장음표시 사용
291쪽
α88 , dis donscias, et particeps suerit, in. 6.8. f. eod. Hic vero conveniri poterit, etiamsi fraudem omnino ignoraverit, d. l . 6.ii. Ratio disserentiae haec est; quia ille certat do damno vitando; hic autem de lucro captando: adversus hunc igitur creditori, qui de damno vitando certat, haec actio deneganda non est , Cuia . lib. u. ObServat. Cap. Hic opportune admonendum ost, quod apud nos a Stat. Mercat. rubr. R. lib. 3. cautum est mercatorem legitime contrahere, et OPPignorare Pos5e merces per duos ante decoctionem dies, Liburnen. praetensa Reivindicationis s. Decembr. I 65 a. cor. Guglielmi. Liburnen. Pignoris 22. A . Iz49., cor. Ber inlini.
s) Quaeritur, an actio finium regundorum sit bonae fidei, vel potius stricti iuris, sed accensenda videtur inter iudicia stricti iuris . eo. potissimum. quia, fructus in strictis iudiciis non ex mora extra iudiciali, sed ex iudiciali
tantum, quae litis contestatione contrahitur,
debentur, leg. 38. g. r. J. de usur. id quod in finium regundorum iudicio perspicue trudit Paulus in leg. g. g. a. Τ str. regu Πd. Nec obstat, quod in hoc judicio permittitur id dici te: uni ex litigatoribus ex bono, et
aequo ad judicare, g. Eo. inSt,h. tit. Haec nam quo diversa sunt; ex aequo et hono Permitti iudici facultatem aestiaeandi , quavimu R-
292쪽
ctori praestari debeat, quod fit in bonae fidei iudiciis; et iudici permitti solummodorem controversam ad dissare ex bouo, et aequo uni ex litigatoribus Haec autem finium regundorum actio est, . qua inter eos agitur, qui confines agros habent, ut agris termini ponantur, sive ut fines ad suam normam
et certitudinem dirigantur ; et quod intra iustos fines quisque habet, id totum retineat; si quid amplius, id vicino restituat, is a.
g. I. leg. 4. Pen. et tot. tit. F. M. regund. 6ὶ Plus autem aliquis petit re , sit maiorem summam vel partem petat, quam debetur: tempore, si ante. diem, vel condictionem p tat: loco, si Modi quis certo loco sibi dari stipulatus est, alio loco petat causa , si quid abscisso petat , quod alternati ve i pr missum est, vel speciem petat, quum genus
jur. Requo taptum .ini doris petitione id se vandum est, sed in cliisquoque contractibus
constante matrimonio 'nitis., Ι- ΩO. . de rei judio. Ex contractibus autem a marito post solutum matrimonium. cum uxore Celebratis, ille in solidum condemnatur, leg. de divortios s. F. de nept. gest. . Si tamen soluto matriis monio vir constituit, se mulieri solaturqm , quod in matrimonio, debere caepera , Con
demnandus est iu gu*ntum facere potest leo
293쪽
mulier a deo inops sit, ut ad eius victuin tota dos sit necessaria , tunc marito beneficium hoc non competit , etεῖ paupertato prematur ; aequius enim est, ut maritus potius men' dicet, quam mulier suo proprio careat , ar
Quod cum eo, qui in aliena potestate est, negotium gestum esse dicitur. I. I. Hacterina de actionibus, quae ex no stro vel contractu, vel delicto , vel etiam ex dominio, aut iure oriuntur, dictum est; proximum est, ut de iis actionibus agatur, quibus conveniri aliquis potest e t eorum contractibus,
qui in eius sunt potestate. Huius generis sex hoc titulo proponuntur ab Impera re ; actio quod jussu , exercitoria , institoria , tributoria , de Peculio , et do in rem verso. a. Actio quod jussu, est actio in pedigonam Praetoria, quae datur ei, qui cum filio-
amilias veI servo contraxit, contra patrem do minumve , cuius iussu contractum est, in So- Iidum, s. I. inst. h. tit. Nil enim refert, u trum quis Per se contrahat, an per alium suo
iussu. reg. 169. J. de res jur. Iussum autem qualecuinque accipienduae est, et quomodocumque
294쪽
interpositum; sive testato quis, sive per epistolam, sive verbis , aut per nuncium; sive specialiter in uno contractu iusserit, sive generaliter. Sed et si mandaverit pater, domi uus ve, videtur iussisse. Sio et qui ratum habuerit, quod servus eius gesserit, vel filius; iussisse intelligitur. Item etis: qui servi, filiive chirographo, seu contractus per servum' aut filium celebrati instrumento subscripserit, tenetur quod iussu . Ieg. I. F. quod juris. lea. 3. et 8. cod. h. titig. 3. Exercitoria est actio Praetoria pers
natis, qua in solidum tenetur exercitor navisex Contractu magistri, quem navi praeposuit , 3.. a. inst.. tit. Exercitor dicitur . ad quem omnes obventiones et reditus navis pertinent, sive is dominuε navis sit, sive a domino. navem eonduxerit per aversionem, hodest, integram 'navim et in universum suo periculo una mercede conduxerit, adverso. in se locatore omni periculo ,. damno .. ed lucro , lem de exercit. assii Magistrum autem navis accipere debemus . cui, totius . navis C ra mandata est. d. leg. I. g. . I. et s. Ex ptu
