장음표시 사용
141쪽
selam, ductumque thoracicum reperiri non possiecul-doque obverrutro anatomico, saltem in homine ; ipse tamen vel in ' cadavere humano non semel oculis meis partes hasce percepi , atque in Τheatro anatomico celeberrimi
Urbis Archigymnasii palam exposui.
Hylus est, qui una cum sanguine immixturi eu tates , rationa dem sanguinem , ac per sanguinem , reliquos: Gi; b; , Omne F bumores; quinimmo et partes ipis solidae AVicenis. ' humani corporis vitam habentis exsuccae , atque excarnes processis temporis evaderent , nis, ab humoribus chylo resectis jugiter sibi naeis alimoniam, eu dem chylum in sui substantiam , aut proxime, aut remote converterent. Chylus itaque concrestat quodammodo, necesse est , atque, ut ita dicam , in substantiamsblidam fixetur ; secus enim organorum selidam , compagem construere nequaquam posset . Id operis Veteres absolvi exucatione opinabantur. Quapropter septimo methodi capite VI. quatuor exiccationis gradus essecit Galenus , quos sistitates appellavit :quibus subinde totidem humida tat is gradus opposu it Avicenna, eosque iccirco humiditates, sive humores secundarios ei appellare placuit . Succus quippe at bilis, ex illius sententia , partibus appositus, veluti per gradu, , sensim exiccatur;quorum primum haud n mi navit, rorem alterum dixit, gluten tertium,cambium quartum. Hinc quatuor esse constituit humores secumdarios , innominatum , rorcin , glaten, & csmbium. Secundarios vocat, quum nihil aliud sint profecto , praeterquam succus alibilis varie immutatus ; qui ab humoribus primariis , uti antea jam innuimus, pr
venit, sive ab eodem chylo , sive a singuine, sive a
142쪽
DE CATU CAPSULA COMMUNI cte. III .
sero , sive a succo nerveo, si ve a reliquis, si qui ad- fuit humores , quibus corporis organa irrigantur , qui primarii nuncupantur. Nos igitur cum Ueteribus. quoque secundarios humores appellare non dedignabimur , quia primariis procedunt, singulis quibuique partibus alendis peculiariter idonei: idest secundarios appellabimus succos omnes alibiles , qui in partium solidarum alimoniam , aut cedunt, aut proxime cessuri sunt. Ex his humor dici potest in nominatus, sive insitus succus alibilis, qui in extremis tubulis adhuc continetur, & qui quam primum abire debet in substantiam partium alendarum , levissime tamen im
mutatus . Ros, quum ab extremis tubulis continentibuε excidit , & partes subit alendas, quas quodammodo principio irrorat. Gluten, qum in partibus alendis ita exiccatur , ut nonnihil concrescat. Cana-.bium denique , quum plane concretus , atque in substantiam partis alendar conversus ei omnino a stimi letu r- An autem ros, vel succus praefatus alendo idoneus , a vasculis excidat extremis , ut partes alendas reficiat, iisque revera extra vasa adhaereat, nobis nondum decernere datum est ; quibus anatome , & accurata se io, partes universas corporis humani solidas nihil aliud esse jamdiu patefecit , praeterquam Variam tubulorum unionem , congeriem , plexum , aut compagem; in quibus propterea, ut vivant, humore Sindesinenter in gyrum moveri debent. Praeter humores primarios, ae secundarios adsunt etiam supervacui, qui barbare dicuntur extrementitii : hujusmodi sunt , qui partes alendas , tanquam effoeli, alere neutiquam valent; atque adeo tanquam non congrui, extra cor-, pus humanum vitam habens egerantur necesse est . Hi ne dicimus bilem excrementitiam, melancholiatri excrementitiam , serum excrementitium , di pituitam R a CX-
143쪽
es crementiti .lm, prout , aut hunc , aut illum saporem, dc colorem praeseserant. De quibus id tantum innuere ab Rnde erit, eos ut pluri inum , tum in ventriculo , tum i' meatibus intestinorum ex alimentis, vel pravae
indesis , vel perperam digestis, elici, & cumulari. CAPUT V. De Anorexis , ste de fame dejecta.
