoniis, sicuti auditores accipiunt examinatores igitur quaestiones habebant. Mature exstiterunt, quippe de iis superius vidimus Beaumano i verba facere; at illorum conditio modo in pejus, modo in melius transiit. Cred sendum est ipsis sua ossicia non a relissime ad hae Sisse, et iles potuisse examinari ab aliis; nam Philippus V mandamento quod dedit 18 die mensis decembris, 1311 anno, Praeposito Pariens praecepit ut impediret ne auditorum clerici, Castolle liq:ae notarii testes in ausis tendentibus Xamina erit, detriment examinatorum, qui usi studi L bHrent . Notarii, praepotente collegii sui vii in 'e vigerunt de munieXam in Alores suppre ser uritque, et in ordinatione primae diuimuit anno 1313', quae examinatorum X itii: m confirmabat,

32쪽

pri es is admissae ab illis in exercendo suo stigio examinationibus in posterum notariis commi, Sis, demon Sirabatur, per eos, quibus reformali pro de Sset, quid huc significaret et quo Valeret. Attendamus porro eo textu digi eam alteram procedendi rationem eamdem esse quae principio usitata fuit. Id edictum commode post sertas turbas supervenit; nam alii Castelletimini Stri suspensi sunt, quae Stioque imperata est ut de injuriis quibusdam et extorsionibus anquireretur. Suppressi e Xaminatoriam non tamen diuturna fuit anno enim 1320 restituli sunt, eisque re praecepit regula ex quibus eorum statum juraque discimus statuit eos ire Octo Superius vidimus in edicto subruarii, quod anno 327 datum est, octo etiam si iis se Castelleti consiliarios sui licet duobus auditoribus adjunctis, quam discrepantiam non bene interpretamur. . es diis examina leur examinent tegmo in en to ules cauSes, cha Reun adj0int ave tu un desdit notiatres. Pro singulis testibus iniserrogatis singuli examinatores oeto denarios Parisiorum aegipiebant, si Parisiis sederent; si vero mutandus erat locus et extra Parisios X eundum, equorum merces a litigantibus solvebatur praeterea quotidie sexdecim solidos merebant Parisiorum denique pro singulis testibus interrogatis, solvebantur eis quatuor denarii'. Olficium illud erat tam quaestuos iam ut a multis appeteretur etiamque obtineretur, spretis leuibus regii quae numerum examinatorum definiebant. Qua ratione re habuit neceSSe intercedere, et mense februario anni 132 statuit et esse Ca slellet consiliarios, decrevitque duodestim examinatore Ssore qui in sex curias dividerentur ex duobus examinutoribu Scujusque curiae unus testes erat interrogaturus, alter testimonium scripturus singuli percipiebant sex denarios pro singuli testibus, et quoties mutare locum neges Se erat, duOS solidos, scilicet singuli duo de ei denarios. Si te Stes non prodibant, examinutores binos solidos singulis diebus merebant. Praepositus lites partiebatur examinatoribus. Si vero exami-

33쪽

natores errabant, judicandi formiabis instaurare debebant, suo ipsorum Sumptu : Si errores saepius en O Vah Intur, magistratus qui erraverant, magistratu abdicabantur . Anno 1334, age idit ut, contra rogis mandata, numerUS

examinatorum ad triginta perveniret Philippus VI litteras regias 30 die octobris datas misit, quibus imperabat rediri adnumerum duodecim examinatorum . Sed necesse sui litteras

renovari confirmarique diu 2 aprilis 133T maii 1338 prima junii 1353. andemque Philippus V non abnuit augere publice examinatorum numerum et ad sex dedim efferre. Reges vero ipsi quod maxime mirum est spretis Suis edictis, in re tellet plures aequo xaminatores creabant deinde quo diu examinatores quidam invidiam movebant, iterum promulgabantur antiqua praescripta ad eos dimitten-

