장음표시 사용
181쪽
37o . LIBER II. SECT. II. CAP. XII. bus, paucioribus rem perstringendo , dicendum pQ-tius existimabimus , non aliud esse lienteriam , quam alsi suxum , quo alimenta , dentibus etiams confecta , adhuc tamen cruda , atque integra , ides ρωπὸ indige-
sa , vel incocta ,sub eadem quas forma ,sub qua pauid
i prius ingesa sunt, ex ario dejiciuntur.
Signa, tum ex recrementorum natura, quae
colore, Odore, caeterisqtie universis qualitatibus a cibis in ore consectis,discrepare non multum debent; tum a frequentia, qua per alvum dejiciuntur, desumenda sunt, Lienteriam produci, frequentius saltem , credimus , succorum vitio , tum ventriculi, tum intestinorum , qui utpote glutinosi , crassi, & acreS , neque s subeunt cibos ingestos , quos digerere , concoquere ,& subigere deberent; & nonnili rudi ter, acriterque intestinorum tunicas pungunt. Hinc, eorum pressone , aeque ac motu peristallico concitato, efficiunt, ut alimenta crebro , atque indigesta , soras egerantur . De lienteria id prae caeteris ex Mulitano habemuS.
Si sit diutina , & ab ulcere praecipue ventriculi, pa
rietes interiores exedente , eam periculo maximo neutiquam vacare quoniam , quum universis corpori
alimoniam subripiat, tabem perispe, cachexiam , bydropem , & maxime tympanitidem , inducit. Tum, quum morbis supervenerit acutis , lethalis ; multoque magis , quum chronicos insequuta fuerit: idque o, virium imbecillitatem , quae fieri haud potest , quominus in lienteria magis adhuc in dies resolvantur . In diaeta eadem propemodum servari debent,quae . ratione di arrhoeae superius innuimus. In Pharmacia id . enixe praestandum , ut humores glutinosi , & tenaces .in cauci ventriculi resolvantur; utque eorum acrimΟ-nia quodammodo cicuretur . Purgationes, si modo
182쪽
urgeat necessitas, lenes semper sint. Conveniunt Igitur ex pulpa tamaritidorum, ex infusione corticum myrobalanorum , ex rha barbaro, & maxime cum sero caprillo, quod sane mirifice semper profuisse , comperimus . Alvo , si opus suerit, uti ante diximus , Pur- .gata , transeundum ad alterantia, abserbentia ama i- cantia ,& aliquantulum roborantia , sive adstringen- .
tia. Commendamus itaque coralia , margaritas, te stacea prieparata, cornu cervi ustum, Oculos cancro
rum , crystallum montis in pollinem redactam, hisque similia . Commendamus itidem chalybeata, & praesertim adstri figentia , theriacalia, myrrhata , aloetica,& reliqua , quae visceribus aliquid roboris impertiri valent. Fercula , item et potiones subacidas , eoqubdacidum ventriculi deficiens lienteriam quandoque secerit , mirum in modum profuisse, non semel innotuit. Quo in casu et nitrum depuratum, dosi congrua in jure propinatum , lienteriam illico sustulisse , compertum habemus. Neque in curanda tali aegritudine plane spernendi sunt solus epigastrio admoti, ex decoctioni- bus corticum , bacearumque juniperi, soliorum salviae,
summitatum absynthii, rori sinarini, cum vino myrrha- to, aut aceto rosaceo, aut spiritu vini , cum aqua tamen bene dilutis; quae tametsi extrinsecus applicen-' tur , viseera fovendo, recreant, & labem intus contractam discutiunt. Haustu vini optimi, reliquis omnibus praesidiis tum intus , tum seris incassum pridem adhibitis, pervicacissimam in abstemiis interdum lien-
183쪽
Riscus vir ingenuus, bene temperatuς, gracilis Ρι aeria V cono. tamen nonnihil , literis. , aeque ac aliis pluribus lutitiis civi . liberalibus artibus vacans, cuidam puellae, qua uu, amando , multo ab illinc tempore se perditum iverat , . tandem aliquando nuptus, vino venerique inter nuptias postquam plurimum indulserit, mense Octobri. Iientericus fit. Siticulosius propterea , languens, AC nauseans, de ventriculi quodam pondere intimo, Mi hassitudine conqueri cepit. Et flatibus insuper freque . ter obnoxius permolestas patiebatur hypochondria-xum tensiones. Obmurmurabant ei per pe intestina, ac, alvi profluvio superveniente, iaces sblutas, una et . cibos paulo priuS ingestos , non modo