Distribilitur materia in linesectione tractari det ai
AI-imenta , quibus in sui resectionem quotidie
quisque inter mortales vestitur, salivae, ac dentium ope, in Ore prius consecta, ac inde per fauces deglutita, ex oesophago, ut ante jam innuimus , in ventriculum descendunt; ubi iterum coctionis , sive potius sermentationis bene scio,magis adhuc digeruntur, Cousque donec ex pyloro ad intestina tandem illapsa atque una cum aliis succis digerentibus immixta , iterum atque iterum solvantur, subigantur , ac intime extenuentur. Id profecto , ut chylus a Qrdibus secretus, ductus subeat chyliseros, S shrdes in massam sentim prius coactae , ac per anum postmodum egestae, ex alvo tandem identidem excernantur . Hinc Optime dicitur, primam alimentorum in ore digestionem , inventriculo alteram, atque in intestinis tertiam feri. De assectionibus igitur, quae, vel praedictas digestiones vitiare, vel a praedictis vitiatis digestionibus exoriri solent dicturi, ab iis exordiri existimavimus , quae ad ventriculum proprie spectant, quaeque nauseam ut- plurimum , & vomitum indu eunt ; vel famem , stimque, aut immutant, aut adimunt, aut praetermodum acuunt: ad eas nimirum, quibus tales sensus, qui intus in ore, a faucibus non procul p . excitari videntur, aut turbari, aut perverti quam saepissime constat : ad alias
144쪽
exinde , quae , si ve laedunt intestina , s ve, quoniam intestina praecipue laeduntur , ex imo ventre suscitantur, descendentes. Quocirca de a flectionibus prius, quae stomachum , cessiphagum, una et fauces invadunt; mox de aliis, quibus intestina proxime torquentur , verba facturis, famis dejectat, sive anorexiae expositionem in vestibulo hujus sectionis aggredi placuit. Fames , & sit is , species quadam, ut ante jam
re eensiuimus, sensuum internorum sent, quibus intime quandoque affecti, ut exculenta , non minus quam potulenta in alimoniam partium alendarum appetamus, congruenter, aeque ac opportune excitamur. Nihilosecius operationes praefatae non semel vitiatae, assectiones quam plurimas procreare consueverunt; quarum prima,
quae anorexia,si ve fames dejecta, aut deleta dicitur, hic nobis Occurrit. A nonnullis dicitur quoque otia, opostia, pene ac si synonyma essent, Sc non nisi appetitum dejectum denotarent. Peri ae sonovma efffent, diximus , enim vero voces praesitae cibi fastidium propriesgnificant. An orexia nihil aliud esse videtur , quam fames deleta ex depravata, aut fermensortim digestoni infersiensium facultate , aut peruriculi fructura. Sive , ut a Majoribus accepimus , nil aliud est , quam
deleta ciborum omnium a etenita, visio , zel potius δε-fectu oriscissuperioris ventriculi, quod suctionis sensum Ione amiserit. Suctionis dixerunt sensum , sibi
suadentes, ventriculi orificium superius, sectionis sensu ob inediam in eo excitato, avide cibos appetere,qui bus , ut eos sibi attrahat, ingerat, immittatque, propemodum inhiare . Diagnosis ex eadem tradita aegritudinis descriptione quum sitis superque innotescat, ad causiae expositionem transeamus, oportet. Causa , quae praefatae a Rsectioni procreandae non impar videtur , multiplex essio
145쪽
potest ; nam si glandulae ex. gr. ventriculi, vel obstructae, vel exhaustae, vel alia quavis ratione arefactae, laticem salivalem, qui plexus orificii ventriculi superioris blande vellicando , famem suscitet, non emittant,anorexiam facerent; fi nervorum plexus , aut resbluti stupefiant, aut mucore nimio in farcti, latieis prie fati actionem , Vel non sentiant, vel sibi non immittant,anorexiam parerent. Si latex ipse, aut enervis, aut etaetus , aut alia quavis ex causa immutatus, plexus praefatos non titillet, aut titillando acriter laedat, is, vel famem neutiquam inferret, aut pro fame sensium potius doloris excitaret; quo in casu pessimam induceret ano xiam .