ribus exercitoribus quilibet tenetur in solidum ne in plures adversarios distringatur , qui qum
uno contraxerit, d. leg. et passim d. F. tit. g. 4. Institoria est actio: in personam Praeroria , quae ex . contractu institoris adversus
eum qui praeposuit, datur in solidum eius
295쪽
29 aquisti ex outractu debitum est is. g. E. inst. Nam et is, qui cum institore contra hie, non tam eius, cum quo Contrahit, quam eius, cu
ius negotium geritur, fidem sequi videtur; qui sine dubio deciperetur, nisi is, qui praeposuit,
omitia institoris facta praestare teuehetur. Institor ex eo appellatus est, quod negotio gerendo instet; nec multum reseri, tabernae sit prepositus, an cuilibet aliae negotiationi, Ieg. 3. de inst. a 2 puta rebus mendis , locandis , et permutandis, Ieg. g. eod. Item nil resori , an institor masculus sit, an Remina ; liber an
servus, d. g. a. iust. Sane non ex omni ca
sa ex contractu magistri, vel institoris, obli- 'gatur navis exercitor, vel, praeponens, sed ex eo duntaxat negotio, quod gestum est eius rei gratia , ad quam praepositi Sant, Ieg. g. 7. de exercit. as. leg. s. g. Io. et seqq. j. de
. g. as. Tributoria actio a fine suo, a dis stributione scilicet mercium peculiarum inter creditores sicienda , nomen habens est actin Praetoria pergonalis, quae creditoribus ger-ui , aut filiifamilias, in morce peculiari. scien te et pationio domino vel patre, negotiantis, datur contra ipsius dominum , . vel Patrem, qui in illius merce pro rata cuiusque debiti contribuenda dolo malo versatus est, ut quan to minus tributum sit . quam debuerit , praestet. 3. indi. h. tit. lay I. et r. m. de tribat. adi. Sit
296쪽
gnorante domino vel patre , servus vel filitisis familias contraxerit; Non huic tributoriae aest do pecnlio actioni locus .erit, inter quas ingens est disserentia. Etenim actione de poculio patcr vel . domi aus, ex contracta filii vel servi conventus privilegium. habet , ut praecaeteris creditoribus deducere possit, quod sibi a filio vel servo debetur , g. s. inst. h. iit. 'leg. 9. g. a. Τ. de pecu I. Ast actione tributoria pater dominusve conventus, hoc deductionis privilegio non 'gaudet ; sed veluti extraneus creditor, cum reliquis creditoribus in partitionem mercituu Peculiarium pro rata sui crediti vocatur , β. 6. inst. eod. d. leg. I. et leg.
s. g. 6. J. de tribtu. .act. Hinc ex. gr. filius similias sciente Istre cum Sempronio contra' hens, debeat suo. Patri quindecim , et Sempronio totidem, et in peculiari merce habeat duntaxat viginti; pater autem sua quindecim sibi detrahat; et reliqua quinque Sempronio cre
ditori relinquat: tunc, quia distributio nou est pro rata debiti , facta , habet Semprouius coa4tra partem hanc tributoriam' acti Onom , cuinaque cogit sibi reddere quinque. g. 6. Achio de peculio est actio Proetoria
personalis , quae peculio tenus ei competit, cum quo filiusfamilias, vel servus , i ignorante , aut invito patre vel domino , contra ii, β. 4. inst.
h. tit. Quamdiu filius in potestate est, de psaculio actio perpetua ust; post morem antem fi-
297쪽
lii, aut . manumissionem incipit esse annalis, Ieg. r: I. I. et AHq. Τ quand. ast. de pecul. an. f. z. Actio de in rem verso en tribuitur, qui cum filio Amilias , vel servo Contraxit, Contra partem dominumve, Cuius negotium filius vel servus, non tamen uius voluntate, gessit; ut quatenus in rein ipsius Versum esse appar hit, Praestare cogatur, d. g. 4 inst. legi. I. et s. J. de in rem vers. In rem autem patris versum intellieitur, quod vel necessario, vel utiliter filius in rem seu utilitatem patris imponderit 3 ut si mutuatus pecuniam , Creditoribus eius solverit; aedificia ruentia fulserit; familiae frumentum , vol fundum , aut quamlibet aliam rem necessariam, vel utilem emerit, leg. s. et
q. leg. S., 3 2. J. eod. Itaque hoc verbo in
rem versi , impensae necessariae et utiles continentur, voluptuariae non item, nisi volente et
consentiente patre factae ε iit , d. IN. 3. g. 4.ee 6. Si filiusfamilias pecuniam ac Pepit, qnasi
