장음표시 사용
231쪽
22 o . syraestiones de accessu sis ostiorum alueis manifestus fit. & eum aquarum proiectione coniunctus. secundo situs suuiorum quidpiam etiam eo confert. Si enim fluens mare, illorum ostia non
directh ingrediatur , sed veluti a latere, Ionge minor erit aquarum decursus,& ex mino si decursu, no tam longa fluctuum per alueos propagatio. Tertio , profunditas ostiorum, per quae maiores fluuij in Oceanum decuserunt, progressionem eiusdem aestus ad longissima terrarum spatia, magnopere promo Luet.Cum enim iis in locis, aquae marinae vix minori vhitute rarefiant, augeanturque, quam antea. ab iisdem ostiis adhuc remotae rarefierent, & Iotus huiuste rarefactionis effectus: & consequentis agitationis, atque incrementorum vehementia, in niuiorum alueis recipiatur ; necessarium est , veaestus ad spatia longe maiora excurrat. DC-mum eandem maris aestus promotionem iuuant editiora loca , & rupium, fluuiorum
alueos, ex utraque parte cingentium , longissima extensio. Quia enim spatium illud,
rupibus interceptum, Lepenumero Ventorum vehementia exagitatur, necessarium est, ut aquarum ex Oceano ascendentium
agitationes iuuent, quod quidem nemo inficiabitur, quando venti ad easdem regiones,casdemque partes, ad quas maris aestus ase
232쪽
ω recessu maris. 22 Icendit, percurrunt. Verum licet venti ad oppositas partes conspirent, nihilominus similis effectus consequitur, quandoquidem ex oppositione, & aliqua ventorum Iucta
Cum maris aestu, crescit virorumque vehe- metia. Vnde fit, ut nonnunquam ex eiusmodi lucta, & vehementi contendentium inter sese resistentia tempestates exoriantur. Haec vero asserimus non tantum nixi ratio cinatione ex iis effectibus, qui in omnium notitiam deuenire possunt, aesumpta, sed etiam nautarum in arte nauigandi perito rum testimonio. Assirmant enim ut plurimum euenire , ut aestus Oceani, & ventus in mari excitatus, sibi inuicem reluctentur. Mad oppositas partes contendant, eX qua Oppositione id consequi opus est, ut vel alter alteri cedat, aut ex utriusque lucta vires augeantur.
CAp v et XXII. Allia dubia de oceani aestiι exponisntur. P Raetereas, quae hactenus de maris aestu , propositae sunt, multa aliae quaestiones rottant, quarum praecipuae hoc ultimo capite perstringentur. Prima sit. Cur aestuan soceanus, postquam Mediterraneum mare,
233쪽
222 suraestiones de accessu per Gades ingressum est, non magnopere it Iud commoueat. Dicendum est, id oriri e κimmensitate huius maris. Quia enim ex seipso, non magis ad aestum recipiendum idoneum est, quam Ponticum, aut Caspium, aliunde eum participare non potest, quam ex Oceano, sed illa aquarum copia quae ex Oceano in Mediterraneum coniicitur, licet sussiciens sit, ad uniuersum il- Iud mare debiliter mouendum, tamen Ob immensam illius extensionem , tam in profunditate , quam in latitudine, non potest grau es in
eo commotiones effcere, quia nimirum proportio , quae semper requisita est, inter virtutem causae,&effectum, hic deficit. Pi aeterea, iquo maius est os fluuii maris aestum recipien- Itis, eo caeteris paribus aestuS incrementa ma- riora sunt. Igitur vice versa, quo angustior est ii canalis seu fretum, eo minora esse debent in- i crementa. At vero canalis, seu fretum , per ei quod Oceauus in mare Mediterraneum ef- ta funditur, comparatum cum amplitudine to- autius aluei id mare continentis eXiguum est. I- qigitur aquarum copia idem mare ingredien- te tium, tanta esse non potest,ut totam illius linmensitatem grauiter commoueat. hic