Menge junio anni 1363 et januario anni 1366', 0 vis litteris

numerus examinatorum ad legitimum revocatus e St. Carolus V eorum jura privilegiaque confirmavit mens januario 1 380'. l die novembris anno 1418, idem princeps questus est apud Praepositum quod in Castellet ereati esse in examinatores suo ossisti impares ei imperavit ut illos perincitaret, in eorumque locum suo officio parses suffigeret consultis prius advocat et procuratore regiis si et aucu demo con- se illers D. Consiliarii semper auditores vel tiam fortasse Paria menti consiliarii exstant; videmus enim saepe in libro cui litulus est Regis ire criminet, Praepositum, si quando haereret in redegernenda, consilium peli με vel separatim a prae Side, vel a nonnullis Par lamenti consiliariis vel a Partamento ipso, qu0 nonnullos ex suis mandabit ut in Castellet cum Prae-1. Ordon nauces II, 5. 2. Ibid. II, 10 l. 3. Ibid. Il 51 I. 4. Ibid. XII, 3. 5. Ibid. XII, 233. 6. Ibid. IV, 200. I. Ibid. VI, 554. 8. Ibid. X, 492.

34쪽

- 26 posito se flentes rem dijudicarent. Nunquam Ver nactus sum virum quempiam alium quam auditorem examinatoremve, aut unum ex illis Parta menti viris, ornatum titulo speciali consiliarii in Caslelleio, in eoque judicantem. Quod si viri ejus generis exstiterunt, nullum illorum vestigium in tribunalis codice reperitur. Ordinati anni 1425, dum priora confirmat et examinat' rum numerum non immutat, Vetat tantum eos esse cujusquam beneficiarios, statuitque ut pro majore negotio examinator percipiat sexdecim solidos PariSiensium, pro vero minore quatuor; si autem extra Parisios exeundum est, triginta duo solidos singulis diebus'. IV. - Causidici procuratoresque. Causidici procuratoresque nullas partes apud tribunal criminale agebant. Id quidem de procurat0ribus legitimum videtur, ut qui civilibus praesertim negotiis operam dare debebant, de causidicis ver haud ita si enim rei non de induntur, causidici nullam interveniendi rationem habent. Restricte de utrisque non est cur Sileam. Nemo, nisi causidicus, potest causam dicere nemo autem causidicat, nisi ciausidicus renuntiatus sit, nisi duriurandum praestit rit, nisi in albo causidicorum inscriptus sit; et ab anno 132 ' id principium edictum procuratoribu etiam convenit.

Bis, Singulis annis, die lunae post uasi modo, et primo die regres Sus post si te vacassion de venden ges causidici redintegrant jusjurandum si de bien et l0yauiment patr0 cineris, imitante omnino quod in Partamento sit . Principio, Castelletum Suo speciale causidicos habuit, Praep0Sit excistos, urantes apud eum, seque causidicos Castellet vocitantes. Posterius hoc privilegium abolitum est, et quilibet Partamenti causidicus potuit apud Praepositum

35쪽

- 27 causa dicere, quemadmodum causidicus quilibet Castolleti facultatem habuit verba faciendi in Parta menti Dro'. E dictum men Se malo anni 1425 promulgatum, causidicos admonuit regularum quas sequi deberent citerum vetabantur causas dicere ii qui non renuntiati fuerant, nec uraVerant singulis causidistis ne as erat plures quam quatuor cauSAS quotidie perorare capiebant decem libras Parisiensium pro minima lite et lex decim libras pro lite graviori causi- diei imen substantia clientis rationem habere debebant, nec ab eg qnis nimium po 'tulare. uum perorabat causidicus, ne aserat omnibus aliis loqui vel ridere, vel justari, mulctaque delinquentes assi 'iebantur Sed aures praebere peroranti debebἹnt, et, Si opus esset, consilio ii des juvare. Si gliens debitum non solvebat, causidicis anni solum erat spatium ad debitorem insequendum, et post annum lege agere jam in eum non Valebant; post tres annos, nihil ab eo poterant postulare jus enim ercti praeseriplum . Qui seripsit stylum in editum Castelleti nobis tradit quali deberet esse bonus causidicus Xeunte

