장음표시 사용
251쪽
recessis maris. aqI inclinat , aut in qua moratur, insectit. Ita a pari, sua orbiculari motione vim aliquam aquis imprimit eandem motionem consequendi, nisi forte vel altitudine aluei, vel alio simili situ ab eiusmodi impressione recipienda impediantur. Altera causa est
aeris conuersio: Quia enim,ut superiori quaestione ostendimus, versus Zonam torridam, aer infimus montium proceritate & multiatudine non potest magnopere impediri, ne alterius superioris motionem consequatur, similem ab eo impressionem huius conuersio innis, ab ortu ad occasum recipit, quam alteri cuilibet liquido corpori communicari videmus , quando contingit ut aliud vicinum aut contiguum attrahatur, pellaturue. Obiicies, quod hic a nobis supponitur, pugnare cum tranquillitate Oceani, quam etiam non pauci authores asserunt longe maiorem esse in zona torrida, quam in temperatis. Vertim, etsi eorum testimonio, qui siequepter in Indiam, Americam, aut insulas in Eona torrida sitas, nauigarunt, supponi possit tanquam certum, Oceanum, qai illam mundi partem alluit, longit tranquilliorem essς quam in aliis quibuslibet locis esse valeat: tamen negamus ex eiusmodi tranquillitate bene inferri, eundem Oceanum, qui per regiones zonae torridae latissime diffunditur,
252쪽
242 caestiones de accessulento motu ad occasum non delabi. Etsi au- xtem ita moueatur, non propterea existima- τ' mus hunc eius motum humano sensu agnosci, sed aliis potius indiciis, puta, aliqua maiori resistentia, si forte ad Orientem nauis nimpellatur, minori vero, si ad Occidentem Rretrocedat. Item maiori aut minori naui- bgandi facilitate, item diuturniori aut minus hdiuturno tempore, quod in nauigatione im-. dpendatur. l WAd maiorem huiusce rei declarationem, linotamus, ne humano quidem sensu animad- riuerti posse celeriores elementaris aeris mois ditus. Nam licet perpetua ferme successione Visuat, propterea quod vel intensius calefiat, maut humectetur, aut aliis eiusmodi mutatio- dinibus alteretur, nemo tamen est qui hasce essmutationes a se inuicem distinguere valeat. . lai Deinde aliquando ignoramus ex qua parto quIeuis aura spiret. Imo contingit ut ventus colsensibilis sit, & tamen non magnopere me- hadium commoueat , alioquin vapores ex infi- pomis locis sursum elati, non ascendent recto imiramite ; & e contrario decidens pluuia tot perrectam lineam, deorsum non tonderet. dei
Ex his porro indiciis, &obseruationibus, alii euidens est, recte hic a nobis suppositum tetifuisse, motionem, qua Oceanus in occiduas partes, lente quidem, sed tamen continua
253쪽
or recessu maris. 243ta successione delabitur, eiusdem apparente tranquillitate non im pediri. Obiicies secundo, alia maria, quae per temperatas zonas dispersa sunt, nulla simili motione delabi, adeoque Oceano, qui circa
aequatorem extensus est, eam non esse tria
huendam. Sed primo negamus antecedens. Nam Mediterraneum mare ad easdem oceiduas partes cum Oceano defertur, licet illius motio ex alia causa oriatur, quae in Oceano locum non habet. Deinde , etsi caetera maria & fluuij, nullum motum, qui certus Mdeterminatus sit, habeant, tamen contingit ut ex maiori parte ab Oriente, lento saltem motu, ad occidentem deferantur. Secundo , concesso antecedente,negamus eandem esse rationem Oceani ,qui versus arquatorem
latissime diffusus est, & aliarum aquarum, quae vel ad eundem Oceanum labuntur, elue coniunctae sunt, vel ad alia maria pertinent; haec enim nullo freto coniuncta sunt, sed potius longissimis terrarum interuallis a se
inuicem remota. At vero versus Zonam
torridam, Orientalis Oceanus cum occidentali coniunctus est, vel aliquo freto, vel
aliis amplioribus alueis, unde fit, ut lento sautem motu in orbem agi possit.
254쪽
ne versus aequatorem profluant.