in rem patris versurus , neque vertit, non dabitur haec actio creditori , ne credulitas' creditoris , aut calliditas filii patri noceat, do leg. . a. f. 9. g. 8 Ei cui hae quatuor e actiones , quod iussu , exerciteria , institoria , et tributi ria Comin Petu ut , etiam reliquae duae , do peculio, dequo in rem vorso competunt; ut ei detur electio , velit ne uti ea quod jussu, an de peculio; et aio de caeteris, I. 6. inst. fu tit. Sed longe u-
298쪽
tilius est uti prioribus illis, quam reliquis duabus; tum quia illis seinper solidum consequiis mur , lius non item; tum quia non facile est extraneo probare vel quantitatem peculii, vel acceptum in rem patris conversum esse, d. g. 6. Ieg. I J de in rem vers. Verum cui tributoria , et de peculio actio competit, interdum consultius est tributoria, interdum de peculio, d. g. 6. Tributoria utilius est agere, quam de peculio, quia in hac actione de peculio pater habet privilegium deductionis ; in tributoria non habet, sed merces peculiares tenetur aequaliter inter se , et alios filii creditores distribuere, pro rata portione eius, quod cuiqua debetur , ut supra tradidimus. E diverso agentibus expedit potius do Peculio agere, quam tributoria; quia in hae tributoria non totum peculium versatur , sed pars tantum, ea scilicet, quae in mercibus consistit , et negotiatur: ast in actione de pecu- Iiο , totius peculii Iatio hahetur, sive in mercibus, sive in praediis positum sit , d. g. 6.leg. II. de tribui. act. Semper autem opti mum est, ut subiungit Imperator in An. d. g. 6. agere de in rem verso, si quis possit probare , in rem versum esse; quia quod in rem versum est, id totum actor consequitur. 9. Constat igitur, quod iuri communi filiusfamilias ex contractu suo et ipse obliga tur, et patrem obligat de pesulio. Una tamen causa excipitur, ex qua placet nec ipsum, Deos atrem ejus obligari, nempe si Pecuniam mu
299쪽
tuam acceperit, quod effectum est Semluscon salto Macedoniano. g. I o. Sententia huius Senatusconsulti est, ne filiosa milias pecunia mutuo daretur ; et si data fuerit, ut eius repetendae nulla sit actio, sive contra filium, sive contra patrem, s. r. in St. o. t t. Licet de filiosam. duntaxat Senatusconsultum
loquatur; interpretatione tamen Prudentum, propter eam dem rationem, ct utilitatem , ad filia-fam. ad nepotem, ad pronepotem , et alios descendentes productum est, test . 9. g. SC. Maced. g. II. Senatusconsultum prohibuit mutua,
peeunias dari filiosa milias. Unde intelligitur,mtui duntaxat contractum prohiberi; alios con tractus , locationem, emptionem &c. non item:
nisi fraus Sunatusconsulto quaesita sit, ut, qui credere Mon potuit, magis ei venderet, ut ille rei pretium haberet in mutui vicem, Ieg. g. 3. F. eod Deinde intelligitur solam pecunia: --
meratae dationem senatusconsulto prohibitam es-Fe; Caeteras autem res omnes utiliter filiosam. mutno dari , nisi et in his fraus Senatusconsulto quaeratur . veluti si frumentum . vel vionum detur mutuo, ut eo distracto, filiusfamilias pecunia, seu pretio utatur, Il. 7'. g. 3. F. Illud non refert, utrum pecunia sub usuris, mutuo data sit, an sine usuris, quamvis M. praeeipuo
prohibeat filiisfamilias faenerari. d. IV. f. 2. g. 12. Si igitur filius&milias ex contrin
300쪽
ctu mutui conveniatur, exceptione Senatusconsulti Naeedoniani se defendere potest. d. g. z.
inst. h. t t. si tamen solvat , non . repetit Percopditionem indebiti, quia haec exceptio naturalem non extinguit obligati0nem , leg. 9. g.
pen. et uis. U. ad SC. Maced. Huic vero exceptioni renunciari valido nequit a filiosam. ; nam exceptio ipsa non tantum in favorem filiorum, sed etiam in odium, et ob poenam creditorum introducta est, d. Ieg. 9. g. Pen. Fachin. lib. controv. Jur. cap. 6 I. pari. I. Ceterum exceptio huius Senatusconsulti non tantum ipsi filio timilias; etiam cum suae potestatis esse cae
pit, sed patri quoque, nuc nem heredi eiuΣ , et fideiussori competit, d. r. indi. d. IV. z. s. Io. d. Ieg. 9 g. s. J eod. . ιI3. Sunt tamen varii casus, in quibns exceptio ista cessativeluti, si filiusfamilias, cui
mutua pecania est data, sit miles, leg. Vlt.. g. ult. Cod. eod. vel debitum .paterfamilias, et sui iuris factus agnoverit. d. leg. r. I. ult. aut evituris se finxerit, talisve publico reputatus me Tit, Id .F. eod. leg. I. cod. eod. vel Si pa reus consenserit, ratumve habuerit, partem solvendo, aut non contradicendo . d. IS. z. II. et I 5. l . I 2. et I 6. F. eod. Ieg. 4. et lem M. cod. eod. si filius pecuniam mutuo acinceptam in rem patris verterit, d. leg. 7. g. I 2.
si denique filiosam. studiorum , vel legationis causa alibi degenti ad necessarios sumptus pu-