장음표시 사용
281쪽
lat heic est salarium, quod viatoribus , seu stinxecutoribus, conventi in iudicio persolvere tenebantur ; idque secundum quantitatem summae in libello cona preliensae, leg. 33 g. cod. de Episc. et Cleric. Haec actio ab usu recessit, nam salaria viatoribus, et nunciis publicis praestantur, non respectu quantitatis in lihello petitae, sed juxta distantiam, et itineris longit
f. a'. In quadruplum dabantur quaedam statim ab initio, ut actio furi manifesti , Vibonorum raptorum, actio in factum de calumniatoribus , quae dabatur ei, cui nocitum erat calumnia , adversus eum, qui pecuniam accepis Fet, ut negotium faceret, nec ne, intra annam in quadruplum, post annum in simplum, teri I. et A. f. de calumn. Condictis ex lege, quae competehat adversus executores litium, qui plus
aequo sportularum nomine exegerant. Ex Post
facto sola actio quod metus causa, quae ab initio dabatur in simplum, postea si reus iudicirem restituere iubenti non obtemperavisset, in quadruplum dabatur, leg. I 4. f. quod mei cauS. g. 25. inst. h. tit At hodie omnes actiones sunt rei persecutoriae, et in simplum Conceptae; paenae siquidem pecuniariae dupli, tripli , et quadrupli extra usum sunt, et solus Piscus paenas ob publica in vindicta in iudicio criminali persequitur.
58. Quarta actionum divisio docet quid,
282쪽
quantumque ex quaque actione congcquamur
Pro potestate, atque ossicio iudicis, quod po- 'tissimum iu fructibus, usuris, ct ruti quis ac cessionibus rei petitae cernitur. Ira est, qua
actiones distri huntur in bovae fidei, stricti inris, et arbitrarias.
9 a9. Actiones bona fidei sunt, in qui
hus iudex non ad certam summam adstrictus est; sed quantum adterum alteri ex bona litae id est ex aequo et bono , praestare Oporteat, liberam astimandi habet potestatem, β. 3. iust. Od. Hujusmodi sunt actiones ex contractibus hilateralibus, et quasi contractibus ortae, veluti actio empti, venditi, tutelae, negotiorΠm ges γrum ; cujus specios quaedam est actio Funeraria quα competit extraneo , qui ante aditam hereditatem defuncto funus fecit suis sumptibus, adversus lieredum defuncti, vel adversus eum. ad quem funeris, et sepulturae impensa Pertinet. Item ex contractibus innominatis duae sunt actiones honae fidei; una est actio prascriptis verbis aestimatoria, quae ci datur, qui rem aesti malam alicui ca lege vendendam tradidit, ut vel res ipsa in specie, vel conventa aestimatio redderetur ; altera est actio prascriptis verbis ex - permutat one. Ex actionibus in rem sola hereditatis petitio est honae si dei, g. 28. inst cod. g. go. Stricti juris actio nos sunt, in quibus iudex id, quod exprcsge inter contrahen tes actum, vel de negotio legibus constitutum
283쪽
est, sententiae suae aequitate egredi non potest , Ieg. 99. F. de verbor. obligat. Tales sunt condictio certi ex mutuo, actio ex stipulatu, Condictio ex chirographo, condictis indebiti, et reliquae, quae nec bonae fidei sunt, nec arbitra
g. I. Plures autem recensentur disserentiae inter actiones bonae fidei, et stricti juris Liu illis compensatio fiebat ipso iure; in his
opposita exceptione doli; quod tamen novo iure εublatum, g. 3 o. inst. h. t t. lay. ult. cod. de compensat. II. Quod in negotio bonae fidei, si adsit dolus dans causam contractui, Contractus ipso iure irritatur, et in negotio stricti iuris contractus non ipso iure, sed opo exceptionis irritum fit, leg. 6. g. f. de dol. mal. III. In honae fidei iudiciis debentur usurae post oram, in iudiciis vero stricti iuris non debentur usurae, nisi post litem contestat m, Si promissae non fuerint, lay. I. et 3. cod. de usurri
Hodierno tamen usu sori haec , aliaque die, crimina inter actiones bonae fidei, et stricti tu is locum non habent. g. 42. Actiones arbitrariae sunt, in quibus , antequam iudex ad sententiam desinitiis vam procedat, ad condemnationem nempe, vel absolutionem, tanquam arbiter interloquitur, jubens reum aliquid facere, ex quo tumu, seu arbitrio actionis exitus pendet; nam si reus paret, abrolvitur, si nou paret, gravius con-
284쪽
demnatur, 3. 3 I. inst. h. tis. Huius generis sunt actiones in rem, excepta hereditatis pet intione , actio quod metus causa, Pauliana, actio de dolo malo, quae datur in subsidium iis, qui in contractu stricti juris, dolo malo dccepti sunt, eorumquo heredibus, contra decipientes, non in heredes, nisi quatenus ad eos pervenit , ad rem dolo malo amissam, cum omni causa restituendam, et nisi restituatur, vel perierit, in id , quanti rem esse actor iuraverit. Similiter inter actiones arbitrarias recensetur actio ad exibendum, quae datur dominis, et quorum ex iusta causa interest, in possessorem, ad rem mobilem cum omni causa exhibendam; et si dolo non exhibeatur , iudex Condemnat quanti aestimetur damnum, quod oritur, negata exhibitione.