Pueri , item et Senes longe magis, quam alii anorexi a laeduntur. Principio cujuslibet aegritudinis
nocet minus , quam processu . Sub finem autem, eum, quum vires refici debeant, pessima. Ubi glandulae in tunicis, ac earum vascula excretoria inter villos ventriculi interiores, obstructiones patiuntur; aut ubi, vel mucor nimius , vel is nimium glutinosus, ac densus, in ventriculi cavo exuberans, ejusdem ventriculi faciem intus in sarcit, ea omnia adhibere convenit, tum diaeta , tum pharmacia , quae praedictas obstructiones reserare , ac praefatum muc rem valde concretum discutere valeant. Id prae caeteris praestant amaricantia, blande volatilia,aromatica,
inter quae selemni sunt rha barbarata , theriacalia, pulvis stomachicus Quercetani, hisque smilia, quibusvis resolvendi passim adscribitur. Ubi, aut serum, aut
lympha redundans, ventriculi fermentum diluendo obruit, atque enervat, praeter amaricantia, ea omnia conveniunt, quae humores, ut ita dicam , pituitois illuc confluentes , aut ex alvo, aut in urinam , aut per Qdorem , necnon etiam vomitu leniter egerunt. Hu-- jusmodi
146쪽
DE AMOREMA. 28d jusmodi sunt radix hi pecacuantia,quae vomitum blandecit , ut infra dicendum ; magnesia, quae dicitur alba ;salia tartari, absynthii, centaurei minoris, syrupus florum persicorum &c. Prosunt quoque quam sepissime subacida , item et acida , quae, aut alvum, aut urinam movent, uti fiant syrupi aceto si simplices , oxymel , de Omphacio, tartarum, nitrum, & reliqua . Vini generosi simplex quandoque cyathus pervicacissimam , quam in abstemiis pra sertim nimius sermentorum languor effecerat an Orex iam , illico discussit. Ubi ventriculi succi acriores , atque erodentes facti, praeter cibi fastidium, nervorum fibras acriter mordicando , crum ciatus interiores provocant, conveniunt eluentia, b losa , abserbentia, item et emollientia; quibus in casibus mirifice modo profuisse aquam nucerianam large epotam , observavimus ὁ modo oleum amygdalarum dulcium recens ad uncias aliquot haustum, modo ter
ram nucerianam , modo raseram eboris, modo can crorum oculos, aliaque testacea, margaritas praepara
ias, hisque similia, aut in bolos, aut in jure deglutita. Ubi vero, ob paralysin quandam ventriculi peculiarem , sensus, quo cibos appetimus , Obstupuerit, tum ea omnia , quae talem paralysin resblvere queunt, propinanda veniunt; eaque vitanda , quae eandem Pa ralysin , aut confirmare, aut severe possent. Quocirca narcotica in hac anorexiae specie, & vinum ipsum, utpote quod nervis officiat, quemadmodum plurimum nocent, ita praesidio esse debent anti paralytica , quo rum pleraque , ubi de paralysi, abunde proposuimus. Commendamus igitur decoctiones soliorum salviae, ro-rist rini, betonicae , melissae, radicis peoniae, sarisparillae, ligni laxastas , inflasiones aloeticas; conservas rosarum , baccarum iuniperi, betonicae &c. At enim Vero , quia singulae anotextae species, de quibus
147쪽
hactenuS egimus, aliorum morborum , & maximo febrium , symptomata frequenter esse solent, ad af ictiones praecipuas , quas, aut praecesserit anorexia , aut comitatur , aut insequuta fuerit, eam curando , me ais aciem sedulo semper intendere debemus.
Quicquid', an rexiae medendo, praetare eonfiae. vimus , histoli declaramus
C Alvisius annorum quadraginta quinque circiter, artem pistoriam pluribus ab illinc annis exercens , vir sortis, bene constitutus , ac optime valens , modicae staturae , temperamenti frigidi, & sicci , quod melancholicum alii, sive atrabiliare vocant; mense Februario , variis , in diaeta potissimum, erroribus admissis , fluxuque , sive potius stillicidio quodam haemorrhoidali, cui identidem , nullo temporis ordine servato, obnoxius erat, plane suppresso , febre, quae penitus intermittebat, rigore praevio, ad plures menses erratice tentatur. Sponte subinde redeunt praefatae sanguinis excretiones, dc febris omnino extinguitur. At pervicax , febre jam deleta, cibi fastidium , una et nausea subsequitur . Nisus irritos , raros quantumvis,& lenes habet vomendi, plurimum sitit, ae languet inedia . Non quiescit, urinas albas mingendo, tenues, incoctasque abunde excernit. Dura est alvus, flatibus quandoque intumestunt hypochondria , qui praeterea intestinorum anfractus , quin foras erumpere valeant, quaquaversum pervagantur; quae omnia Calvisium ita angebant, ut macie prope consumptus , ideo hecticus non creditur, quia a sebre immunis, ut ante jam diximus , prorsus evaserat. Mense Aprili ad operam is tandem nostram in Noshcomio S. Jacobi Urbis Incur bilium, ulcere quodam non levi in crure sinistro in si
per laesius, confugit. Ulcus brevi ex industria peritis. simi
148쪽
DE ANOR EXIA . is sinit, ac celeberrimi Chirurgiae Prosessoris cicatricem duxit . Supererat igitur, ut cibi fastidium tandiu contumax , & diutinum medicis prauidiis item discuter