Secunda quaestio. Cur si quispiam in mari, t
aut maioribus fluuiis aestum recipientibus natare velit , nullum ferme periculum su- pa
234쪽
cr recessu maris. 123beat eo tempore, quo durat fluXus , h contrario auicio maximo periculo expositus sit, refluente Oceano. Dicendum est, huius rei rationem esse, quod durante fluxu, non modo animalium corpora vi maioris extensionis, quam tunc aquae marios acquirunt subleuentur, sed etiam mortuorum cadauera, & alia
grauiora pondera. Alia eiusdem rei causa ex aquarum protectione desumi potest. Cum enim mare aestuanS, singulis motibus, quibus agitatur, suos fluctus longius a se propellat, potiori iure res alias graues, ab aquis distinctas, iisque immersas, simili impetu proiicere debct. At vero proiectio siue naturalis sit, siue violenta, submersionem impedit. Ex eodem principio intelligimus, cur refluXuS tempore , periculum submersionis
immineat. Nam cum Eo tempore , omnes a
quae Oceani comprimantur consentaneum est, ut locali motu compressionem concomitante, ea omnia aliquo modo conuoluantur. aut deliciantur , quae tunc temporis intra aquas existunt , adeoque & in aquis natan
Tertia. Vtrum aquae fluentis Oceani Ie-niores sint, quam eiusdem refluentis. Respondemus, ita quidem esse, quia res eadem sub maiore extensione lenior est, quam si minorem habeat eΣtensionem. At vero aquae
235쪽
Σ24 Qμolisnes de accessu maris , in ipso fluxu constitutae, magis dilatatae sunt, quam si in refluxu sumantur, atqia Cadeo leniores sunt. Nihilominus hanc maiorem lenitatem in sensum non cadere, quia ne ipsa quidem maior extensio localis animaduertitur, nisi partes illabde quarum extensione agitur, sumantur omnes simul, quatenus fluunt aut refluunt. Quarta quaestio. Undenam fiat, ut ingentes glacies, quae verno tempore, & aestiuo, hSeptentrionali plaga descendunt, per Oceanum incerto itinere non ferantur, sed versus meridiem dumtaxat. Huius rei suppositio, de qua nonnulli recentiores ita loquuntur , quasi esset indubitata , limitanda est. Respo demus igitur prim o, aquosas illas moles congelatas recto tramite ad meridiem non det,
hi, sed aliquando huc & illuc fluitare. Probatur. Ea omnia quae aquis supernatant, si , mili modo feruntur ad certas aut incertas
mundi partes. Sed caetera, quae a glacie distincta sunt,feruntur semper ad loca decliuiora, igitur moles aquarum congelatae, ad eadem loca decliuiora delabi etiam debent, atque adeo non semper Versus meridiem recto itinere tendere possunt, cum aliquando contingat, ut in aliis mundi partibus dentur loca quaedam magis demissa re decliuia ; puta tempore fluentis maris. Tunc enim illius tu- more,
236쪽
more, aquae Septentrionem versiis repelluntur , item ingruente tempestate, quae glaciem non minus ad quamlibet mundi partem propellit, qua alia corpora, ut ligna & naves .Rese pondemus secundo, ingentes glaciei moles, de quibus est controuersia, ad meridiem magis delabi quam ad alias partes, propterea quod in illa mundi plaga aquae calidiores sint, adeoque magis rara . Probatur. Quaecumque aquis supernatant, ad eas parteS naturaliter mouentur, quae facilius superari possunt, aut diuidi. Sed aquae marinae paulo calidio res, facilius diuiduntur,superant strue, igiturcu glaciei moles, de quibus loquimur, superinnatent,ad meridionale plagam potius mouebuntur, quam ad aliaS utcumque oppositas. Eiusdem vero rei aliud indicium sumimus ex aliqua liquefactione eiusdem glaciei, quae ferme successiva est, non secus ac illius agitatio.
