장음표시 사용
301쪽
cunia mutuata sit, modo ne excedat eam quan titatem , quam Pietas paterna non deuegaret, d. leg. r. I. I 3. l . s. cod. eod.
De noxalibus actionibus .f. I. Servi non solum contrahendo dominos obligabant, sed et delinquendo; nam ex delictis a servo commissis noxalis actio interdum competebat . Noxia dicebatur damnum quocumque privato servi delicto, vel quasi delicto datum; ipsum vero corpus, quod nocue rat , idest servus, Noxa vocabatur , pr. et 1. inst. h. tit. a. Noxales autem actiones competebantiis , 'qui privato servi delicto laesi erant adve sus dominum, vel quemcumque, qui tempore litis contestatae servum possidebat, ad hoc, ut vel damnum resarcire, vel servum noxae daret, d. pr. inst. Cum servitus sublata sit, in ' harum actionum explicatione non immoramur.
Si quadrupes pauperiem scisse dicatur. s. Damnum a quadrupedibus datum , dicitur Pauperies, et ex eo damno datur ad r-
302쪽
sus quadrnpedam dominos actio noxalis de pauperie , quae jure Romano vel directa est, veIutilis. g. v. Di recta datur ei, cui animal non ferum, Contra naturam sui generis, non instigatum, nec pro Oeatum pauperiem sucit, eiusve heredi, adversus eum, qui tempore litis contestatae, non damni dati, dominus est quadrupedis, ad hoc ut, vel litis aestimationem sol vat , et damnum resarciat, vel animal. nomede lat, ide,t vivum tradat, pr. inst. h. tit. f. a. Actio utilis de pauperie datur, si animal serum, non contra naturam sui generis , damnum secerit , adversus dominum animalis, et olim libero homine occiso, in duce uistos aureos, aliter teso, in id, quod iudici aequum videretur, si aliis rebus nocitum eSSet, in duplum damni dabatur, 3. I. inst. eod. IV.ψa. Τ. de Edilio Edict. g 4. Cessat vero haec de pauperie actio .
L. Si iuxta naturam suam animal noceat, ut si pecudes alienam segetem depascantur; tunc enim
datur actio de pastu pecorum ex lego XII. Ta. hu arum descendens, quae et ipsa noxalis fuisse videtur; II. si animal fuerit concitatum, quo casu in fictuin actio ex lege Aquilia contra instigantem. competit; III. si ho nis culpa intervenerit, ut si canis solutus nocuisset, quo casu actio noxa lis ex lege Pestiliana dabatur; IV. si quadrupes ab altera aggressa haus
303쪽
so oocciderit, aut vulneraverit; V. si ante litem contestatam animal decesserit, I . F. eod. Ieg. 4o. F. ad leg. Aquil. l . ult. cod. eod. g. 5. Caeterum non ubique idem est usus Fori; leges enim municipales plerumque da manum datum iudicis arbitrio aestirnandum relinquunt . Noxa tamen deditio millibi hodiεrnistmoribus observatur; et ob dam una depascendo datum plerisque locis recepta est inclusio ania malis, et hoc tam diu retineri potest, donec damna, et expensas dominus refuderit,
De iis, Per quos agere possumus. g. I. De actionibus, earumque natura satis actum est; nuno de ipsarum exercitio , at que de iis , per quos agere, vel defendere licet , dicendum. g. Suo nomine potest quilibet agere, seu iudicio experiri, non tantum persequendo , Ve rum .etiam defendendo cum cuilibet sui sit concessa desensio, pr. inst. h. tit. Alceno autern nomine agi potest per tutores . curatores, et pro
I. a. Quis dicatur tutor, quis Curator , ot quae ad eos pertineant, hoc in explicatione tutelae , ct ourae iam vidimus; ideo hic tantum
304쪽
4. Procurator ille dicitur, qui alienae negotia mandato domini administrat, te . I. st de procurat. Quae quidem desinitio Ageneralis
est Continens otiam eos, qin extra iudicium negotia aliena administrant, at Procuratores ad negotia proprio vocantur. Sed hie specialius sumitur procuratoris nomen pro eo, qui
negotia judicialia, vel lites alienas domini mandato sustinet, d. leg. I. leg. 33. eod. et procurator ad litem nuncupatur. 15. Solo igitur domini mandato constituitur Procurator, quod nudo etiam consensu contrahitur . Ideoque nec solemnibus verbis, nec re, nec literis opus est ad constituendum procuratorem nec alversarii praesentia requiritur ; amo plerumque eo etiam ignorante constituitur , quia nihil intereat, ipse per se dominus litiget, an per alium. Huiusmodi autem mandato apud nos praeditus praesumitur procu rator, qui in matricntis adscriptus litem alienam suscipit, Rot. Nost. in Thesaur Oinbros. tom. II. dec. II. n. 43.