tur . Inter caeteros plurimos , quos olim in victu admittere consueverat, error , carne suilla plurimum
salita , ac sumo indurata, leguminibus , sumis is lima- cibus vesci solitus , vino plurimum indulserat. Ex quo an orex iam productam, eique solam esse a recrementis quibusdam pravis , glutinosis , in Ventriculo praesertim ex longo jam tempore congesti ibique diu firmiter inhaerentibus , clare quasi conjicientes , rotantem , itavit sequitur, tractare cepimus. Olbum amygdalarum dulatum recens , & sne igne exm mim ad uncias quatuor Wimum , quod subinde quotidie ad uncias duas in Aurora per dies quatuor in jure tartarisato , ut quicquid superflui intus concreverat, emollivisset, isque nonnihil prius solvisset, ea, qua infra declarabimus A ratione , clystere antea injecto, propinavimus . Mox ad usum aquae tetulianae per vices haurie die, uti legitur in B, cum aqua nucerina, transivimus. Quo porro ventrem ei plurimum exinanivimus. Posthac cibos sensim appetere oepit, eo usque dum in pristinum restitutus, optime convaluit. Is a vino, ad annum sere abhorrens , deinceps sese prorsus abstinuit; res eatenus non improspere processerat. Quicquid postmodum evenerit, penitus ignoravimus.. Α 81. Ol. amrad. duc rec., orsin. O.extr.unc.is.,
149쪽
,38 LIB. II. SECT. II. CAP. V. tam per vices superbibat a u. tetat. lib. d. quibus gestis superbibat aquam nucerianam ad libras Ia
tem quis tuor quoque per vices; idque reperatur a ternis diebus per tues quatuor, ea tamen lege , ut die bus intermissionis bibat in A. libras saltem duas aquae nucerinae cum unciis duabus frusi de eorticibus citri ; ibus oe piscera humectabat, Em vires praeter modum anguenter aliquansulum resistebat.
ANIMADV. AD HΥGIENEN SPECTANTES.
Vinum, spiritus vini . & reliqua ejusdem generis resistunt potius
V Inum , ut ante jam diximus , utpote quod nervis semper insensium , ventriculi plexus , quum eo praesertim abutimur, stupefacit, ac famem quando. que penitus adimit. Hinc ratio, quare oenopolae, villi nimirum potores , anorexi a passim laborent ; quod iis quoque crebrius succedit, qui spiritum vini , rosoli, caeterasque id generis res, ad roborandum, ut in- Auiunt, stomachum quotidie sorbent. Videat igitur in quonam versetur errore imperitorum vulgus, qui in conviviis , dapibus opipare ingestis digerendis , extenuandisque , talia adhibere studen ac tandem aliquando pernoscat , intelligatque , id aqua frigida large epota longe melius se consequi posse ; quae ingestorum compagem diluendo, aeque ac solvendo, efficit, ut sermenta digestionis ea facilius subeant, sit bigan que. Praeterea ventriculi parietes blande contrahit, eosque roborat, quo leniter latices digerentes ex minimis glandulis exprimit, ut per eos alimentorum digestio citius , & commodius peragatur; quod nequaquam, nec a vino, praecipue meraciori, nec a vini spiaxitu, caeterisque hujusmodi tanta opportunit te expectare possumus; quae ventriculi si bras irritando , ea Studiter, ut ita dicam, corrugant, di oscula glandula
150쪽
rum intercepta excretoria obnixe claudunt, menstrua solventia intus cohibent , continentque . Aquam dixi mus frigidam , quum idem , nec calida , nec tepens praestare possit; quae, quum sit calida, & multo magis, quum intepescat , ventriculi membranas laxat, ejus que vires solvit, infringitque .
ANIMADVERSIONES AD THER ApEUTICEN SPECTANTES.
A va tetuliana , quae vulgo dicitur des Tettueeio, Aquae temtlanae est aqua quaedam mineralis , quae , quia saporem υμμι salsum , item et quodammodo acidum praeseseri, salmacidarum sub censu est . De hac scripsit Ugolinus , Andreas Bacci de Termis lib. V., necnon etiam postr mo , perfunctorie licet in dialogis suis Antonius Franeiscus Bertini . Eam , tum in potu, tum in balneo per. quam utilem sine in dies experimur. A Castello quodam Montis Catini, quod Pistorio in Hetruria oppido, proximum est , uti legimus penes Bacci praecitatum, non procul extant scatebrae aquae istius. In testinorum,
atque ac renum recrementa non minus per alvum,
qua m per urinas hausta dejicit. Dysentericis precipue, tu mepota, tum clysteribus immista , tum etiam halneis adhibita, uti suo loco dicendum, mirifice prodest .
Praeterea obstruistiones solvit, renes, ureteres, ac vesicam urinariam detergit; ventriculi, aeque ac in teiastinorum fibras roborat, quibus , quum languent, tonum restituit &c. Nihilo secius praepostere propinata , plurimumquatidoque lauiit, cerebro potissimum , ac nervis insensa; quocirca, ut in ea praescribenda valde. cauti semper incedant, Τyrones hortamur . Dosis ejus in potu a libra una ad tripondium est . Propinari semper debet cum vehiculo idoneo , eaque, si conve-S a niens