장음표시 사용
151쪽
ista LIBER II SECT. II. CAP. V.
veniens est , per vices quoque XU. reiterari potest; non tamen quotidie, sed ex intervallo, aut tertia, aut quarta, aut qainta quaque die &c. Uehicula , quibus nos utimur, sunt syrupi, vel florum persicorum , veIrocitu. aureu&solutivus , vel mel rotatum soluti vulneum melle violato solutivo, hisque similia , ad uncias tres, aut quatuor cum eadem aqua soluta . Quibus , aut diarrhina, aut dysenteria , aut lienteria alvus prae ter naturam quomodocunque fluat , vel sine vehiculo non semel felicissime praebuimus. Bolis paulo ante in coenam , sive ex cassia cum pulpa tamarinorum , sive ex Diatartaro Petri Castelli sub vesperam pr die d glutitis, aquam tetulianam postridie antelucanis ho-xis in alvi profluvio, optimo cum successsu , interdum praescripsimus. Si febris adsit, eaque principue , aut ardens , aut continua , aquae istius usus, in potu saltem, omnino interdicendus, quum noxam utique splurimam in febre continua eam semper intulisse , no- his visum sit. Non ita , si Mystere immittatur; eoquod Uiemate frequenter immissa alvi serdes blande subducat, ventrem mirifice exoneret, eluaeque S quo febres etiamsi contumacissimas, tum, quum maXime stvsceribus imi ventris obstrue is extiterint quamctissime restinxit. l. t
NAusea, proprie quamvis vomendi conatu in , quem navigantibus aestuans mare conestare Q- let , passunde signet, atque i a Praxi medica 'tametis pro omni ciborum fastidio in dii rete usurpetur , CX' communi tamen calculo, propensionem uatia conarmin
152쪽
- DE NAUSEA .iει et om esse, describitur , tomendi irruam, eum cibi fastio , anxietate, O salitatione . Diagnosin quum ex eadem morbi 'descriptionei Di gnosis. haurire quisque sibi commode valeat, nihil est, quod
in ea diutius immoremur. Tum concitari potissimum videtur, quum Ve c, ..tticuli latices talem , az tantam sibi nasti pravitatem , ventriculi plexus. ita vel licent, ut appetentiae loco, molestum sensum , quo cibos fastidimus, una et ventriculi levem quandam contractionem , qua ad Vomiatum incitamur, provocent; qui propterea ex intervallo ideo augetur , quia nervorum plexibus in ventriculo lacessitis,diaphragma, aeque ac reliqui abdominis musculi identidem ex consortio irritantur, convelia luntur, sive contrahuntur , contractique un1 cum aliis visceribus imi ventris , ventriculum quoque comprimmunt, & nisum vomendi concitant. Nisus autem Vin mendi triplici ex causa eo in casu irritus esse potest ;quoniam nimirum ventriculi contractio, & presso te, nis est a quoniam materia vomitu egerenda caret ventrices uir & quoniam materia ipsa egerenda , utpote quae tenax quandoque sit, glutinis adinstar, firmiter nimis intus inhaeret. Quapropter nauseam explicare aggress , haud perperam Majore f.nostri, eam tum fieri tradiderunt, cum ore superne prolatato , aeque ac inferne c. tracto , compressoque , incatam Nentric lus ob facultatis expultricis imbeeillitatem , quicquid sibi molestum , atque insensum est , ejicere enititur. inicquid rati0de prognosis docibi fastidio Romosi. per innuimus , et de nausea dicendum item duciniuν ;eo tamen discrimine , quod simplex anorexia minus semper habet periculi, caeteris paribus , quam Vera nausea ; in qua , uti ante jam diximus, prie ter cibi rustidiuin, *ccedit irritus Vomeiadi nisus . . . a z
153쪽
i a LIBER II. SECT. I. CAP. VII.
Quum humores , qui anorexiam faciunt, & nauseam itidem, modo in diversis agant circumstantiis , provocare possint, ea universa praesidia, quae anore-xiae evincendae mox proposuimus, pro nausea iterum hic proponendum existimamus . Emetica iccirco, eccoprotica, necnon etiam diu retica , quae ad cibi fastidium distutiendum paulo ante recensuimus, nauseam quoque sustulisse, observavimus. Quoniam autem non semper ejusdem generis humores , qui nauseam faciunt, esse cognovimus; ideo neque semper iisdem praesidiis occurrendum ei arbitramur. Quapropter, alvo prius extersa , pulveres ab rbentes, uti sunt coralium, crystallus montis preparata is, hisque similia, modo propinavimus; modo subacida, uti sunt nitrum depuratum , sal prunellae, tartarum , decoctiones soliorum acetois , strupus acetossis, de acido limonum &c. modo acria , uti sal tartari; modo amaricantia , uti sunt infiisiones corticum aura nistiorum , citri, summitatum ab synthii, rutae hortensis , centaurii minoris , rharbarbari , & reliqua ,
de quibus in praecedentibus loquuti, nihil est, quod hie plura dicamus.