De fluxu oe refluxu maris inter se comparath. AD perfectam eorum, quae de maris aestu. disputari post int, notitiam, aliqua de refluxu determinanda sunt, quandoquidem peculiaris est agitatio sub aestu comprehensa. non multo clarior, altera agitatione, quae
237쪽
communiter fluxus appellatur. De hoc igiutur refluxu, aliquot dubia sequentibus capitibus discutientur, statim atque hoc Capite , eundem motum cum fluxu Comparaueri mus, ut constet, quinam eorum , aquis ocea' ni magis naturalis sit. Dicendum est primo fluxum maris , etsi secundum quid naturalis esse possit aquis marinis , nihilominus esse motum violentum. Probatur. Fit ab agente extrinseco, &astrorum virtute, puta, calore, aquis minime naturali. Igitur aquis marinis aliquam affert violentiam. Nam inductione per res alias naturales deducta, omnes illos motus violentos esse reperies, qui ab extrinseco producuntur, ex hypothesi, qua huius extrinseci essicientia, aliqua virtus aut accidens , subiecto minimh consentaneum, producatur , sicuti in re nostra communicatur calor , qui aquis connaturalis non est. Dein-dς terminus huiusce motus, est extensio maior, & occupatio maioris loci quam entitas aquae postulet, igitur absolute loquendo victentus est. Volumus tamen eundem mo tum secundum quid, dici posse naturalem, quia nonnunquam contingit ut aliquae par tes Oceani magis condensatae, quam ea rum natura requirat, vi illius dilatentur. Dicendum secundo, refluxum iisdem aquProfici
tensi uenicumdunbus turaleam s
238쪽
m recessu maris. 227 aquis , absoluth loquendo, naturalem esse.
Probatur. Is motus naturalis est, cuius beneficio res mota ad extensionem suae naturae consormem reducitur, aut ad suum locum redit, aut ad utrumque simul terminum, sed aquae maris beneficio refluxus ad eam ex tensionem reducuntur quae illis magis conueniens est, imo etiam eodem motu ad locum toti Oceano a natura constitutum tendunt , ut ex iis facile colliges quae superioribus capitibus determinavimus.Igitur est naturalis motus.Obiicies, refluXus nomine,non eam tantum motionem intelligi, qua mare ad extensionem sibi debitam, & ad locum proprium recurrit, sed praeterea aliam quandam motionem, quae huic naturali resistentiam affert. Verum etsi ita sit, nihilominus hoc loco nomine refluXus naturalis, eam praecipue motionem intelligi volumus, qua mare ad statum sua entitati proportionatum recurrit. Ex his autem sequitur rein fluxum secundum quid violentum esse posse. tunc nimirum quando vi illius aliquae partes aquarum magis aut minus extendun-τur quam natura postulet.
239쪽
OVispiam larte dubitauerit, an sicuti
fluxus a medio mundi incipit versus aequatorem , ita etiam refluxus ab eodem loco initium sumere debeat. Sed aduersus hanc existimationem Dicendum est, refluxum ab iis locis, qua versus arquatorem sita sunt, non in Gipere. Probatur. Vt inciperet ab illis partibus, necessarium esset velut ab iisdem impetus,vel aliqua alia entitas, toti oceano communi-Caretur , alioquin concipi non potest cur illae mediae maris partes huic motui initium darent. Sed ad refluendum non est opus Communicatione ullius impetus, aut alterius entitatis, sed potius compressione quadam. Igitur refluxus ioitium aliunde quam ab aequatore sumendum est.
Dicendum secundo, si proprie loquamur,
refluxum a nulla parte Oceani incipere. Ratio est, quod accretionis atque decretionis non sit eadem natura, aut 1imilis larmalitas, proptereaquod diminutio negationem & defectum potius significet, quamentitatem positivam,unde fit ut illius origo non sit eodem modo inuestiganda, quo mo-
240쪽
ω reces, maris. 229do accretionis causa inquiritur. Id vero probare possumus primo a pari. Cor & heia par sunt vera principia vitae perfectorum
animalium, item augmentationis eorum
dem. Nihilominus decretionis, quae circa senectutem aduenit, nullum in animalibus Certum principium assignatur, quia nimiarum omnia simul membra paulatim deficiunt. Rursus eaedem partes, cor & hepar, sunt primariae origines motuum localium , quibus animalia de loco in locum transieruntur , etsi quietis & cessationis ab illo motu nulla sit peculiaris eausa. Igitur a pari, licet incrementorum Oceani principia incertis & determinatis locis assignentur, non idcirco diminutionis & refluxus Causa ab una potius parte, quam ab aliis sumenda est. Praeterea idem manifestum esse apparet, eX eo quod nullae sint maris partes quae rei luxum hunc aliis omnibus vlla actione reali
Dicendum est tertio, refluxum ab ultimis potius littoribus & fretis, ad quae incrementa aquarum accesserunt, incipere,quam a locis aequatori adiacentibus. Probatur.
Primo, Ex eo quod aquae illae quae aestuanti oceano in illius littoribus accrescere &intumescere apparent, frigidiores sint, utpote a sole remotiores, itum magis denis. At