f. 6. Constitui vero nequit ab iis, qui liberam rerum suarum administrationem non habent, ut sunt furiosi, prodigi, pupilli, minores , mente capti &c. g. z. quisquis constitui potest procurator . Quidam enim procuratores esse prohibentur natura , ut infantes, furiosi, surdi. muti, minores decem, et septem assis,
305쪽
r. g. r. Τ de procur. Iem I 3. F. de manumis. vindict. LV3 vero prohibentur prodigi, absentes Heipublicae causa. Aminae, milites nisi in eausa cohortis, Clerici, et reus criminis, antequam suam innocentiam. Purget, Il. 8. g. 2. et Iem s . de Procurat. Apust nos. officium procuratoris publicum est; idcirco nullus in Curii a procurator admittitur, nisi ex eorum numero, qui super qualitate, et capacitate examinati, prohatiqne fuerint . 8. Constituitur procurator in oninibus civilibus causis , quibus, dominus interesse non Potest, aut non vult; non in criminalibus, nisi reus iam litem contestatus esset, et paena absenti quoque infligi posset, pr. inst. h. tit.. I. g. Pen. g. I. I . Io. F. de pubi. Judie. P sunt tamen etiam Rei defensorem habere, et
in Etruria per codicem Criminalem diei so.
Novemhr. Iz86. g. 5O. sancitum: en, ut ex
indio eligantur De sensores in iis locis , ubi
pauperum Reorum. Advocatus, vel Procurator non adsit. g. 9, Factum Procuratoris domino constidienti eL prodest, ct nocet, nam per alium faciens, per se sacere videtur. Hinc negligentia Procuratoris . nocet principali, non vero ter tiis, maximo si. haec consistat in omittendo , Thesaur. Ombros. tom. I. dec. I s. n. 234. Sed limita ut ibid. num. 2 et seqq. In Committeado autem Procuratur nunquam potest coa-
306쪽
stituentibus praeiudicare, ibid. tom. 4. dec. 29. n. II. et tom s. dec s. 32. n. 39. f. Io. Iure Communi procurator dominium litis acquuebat, Ieg. 4. I. ult. Τ de ad pellet. Hodie tamen multis in locis. dominus litis est mandans. Hinc plerique effectus, qui ex translato litis dominio locum habebant, nunc cessant; concipitur enim in mandantes ipsos sententia; actio iudicati non Procuratori, sed
mandanti acquiritur , nec contra Procuratorem datur . sed contra principalem, Heinez. elem.
jur. g. I 254. Sed libero mandatum post litis
coiitestationem revocari 'nequit, nisi 'iusta ac legitima causa accedat ; uti . nec Procurator susceptae tutelae renunciare potest , Rota Nost. in Cortonen. Praetensa avoca ionis pecunia die 29. Mart. Ir85. g. Ma non esSen ο , Cor.
. S. II. Non solum vero revocatione man, dantis ossicium procuratoris solvitur; sed etiam renunciatione procuratoris tempestive facta g. II. inst. tit. de maad. I Finitur quoque mand tum , finita instantia. videlicet lata sententia . Neque eEim cogitur procurator in secunda instantia , hoc est in iudicio appellationis, speram suam praebere. Quod si vero ad integram causam constitutus sit Procurator, isque victus fuerit, appellare tenebilux. Nam licet sententia lata Iudex functus sit ossicio suo, procurator tamen non censetur per latam sententiam
307쪽
iberatiis c cum totam causam non Peregerit, cujus appellatio est appendix, ideoque debet a Ppellare, aut saltem intra decem dies domino denuntiare sententiam contra se latam. Caete. rum provocationis causam ad extremum Prosequi non cogitur, quia prosecutio non pendet ex appendicibus, et connexis primae instantiae. Rot. Nostr. in Pleois S. Stephani evit ore s diei 14. Iun. I 9 I. g. E pen quello, cor. Aud. Antis, Maria Cercenani Relat.