De Famepraeter naturam adaucta, Item et vitiata.
FAmes, sive potius ciborum appetentia, quemadmodum ita quandoque praetermodum adeo prosternitur, ut cibos neutiquam appetamus ; ita quoque interdum adeo intenditur, vel vitiatur, ut, aut longEPlus,quam convenit, aut insueta appetamus . Unde triplex aegritudinis genus, quo appetentia laeditur: fames
154쪽
nimirum , aut appetentia, quae dicitur canina : bH mus: malacia, quae subsicae nomine , penes non nul Ios , item venit. In fame canina , canis adinstar voraci S , congrua tam appetit aeger, quaeque appetir, Vorat, et quin ea dentibus quandoque comminuat,
ingerit , atque, noncocta , sive indigesta subinde non raro evomit. In bulimo adhuc magis intenditur appetentia , atque eo devenit, ut, nonnisi quid aegrotanti in resectionem sepe pius propinetur, is acriter adeo fame intus tentetur, ut animo tandem delinquat. In malacia, si ve pica . avide non minus, sed non congrua : carbones videlicet, calcem , lapides , corium , item et quandoque immunditias appetit aeger. Ab appetentia, quae dicitur canina, quam paucis hoc capite absolvendam decrevimus, exordiri placuit, reliquas vitiatae iam is species animadversi
nibus sequentibus exposituri. Nihil igitur aliud est appetentia canina , uti ex die is quoque patet, praeterquam vehementissima , ae penὸ inexplebilis edendi , e sottas sorandi libido, quandoque cum vomitu , procul tamen ab animi deliquio; quo solo , ut postmodum dicendum , a butimo distat. Signa, quae, ut ab aliis dignoscatur morbis appetentia canina, efficiunt, ex ejus descriptione satis,
superque elucent. Exoriri credimus,quia ventriculi sermenta, opti-mε quamvis constituta, vigent nimis;quae proinde Orificii superioris plexus in ventriculo acriter mordicando , eam propemodum inexplebilem, qua congrua appetimus, appetentiam excitent. Optime diximus constituta, quum non nisi, aut ob nimiam quantitatem , aut ob intensissimam , qua pollent vi , in fame
canina peccare existimemus; secus enim, aut cibi fastidium, aut nauseam , aut busimum, aut malaciam
155쪽
144 LIBER II SECT. IV CAp. VII. .
provocarent. Quapropter appetentianν caninam describendo , continuam , se Insanabi m etor Acupidinem , ob vehementem juctionis sensum, quo so-machus impensὸ prurit, eam e ge Majores nostri pro
Appetentia , etiamsi canina foret , raro admodum aegrotantem cum periculo invadit ; quin immotum, quum ab aliis aeger convaluerit morbis, Optimum omen facere semper deberet, morbum quippe tum plane sinitum iri indicare solet. Caveat nihilose eius, ne sibi , edendo , nimis indulgeat ; quo in casu , aut recidivam pati, aut in alias longe pejores affectiones temporis processu incurrere posset.
- , Ut ea tam vehemens , ac pene dicam , efferata edendi aviditas cicuretur, vim sermentorum nimiam, aut leniamus , aut eluamus, aut retundamus, ne-eesse est; quod prie stare expedit modo aqua gelida
abunde epota, si ve simplici, si ve hordacea , sive avenacea &c. Cyathus quandoque vini meracioris g Iu prope concreti, appetentiam caninam non semel disicussit; modo eam ab rhentia cohibuerunt: testacea nimirum, bolosa&c. Gelatina cornu cervi non raro mirifice prosuit , interdum oleacea ; quam sirpissime emulsiones hordaceae, ex amygdalis dulcibus recentis bus, ex seminibus , quae frigida vocantur; necnon etiam diutinus lactis usus , ejusmodi appetentiae sedandae , destruendaeque, praesens fuit remedium . Uaria denique , prout hic , atque ille in ventriculo peeis caverit humor, esuriei curandae praesidia adhiberi de-hent . ANI-
156쪽
DE FAME VITIATA. IANIMADVERSIONES AD PATHOLOGIAM, ET THERAPE UTICEN SPECTANTES .