XIV saeculo I descripti s itis acuta est mihique videtur gratum fore legenti, si totam ei S ip ero si v 0eat doli voti s ori et in mi ere metare, Vrct e lie, riant et attrempe Destr humbi et hum in tous te voles ea reten antlauctorite de son et af, res raindre e molavem erat et chaleur usonio urage mi 'il ne S 'es me uve a Fre me S mementquand es partius res me uvent et se hau irent par de sord On-nees et degra son nables parolles et oit instruire se partiesque elles ne te char gerit 'Oisive te Ou corneos et quilles attend0nt et quierens es pace, temps, i eu et 1eure conve- nables quant elles ouldron parte A tui. si Item, ili do mi avo i tro intencio a se cliens et doli es cause Ades te uix palans metire devant; Ouste voles gardea amo uri se amis et de Se se igne urg et per Sonnesd 'auctori te. Et doli avo i en son uer bien attache ous es principaul po in de a mattere et a division par membres, asin qu 'ii tui sola viengne mi e uix et plus ordoniae ement la

36쪽

Numerus causidi eorum C stellei non dircumscriptus erat; numerus Eutem pro euratorum, intra XII aestu luna, ad quadraginta terminabatur. Credere est edicta regia de e re, sicuti pro examinatoribus non Uente custodita fuisse non semel enim rex necesse habuit prior praeseripta reno Vare; et que S lus quod procuratores, quum nimio plures

e SSent, Vulgum X actionibus vique opprimerent, edixit ut quadraginta pro euratores, qui soli essent renuntiati, seligerentur a conventu qui constaret ex Praeposito, tribus vel quatuor Paria menti viris, Caslelletique consiliariis : quisquis candidatorum in Caslelletum legi expetebat, debuit pro se re testimonium, quo eum parem Sse ossicioliffirmaretur, et quod aquatiror causidicis conspicuis Par lamenti Parisiensis traditum suisset. Mens autem regum mutatur inflant se rogantibus plurimis viris legum Hritis, qui magni aestim bant quaestus allatos Agistratu procuratorum Castelleli, quos autem inhibebat numerus quadraginta ex lusorius edictis statutus. Adjuvante, ut verisimile si Castellet ipso quod ad suam voluntatem perduxerant, dictitando imitandum esse Par lamentum indu Xerunt regem ad permittendum, si uti pro illa curia numerum procuratorum indefinitum, litterisque datis 1 disinovembris 1393 Curolia VI dixit ut in posterum fixus non QS set procuratorum numerus, et satis esse ad langsendum hoc magistratu proseri' aptus ob Signatum a trihus qua tu irve cau*idicis, testantemque eum qui postularet ostigio parem esse' Henricus V edicto restrinxit ho jus statuit sane quemlibet posse esse procuratorem, quadraginta autem Viros Solum Xercere posse procurandi Olpstatem v en 'audi- toire 'en haut is, scilicet apud Praepositum, proindeque in

1. Styleiu Chuteles, fol. , '. s. ei and Oufumier, p. 399.2. Ordonnances VI, 332 1378 . 3. Ibid. VII, 584.

37쪽

- 29 rebus alicuju, momenti Reges in omnibus illis institutis poterant aliquando ab antiquis regulis et vetustate Sancitis

discedere, eo autem perpetuo redibant, Sive Subito, Sive Seu-Sim sentiebant Sequebariturque traditionem quamdam continuam, avi in Videbantur non posse, ni Si temporaliter, deflectere ad num ei uni igitur fixum quadraginta procuratorum reVerSi Sunt. Herce Statuebatur quatuor libiarum Parisiensium pro minoribu causis, et Iibraru in pro majotibus'. Nune Superest de advocatis procuratoribusque regiis eloqui. MOSiuit XIV 'Saeculo personam quamque in Sigilem, qualis eSSel. Princeps, episcopuS, capitulum quoque et OnASterium, sibi eligere in Paria mento unum aut plure udVO RlOS,