DVbium, quod hoc loco proponitur de
aquis Oceani versus boream cxtensis, intelligi etiam debet de iis, quae antarcticopolo vicinae sunt. Vtrum videlicet extremi partes immensi maris, prout versus polos dinimis sunt, aliquo peculiari motu, ad medium orbis terreni , quod sub aequatore designari solet, defluant. Assirmant aliqui recentiores, sed quia illorum argumenta nullius sunt ponderis, de iis agemus tantum capite sequenti, ubi expressius differemus de hoc motu, quem partibus oceani attribuunt. Nam hoc capite de eo tantum loquimur quem dicunt necestari o &per se aquisocea ni esse concedendum. Itaque Dicendum est primo, aquas maris, natu rati motu , seu ex suis principiis intrinsecis, non delabi ad ea loca, quae aequinoctiaIllineae Circumiacent. Probatur. Elementaris aqua tunc tantum ex suis naturalibus principiis mouetur, quando impellente grauitate locum sibi debitum petit. Sed grauitas
aquae connaturalis ad ea tantum, quae decli- buta sunt, impellit. Igitur cum loca, aequino in retiali lineae circumiacentia, non siint decli- tuta , aquae maris ad ea occupanda naturali l
255쪽
oe recessu maris. 24 grauitate impelli non possunt, adeoqu e nec alio ullo principio, quod iisdem aquis in-rrinsecum esse fingeretur. Ne autem hoc argumentum per se euidens conuelli possit; Notamus defendi non posse probabilitet, quod Oceanus per zonam torridam, ad solis ardores temperandos latissime diffusus, demissior sit, iis partibus eiusdem elementi , quae versus polos proiectae sunt; Primo, quia in ea uniuersi orbis parte residet, veluti in proprio loco , ex quo licet postea ad partes polares extendatur , nihilominus eiusmodi extensionem appetit ad se dilatandum , &maiorem locum in superficie terrae occ pandum. Secundo, quia ibi oceanus al- ior esse censetur, ubi alueum magis profundum replet, sed omnium iudicio nullibi aruueus Oceani profundior est, quam in Eona torrida. Igitur in iocis illius zonae altior est.& idcirco portiones eiusdem maris versus polos extensia ad aequinoctialem lineam non Confluunt, neque ad loca illi lineae confinia, sed potius ex locis eiusdem lineae vicinis ;& circumiacentibus, veluti ex loco magis elato, ingens aquarum copia versus polos enfunditur. Tertio, idem essicaciter ostendit maris aestus, cum enim ex iisdem locis Eonae torridae, Ver,us polos progrediatur, fieri non potest ut in ea mundi parte Oceanus non sit
256쪽
6 quaestimes de accessu altior, in qua solari virtute ad maiorem alti-etudinem excrescit , & ex qua veluti aestuans, ad remotiores partes effunditur. Demum numquam euenit ut aquae naturali suo pondere ad locum magis decliuem continuo decidant, quin eo repleto, in alia ulteriora &adhuc magis decliuia defluant, aut recurrant versus originem. Igitur sit Septentrionalis Oceanus suo pondere meridiem VerSus, veluti decidens feratur, necessarium est, Vt ex ZΟ-na torrida, eodem pondere oppositum polum progrediatur, vel ut eadem virtute motrice, versus Septentrionem iterum retrocedat,
quod tamen in opposita sententia defendi non
potest. Dicendam secundo, easdem aquas Oceani , e regionibus temperatis & frigidis, non propelli ab extrinseco principio ad aliam mediam , quam zonam torridam vocant. PrO-hatur. Nullum agens extrinsecum assignari potest, cuius essicientia is motus producere- cur : si enim aliquod astrum assignaueris, sic contra urgebimus. Astra per suam entitatem aquas oceani immediate non agitant, sed tantum mediante virtute, qua illas alterent, rarefaciant, aut condensent. Sed absurdum est asserere, virtute astrorum aquas maris ita aIterari , Condensari, aut extendi, ut e loci
Polaribus, aut aliis polo vicinis, ad medium
257쪽