g. 43. Quamvis in actionibus bona fidei,
et arbitrariis permultum relictum sit iudicis arbitrio ; iudex tamen, quantum potest, certam de re sententiam ferre debet, ne iudiciarii actus multiplicentur, g. 32. inst. h. tit. , Actor quo qne rem certam in libello exprimere debet, si fieri possit, videlicet nisi actio ipsa sua natura sit alternativa, leg. 25. g. r. V. de verb. obligat. vel reo ius electionem tribuat , alterutrum faciendi, nil in leg. 2. cod. dE rescind. vendla. vel iudicium sit universalo. ut
si hereditas petatur, lex. z. F. si par hered. Pet.
285쪽
282 g. 44. Si actor mlaus petat, quam ad cum Pertinet, reliquum in eodem, vel alio iudicio Prosequi potest , g. 34. inst. h. tit. Si aliud pro alio petat, in eodem iudicio ad senten- .
tiam usque, ut nonnulli putant, er rem Suum
emendare potest , leg. 4. 4. 1in. Τ. de Boxal. adi. Ieg. 4. et 4 I. .s de petit. hered. g. 45. Si vero quis plus petat , et peti plus potest, vel re, vel tempore, vel loco, vel Causa, 33. inst. h. tit. olim quidem qui plus
Petierit, causa cadebat, nec restituebatur in integrum, nisi minor esset, vel alia iusta causa Praetorem moveret, d. g. 33. Postea Zeno Imperator constitutione sua sanci vit , ut si plus tempore fuerit petitum , tempus reo duplicaretur, et actor condemnaretur in expensas,leg. I 2. cod. de plus petit. Ac ex Iustiniani εanctione, si re, Ioco, et cauSa, plus Petitum fuerit, constitutum, ut damnorum, quae ex lano
petitione rens incurreret, in triplum fieret condemnatio, d. g. 33. In praxi tamen reus absolvitur ab instantia, sive, ut dicitur, ab observatione judicii, actorque in espensas Condem natur, salva ei facultate illum conveniendi I eo , et temporo opportuno 5 . g. 46. Sequitur postrema actionum divisio, quod aliis actionibus solidum , Eliis modo solidum, modo minus consequimur, g. 36. inst.
g. 4r. Quamvis enim regulariter actiones
286쪽
omnes in indicio propositae solidum consequan
tur; ex quibusdam tamen Cauεis fieri potest, ut iis aliquando minus fiolido consequamur. I. per actionem de peculio, de qua tit. Seq. agendum est, minus solido consequimur , si vires peculii non sussiciant . II. per actionem , cui opponitur compensatio , quae summam debitam , pro quantitate coΠcurrente , ipso iure minuit, g. pen. inst. eod. III, , Ob retentionem, ut si reus rem petitam, alteri obligatam pecunia sua liberavit, vel si maritus impensas necessarias in res dotales secerit. IV. deniqua
ob beneficium competentia, quod quibusdam personis concessum est, ne in plus conveniri que ant , quam quantum facere PDSsunt, atque per sonale est, ideoque in heredes non transit,
nec fideiussoribus prodest, g. 37. et 4O. inoen
g. 48. competit autem huiusmodi heneficium , I. marito nomine dotis convento R mu liere , qui eatenus condemnari debet , quate nus facere potest, habita scilicet ratione , ne
egeat fr) . II. parentibus a liberis conventis , I. 38. inst. eod. quia reverentia eis a filiis debetur, leg. 6. J. de in jus vocanti. et alimenta parentibus egentibus a filiis su ut suppeditanda , Ieg. s. 1. de agnoscend. et alend. liber. III. sociis, d. g. 38. quia societas est quae dam fraternitatis species , quae non patitur ita rigido cura socio agi, eussique ultra , quam α'
287쪽
cero potest, urgeri , leg. 6a. F. pro soc. IV. fratri a fratre convento, Faber, WeSe Iahe . aliique ad d. g. 38. si enim beneficium istud socio ideo conceditur , quia fratris loco est . d. leg. 63. ergo multo magis fratri concedi debet. V. donatori, ne munificentia sua redigatur ad inopiam, d. g. 38. Ieg. 5o. F. de re judie. quod intelligendum est de douatione pura, et gratuita; non de ea ob causam, tig I.
et j de donat. VI. militi denique , qui sub armata militia meruit stipendia , Ieg 6. et I 8. F. O re judic.