eique committere curam tuendi modo regulari Omnia negotia sua in quibus Sua commoda et utilitate periclitarentur hi sunt defensores Ordinarii perpetuique Merces eis impertiebatur non pro litibus quas Susciperent, Sed pacta pecunia annua, des terminata, agitataque priu et acceptu, cui pensi nomen St dicuntur advocati pensionnarii talis, iii. Duce Burgundiae exempli gratia, in PallEment duodecim vel quindecim beneficiarios habuerunt . Rex utebatureti aut advocatis procuratoribusque ei eliciariis qui habebant pariter negotium tu emit, tibictimque seu e SSet, coronae

jura, quasi privati cujusdam jura tuiti fuissent. Advocati

pro euratoresque regii in Par lamento maturi sibi in idavere titulum generalium advocatorum procurato umq me generalium, et uulatia, ei Sonum gravem agi re coeperunt ex rajura sua judiciaria piae finitaque. In Castellet stetit semper primitiva institutio ibi procurator regius unus, advocati regii duo sunt; hi satis habebant

verba facere, quum de re principi agebatur in caeteris, erant aliis adv0catis et pio curatoribu nec majores nec minores. Patuit jam et inde melius patebit Praepositum p 0-tuisse hortari causidicos ad assidendum ibi in Seila superiore consiliandi gratia, haud secus ac auditore exam n

1. Ordonnances, XIII, 94.2. R. elachenai, Hist des vocat au Partem erit de Paris, p. 268 et seq. - uberi, e Pariemen de Paris, p. 234.

38쪽

- 30 toresque. Advocali procuratoresque rogi ea dem lacullato gaudebant, atque maxime designabuntur ut saeptu quam edeteri arcesserentur; videmus enim eos saepissime sedisse

judices, nisi, quod fieri potest, consideret in tribunali quisquis Voluisset; et in eo cuS Otia, quae eis negotia regia dabant, verisimile non est enim hos his negotiis solum operam dare potuisse sinebant illos interesse requentius tribunali criminali. Reperire licet vestigia ad voeatoriani procuratorumque regiorum jam ab anno 1321, 13 23 et anno 1339, 357,

1366 . .

Advocati regii in Cas et leto, ab anno 1300 ad annum l413suerunt inceritius Dro uari, Johannes de Chaloia, Martinus Bouble Guillelmus Dro uari, Simon Bos On, Omnes aliunde cogniti et bonae existimationis . Regii procuratore plure Ssuere Nicolaus Fontis, Jacobus Dandric Johanne Dumur, Johannes de uillieres, Guillelmus de Sancto-Germano, Guillelmus Poiret, Stephanus Charpentier, J hanne Saul her, Audi le Preux, Petrus e Ceri Guillelmus Cerveaia, Robertus de Tu illieres, Regna idus de Cram ei S, Guillelmus Om-moy, Johannes de uillieres qui pluries si de Sapp0inte , ut dici ea tempestate solebat, sui etiam plurie revocatu Sad res principi procurandas'.

V. - Nolarii.

Breviora etiam de notariis cicam qui nullo modo criminalibu causis intererant, ne quidem ad 0nsilia judicibus

canda.