incoctos, qui nimmo et, aut parum, aut nihil propemodum immutatos identidem in dies egerebat . Optima iccirco iis omnibus praescripta vivendi norma, per dies tres PriGcum ita aeetrotantem sola d ta tractare curavimus . . Verum , quum id eatenus incassum pene cessisset, potionem hanc A solventem , in sero eaprillo diluculo 1ii mendam , ei consecimus; cui prieterea, ut primum. alvum concitaverit, aquae nucerinae frigidiuscula prolubitu hauriendae potestatem secimus. Perbibit iterum , atque iterum, ut ei libitum fuit, & una postmoduin cum aqua , tum per alvum , tum per urinam , iaces quam plurimas sblutas, inter colluviem qGndam mucosam , uberrime excrevit. Mox stomachum sibi, aeque ac intestina, ut ipse ajebat, plurimum i vari sensit. Enimvero flatus, virium languor, sitis , prircordiorum anxietas, nausea, & reliqua omnia symptomata , longe mitiora subinde evaserant. Postridie. alteram Potion rid roborautem , un1 et nonnihi I
184쪽
'DE DENTER LI. ' ινι aperientem , antelucanis horis deinceps per dies ali- . quot sumendam in eodem sero capril IO, parauimuS, Haec alvum leniter diebus singulis non procul a. pran-- dio semel, aut bis conchabat, . & famem aliquantu Ium acuebat . Interim vini usum ad dies plures ei plane interdiximus . Loco vini, infusionem hanc C pro usu quotidiano potandam, ei propinavimus. Ex hoc factum suisse, opinor, ut Priscus noster,diebus quindecim uix exactis , alus fluesu compressio, & cibos appetem , eosque in stomacho digerere, atque in intestinis perfi- cere , ut antea, ceperit. 'A R. Orm. Ῥrobalanor. cuminor. uncs., rhώ- barb. eleta Icrvj., cinnamom. ost. Arvs.,scr. co' pril. librj. M. in y , ct maeer. S. A., e olet. , O ad . de meli. hispan. O . unc.θ. Cas. , ut m. in Auror. B Al. Rhabaris. elere , cinnam. Ut. ana scrus isse ser. capril. lib. . M. ,flev. in s , 9 mater. S. A., ct adde sor. borrag., serui , Iummitat. abonthii Gns: pugj. Leviter Mil. , colet. , O s e med. his an. ost. unc.θ. Cus. quotidie in A., ut m. C Cinnam. Ut. drach.j., agu. commvn.chul b. . IIbr.iiij. M. ,s in j , or macer. S. A., HI frur. major. mundat. s.f. ad gratum saporem. Deco-- fuant. S. A., cotu. pro potu ordinario, ut in.
ANIMADVERSIONES AD THERAPEUTICyN
ΜΥrobalani fructus, sunt prunorum quasi species quaedam exoticorum, nobis hodie admodum noti . in quinque distribuuntur genera; alii quippe dicuntur chebuli, alii eurini, beniriei alii, alii indi, emblici alii; de quibus consule Schroderum , DOnis etellium , Ett mulierum , aliosque, qui de iis expro- fesso
185쪽
1 4 LIBER IL SECT. II. CAP. XIL
sesso verba secerunt. Omnes in usum medicum adhibentur ; qui , si dosi congrua propinentur, leniter pur gant, una et nonnihil adstringunt. Idem propem dum praestant, quod praestare solent tamarindi, de quibus infra dicendum. Fluxibus alvi universis, vel dysentericis sedandis , apprime conducunt; effectum perquam commode praestant, s sero, prie sertim cum rha barbaro, aliisque rebus amaricantibus , insundantur, colentur, & exprimantur. Blande si quidem , quum per infusionem ita cum sero hauriantur , alvum ciunt, sordes eluunt, & leniter postmodum ejusdem alvi laxitatem cohibent. Hinc alvi fluxum provocant prius , quem subinde , humoribus peccantibus egestis, peropportune sistunt. , eruntamen si quis in Praximedica iis abutitur , adstringendo, viscerum Obstructiones parit. Quamobrem , corpore nonnis pro bE ante purgato, alteratoque , propinandi sunt; eosque per infusionem potius , uti diximus, quam sub alia quavis forma, priescribere juvat. Quinimmo, et post
quam alvum movere ceperint, ad eluendum quicquid intus ex myrobalanorum ingestione concrescere unquam potuit , potiones uberrimas, s ve ex jure insulso ,sve ex aqua chalybeata , live ex aqua simplici delacatissima, aut nuceriana, haurire expediet. Eligendi sunt, qui gummi plurimo scatent. Dosis eorum .est ab uncia semis, ad drachmas sex circiter. Graecis Veteribus , uti creditur, plane fuerunt ignoti. Arabes eos primum protulerunt.