' De satisdationibus. I. Litigantium interest ne iu/icia fiant elusoria; ideoque a se invicem satisdationes exigunt. g. a. Satisdatis in . genere est, cautis , qua parti adversa praestatur securitas. Ordinarie ca- Vetur datis fideiussorihus, interdum etiam datis Pignoribus, si aestimatio rei certa sit, leg. I. qui satisdar eogant. Cautione iuratoria ca vent viri illustres, lem Iz. eod. de dignit. et alii probatae vitae, qui idoneos fideiussores, et Piguora reperire non possunt, novel. II 2. cap. 'S. Nuda promissione cavent possessores rerum immobilium , leg . 15. F. qui satisdar. cogant.
I, a. Satisdatio, de qua hic loquimur ptriplex est; judisio Siὀti , id est, quod 'u quoi
308쪽
ad exitum lit s reus in iudicio permanebit; deratho , seu rern ratam haberi, id est, quod is, cuius nomine lis suscepta est, ratum sit habitarus omne id ς quod gestum erit; et jud erarum. Solvi, nempe do praestanda litis aestima
r r 4. Quae vel ab antiquo vel noeo iura de satisdationibus tradit lavrunt . iamdiu absoluta sunt. Et vigore Statuti Florentini lib. 2ι rubr. Iz. 'sorensis, non vero subditus. satisdare debet dct iudicio sisti. et iudicatum solvendo, tam in causa conventionas , quam reconventionis . Quando . autem fiderum non est persona notorie idonea , neo idonea ast porsona, quae illum approbat , agiturque de causa gravi, satisdatio, et. approbatiocta, non citam nec audita parte , in forma extraiudiciali, est omnino nulla . De Comitib.
dimis. ' Horent. de . , .i n. 4 Cautio vero Prae toria, bet necessarie ab actore data in una in stantia, nota extenditur ad aliam, absque norvo fideiussoriae comensu ,. maxime lito termina ta, ni instantia perempta, alti prosequitur ead. iacis. 29. n. et Aef . i
309쪽
De perpmtis, et temporalibus actioniblis , et qua ad heredeo, et in heredes tranScunt . i
g. I. Quoniam actio allaui constituta non semper durat, sed actiones certo temporis spantio termanatae sunt ; neque etiam omnes, quae in defunctum competabant , aeque in herodesdautur; et aliquando nec heredi datur , quae competebat l deiuncto; non abs re est , quod hic titulus superioribus subiicitur ad tractati nem do actionibus couoludendam. g. a. omnes actiones aut ab initio intra certum . rempus dantur. aut ab . initio simplic, ter datae postea certo temporis spatio circum, scriptae sunt; . illae temporales in usu juris dicuntur , hae perpetuae, propterea quod tales ab initio' sternnt. Fr. inst. h. tis. IV. s. cod. depraeseripi. triginta annor.
I. a. Ad diiudicandum , utrum actioncs
temporales sint, an porpetuae, Fideudum est , utrum actio rei Persecutionem contineat , an poenae . Quae actiones civiles, vel praetoriae rei persecutionem habent, eae perpetuae sunt; exsceptis iis , quae contra ius civile a Praetoro dantur, cuius generis sunt hae tres , Paulliana , quanto minoris . et redhibitoria , quarum duae primae intra annuae, tertia lytra soa men-
310쪽
aes datur , leg. 35. de obligat. et ast In paenalibus actionibus reseri , utrum civiles , sint, an praetoriae. Civiles Omnes Perpetuae sunt. d. pr. inst. h. tit. Inter praetorias unica actio sumti manifesti perpetua eβt, reliquae temporales, ibid. g. 4. Satis iam exploratum arbitror, quae actiones temporales sint, quae item perpetuae. Tria adhuc. cognoscenda: quRntum tempus singulis praefinitum ; tempus istud quando fini tur 3 eo finito quomodo actio tollatur . is. s. Da priino sic habetur; omnes acti nes , quae intra Certum tempus dantur, quas easderi temporales , appellarius , dari aut intra
seA menses, aut intra annum, aut intra bie nium. Intra sex menses uast est redhibitoria ;intra hiennium item una de deso, lay. ult. cod. de dol. ROliquae omnes intra annum . Perpe otum et ipsae, certo temporis spatio finiuntur; nam cum ab initio perpetuae essent , ex quo nomen, re sublata, adhuc mansit, postea Con stitutionibus certum finem acceperunt, quo et ipsae finirentur , 'My. 3. cod. de prae Scriyt. 3O. an.
Tompus huius generis actionibus praefinitum alias centum aDuorum, alias quadraginta, minimum trigiata. Centum anni. civitatibus ad experiundum dati, quadraginta Ecclesiis. reliquis triginta , ultra quoa iure agere non liceat, Ieg. ux cod. de