Negotium erat notarii omnia in Strumenta Scribi re quae ad lites apud Castelleium judicatas a inebunt 'on ne serarien, inquit ordinatio Lbruario anni 1320 dala, ou it Chastelle qui ne scit passe ou igne Ain de S lit no latres n. Nolarii nefas erat sua munera vendere aut locare

3. Ibid. p. 125. 4. O donnances, I, 739. 5. Ibid. II 6.

39쪽

- quae, quum caeterum Sub hasta non venirent iure certo, re tamen quasi Veni harat. Feri. sexta cujusque hebdomadis, singuli notarii Praeposito solvebant quartam partem pecuniae quam in iti: bdomade praege perant pro uis scriptis obsignatis vel sigillo Obsignandis. Numero sexaginta erant in CaStelleio, ut ex multis mand mentis comperimuS'. Nesa erat notariis collegium constituere et in ora fratrias convenire, si mal se iegnent palsibi ement et omni Singu

Vidimus examinatores diu luctatos suisse contra usurpanies notarios qui sibi facultatem arrogabant teste interrogandi ad emolum ei ita indu percipi senda. Ea interrogatione Savide notarii persequeb tur. Non semel reges necesse habuerunt reVocare Singulo ad suum munus, querentibus iis quorum intererat anno tamen 1320 cesserunt et potestatem tribuerunt notariis testes examinandi u en to utes e cauSegmeues et a su Vol a dii Chastellet, Selon e que te pre- vos et les audit eur dudit Chastellet leur commetiront .... Hae indulgentia non sutura erat diuturna; rex enim ad PriStinas interdietione mox rediit . Vl. - Scriba.

Principio, clericus ille cui scribere eo dicem audientiarum negotium erat, simplex fuit Praepositi Scriba Circa annum 1320, rex c0nditionem Hii legitimam sevit, Virumque publicum constituit Cod 6 igitur ei traditus sui custodienduS, praeceptumque est ut judiciaria arcana taceret'. Postea creati sunt, ut in Partamento, bini scribae, civilis quidem et

crim malis scribae criminali non modo siletum erat scribete audientiarum codicem, sed et album carceris dabat ipse Operam commentarii custodiarum rela Xationumque, rationes severas habens ingredientium carcerem egi edientiumque, duodecim denarios pro Salario accipien in utroque

40쪽

32 casu Praeterea videtur fuisse sequester inter captivos exterosque de rebus quae ad litem Speetabant: si captivis necesse erat aliquid inquirere instrumentum aliquod proserre, in serre quaestionem, criminalem tantum Scribam adibant, hic que, quod par est, mercedem in Vicem pro sua opera aecipiebat. Quum vero regiuS procurator captivos interrogare expetebat, nihil singulari benefici Solvebat Alias Scriba, pro Scriptura in si iumenti in charta pargamena communi saeta poterat sexdecim solid: Parisiensium expostulare. Praecipiebatur scribae, ut in redigendis Suis eo dicibus scriberet, an su-

pe inuit de langage, et te plus brie Iriu'it40urra D. VII. - Ministri secundarii. Caslellet fuit Sigillum, Franciae armis ornatum et a Sigillatore servatum, qui Omnes tabellas sibi oblatas, Castelletique sigillo obsignandas, obsignabat, proque singulis definitam pecuniam percipiebat Pecunia ejus non erat, sed seria sexta vel sabbato reddenda erat thesaurari regis, et pro Osset mercede, quotidie quinque solid0s accipiebat, neque fas ei erat peregre abesse plures quam octo dies sine licentia a rege vel a camera compot0rum data in Castellet habitare

cogebatur .

Praepositus Parisiensis asseclas sui tribunalis habuit multos exercentes arte juratas, tonsores Scilicet, Obstetrice S, chirurgo S, qui occa Sione data arcessebintur, Seu Separatim, Seu numero denorum Vel duodenorum. OnSore S Saeptu prae-

Sertim convocabantur ad statuendum an reus qui privilegium clericatus evocΗbat esset reapse tonsus et quaerebanta tonsurae olim factae in summo capite aliquod vestigium

Supere88 et Secundum On Sore S Ob Stetrices Saepius arce SSebantur multae nempe mulieres crimine accusatae e serebant gravidas, sive ut a quaestione immune e Ssent, SiV Ut Sententiae plerumque capi alis executio ad partum usque di L