186쪽
Coeliacam idem est dichre,prope,ae si seviralem aut Dςsnius. ventriosam ammonem diceres. Nihil aliud est,nis alvi suxtis , quo und eum μcibus Iolutis et e Ius pro-
. Miscuὰ egeritur . Enim vero, quum id morbi genus Priscis describere placuit , celerem e se dixerunt exculentorum , potulentorumque exsomacho transrum ad intestina , atque ex intesinis per anum , sub somma cΘ-li , aux cremoris, excretionem . Ex hac duplici tum Veterum, tum Recentiorum descriptione quum facile depromantur coelia indicia, nihil est , quod in diagnos diutius immoremur . Ad causas igitur, unde exoriri potest , sine mora Causa trans re juvabit. Eas imprimis sitas esse, opinor , &in sermentorum pravitate, & in obstruetionibus mesent erit . Ex sermentorum pravitate extitisse putamus coelicam, tum , quunt eorum vitio , bilis potissimum, succique pancreatici, eveniat, ut ch3lus ab alimentis . ingestis, licet quodammodo coctionis Ope eliciatur, non Omnino separetur . Ex obstrueto mesenterio coeliaca procreari videtur, tum , quum , tubulis chyliferis aut obstructis , aut contra , chylus , recte quamvis ab alimentis eliciatur , & segregetur , subire tamen nequeat lacteorum perquam Exiles meatus. Hinc per anfractus intestinorum una cum lacibus 'vi . tiatus , intrinsece immutatus , & quasi corruptus, nil mirum si alvi fluxum provocet, & si per alvum, ita ut monuimus, inter iaces selutus, deiiciatur . Coeliaca, quae obitructo ex Oritur me senterio, Prognose. pervicacius utplilrimum res stere solet, quam quae
187쪽
1 6 LIBER II. SECT. II. C A P. XIII. originem ducit sermentorum culpa . Quum altas egerit radices , hoc est quum fuerit inveterata , nullam propemodum curationem admittit. Quo chylus inter
faeces uberior ex alvo egeritur, eo citius aegrotum extenuat, emaciatque.
Coeliacae curandae praesidia in rebus iis versari so- 'lent, quae , . vel sermenta digestionis corrigunt, vel viscerum recludunt obstritistiones . Constituta itaque; optima viastus ratione, item et in reliquis omnibus norma recte praescripta, alvum blande , si opus fuerit, extergito; in quem finem clysteres simplices , aut lenia, purgantia,ex rha barbaro priecipv e, adhibeto, quoad alterantia commodius trantire queas. Haec confice' re poteris ex herbis , radicibus , soliis , floribus, i fruitibus, corticibusque amaricantibus, & praesertim aromaticis: neque alia ejusdem generis semper improbabis . Conveniunt quoque theriacalia, aloetica a , , gummosa, myrrhata , & reliqua ejusmodi aperientia; quorum usus tum ventriculi, & intestinorum faculta- iem enervatam acuit, tum materiam concretam , quae ivbulos in sarcit, resolvendo, viscerum discutit obstructiones . Neque f. cida omnino contemnenda veniunt, de quibus certiores non semel facti, coeliacam sola non raro penitus .eviςisse , proferre non du
ΙπΥspulla virgo Superis in coenobio sacra, anhO
L A rum triginta circiter, Optime temperata, vimus, historia ad calidum quippe, & humidum vergebat . Fo tis 4ςς - - ' erat plethorica , servens , ac florens . Corpore ii summa , aeque ac mente , cgregie constabat . Ex gravi moerore mense NOVembri fluxus consueti per pu
188쪽
DE COELIACA. I77denda compressionem passa , conqueri cepit de virium extrema imbecillitate , gravedine, aliisque pluribuε
incommodis, quibus nunquam prius obnoxiam se senserat. Pulsus interim celer fit, ac praetermodum languens . Urinae, quas emittit, perexiguae, atque incoctae sunt. Intumuit alvus. Calor supervenit, &principue siub vesperam, quasi febrilis . Cibos non appetit , & quos invite , & pene coacte ingerit, perquam aegre concoquit. Quinimmo et non procul a pastu per alimentorum , ut inquit, indigestionem, viscerum ardor ei suscitatur, quem paulo post, leve quoddam insequitur animi deliquium . Obmurmurat exinde ven ter , solvitur , & una cum se cibus incoctis , chyli copiam uberrimam quotidie dejicit immixtam . Mox sitit, ac aqua simplici abunde epota , aliquantisper reficitur. Atque in dies adeo contabescit, ut macie pene consecta, ac viribus plane fractis, nec stare, nec surgere ab ipso cubiculo amplius possit. Diem prope trigesimum in eo deplorabili statu diutinae coeliacae jam exegerat, & priesidia universi eatenus incassum experta , propediem se decessuram , opinabatur . Remedia , quae ei propinare consueverat Clinicus ille , qui talem coeliacam ad id temporis tractaverat , ex rebus calidis excerpserat ,& neglect a sanguinis missione, pulveres varios stomachicos , varia silia ejusdem generis, nec non item jusculum , modo ex pullis tum gallinaceis,
tum columbinis , modo tum Vervecinum , tum Vitum .