BUlimus, quem et butim iam appellare quispiama disponitur
conluevit, ab etymologia ex Graecis nonnali ma diagnosis, cau-
gnam esuriem inare videtur. Nihil ali Od est, quam eri thorum anerentia canina eum fe enti animi deli inquum per id peculiariter bulimus ab appetentia ciborum canina,de qua mox diximus, distinguatur. Hinc id genus appetentiae describentes , ingentem, & peω- mentem , gux in noseam utplurimum , eum animi deliquio , se summa virium imbeeiunate , desinit, e suriem esse, olim tradiderunt Veteres . Concitari existimamus ob nimiam sementorum acrimoniam, qua Orisisti in ventriculo superioris plexus rudi ter adeo mor-
dicant , ut ex consensu cerebrum, aeque ac cor offendant ό quo animi deliquium frequens, ac virium languorem facit . Quia autem, hyeme praesertim , eos, qui per nivosa iter faciunt, bulimus tentare solet; ideo ob frigidam ventriculi intemperiem seri sibi suadebant
Prisci; qui nihilominus , si illud Hippocratis sis , ubi
ait pentres Θeme,or vere natura calidissimi sunt, οπι- ni longissimi , quare per ea tempora alimenta copiosiora sunt exhibenda; etenim tum calor innatus Harimus est, unde es pluribus egent alimensis, animadvertissent, inferre potius debuissent , talem esuriem frigoribus . ea tempestate , h*eme videlicet, non alia ex causa augeri, nisi quod per antiperson, ut vulgo credi tur , intus compressiis , ac quasi coercitus magis magi sique intendatur calor, & longe validius agat, ac ube riorem proinde alimoniae copiam in sui conservati nem exigat. Non secus ac esuries canina , citra perim. IL T ris
157쪽
a 6 LIBER II. SECT. II. CAP. VIII.
riculum aegrotantem lacessere sistet bulimus; attamen, quoniam est morbus in gradu majori constitutus , difficilius cedit, longeque magis, quam simplex eiuries canina oeconomiam animalem laedit . Quinimmo , quum morbis chronicis, quartanae nimirum , hydropi, phthisi , hisque si in ilibus supervenerit, lethalis quoque non raro suit. Ut solvatur, iisdem serme praesidiis, quae in capite superiori esuriet caninae sedandae proposuimus, ei Occurrendum ducimu&.
ALIAE ANIMADVERSIONES AD PATHOL. , ET THERAPEU T. SPECTANTES.
Exponitur picae trina, dia gnosis , catas, , Prognosis , di
B ave , ut creditur, voracissima, quae vulgo prca nuncupatur, pica dicitur ea vitiata fames, qua lacessiti res instietas, quaeque in alimoniam cedere haud possunt , aut perperam quandoque cedunt, a P petimus . Ab aliis vocatur malacia ; id nominis quamvis esuriet etiam caninae imposuerint alii. NOS autem picam hic , sive malaciam proprie dicimus, eam esse praetam , sise vitiatam esuriem , qua res, fuς nutritioni, aut strorsus ineptae, autJaltem non congruae, videntur, non raro cum languore , anxietate , animi que deliquis , vehementer appetimus. Videntur dicimus, quoniam eo in statu sertasse morboso, & picaceo, quae appetuntur , tametsi in siue ta , aptiora, quam co sueta sunt, ut corporis illius , qui tali morbo laborat, in alimoniam vertantur. At hac de re quid sentire placuit, tum , quum in sequenti animadversione mDIaciae causam , ut potero, enucleare conabor, deincepSaperiam . Foeminis, utero maxime gerentibus , aliis que , quibus compressi suerint menses , quam maribus , frequentior psh selet , & passim sine periculo. In priegnantibus Inguinis eductio, ut suo loco dicen
158쪽
DE FAME VITIATA. I 'dum, malaciam interdum discutere valuit; quam ct in aliis Opportune factam commendamus, in plethoricis praecipue , caeterisque; quibus postquam sanguis per loca consueta excernendus non amplius duxerit, pica supervenerit. Purgationes hiandas, alterantia , stomachica, & potissimum amaricantia , deobstruentia,S reliqua , ad sordes ventriculi, aeque ac intestin
rum equendas, eX tenuandas , ac resolvendas, non u
im probamus; de quibus tamen universis, ubi & de viscerum obstructionibus , & de morbis mulierum peculiaribus verba facturis , suse dicendum . Tyrones modo hic periunctorie tantum monitos Volumus, ne Praegnantes, quibus prie caeteris malacia solemnis est , ad aucter tractare aggressi, abortum iis moveant, ut
sesie a purgantibus validioribus , deobstruentibus, his. que similibus , abstineant
Ulliola nobilis mulier, tres, & viginti annos na
ta, temperamento sanguineo praedita , optime in stare consueri- omnibus consituta, ac Romae recens nupta, virum
postquam palIa est , febre continua corripitur; quae ardentissima licet, ad diem quartam , uberrimo per fuso sudore , felicissime selvitur. Diebus vix II. Ω-binde exactis , menses, qui fluere jam ceperant, ob incussum quendam timorem, repente supprimuntur; quibus plane suppressis , febricula succenditur . Quam mobrem diu lente postmodum febriens, cibi fastidio prius, mox nausea, pica postremo tentatur; in qua nihil aliud an resectionem , nisi cortices arborum , ac vitium frondes, quas avide appetit, quotidia efflagitat, iisque praeterea clanculum abunde vescitur. Languens interim, decolor , &squalens , praetermodum sitit, a T a vino
159쪽
i 8 LIBER IL SECT IL CAP. VIII.