Leg. 37. g. I. leg. a. o. F. de rei vindie. Iaprimis igitur possessor rem ipsam restituere debet. et siquidem eam possideat tempore rei iudicatae, nihil est quod eum iuvare possit ad recusandam res titutionem, non quod tempore iudicii accepti non possederit, leg. 27. eod. non quod res inter moras iudicii ab eo usucapta sit , leg. I 8. eod. Quod si ' temporo rei iudicandae non possidebit, quia
aut periit res, aut amissa. est, hic interest, culpa ne possessoris , an casu id acciderit. Si culpa , hoc in universum tenendum, omnem possessorem post litem contestatam culpae nocitae teneri, ideoque re tacto eius, aut
288쪽
negligentia perempta, eo nomine eum COn- demnari in litis aestimationem , leg. 36. et Τ. eod. Sin casu, placet malae fidei pose sessorem , qualis post iudicium acceptum est etiam is , qui cum ante bona fide possidebat , temere ad iudicium provocavit, adhuc teneri quasi res extaret; non teneri poεses forem bonae fidei, qualem in proposito post litem contestatam etiam accipimus eum, qui ab initio bona fide possidens , iuste ad iudicium provocavit, leg. I 5. g. ult. leg. 16. eod. lem Ao. V. de hered. petit. Caetervin duae
omnino sunt causae ex quibus re casu amis
sa , nec malae fidei possessor tenetur; una, si res eodem modo peritura fuisset apud petitorem, ut nec pretium fuisset consequutu rus, leg. I 4. in m. d. deposit. d. I . AC altera si rem ex necessitate, puta corruptioni obnoxiam , distraxit , quo casu pretium
duntaXat restituera tenetur, non veram ae stimationem, Is . eoii.
2 d. leg. I a. g. pen. Qua propter fieri P
test , ut duo hic simul teneantur , qui dolo socii, quominus possideat, nec nou is, qui Possessionem occupaevit, leg. gs. g. Proinde, s. de petit. hered. Caeterum si possessor Pa
ratus sit indicium accipere , cum petitoris non intersit, lib abitur is , qui dolo possi-dtire desiit; sicut et liberari eum placet, εὶ, Potitor rem petitam, aut litis aestimationem
289쪽
a possessore consequutus sit. Quod si eum eo, qui dolo desiit possidere , prius actum sit, et is litis aestimationem petitori solverit , manebit integra adversus possessorem amo, nisi is rem a priori illo emerit, leg. 95. g. dolo Τ. de solui. Hic enim non his idem petitur , sed qui aestimationem , tRnquam penam doli prius congequptus est, postea rem ipsam petit, Cujac. ad leg.
a) Menoch. de adipisc. posses. remed. 3. quaest. l. n. 33. et Seqq. Ratio huius differentiae est: quod rustici praedii fructus locatori tacite sint obligati; proindeque ei satis sit per eos prospectam, ut non opus sit insuper in vecta . et illata obligari , nisi expresse ita convenerit, leg. 7. F. in quib. cau . pign. Ast in praediis urbanis , quia nulli sunt fructus Praeter ipsam pensionem , iure receptum est, ut per ipsam suppellectilem inquilini, aliaque invecta, et illata tacite locatori pro pensione caveretur . Quaeritur ausorviana actio etiam pr6 robus per colonum coloni, vel inquilinum inquilini invectis et inductis , domino, qui prius locavit. praedium, accomodetur λ Et si praedium urbanum locatum i est, magis recepta sententia videtur.
quod illata atque inuemi, a secundo inquilino, sive inquilino inquilini, tacite priori locatori, id est stomino praedii obligata. sint;
290쪽
et per consequens ei haec actio pro illis persequendis denegari nequeat, IV. II. . J. pignorat. ach Negusanti de pignor. membr. 4. Part. 2. n. I 33. Si vero agatur de locatione praedii rustici, tunc dicendum videtur, quod bona secundi conductoris obligata non sint domino, qui prius praedium locavit ;quia res in praedium rusticum invectae , et illatae, sine conventione de hypotheca earum inter dominum, et colonum interposita, obligatae non consentur , ut mOX Osten8um est.
Cum igitur dominus pepigit cum colono, ut res in praedium inductae pignori essent; haec pactio personalis est, et secundi conductoris bona domino, qui nihil huiusmodi cum illo pepigit, obligare non potest. Aliud merito in praedio urbano obtinet; quidquid enim in illum inductum, illatumque ab inqui lino fuerit, neo ratione alicujus conventi nis, sed ipsa lego obligat ir; quod legis beneficium cum personale non sit , ad εecun dum conductorem porrigitur , Menoch. d. remed. 3. n. 99. et Seqq.
IO. et I s. quae in bravd. credit. Quae ritur, an quemadmodum Dans debitoris alienantis, ita et fraus accipientis tu hac actione requiratur ξ Et recepta est distinctio inter eum , qui ex causa sivo titulo onero- εο , et eum, qui ex lucrativo, rem accipit. Ille hac actione ita dsinum tenebitur, si scau