linum, plurimum tamen semper coaetum se sepius in die in alimoniam suppeditaverat. Quibus omnibus examinatis , clystere ex aqua chalybeata melli in prius indito , ac saphena inde soluta , sanguinem ad aliquot
tantum uncias, eoquod vires plurimum essent fractae, extraximus . Decoctionem hanc A aperientem nonni'
dati , una et roborantem , in sero caprino quotidie di- Tom. II. Z lu-
189쪽
i X LIBER II. SECT. II. CAP. XIII. luculo sumendam diebus sequentibus , ci consecimus. Semicupia intcrim , A pediluvia bis in die tepentia , ac resblventia ad viscerum reserandas obstructiones, ex lixivio cinerum sarmentorum, ac ligni juniperi , praescripsimus. Post dies ab ejusmodi balineorum uicirciter sex, permultam urinae copiam Excernere cepit , item et detumescere abdomen , noctuque placide conquie sicere, neque adeo , ut antea , a cibis abhorrere; quos insuper sine gravi sui incommodo postmodum in stomacho conficiebat. Quod fine effecit, & ad vires restaurandas, & ad tantam maciem eximendam , lac caprinum chalybeatum , & una cum casse, qua insequitur ratione B, paratum, sub vesperam diebus singulis, ut ei propinaverimus. Id vero, quia plurimum in dies profecisse, videbatur, bis postmodum in die propinavimus: nimirum , & sub vesperam , ut antea , & loco decoctionis praesicriptae antelucanis horis . Ab usu vini , dum lac sumebat, sese prorsius abstinuit. Pro vino , infusionem hanc D , ut ut ei liberet, hauriebat. Pro victu; nonnili borragine , endivia, & ci-ehoreo cum pane triticeo in jure vitulino elixatis, addito lacte cum ovi recentis vitello quassato, & modice cocto, vescebatur; qua limplici methodo ita serme ser
190쪽
intesmorum disi cultas indicat, sonare propemodum consuevit. A fiectionem hanc , quasi ab intestinis exulceratis unice exi steret, inIesinorum exulcerationem appellavit Galenus ; quam subinde a torquendo Iormina passun cum aliis dicere placuit Celso . Proxima his inter intesinorum mala tormina esse consue2eruit , d enteria graccὸ pocatur . Intus intesina exuia ceruntur , ex his cruor manat, i sique modo eum scr-core aliquo semper liquido, modo cum quibusdam quasi ucosi excernitur. Interdum simul quaedam earnodiis defendunt. Frequens dejiciendi cupiduas, dolorque in ono es. Celsus a). Ex quo factum suisse videtur, dysenteriam a quibusdam proprie dici quoque diarrhoeam cruentam; quum nihil aliud revera, sit, quam alvi fluxus , quos ccι cruentas ejicimus, vel pro semur, aut sanguinem purum, aut sanguinem sanio jum,aut sero dilutum earnis adinsar Aturae. Vel, ut Veteres protulerunt , quum nihil aliud sit, praeterquam alti dejectio frequens, cruenta , cum dolore Pentris , atrue intesinornm ulceribuI, ob materiam acrem,