Vino prorsus abhorrens. Identidem evomit, quaeque Vomendo eicit, acorem sapiunt, lignea , atque herbida sunt, eaque demum redolent, quae paulo ante inges serat. Sub mensis finem, fluxus lunaris, uti consueverat, periodice recurrit, & morbus adhuc viget; qui immo potius invaluit . Hinc ad operam nostram con fugit . Augustus mensis erat sub diebus eanicularibus, quum eam tractare cepimus, cui statim potionem hanc Α λlventem praescripfimus, Quae suaviter alvum concitavit . Vena postridie in brachio soluta , ut sanguinis libra circiter deflueret, curavimus. Ater erat sanguis, concretus , ac sero propemodum carens qua propter Tulliolam, ad eam , qua maxime angeb tur , litim explendam , aquam frigidam cum succo omphacii , ac saccharo paratam , ut large potaret, quo ridie hortabamur . Diebus sequentibus insu nem hanc B ex rha barbaro, in Aurora quotidie sumendani
consecimus . Subinde , aliis nimirum quindecim die-hus a prima sanguinis missione interpositis, ad aIiam pari quantitate ex pede devenimus grossularia interitu, ut dapes sibi condiret, potestatem facientes . Pauta post concepit. Tempore gestationis longe melius in dies se habere semper cepit, donec tandem puerpera , foetu in lucem feliciter edito, ac optime repurgata,
160쪽
Cogitationes , quibus, sensuum beneficio, ut inter inae appetun
edulia in refectionem aliquid Impentius prae cae' non eongruata
teris appetamus quandoque ducimur , si tamen Orga ζ' . .:ό. :ώ
na bene se habeant, docente natura , indicant nobis , nino inretdice
id corpori nutriendo in eo statu perquam idoneum so- 're . Hinc vulgatum illud: quo asu, nutrit. Idem non raro in iplis morbis contingere videtur, in quibus et insueta appetimus. Ex quo procul dubio fit, ut inreparationem lymphae aestu febrili jam exhauste plurimum sitire soleant febrientes . Hinc quibus viscera ingluvies antea labefecit, nausea mox superveniens cibi abstinentiam commendat. Hinc mor ho diutino consedius si quis tandem convaluit, & vires stadias, aeque ut carnem absumptam sibi resciat,ea ingenti,qua postmodum lacessitur, esurie , peropportune admmonetur . Sicut igitur perperam tibi litplurimum consuleret febriens , qui, quum sitit impense, sitim differret; perperam nauseabundus , qui invito naturae impulsu , opipare vesci adhuc contenderet; & sicut perperam item sibi consuleret, qui a morbo postquam evaserit immunis, fame licet valde tentatus , ejusdem naturae admonentis instinctui longe plus quam dece- ret , resisteret; ita quoque picaceus assee ionem sbi . magis adhuc , ni fallor, exasperaret, si a rebus, quamvis insuetis,quas tamen avide appetit, sese prorsus a stineret.Id profecto effecit,ut inTulliola nostra picacea, quae vitium frondes supramodum appetiverat,eam pricam, grossularia, item et omphacio, hisque similibus, quae rebus, quas tam impense appetebat , nobis quodam