O recessu m iri a svniuersi decurrant, quia nimirum, e contrario potius dicendum est, aquas in locis aequinoctiali vicinis calefactas, & alio modo alteratas, ad polares regiones defluere dr effundi, cum certum sit longe plures effectus ab astris produci in rehionibus aequatori vicinis,quam in aliis remotioribus. Igitur extrinseca principia , quibus effectris, de quo disceptamus, attribiwndus esse videretur, non sunt astra. Deinde quo pacto aquae maris ab extrinset co essiciente, e regionibus remotissimis ad remotas valde regiones propulsentur, Ut ex iis manifestum est, quae de maris aestu determinata sunt. Si enim idem lapis ad dexteram partem, & simul ad sinistram eodem tempore moueri per violentiam nequeat, qui fieri potest, ut eaedem aquae ab extrinseco per albquam violentiam, ex media Zona ad extremas, & rursus ab extremis ad mediam moueantvry Dicet fortε quispiam, tempore maritimi refluxus, aquas Mediterranei maris continuo in Oceanum delabi, die contrario, fluxus tempore, aquas Oceani in alueum Mediterranei maris ascendere, atque adeo quidpiam simile accidere Septentrionali oceano, ita ut durante fluxu relaba tur ad meridiem. Verum haec instantia a uersariis non fauet, quandoquidem in hae assertione de eo tantum principio loquimur,
258쪽
quod extrinsecum vocant,&occulta vi,aqcias Iocorum seu regionum,quae versus polos protenduntur, ad medium uniuersi orbis impol Ieret. Deinde, tempore maritimi refluxus, Septentrionalis Oceanus ad meridiem non delabitur, sed tantummodo ad eum locum occupandum tendit, qui illius naturae magis consentaneus est , ut ex iis costat quae superius de refluxu constituta sunt. Demum, hoc concesso quod Oceanus Septentrionalis ref uxus tempore ad meridiem delabatur, ex hoc motu aduersarii non bene inserunt,aquis Oeeani id esse proprium, ut ad loca aequatori vicina Continuo propellantur, Cum experientia manifestum sit, easdem aquas non minori velocitate, una cum fluxu, versus polum aDcendere, quam in oppositas partes cum res Au relabi. CApvT XXX.
Utrum praeter expostros motus, alius quidam aquis ν
EX iis omnibus, quae superioribus capiti
bus dicta sunt de motibus Oceani, manifestum est tres esse praecipuos qui illi ser- me sem per competunt, videlicet ordinarium fluxum , qui in illius aquis causatur ab extrin- secis principiis, & praesertim a sole: postea refluxum, cuius principium per se loquendo, intrinsecum est: item motum ab ortu in Θέ-
259쪽
O recessu maris. aq9 casum, qui etsi toti Oceano non competat, sed iis dumtaxat partibus quae versus Zonam torridam latissimh expanduntur, nihilominus ita illi concedi solet, ac si omnibus eius
partibus accomodaretur. Quammus autem hoc ultimo capite, an praeterea aquis et iisdem Oceani alius quidam motus quoad me dium uniuersi orbis, ubi Zona torrida sita est, defluant, concedendus sit. Superiori qui dem capite probauimus, hunc motum non ei Competere necessario, siue sermost de intrinsecis principiis, quae eadem semper ex iastunt, utpote naturalia, siue de extrinsecis quae in aquas maris eodem modo semperagant. Iam autem quaerimus, an hi C motus Oceano conueniat saltem per accidens , at que adeo an illi recte loquantur, qui asse runt e polaribus regionibus, omnes maris aquas ad medium confluere, e X quocunquz
Dicendum est primo, praeter motus antea expositos nullum alium marinis aquis reipsa competere, nisi forte ab illarum gra- inuitate proueniat quando casu aduenit ut ali- . quo aere altiora sint. Probatur. Qui defendunt hunc etiam motum aquis attribuendum esse, non assignant sussiciens principium , a quo produci possit. Ergo inane
est illorum commentum. Antecedem eui-
260쪽
dens reddetur eorum expositione, quae ab iis referuntur. Primo igitur dicunt nonnulli, magis dissicilem esse nauigationem a Meridie ad septentrionem, quam ex opposita Septentrionali plaga. Verum multi Naucleri valde experti id negant. Idcirco si aliquando ita nonnullis visum sit,aliunde huius maioris dissicuillatis cauta inquirendae sunt,
puta ex maris fluxu, ex ventoru m impetu,ex loco magis decliui ob regionis situm, aut ex aliqua in Orientem declinatione,& aliis eiusmodi accidentibus. Secundo assirmant aquas versus Septentrionem Congelatas, delabi semper ad loca magis temperata, aut calida, atque adeo ad Meridionalem plagam. Verum falsum est ita semper delabi, quia tempore fluxus vel repelluntur sursum, vel incerto itinere mouentur ad quamlibet orbis plagam. Deinde hoc concesso, dicimus
non eamdem esse rationem glaciei & aquarum omnium, ut ex iis constat, quae in fine capitis 1a. relata sunt. Tertio asserunt tantam vaporum copiam ex Zona torrida sursum educi, ut ex Carteris partibus marinae aquae confluere debeant ad replendam vacuitatem , quae alioquin in medio mari consisteret. Sed falsum est, plures vapores ex illis aquis educi, quae in zona torrida ex paesae sunt, tum quod mediocris calor lassiciens sit